મહાભારત · અધ્યાય 12.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.12.1
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा नकुलो वाक्यमब्रवीत् ।
राजानमभिसंप्रेक्ष्य सर्वधर्मभृतां वरम् ॥ १२.१२.१ ॥
અર્જુનનાં વચન સાંભળીને નકુલે સર્વ ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ રાજા તરફ જોઈને આ વાક્ય કહ્યું.
12.12.2
अनुरुध्य महाप्राज्ञो भ्रातुश्चित्तमरिंदम ।
व्यूढोरस्को महाबाहुस्ताम्रास्यो मितभाषिता ॥ १२.१२.२ ॥
હે શત્રુદમન, મહાપ્રાજ્ઞ, ભાઈના ચિત્તને અનુસરીને, વિશાળ છાતીવાળા, મહાબાહુ, તામ્રમુખ અને મિતભાષી (તે).
12.12.3
विशाखयूपे देवानां सर्वेषामग्नयश्चिताः ।
तस्माद्विद्वि महाराज देवाः कर्मफले स्थिताः ॥ १२.१२.३ ॥
વિશાખયૂપ પર સર્વ દેવતાઓ માટે અગ્નિઓ પ્રજ્વલિત કરાયા છે. તેથી, હે મહારાજ, જાણો કે દેવતાઓ કર્મફળમાં સ્થિત છે.
12.12.4
अनास्तिकानां भूतानां प्राणदाः पितरश्च ये ।
तेऽपि कर्मैव कुर्वन्ति विधिं पश्यस्व पार्थिव ॥ १२.१२.४ ॥
આસ્તિક પ્રાણીઓના પ્રાણદાતા પિતૃઓ પણ કર્મ જ કરે છે. હે રાજા, વિધિને જુઓ.
12.12.5
वेदवादापविद्धास्तु तान्विद्धि भृशनास्तिकान् ।
न हि वेदोक्तमुत्सृज्य विप्रः सर्वेषु कर्मसु ॥ १२.१२.५ ॥
વેદવાદથી બહિષ્કૃત થયેલાઓને તદ્દન નાસ્તિક જાણો. વેદમાં કહેલું છોડીને બ્રાહ્મણો સર્વ કર્મોમાં (પ્રવૃત્ત થતા નથી).
12.12.6
देवयानेन नाकस्य पृष्ठमाप्नोति भारत ।
अत्याश्रमानयं सर्वानित्याहुर्वेदमिश्चयाः ॥ १२.१२.६ ॥
હે ભારત, દેવયાન માર્ગે મનુષ્ય સ્વર્ગના શિખરને પામે છે. સર્વ આશ્રમોથી પર આ માર્ગ છે, એમ વેદાશ્રિત કહે છે.
12.12.7
ब्राह्मणाः श्रुतिसंपन्नास्तान्निबोध नराधिप ।
वित्तानि धर्मलब्धानि क्रतुमुख्येष्ववासृजन् ॥ १२.१२.७ ॥
હે નરાધિપ, શ્રુતિસંપન્ન એ બ્રાહ્મણોને સાંભળો. ધર્મથી મેળવેલું ધન તેમણે મુખ્ય યજ્ઞોમાં અર્પ્યું.
12.12.8
कृतात्मा स महाराज स वै त्यागी स्मृतो नरः ॥ १२.१२.८ ॥
હે મહારાજ, જેણે પોતાના આત્માને સંયમિત કર્યો છે, તે મનુષ્ય જ ખરેખર ત્યાગી ગણાય છે.
12.12.9
अनवेक्ष्य सुखादानं तथैवोर्ध्वं प्रतिष्ठितः ।
आत्मत्यागी महाराज स त्यागी तापसो मतः ॥ १२.१२.९ ॥
સુખ મેળવવા પર ધ્યાન ન આપીને, તેમ જ ઊંચી સ્થિતિમાં સ્થિર રહીને, હે મહારાજ, જે આત્મત્યાગી છે તે જ ત્યાગી અને તાપસ માનવામાં આવે છે.
12.12.10
अनिकेतः परिपतन्वृक्षमूलाश्रयो मुनिः ।
अयाचकः सदायोगी स त्यागी पार्थ भिक्षुकः ॥ १२.१२.१० ॥
ઘર વિનાનો, રખડતો, વૃક્ષના મૂળનો આશ્રય લેનાર મુનિ, યાચના ન કરનાર, સદા યોગમાં લીન રહેનાર—હે પાર્થ, તે જ ત્યાગી અને ભિક્ષુ છે.
