มหาภารตะ · อัธยายะ 12.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.108.1
महानयं धर्मपथो बहुशाखश्च भारत ।
किंस्विदेवेह धर्माणामनुष्ठेयतमं मतम् ॥ १२.१०८.१ ॥
ภารตะ ทางแห่งธรรมนี้ยิ่งใหญ่และมีกิ่งก้านมากมาย ในบรรดาหน้าที่ทั้งหลาย ท่านเห็นว่าควรปฏิบัติข้อใดมากที่สุดในโลกนี้
12.108.2
किं कार्यं सर्वभूतानां गरीयो भवतो मतम् ।
यथाऽहं परमं धर्ममिह च प्रेत्य चाप्नुयाम् ॥ १२.१०८.२ ॥
หน้าที่ใดในความเห็นของท่านที่สำคัญที่สุดสำหรับสรรพสัตว์ทั้งปวง เพื่อที่ข้าพเจ้าจะได้บรรลุธรรมอันสูงสุดทั้งในโลกนี้และหลังความตาย
12.108.3
मातापित्रोर्गुरूणां च पूजा बहुमता मम ।
अत्र वर्तन्नरो लोकान्यशश्च महदश्नुते ॥ १२.१०८.३ ॥
ในความเห็นของข้าพเจ้า การเคารพบูชามารดา บิดา และครูบาอาจารย์เป็นสิ่งที่ควรยกย่องยิ่ง ผู้ใดประพฤติเช่นนี้ในโลกนี้ ย่อมได้รับโลกทั้งหลายและเกียรติยศอันยิ่งใหญ่
12.108.4
यदेते ह्यनुजानीयुः कर्म तात सुपूजिताः ।
धर्मं धर्मविरुद्धं वा तत्कर्तव्यं युधिष्ठिर ॥ १२.१०८.४ ॥
ยุธิษฐิระ ลูกรัก หากผู้เฒ่าผู้ได้รับการเคารพยิ่งเหล่านี้อนุญาตให้กระทำกรรมใด กรรมนั้นก็พึงกระทำ ไม่ว่ากรรมนั้นจะสอดคล้องกับธรรมหรือขัดกับธรรมก็ตาม
12.108.5
न तैरभ्यननुज्ञातो धर्ममन्यं समाचरेत् ।
यं मे तेऽभ्यनुजानीयुः स धर्म इति निश्चयः ॥ १२.१०८.५ ॥
ไม่มีผู้ใดควรประพฤติธรรมอื่นโดยไม่ได้รับอนุญาตจากท่านเหล่านั้น กรรมใดที่ท่านอนุญาตแก่ข้าพเจ้า กรรมนั้นคือธรรม นี่คือข้อสรุปที่แน่นอน
12.108.6
एत एव त्रयो लोका एत एवाश्रमास्त्रयः ।
एत एव त्रयो वेदा एत एव त्रयोऽग्नयः ॥ १२.१०८.६ ॥
เพียงสิ่งเหล่านี้เท่านั้นคือโลกทั้งสาม เพียงสิ่งเหล่านี้เท่านั้นคือขั้นแห่งชีวิตทั้งสาม เพียงสิ่งเหล่านี้เท่านั้นคือพระเวททั้งสาม และเพียงสิ่งเหล่านี้เท่านั้นคือไฟทั้งสาม
12.108.7
पिता वै गार्हपत्योऽग्निर्माताऽग्निर्दक्षिणः स्मृतः ।
गुरुराहवनीयस्तु साऽग्नित्रेता गरीयसी ॥ १२.१०८.७ ॥
บิดาคือไฟคารหปัตย์ มารดาคือไฟทักษิณ ครูคือไฟอาหวนีย์ และไฟสามอย่างนั้นคือไฟเตรตา ซึ่งยิ่งใหญ่กว่าสิ่งทั้งปวง
12.108.8
त्रिष्वप्रमाद्यन्नेतेषु त्रील्लोँकानपि जेष्यसि ।
पितृवृत्त्या त्विमं लोकं मातृवृत्त्या तथा परम् ॥ १२.१०८.८ ॥
เมื่อท่านไม่ประมาทต่อสามสิ่งนี้ ท่านจะชนะโลกทั้งสามได้ ด้วยการประพฤติต่อบิดาท่านจะได้โลกนี้ และด้วยการประพฤติต่อมารดาท่านจะได้โลกอีกโลกหนึ่ง
