മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.107.1
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप ।
धर्मवृत्तं च वित्तं च वृत्त्युपायाः फलानि च ॥ १२.१०७.१ ॥
ഹേ പരന്തപാ! ബ്രാഹ്മണ, ക്ഷത്രിയ, വൈശ്യ, ശൂദ്രരുടെ ധർമ്മാചാരവും സമ്പത്തും ജീവനോപാധികളും അവയുടെ ഫലങ്ങളും.
12.107.2
राज्ञां वृत्तं च कोशं च कोशसंचयनं जयः ।
अमात्यगुणवृत्तिश्च प्रकृतीनां च वर्धनम् ॥ १२.१०७.२ ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ ആചാരം, ഖജനാവ്, ഖജനാവ് സമാഹരണം, വിജയം, അമാത്യരുടെ ഗുണവും ആചാരവും, പ്രജകളുടെ വളർച്ച.
12.107.3
षाङ्गुण्यगुणकल्पश्च सेनानीतिस्तथैव च ।
दुष्टस्य च परिज्ञानमदुष्टस्य च लक्षणम् ॥ १२.१०७.३ ॥
ഷഡ്ഗുണങ്ങളുടെ വിന്യാസം, സേനാനീതി, ദുഷ്ടനെ തിരിച്ചറിയലും സദ്‌വ്യക്തിയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും.
12.107.4
समहीनाधिकानां च यथावल्लक्षणं च यत् ।
मध्यमस्य च तुष्ट्यर्थं यथा स्थेयं विवर्धता ॥ १२.१०७.४ ॥
സമന്മാരുടെയും ഹീനന്മാരുടെയും അധികന്മാരുടെയും ശരിയായ ലക്ഷണങ്ങളും, മധ്യസ്ഥനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ വളരാനാഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ നിലകൊള്ളണം എന്നതും.
12.107.5
क्षीणग्रहणवृत्तिश्च यथा धर्मं प्रकीर्तितम् ।
लघुनाऽदेशरूपेण ग्रन्थयोगेन भारत ॥ १२.१०७.५ ॥
ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ സ്വീകരിക്കുന്ന ആചാരവും ധർമ്മമായി പ്രകീർത്തിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ; ഹേ ഭാരത! സംക്ഷേപത്തിൽ, ദേശബന്ധമില്ലാത്ത രൂപത്തിൽ, ഗ്രന്ഥയോഗത്താൽ.
12.107.6
विजिगीषोस्तथा वृत्तमुक्तं चैव तथैव ते ।
गणानां वृत्तिमिच्छामि श्रोतुं मतिमतां वर ॥ १२.१०७.६ ॥
വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്റെ ആചാരവും അങ്ങ് അപ്രകാരം തന്നെ പറഞ്ഞു. ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ! ഗണങ്ങളുടെ (ഗണരാജ്യങ്ങളുടെ) ആചാരം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.107.7
यथा गणाः प्रवर्धन्ते न भिद्यन्ते च भारत ।
अरींश्च विजिगीषन्ते सुहृदः प्राप्नुवन्ति च ॥ १२.१०७.७ ॥
ഭാരതാ, ഗണങ്ങൾ എങ്ങനെ വളരുന്നു, പിളരാതിരിക്കുന്നു, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മിത്രങ്ങളെ നേടുന്നു?
12.107.8
भेदमूलो विनाशो हि गणानामुपलक्षये ।
मन्त्रसंवरणं दुःखं बहूनामिति मे मतिः ॥ १२.१०७.८ ॥
ഗണങ്ങളുടെ നാശം ഭിന്നതയിൽ തന്നെ വേരൂന്നിയതാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു; പലർക്കും ആലോചന രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കുന്നത് ദുഷ്കരമാണെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
12.107.9
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं निखिलेन परंतप ।
यथा च ते न भिद्येरंस्तच्च मे वद भारत ॥ १२.१०७.९ ॥
ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, അവർ എങ്ങനെ പിളരാതിരിക്കുമെന്ന് മുഴുവനായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഭാരതാ, അത് എനിക്കു പറഞ്ഞുതരൂ.