12.12.11
क्रोधहर्षावनादृत्य पैशुन्यं च विशेषतः ।
विप्रो वेदानधीते यः स त्यागी गुरुपूजकः ॥ १२.१२.११ ॥
ક્રોધ અને હર્ષને અવગણીને, ખાસ કરીને ચાડી છોડીને, જે વિપ્ર વેદોનો અભ્યાસ કરે છે, તે ત્યાગી અને ગુરુપૂજક છે.
12.12.12
आश्रमांस्तुलया सर्वान्धृतानाहुर्मनीषिणः ।
एकतश्च त्रयो राजन्गृहस्थाश्रम एकतः ॥ १२.१२.१२ ॥
જ્ઞાનીઓ બધા આશ્રમોને ત્રાજવામાં તોળાયેલા કહે છે. હે રાજન, ત્રણ એક બાજુ અને ગૃહસ્થાશ્રમ એક બાજુ.
12.12.13
समीक्ष्य तुलया पार्थ कामं स्वर्गं च भारत ।
अयं पन्था महर्षीणाप्रियं लोकविदां गतिः ॥ १२.१२.१३ ॥
હે પાર્થ, હે ભરત, તુલામાં તોળીને જુઓ તો કામ અને સ્વર્ગ વચ્ચેનો ભેદ સમજાય. આ મહર્ષિઓનો માર્ગ છે; લોકજ્ઞોને તે પ્રિય ન હોય તોપણ તેમની ગતિ એ જ છે.
12.12.14
इति यः कुरुते भावं स त्यागी भरतर्षभ ।
नरः परित्यज्य गृहान्वनमेति विमूढवत् ॥ १२.१२.१४ ॥
આવો ભાવ ધારણ કરનાર, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ જ ત્યાગી છે. ઘર છોડીને મૂઢની જેમ વનમાં જનાર તેવો નથી.
12.12.15
यदा कामान्समीक्षेत धर्मवैतंसिको नरः ।
अथैनं मृत्युपाशेन कण्ठे बध्नाति सृत्युराट् ॥ १२.१२.१५ ॥
મનુષ્ય જ્યારે કામનાઓનો વિચાર કરે છે, ધર્મને આભૂષણ બનાવીને પણ, ત્યારે મૃત્યુનો રાજા તેના ગળામાં મૃત્યુપાશ બાંધે છે.
12.12.16
अभिमानकृतं कर्म नैतत्फलवदुच्यते ।
त्यागयुक्तं महाराज सर्वमेव महाफलम् ॥ १२.१२.१६ ॥
અભિમાનથી કરેલું કર્મ ફળદાયી કહેવાતું નથી. હે મહારાજ, ત્યાગથી યુક્ત સર્વ કંઈ મહાફળ આપે છે.
12.12.17
शमो दमस्तथा धैर्यं सत्यं शौचमथार्जवम् ।
यज्ञो धृतिश्च धर्मश्च नित्यमार्षो विधिः स्मृतः ॥ १२.१२.१७ ॥
શમ, દમ, ધૈર્ય, સત્ય, શૌચ, આર્જવ, યજ્ઞ, ધૃતિ અને ધર્મ — આ સદાય ઋષિઓનું વિધાન મનાયું છે.
12.12.18
पितृदेवातिथिकृते समारम्भोऽत्र शस्यते ।
अत्रैव हि महाराज त्रिवर्गः केवलं फलम् ॥ १२.१२.१८ ॥
પિતૃઓ, દેવો અને અતિથિઓ માટે થતો કર્મારંભ અહીં પ્રશંસનીય છે. હે મહારાજ, અહીં જ ત્રિવર્ગ એ એકમાત્ર ફળ છે.
12.12.19
एतस्मिन्वर्तमानस्य विधौ विप्रनिषेविते ।
त्यागिनः प्रसृतस्येह नोच्छित्तिर्विद्यते क्वचित् ॥ १२.१२.१९ ॥
બ્રાહ્મણો સેવે છે એ વિધિમાં ચાલનાર, ત્યાગી અને અહીં વિસ્તરેલાનો ક્યારેય નાશ થતો નથી.
