మహాభారతం · అధ్యాయం 12.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.107.1
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप ।
धर्मवृत्तं च वित्तं च वृत्त्युपायाः फलानि च ॥ १२.१०७.१ ॥
ఓ పరంతపా! బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రుల ధర్మబద్ధ ప్రవర్తన, ధనం, జీవనోపాయాలు మరియు వాటి ఫలితాలు కూడా.
12.107.2
राज्ञां वृत्तं च कोशं च कोशसंचयनं जयः ।
अमात्यगुणवृत्तिश्च प्रकृतीनां च वर्धनम् ॥ १२.१०७.२ ॥
రాజుల ప్రవర్తన, ఖజానా, ఖజానా సేకరణ, విజయం, మంత్రుల గుణాలు మరియు ప్రవర్తన, ప్రజల అభివృద్ధి.
12.107.3
षाङ्गुण्यगुणकल्पश्च सेनानीतिस्तथैव च ।
दुष्टस्य च परिज्ञानमदुष्टस्य च लक्षणम् ॥ १२.१०७.३ ॥
ఆరు గుణాల విధానం, సేనానీతి, దుష్టుని తెలుసుకోవడం మరియు సజ్జనుని లక్షణాలు.
12.107.4
समहीनाधिकानां च यथावल्लक्षणं च यत् ।
मध्यमस्य च तुष्ट्यर्थं यथा स्थेयं विवर्धता ॥ १२.१०७.४ ॥
సమానులు, హీనులు, అధికులు వీరి సరైన లక్షణాలు, మధ్యముని సంతృప్తి కోసం అభివృద్ధి కోరేవాడు ఎలా నిలవాలి.
12.107.5
क्षीणग्रहणवृत्तिश्च यथा धर्मं प्रकीर्तितम् ।
लघुनाऽदेशरूपेण ग्रन्थयोगेन भारत ॥ १२.१०७.५ ॥
క్షీణించినప్పుడు స్వీకరించే ప్రవర్తన కూడా, ధర్మంగా చెప్పబడినట్లు; ఓ భారతా! సంక్షిప్తంగా, ప్రదేశానికి అతీతమైన రూపంలో, గ్రంథ సంబంధంతో.
12.107.6
विजिगीषोस्तथा वृत्तमुक्तं चैव तथैव ते ।
गणानां वृत्तिमिच्छामि श्रोतुं मतिमतां वर ॥ १२.१०७.६ ॥
విజయం కోరేవాని ప్రవర్తనను కూడా మీరు అలాగే చెప్పారు. ఓ బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడా! గణాల (గణతంత్రాల) ప్రవర్తనను వినాలని కోరుతున్నాను.
12.107.7
यथा गणाः प्रवर्धन्ते न भिद्यन्ते च भारत ।
अरींश्च विजिगीषन्ते सुहृदः प्राप्नुवन्ति च ॥ १२.१०७.७ ॥
ఓ భారతా, గణాలు ఎలా వర్ధిల్లుతాయి, విడిపోవు, శత్రువులను జయించాలని కోరతాయి, మిత్రులను కూడా పొందుతాయి?
12.107.8
भेदमूलो विनाशो हि गणानामुपलक्षये ।
मन्त्रसंवरणं दुःखं बहूनामिति मे मतिः ॥ १२.१०७.८ ॥
గణాల వినాశనం విభేదంలోనే మూలం ఉన్నదని నేను గమనిస్తున్నాను; అనేకమందికి మంత్రాన్ని రహస్యంగా ఉంచడం కష్టం అని నా అభిప్రాయం.
12.107.9
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं निखिलेन परंतप ।
यथा च ते न भिद्येरंस्तच्च मे वद भारत ॥ १२.१०७.९ ॥
శత్రువులను దహించేవాడా, వారు ఎలా విడిపోకుండా ఉంటారో పూర్తిగా వినాలని కోరుతున్నాను; ఓ భారతా, అది నాకు చెప్పు.
12.107.10
गणानां च कुलानां च राज्ञां भरतसत्तम ।
वैरसंदीपनावेतौ लोभामर्षौ नराधिप ॥ १२.१०७.१० ॥
భరతోత్తమా, గణాలలో, కులాలలో, రాజులలో వైరాన్ని రగిలించేవి ఈ రెండు—లోభం, అమర్షం, నరాధిపా.
12.107.11
लोभमेको हि वृणुते ततोऽमर्षमनन्तरम् ।
ततो ह्यमर्षसंयुक्तावन्योन्यजनिताशयौ ॥ १२.१०७.११ ॥
ఒకడు లోభాన్ని స్వీకరిస్తాడు; ఆ తరువాత అమర్షాన్ని. అప్పుడు అమర్షంతో కూడినవారై, ఒకరి నుండి ఒకరికి పుట్టిన ఆశయాలు కలిగినవారు ఇద్దరు.