12.107.10
गणानां च कुलानां च राज्ञां भरतसत्तम ।
वैरसंदीपनावेतौ लोभामर्षौ नराधिप ॥ १२.१०७.१० ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഗണങ്ങളിലും കുലങ്ങളിലും രാജാക്കന്മാരിലും വൈരം ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന ഈ രണ്ടും—ലോഭവും അമർഷവും, നരാധിപാ.
12.107.11
लोभमेको हि वृणुते ततोऽमर्षमनन्तरम् ।
ततो ह्यमर्षसंयुक्तावन्योन्यजनिताशयौ ॥ १२.१०७.११ ॥
ഒരാൾ ലോഭത്തെ വരിക്കുന്നു; പിന്നീട് അമർഷത്തെയും. അതിനുശേഷം അമർഷം ചേർന്ന്, പരസ്പരം ജനിപ്പിച്ച ആശയങ്ങളുള്ള ഇരുവരും.
12.107.12
चारमन्त्रबलादानैः सामदानविभेदनैः ।
क्षयव्ययभयोपायैः प्रकर्षन्तीतरेतरम् ॥ १२.१०७.१२ ॥
ചാരന്മാർ, മന്ത്രബലം, ദാനങ്ങൾ, സാമ-ദാന-ഭേദങ്ങൾ, നാശം, ചെലവ്, ഭയം എന്നീ ഉപായങ്ങളാൽ അവർ പരസ്പരം വലിച്ചുതാഴ്ത്തുന്നു.
12.107.13
तत्रादानेन भिद्यन्ते गणाः संघातवृत्तयः ।
भिन्ना विमनसः सर्वे गच्छन्त्यरिवशं भयात् ॥ १२.१०७.१३ ॥
അവിടെ സമ്മാനങ്ങളാൽ സംഘബദ്ധരായി ജീവിക്കുന്ന ഗണങ്ങൾ പിളരുന്നു. പിളർന്ന് മനസ്സിടിഞ്ഞ എല്ലാവരും ഭയത്താൽ ശത്രുവശത്തേക്കു പോകുന്നു.
12.107.14
भेदे गणा विनश्युर्हि भिन्नास्तु सुजयाः परैः ।
तस्मात्संघातयोगेन प्रयतेरन्गणाः सदा ॥ १२.१०७.१४ ॥
ഭിന്നതയിൽ ഗണങ്ങൾ നശിക്കുന്നു; പിളർന്നവയെ ശത്രുക്കൾ എളുപ്പത്തിൽ കീഴടക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഗണങ്ങൾ എപ്പോഴും സംഘയോഗത്താൽ പരിശ്രമിക്കണം.
12.107.15
अर्थाश्चैवाधिगम्यन्ते संघातबलपौरुषैः ।
ब्राह्माश्च मैत्रीं कुर्वन्ति तेषु संघातवृत्तिषु ॥ १२.१०७.१५ ॥
സംഘബലത്തിലും പൗരുഷത്തിലും ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടപ്പെടുന്നു. സംഘജീവിതം നയിക്കുന്നവരോട് ബ്രാഹ്മണരും സൗഹൃദം പുലർത്തുന്നു.
12.107.16
ज्ञानवृद्धाः प्रशंसन्ति शुश्रूषन्तः परस्परम् ।
विनिवृत्ताभिसंधानाः सुखमेधन्ति सर्वशः ॥ १२.१०७.१६ ॥
ജ്ഞാനവൃദ്ധന്മാർ പ്രശംസിക്കുന്നു; അന്യോന്യം ശുശ്രൂഷിക്കുന്നു. വഞ്ചനാപദ്ധതികൾ ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ എല്ലാ വിധത്തിലും സുഖത്തോടെ വളരുന്നു.
12.107.17
धर्मिष्ठान्व्यवहारांश्च स्थापयन्तश्च शास्त्रतः ।
यथावत्प्रतिपश्यन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥ १२.१०७.१७ ॥
ധർമ്മാനുസൃതമായ വ്യവഹാരങ്ങൾ ശാസ്ത്രപ്രകാരം സ്ഥാപിച്ചും അവയെ യഥാവിധി പരിശോധിച്ചും ശ്രേഷ്ഠ ഗണങ്ങൾ വളരുന്നു.