12.12.20
असृजद्धि प्रजा राजन्प्रजापतिरकल्मषः ।
मां यक्ष्यन्तीति धर्मात्मा यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ॥ १२.१२.२० ॥
હે રાજન, નિષ્કલંક પ્રજાપતિએ પ્રજાઓ સર્જી. ધર્માત્માએ વિચાર્યું કે તેઓ વિવિધ દક્ષિણાવાળા યજ્ઞોથી મારી પૂજા કરશે.
12.12.21
वीरुधश्चैव वृक्षांश्च यज्ञार्थं वै तथौषधीः ।
पशूंश्चैव तथा मेध्यान्यज्ञार्थानि हवींषि च ॥ १२.१२.२१ ॥
વેલાઓ અને વૃક્ષો, યજ્ઞ માટે જ ઔષધિઓ, પશુઓ અને યજ્ઞયોગ્ય પવિત્ર વસ્તુઓ, યજ્ઞ માટેની હવિઓ પણ એ જ રીતે સર્જાઈ.
12.12.22
गृहस्थाश्रमिणस्तच्च यज्ञकर्माविरोधितम् ।
तस्माद्गार्हस्थ्यमेवेह दुष्करं दुर्लभं तथा ॥ १२.१२.२२ ॥
ગૃહસ્થાશ્રમીઓ માટે તે યજ્ઞકર્મનો વિરોધી નથી. તેથી અહીં ગૃહસ્થ જીવન જ કઠિન અને દુર્લભ છે.
12.12.23
तत्संप्राप्य गृहस्था ये पशुधान्यधनान्विताः ।
न यजन्ते महाराज शाश्वतं तेषु किल्विषम् ॥ १२.१२.२३ ॥
હે મહારાજ, એ સ્થિતિ પામીને, પશુ, ધાન્ય અને ધનથી સંપન્ન હોવા છતાં જે ગૃહસ્થો યજ્ઞ કરતા નથી, તેમને શાશ્વત પાપ લાગે છે.
12.12.24
स्वाध्याययज्ञा ऋषयो ज्ञानयज्ञास्तथा परे ।
अथापरे महायज्ञान्मनस्येव वितन्वते ॥ १२.१२.२४ ॥
ઋષિઓ સ્વાધ્યાયને યજ્ઞ કરે છે, બીજા જ્ઞાનને યજ્ઞ કરે છે. અન્ય લોકો મનમાં જ મહાયજ્ઞોનો વિસ્તાર કરે છે.
12.12.25
इदमन्यन्महाराज विद्वद्भिः कथितं मम ।
भूमिरग्निश्च वायुश्च न चापो न दिवाकरः ॥ १२.१२.२५ ॥
હે મહારાજ, વિદ્વાનોએ મને બીજી એક વાત કહી છે: પૃથ્વી નથી, અગ્નિ નથી, વાયુ નથી, જળ નથી, અને સૂર્ય પણ નથી.
12.12.26
नक्षत्राणि न चन्द्रश्च न दिशः काल एव च ।
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च न गन्धो न रसः क्वचित् ॥ १२.१२.२६ ॥
નક્ષત્રો નથી, ચંદ્ર નથી, દિશાઓ નથી, કાળ પણ નથી; શબ્દ નથી, સ્પર્શ નથી, રૂપ પણ નથી; ગંધ નથી, ક્યાંય રસ નથી.
12.12.27
न च सन्ति प्रमाणानि यैः प्रमेयं प्रसाध्यते ।
प्रत्यक्षमनुमानं न नोपमानमथागमः ॥ १२.१२.२७ ॥
જેના વડે પ્રમેય સિદ્ધ થાય તેવાં પ્રમાણો પણ નથી: પ્રત્યક્ષ નથી, અનુમાન નથી, ઉપમાન નથી, આગમ પણ નથી.
12.12.28
नार्थापत्तिर्न चैतिह्यं न दृष्टान्तो न संशयः ।
न क्वचिन्निर्णयो राजन्न धर्माधर्म एव च ॥ १२.१२.२८ ॥
અર્થાપત્તિ નથી, ઐતિહ્ય પણ નથી; દૃષ્ટાંત નથી, સંશય પણ નથી; ક્યાંય નિર્ણય નથી, હે રાજન, ધર્મ નથી અને અધર્મ પણ નથી.