12.107.12
चारमन्त्रबलादानैः सामदानविभेदनैः ।
क्षयव्ययभयोपायैः प्रकर्षन्तीतरेतरम् ॥ १२.१०७.१२ ॥
గూఢచారులు, మంత్రబలం, దానాలు, సామ-దాన-భేదాల ద్వారా, క్షయ-వ్యయ-భయ ఉపాయాల ద్వారా వారు ఒకరినొకరు లాగుతారు.
12.107.13
तत्रादानेन भिद्यन्ते गणाः संघातवृत्तयः ।
भिन्ना विमनसः सर्वे गच्छन्त्यरिवशं भयात् ॥ १२.१०७.१३ ॥
అక్కడ ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం వల్ల సంఘంగా జీవించే గణాలు విడిపోతాయి. విడిపోయి మనసు చెదిరిన వారందరూ భయంతో శత్రువుల వశమవుతారు.
12.107.14
भेदे गणा विनश्युर्हि भिन्नास्तु सुजयाः परैः ।
तस्मात्संघातयोगेन प्रयतेरन्गणाः सदा ॥ १२.१०७.१४ ॥
విభేదంలో గణాలు నశిస్తాయి; విడిపోయినవి శత్రువులకు సులభంగా లొంగిపోతాయి. కాబట్టి గణాలు ఎల్లప్పుడూ సంఘ ఐక్యతతో ప్రయత్నించాలి.
12.107.15
अर्थाश्चैवाधिगम्यन्ते संघातबलपौरुषैः ।
ब्राह्माश्च मैत्रीं कुर्वन्ति तेषु संघातवृत्तिषु ॥ १२.१०७.१५ ॥
సంఘబలంతో, పౌరుషంతో ప్రయోజనాలు సాధించబడతాయి. సంఘంగా జీవించేవారితో బ్రాహ్మణులు కూడా స్నేహం చేస్తారు.
12.107.16
ज्ञानवृद्धाः प्रशंसन्ति शुश्रूषन्तः परस्परम् ।
विनिवृत्ताभिसंधानाः सुखमेधन्ति सर्वशः ॥ १२.१०७.१६ ॥
జ్ఞానవృద్ధులు ప్రశంసిస్తారు; పరస్పరం సేవించుకుంటారు. మోసపు ఆలోచనలను విడిచి వారు అన్ని విధాలుగా సుఖంగా అభివృద్ధి చెందుతారు.
12.107.17
धर्मिष्ठान्व्यवहारांश्च स्थापयन्तश्च शास्त्रतः ।
यथावत्प्रतिपश्यन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥ १२.१०७.१७ ॥
ధర్మబద్ధమైన వ్యవహారాలను శాస్త్రానుసారంగా స్థాపిస్తూ, వాటిని యథావిధిగా పరిశీలిస్తూ ఉత్తమ గణాలు అభివృద్ధి చెందుతాయి.
12.107.18
पुत्रान्भ्रातृन्निगृह्णन्तो विनयन्तश्च तान्सदा ।
विनीतांश्च प्रगृह्णन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥ १२.१०७.१८ ॥
కొడుకులను, సోదరులను నియంత్రిస్తూ, ఎల్లప్పుడూ వారికి వినయం నేర్పుతూ, వినయవంతులను ఆదరిస్తూ ఉత్తమ గణాలు అభివృద్ధి చెందుతాయి.
12.107.19
चारमन्त्रविधानेषु कोशसंनिचयेषु च ।
नित्ययुक्ता महाबाहो वर्धन्ते सर्वतो गणाः ॥ १२.१०७.१९ ॥
మహాబాహూ, చారుల నియామకాలు, మంత్రాంగం, కోశ సంచయం వంటి వాటిలో నిత్యం నిమగ్నులైన గణాలు అన్నివైపులా వర్ధిల్లుతాయి.
12.107.20
प्राज्ञांश्चारान्महोत्साहान्कर्मसु स्थिरपौरुषान् ।
मानयन्तः सदा युक्ता विवर्धन्ते गणा नृप ॥ १२.१०७.२० ॥
ఓ రాజా, ప్రాజ్ఞులు, మహోత్సాహులు, కర్మలలో స్థిర పౌరుషం కలవారైన చారులను సదా గౌరవిస్తూ నిమగ్నులైన గణాలు వర్ధిల్లుతాయి.
12.107.21
द्रव्यवन्तश्च शूराश्च शस्त्रज्ञाः शास्त्रपारगाः ।
कृच्छ्रास्वापत्सु संमूढान्गणाः संतारयन्ति ते ॥ १२.१०७.२१ ॥
ధనవంతులు, శూరులు, శస్త్రజ్ఞులు, శాస్త్రపారంగతులు కష్టాల్లో, ఆపదల్లో మోహంలో పడిన గణాలను దాటిస్తారు.