12.107.18
पुत्रान्भ्रातृन्निगृह्णन्तो विनयन्तश्च तान्सदा ।
विनीतांश्च प्रगृह्णन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥ १२.१०७.१८ ॥
പുത്രന്മാരെയും സഹോദരന്മാരെയും നിയന്ത്രിച്ചും എപ്പോഴും അവരെ വിനയം പഠിപ്പിച്ചും വിനീതരെ ആദരിച്ചും ശ്രേഷ്ഠ ഗണങ്ങൾ വളരുന്നു.
12.107.19
चारमन्त्रविधानेषु कोशसंनिचयेषु च ।
नित्ययुक्ता महाबाहो वर्धन्ते सर्वतो गणाः ॥ १२.१०७.१९ ॥
മഹാബാഹോ, ചാരന്മാരുടെയും മന്ത്രാലോചനയുടെയും ക്രമീകരണങ്ങളിലും ഖജനാവിന്റെ സംഭരണത്തിലും എപ്പോഴും മുഴുകിയിരിക്കുന്ന ഗണങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും വളരുന്നു.
12.107.20
प्राज्ञांश्चारान्महोत्साहान्कर्मसु स्थिरपौरुषान् ।
मानयन्तः सदा युक्ता विवर्धन्ते गणा नृप ॥ १२.१०७.२० ॥
രാജാവേ, ബുദ്ധിമാന്മാരും മഹോത്സാഹികളും കർമ്മങ്ങളിൽ ഉറച്ച പൗരുഷമുള്ളവരുമായ ചാരന്മാരെ എപ്പോഴും ആദരിച്ചുകൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗണങ്ങൾ വളരുന്നു.
12.107.21
द्रव्यवन्तश्च शूराश्च शस्त्रज्ञाः शास्त्रपारगाः ।
कृच्छ्रास्वापत्सु संमूढान्गणाः संतारयन्ति ते ॥ १२.१०७.२१ ॥
ധനവാന്മാരും ശൂരന്മാരും ശസ്ത്രജ്ഞന്മാരും ശാസ്ത്രപാരംഗതന്മാരുമായവർ കഠിനദുഃഖങ്ങളിലും ആപത്തുകളിലും മോഹിച്ചുപോയ ഗണങ്ങളെ കരകയറ്റുന്നു.
12.107.22
क्रोधो भेदो भयं दण्डः कर्षणं निग्रहो वधः ।
नयत्यरिवशं सद्यो गणान्भरतसत्तम ॥ १२.१०७.२२ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ക്രോധവും ഭേദവും ഭയവും ദണ്ഡവും കർഷണവും നിഗ്രഹവും വധവും ഗണങ്ങളെ ഉടനെ ശത്രുവിന്റെ വശത്തേക്ക് നയിക്കുന്നു.
12.107.23
तस्मान्मानयितव्यास्ते गणमुख्याः प्रधानतः ।
लोकयात्रा समायत्ता भूयसी तेषु पार्थिव ॥ १२.१०७.२३ ॥
അതിനാൽ ആ ഗണമുഖ്യന്മാരെ പ്രധാനമായി ആദരിക്കണം; പാർത്ഥിവാ, ലോകയാത്ര അവരെയാണ് ഏറെ ആശ്രയിക്കുന്നത്.
12.107.24
मन्त्रगुप्तिः प्रधानेषु चारश्चामित्रकर्शण ।
न गणाः कृत्स्नशो मन्त्रं श्रोतुमर्हन्ति भारत ॥ १२.१०७.२४ ॥
പ്രധാനികൾക്കിടയിൽ മന്ത്രഗുപ്തിയും ചാരവ്യവസ്ഥയും വേണം; ശത്രുകർശനാ, ഭാരതാ, ഗണങ്ങൾ മന്ത്രം മുഴുവൻ കേൾക്കാൻ അർഹരല്ല.