12.108.9
ब्रह्मलोकं गुरोर्वृत्त्या नियमेन तरिष्यसि ।
सम्यगेतेषु वर्तस्व त्रिषु लोकेषु भारत ॥ १२.१०८.९ ॥
ด้วยการประพฤติต่อครูและด้วยการสำรวมระวัง ท่านจะข้ามไปสู่พรหมโลกได้ ภารตะ จงประพฤติให้ถูกต้องต่อสามสิ่งนี้ในโลกทั้งสามเถิด
12.108.10
यशः प्राप्स्यसि भद्रं ते धर्मं च सुमहाफलम् ।
नैतानतिशयीथास्त्वं नात्यश्नीथा न दूषयेः ॥ १२.१०८.१० ॥
ท่านจะได้รับเกียรติยศ ขอให้ท่านจงมีความเจริญ และจะได้ธรรมที่มีผลยิ่งใหญ่ จงอย่าละเมิดสิ่งเหล่านี้ อย่าหมกมุ่นเกินควร และอย่าทำให้สิ่งเหล่านี้มัวหมอง
12.108.11
नित्यं परिचरेश्चैव तद्वै सुकृतमुत्तमम् ।
कीर्ति पुण्यं यशो लोकान्प्राप्स्यसे त्वं जनाधिप ॥ १२.१०८.११ ॥
จงรับใช้ท่านเหล่านั้นอยู่เสมอ นั่นคือกุศลกรรมอันประเสริฐสุด เจ้าแห่งมนุษย์เอ๋ย ท่านจะได้รับเกียรติ บุญ ชื่อเสียง และโลกทั้งหลาย
12.108.12
सर्वे तस्यादृता लोका यस्यैते त्रय आदृताः ।
अनादृतास्तु यस्यैते सर्वास्तस्याफलाः क्रियाः ॥ १२.१०८.१२ ॥
สำหรับผู้ที่ให้เกียรติสามสิ่งนี้ โลกทั้งหลายย่อมได้รับเกียรติทั้งหมด แต่สำหรับผู้ที่ไม่ให้เกียรติสามสิ่งนี้ กิจการทั้งปวงของเขาย่อมไร้ผล
12.108.13
न चायं न परो लोको न यशस्तस्य भारत ।
अमानिता नित्यमेव यस्यैते गुरवस्त्रयः ॥ १२.१०८.१३ ॥
ภารตะ สำหรับผู้ที่ดูหมิ่นครูทั้งสามอยู่เสมอ ย่อมไม่มีทั้งโลกนี้ ไม่มีโลกหน้า และไม่มีเกียรติยศ
12.108.14
न चास्मिन्न परे लोके यशस्तस्य प्रकाशते ।
यच्चान्यदपि कल्याणं पारत्रं समुदाहृतम् ॥ १२.१०८.१४ ॥
เกียรติยศของเขาย่อมไม่ปรากฏทั้งในโลกนี้และโลกหน้า และความดีงามอื่นใดของโลกหน้าที่กล่าวว่าเป็นมงคล ก็ไม่เป็นของเขาเช่นกัน
12.108.15
तेभ्य एव हि यत्सर्वं कृत्यं यन्निसृजाम्यहम् ।
तदासीन्मे शतगुणं सहस्रगुणमेव च।
तस्मान्मे संप्रकाशन्ते त्रयो लोका युधिष्ठिर ॥ १२.१०८.१५ ॥
แท้จริงแล้ว กิจทั้งปวงที่ข้าพเจ้ากระทำ ข้าพเจ้ากระทำเพื่อท่านเหล่านั้น และผลของกิจนั้นได้เพิ่มพูนแก่ข้าพเจ้าเป็นร้อยเท่าและพันเท่า ดังนั้น ยุธิษฐิระ โลกทั้งสามจึงส่องแสงแก่ข้าพเจ้า
12.108.16
दशैव तु सदाऽऽचार्यः श्रोत्रियानधितिष्ठति ।
दशाचार्यानुपाध्याय उपाध्यायान्पिता दश ॥ १२.१०८.१६ ॥
อาจารย์ย่อมยิ่งกว่าพราหมณ์ผู้รู้พระเวทสิบคน อุปาธยายะย่อมยิ่งกว่าอาจารย์สิบคน และบิดาย่อมยิ่งกว่าอุปาธยายะสิบคน