12.107.22
क्रोधो भेदो भयं दण्डः कर्षणं निग्रहो वधः ।
नयत्यरिवशं सद्यो गणान्भरतसत्तम ॥ १२.१०७.२२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, క్రోధం, భేదం, భయం, దండం, కర్షణం, నిగ్రహం, వధ — ఇవి గణాలను వెంటనే శత్రువశం చేస్తాయి.
12.107.23
तस्मान्मानयितव्यास्ते गणमुख्याः प्रधानतः ।
लोकयात्रा समायत्ता भूयसी तेषु पार्थिव ॥ १२.१०७.२३ ॥
కాబట్టి ఆ గణాల ముఖ్యులను ప్రధానంగా గౌరవించాలి; రాజా, లోకయాత్ర వారిపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంది.
12.107.24
मन्त्रगुप्तिः प्रधानेषु चारश्चामित्रकर्शण ।
न गणाः कृत्स्नशो मन्त्रं श्रोतुमर्हन्ति भारत ॥ १२.१०७.२४ ॥
ప్రధానుల మధ్య మంత్ర గోప్యత, చారుల వ్యవస్థ ఉండాలి; శత్రునిగ్రహా, భారతా, గణాలు మొత్తం మంత్రాన్ని వినడానికి అర్హులు కారు.
12.107.25
गणमुख्यैस्तु संभूय कार्यं गणहितं मिथः ॥ १२.१०७.२५ ॥
గణ ముఖ్యులు కలిసి, గణ హితమైన కార్యాన్ని పరస్పరం చర్చించి చేయాలి.
12.107.26
पृथग्गणस्य भिन्नस्य विततस्य ततोऽन्यथा ।
अर्थाः प्रत्यवसीदन्ति तथाऽनर्था भवन्ति व ॥ १२.१०७.२६ ॥
విడిపోయిన, చీలిపోయిన గణానికి అది భిన్నంగా జరుగుతుంది; దాని ప్రయోజనాలు క్షీణిస్తాయి, అలాగే అనర్థాలు కలుగుతాయి.
12.107.27
तेषामन्योन्यभिन्नानां स्वशक्तिमनुतिष्ठताम् ।
निग्रहः पण्डितैः कार्यः क्षिप्रमेव प्रधानतः ॥ १२.१०७.२७ ॥
ఒకదానికొకటి విడిపోయి తమ స్వశక్తిని ప్రయోగించే వారిని, పండితులు వెంటనే, ముఖ్యంగా అణచాలి.
12.107.28
कुलेषु कलहा जाताः कुलवृद्धैरुपेक्षिताः ।
गोत्रस्य नाशं कुर्वन्ति गणभेदस्य कारकम् ॥ १२.१०७.२८ ॥
కులాలలో పుట్టిన కలహాలను కుల పెద్దలు ఉపేక్షిస్తే, అవి గోత్రాన్ని నాశనం చేస్తాయి; గణ విభజనకు కారణమవుతాయి.
12.107.29
आभ्यन्तरं भयं रक्ष्यमसारं बाह्यतो भयम् ।
आभ्यन्तरं भयं राजन्सद्यो मूलानि कृन्तति ॥ १२.१०७.२९ ॥
అంతర్గత భయాన్ని కాపాడుకోవాలి; బాహ్య భయం సారహీనమైనది. ఓ రాజా, అంతర్గత భయం వెంటనే మూలాలను నరికివేస్తుంది.
12.107.30
अकस्मात्क्रोधमोहाभ्यां लोभाद्वाऽपि स्वभावजात् ।
अन्योन्यं नाभिभाषन्ते तत्पराभवलक्षणम् ॥ १२.१०७.३० ॥
అకస్మాత్తుగా కోపం, మోహం వల్ల, లేదా లోభం వల్ల, లేదా స్వభావం నుండి పుట్టి, ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడకపోవడం పరాజయ లక్షణం.
12.107.31
जात्या च सदृशाः सर्वे कुलेन सदृशास्तथ ।
न चोद्योगेन बुद्ध्या वा रूपद्रव्येण वा पुनः ॥ १२.१०७.३१ ॥
జాతిచేత, కులంచేత అందరూ సమానులే; కానీ ప్రయత్నంచేత, బుద్ధిచేత, రూపంచేత లేదా ధనంచేత వారు మళ్లీ సమానులు కారు.
12.107.32
भेदाच्चैव प्रदानाच्च नाम्यन्ते रिपुभिर्गणाः ।
तस्मात्संघातमेवाहुर्गणानां शरणं महत् ॥ १२.१०७.३२ ॥
భేదం చేతా, ప్రలోభం చేతా గణాలు శత్రువులచే వంచబడతాయి; కాబట్టి గణాలకు గొప్ప ఆశ్రయం సంఘటనే అని చెబుతారు.