12.107.25
गणमुख्यैस्तु संभूय कार्यं गणहितं मिथः ॥ १२.१०७.२५ ॥
ഗണമുഖ്യന്മാർ ഒന്നിച്ചുകൂടി, ഗണത്തിന്റെ ഹിതമായ കാര്യം പരസ്പരം ആലോചിച്ച് ചെയ്യണം.
12.107.26
पृथग्गणस्य भिन्नस्य विततस्य ततोऽन्यथा ।
अर्थाः प्रत्यवसीदन्ति तथाऽनर्था भवन्ति व ॥ १२.१०७.२६ ॥
വേർപിരിഞ്ഞതും ഭിന്നിച്ചതും വ്യാപിച്ചതുമായ ഗണത്തിന് അത് മറിച്ചാകും; അതിന്റെ കാര്യങ്ങൾ ക്ഷയിക്കുന്നു, അതുപോലെ അനർത്ഥങ്ങളും സംഭവിക്കുന്നു.
12.107.27
तेषामन्योन्यभिन्नानां स्वशक्तिमनुतिष्ठताम् ।
निग्रहः पण्डितैः कार्यः क्षिप्रमेव प्रधानतः ॥ १२.१०७.२७ ॥
പരസ്പരം ഭിന്നിച്ച്, സ്വന്തം ശക്തി പ്രയോഗിക്കുന്ന അവരെ, പണ്ഡിതന്മാർ ഉടനെയും പ്രധാനമായും അടക്കണം.
12.107.28
कुलेषु कलहा जाताः कुलवृद्धैरुपेक्षिताः ।
गोत्रस्य नाशं कुर्वन्ति गणभेदस्य कारकम् ॥ १२.१०७.२८ ॥
കുലങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കലഹങ്ങളെ കുലവൃദ്ധന്മാർ അവഗണിച്ചാൽ അവ ഗോത്രത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ഗണഭേദത്തിനു കാരണമാകുന്നു.
12.107.29
आभ्यन्तरं भयं रक्ष्यमसारं बाह्यतो भयम् ।
आभ्यन्तरं भयं राजन्सद्यो मूलानि कृन्तति ॥ १२.१०७.२९ ॥
ആഭ്യന്തരഭയം സൂക്ഷിക്കണം; ബാഹ്യഭയം സാരമില്ലാത്തതാണ്. രാജാവേ, ആഭ്യന്തരഭയം ഉടനെ വേരുകളെ മുറിക്കുന്നു.
12.107.30
अकस्मात्क्रोधमोहाभ्यां लोभाद्वाऽपि स्वभावजात् ।
अन्योन्यं नाभिभाषन्ते तत्पराभवलक्षणम् ॥ १२.१०७.३० ॥
പെട്ടെന്ന് കോപവും മോഹവും കൊണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ ലോഭം കൊണ്ടോ, സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുണ്ടായോ, തമ്മിൽ സംസാരിക്കാതിരിക്കുന്നത് പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
12.107.31
जात्या च सदृशाः सर्वे कुलेन सदृशास्तथ ।
न चोद्योगेन बुद्ध्या वा रूपद्रव्येण वा पुनः ॥ १२.१०७.३१ ॥
ജാതിയിലും കുലത്തിലും എല്ലാവരും തുല്യരാണ്; എന്നാൽ പ്രയത്നംകൊണ്ടും ബുദ്ധികൊണ്ടും രൂപംകൊണ്ടും ധനംകൊണ്ടും അവർ വീണ്ടും തുല്യരാകുന്നില്ല.
12.107.32
भेदाच्चैव प्रदानाच्च नाम्यन्ते रिपुभिर्गणाः ।
तस्मात्संघातमेवाहुर्गणानां शरणं महत् ॥ १२.१०७.३२ ॥
ഭേദംകൊണ്ടും ദാനംകൊണ്ടും ഗണങ്ങൾ ശത്രുക്കളാൽ താഴ്ത്തപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ ഗണങ്ങൾക്ക് മഹത്തായ ശരണം സംഘടനതന്നെ എന്ന് പറയുന്നു.