12.108.17
पितॄन्दश तु मातैका सर्वां वा पृथिवीमपि ।
गुरुत्वेनाभिभवति नास्ति मातृसमो गुरुः ॥ १२.१०८.१७ ॥
มารดาหนึ่งคนยิ่งกว่าบิดาสิบคน และด้วยความสำคัญแห่งการเคารพ นางยังเหนือกว่าแผ่นดินทั้งผืน ไม่มีครูใดเสมอเหมือนมารดา
12.108.18
गुरुर्गरीयान्पितृतो मातृतश्चेति मे मतिः ।
उभौ हि मातापितरौ जन्मन्येवोपयुज्यतः ॥ १२.१०८.१८ ॥
ความเห็นของข้าพเจ้าคือ ครูสำคัญยิ่งกว่าทั้งบิดาและมารดา เพราะบิดาและมารดานั้นเป็นประโยชน์เพียงในการเกิดเท่านั้น
12.108.19
शरीरमेतौ सृजतः पिता माता च भारत ।
आचार्यशिष्टा या जातिः सासम्यगजरामरा ॥ १२.१०८.१९ ॥
ภารตะ บิดาและมารดาร่วมกันสร้างร่าง แต่การเกิดที่ครูหล่อหลอมนั้นแท้จริงแล้วไม่แก่และไม่ตาย
12.108.20
अवध्या हि सदा माता पिता चाप्युपचारिणौ ॥ १२.१०८.२० ॥
มารดาไม่พึงถูกทำร้ายเลยตลอดเวลา และบิดาก็เช่นกัน ทั้งสองควรได้รับการรับใช้
12.108.21
न स दुष्यति तत्कृत्वा न च ते दूषयन्ति तम् ।
धर्माय यतमानानां विदुर्देवाः सहर्षिभिः ॥ १२.१०८.२१ ॥
ผู้นั้นไม่ตกอยู่ในความผิดเพราะการที่ทำไปนั้น และสิ่งเหล่านั้นก็ไม่ทำให้เขาเสื่อมเสีย เทวดาพร้อมด้วยฤๅษีทั้งหลายย่อมรู้จักผู้ที่พยายามในธรรม
12.108.22
य आवृणोत्यवितथेन कर्मणा ।
ऋतं ब्रुवन्नमृतं संप्रयच्छन्।
तं मन्येथाः पितरं मातरं च ।
तस्मै न द्रुह्येत्कृतमस्य जानन् ॥ १२.१०८.२२ ॥
ผู้ที่ค้ำจุนเจ้าด้วยการกระทำอันซื่อตรง กล่าวแต่สิ่งที่เป็นจริง และประทานอมฤตให้ พึงนับถือเขาดุจบิดาและมารดา เมื่อรู้ถึงสิ่งที่เขาได้ทำเพื่อเจ้าแล้ว อย่าทรยศต่อเขาเลย
12.108.23
स्तथैव तेषां गुरवोऽभ्यर्चनीयाः ॥ १२.१०८.२३ ॥
ในทำนองเดียวกัน ครูของคนเหล่านั้นก็พึงได้รับการบูชาด้วย
12.108.24
तस्मात्पूजयितव्याश्च संविभज्याश्च यत्नतः ।
गुरवोऽर्चयितव्याश्च पुराणं धर्ममिच्छता ॥ १२.१०८.२४ ॥
เพราะฉะนั้น พึงบูชาและแบ่งปันให้ด้วยความเพียร ครูทั้งหลายก็พึงได้รับการบูชา ผู้ปรารถนาธรรมอันเก่าแก่พึงบูชาครูของตน
12.108.25
येन प्रीणन्ति पितरस्तेन प्रीतः प्रजापतिः ।
प्रीणाति जननीयेन पृथिवी तेन पूजिता ॥ १२.१०८.२५ ॥
ด้วยสิ่งใดที่ทำให้บรรพบุรุษพอใจ พระประชาบดีก็พอพระทัยด้วยสิ่งนั้น ด้วยสิ่งใดที่ทำให้มารดาพอใจ แผ่นดินก็ได้รับการเคารพด้วยสิ่งนั้น
12.108.26
येन प्रीणात्युपाध्यायस्तेन स्याद्ब्रह्म पूजितम् ।
मातृतः पितृतश्चैव तस्मात्पूज्यतमो गुरुः ॥ १२.१०८.२६ ॥
ด้วยสิ่งใดที่ทำให้อุปัธยาย์พอใจ พรหมัน (ความรู้อันศักดิ์สิทธิ์) ก็ได้รับการบูชาด้วยสิ่งนั้น ทั้งทางฝ่ายมารดาและฝ่ายบิดา เพราะฉะนั้น ครูจึงควรได้รับการบูชาสูงสุด
12.108.27
ऋषयश्च हि देवाश्च प्रीयन्ते पितृभिः सह ।
पूज्यमानेषु गुरुषु तस्मात्पूज्यतमो गुरुः ॥ १२.१०८.२७ ॥
เมื่อครูได้รับการบูชา ฤๅษีและเทวดาทั้งหลายก็พอใจพร้อมกับบรรพบุรุษ เพราะฉะนั้น ครูจึงควรได้รับการบูชาสูงสุด
12.108.28
केनचिन्न च वृत्तेन ह्यवज्ञेयो गुरुर्भवेत् ।
न च माता न च पितो तादृशो यादृशो गुरुः ॥ १२.१०८.२८ ॥
ครูไม่พึงถูกดูหมิ่นด้วยเหตุแห่งความประพฤติใด ๆ มารดาก็ดี บิดาก็ดี ไม่เหมือนครูเลย
12.108.29
न तेऽवमानमर्हन्ति न तेषां दूषयेत्कृतम् ।
गुरूणामेव सत्कारं विदुर्देवाः सहर्षिभिः ॥ १२.१०८.२९ ॥
เหล่าท่านไม่สมควรถูกดูหมิ่น และไม่ควรตำหนิสิ่งที่ท่านได้ทำ เทวดาพร้อมด้วยฤๅษีทั้งหลายรู้ว่า ความเคารพเป็นสิ่งที่ควรมอบให้แก่ครูเท่านั้น
12.108.30
उपाध्यायं पितरं मातरं च ।
ये विद्रुह्यन्ते मनसा कर्मणा वा।
तेषां पापं भ्रूणहत्याविशिष्टं ।
तस्मान्नान्यः पापकृदस्ति लोके ॥ १२.१०८.३० ॥
ผู้ใดทรยศต่ออุปัธยาย์ บิดา หรือมารดา ไม่ว่าด้วยใจหรือด้วยการกระทำ บาปของผู้นั้นยิ่งกว่าการฆ่าทารกในครรภ์ เพราะฉะนั้น ในโลกนี้จึงไม่มีผู้ทำบาปใดยิ่งกว่า
12.108.31
भृतो भर्तारं यो न विभिर्ति पुत्रः ।
स्वयोनिजः पितरं मातरं च।
तस्य पापं भ्रूणहत्याविषिष्टं ।
तस्मान्नान्यः पापकृदस्ति लोके ॥ १२.१०८.३१ ॥
บุตรผู้ไม่เลี้ยงดูผู้ที่เคยเลี้ยงดูตน คือบิดาและมารดาของตนที่เกิดจากครรภ์ของตนเอง บาปของเขายิ่งกว่าการฆ่าทารกในครรภ์ เพราะฉะนั้น ในโลกนี้จึงไม่มีผู้ทำบาปใดยิ่งกว่าเขา
12.108.32
मित्रद्रुहः कृतघ्नस्य स्त्रीघ्नस्य पिशुनस्य च ।
चतुर्णामपि चैतेषां निष्कृतिं नानुशुश्रुम् ॥ १२.१०८.३२ ॥
ผู้ทรยศต่อมิตร ผู้อกตัญญู ผู้ฆ่าผู้หญิง และผู้ใส่ร้าย ทั้งสี่จำพวกนี้ เรายังไม่เคยได้ยินวิธีชดใช้เลย
12.108.33
एतत्सर्वं मनुनिर्देशदृष्टं ।
यत्कर्तव्यं पुरुषेणेह किंचित्।
एतच्छ्रेयो नान्यदस्माद्विशिष्टं ।
सर्वान्धर्माननुसृत्यैतदुक्तम् ॥ १२.१०८.३३ ॥
ทั้งหมดนี้ปรากฏในคำสอนของมนุ สิ่งใดที่บุรุษควรปฏิบัติในโลกนี้ สิ่งนี้เป็นความดีที่สุด ไม่มีสิ่งใดประเสริฐยิ่งกว่านี้ ผู้กล่าวได้ดำเนินตามธรรมทั้งปวงแล้วจึงได้กล่าวไว้เช่นนี้