12.12.29
तिर्यक्व स्थावरं चैव न देवा न च मानुषाः ।
वर्णाश्रमविभागाश्च न च कर्ता न कामकृत्।
न चार्थश्च विभूतिश्च न चार्थस्य विचेष्टितम् ॥ १२.१२.२९ ॥
તિર્યંચ નથી, સ્થાવર પણ નથી; દેવો નથી, મનુષ્યો પણ નથી; વર્ણાશ્રમના વિભાગો નથી; કર્તા નથી, કામના પૂરી કરનાર પણ નથી; ધન નથી, વિભૂતિ નથી, ધનની કોઈ ચેષ્ટા પણ નથી.
12.12.30
तमोभूतमिदं सर्वमनालोकं जगन्नृप ।
न चात्मा विद्यमानोपि मनसा योगमिच्छति ॥ १२.१२.३० ॥
હે રાજન, આ સમગ્ર જગત અંધકાર બની પ્રકાશ વિનાનું થયું છે; આત્મા વિદ્યમાન હોવા છતાં તે મનથી યોગની ઇચ્છા કરતો નથી.
12.12.31
अचेतनं मनस्त्वासीदात्मा एव सचेतनः ।
ईश्वरश्चेतनस्त्वेकस्तेनेदं गहनीकृतम्।
मन्त्राश्च चेतना राजन्न च देहेन योजिताः ॥ १२.१२.३१ ॥
મન અચેતન હતું; માત્ર આત્મા સચેતન હતો. ઈશ્વર એકલો ચેતન છે, અને તેનાથી જ આ જગત ગહન બનાવાયું. હે રાજન, મંત્રો પણ ચેતન છે; તેઓ દેહ સાથે જોડાયેલા નથી.
12.12.32
तेन विश्वसृजो नाम ऋषयो मन्त्रदेवताः ।
चैतन्यमीश्वरात्प्राप्य ब्रह्माण्डं तैर्विनिर्मितम् ॥ १२.१२.३२ ॥
તેમનાથી વિશ્વસૃજ નામના ઋષિઓ અને મંત્રદેવતાઓ થયા. ઈશ્વર પાસેથી ચૈતન્ય પામીને તેમના દ્વારા બ્રહ્માંડ રચાયું.
12.12.33
इष्ट्वा विश्वसृजं यज्ञं निर्मितः प्रपितामहः ।
सृष्टिस्तेन समारब्धा प्रसादादीश्वरस्य च ॥ १२.१२.३३ ॥
વિશ્વસૃજનો યજ્ઞ કરીને પ્રપિતામહ (બ્રહ્મા) રચાયા. ઈશ્વરની કૃપાથી તેમના દ્વારા સૃષ્ટિનો આરંભ થયો.
12.12.34
चैतन्यमीश्वरस्येदं सचेतनमिदं जगत् ।
योगेन च समाविष्टं जगत्कृत्स्नं च शंभुना ॥ १२.१२.३४ ॥
આ સચેતન જગત ઈશ્વરના ચૈતન્યથી છે. યોગથી અને શંભુ દ્વારા સમગ્ર જગત વ્યાપ્ત થયેલું છે.
12.12.35
धर्मश्चार्थश्च कामश्च उक्तो मोक्षश्च संक्षये ।
ब्रह्मणः परमेशस्य ईश्वरेण यदृच्छया ॥ १२.१२.३५ ॥
ધર્મ, અર્થ અને કામ કહેવાયા છે; સંક્ષયમાં (પ્રલયમાં) મોક્ષ પણ. બ્રહ્માના પરમેશ્વર ઈશ્વરે સ્વેચ્છાએ એ કહ્યું.
12.12.36
अज्ञो जन्तुरनीशश्च भाजनं सुखदुःखयोः ।
ईश्वरप्रेरितो गच्छेत्स्वर्गं वा श्वभ्रमेव वा ॥ १२.१२.३६ ॥
અજ્ઞાની જીવ, અસમર્થ અને સુખ-દુઃખનું પાત્ર છે; ઈશ્વરથી પ્રેરાઈને તે સ્વર્ગે કે નરકે જાય છે.
12.12.37
प्रधानं पुरुषः चैव आत्मानं सर्वदेहिनाम् ।
मनसा विषयैश्चैव चेतनेन प्रचोदिताः।
सुखदुःखेन युज्यन्ते कर्मभिश्च प्रचोदिताः ॥ १२.१२.३७ ॥
પ્રધાન અને પુરુષ, તથા સર્વ દેહધારીઓનો આત્મા, મન, વિષયો અને ચેતના દ્વારા પ્રેરિત થઈ સુખ-દુઃખ સાથે જોડાય છે; કર્મો દ્વારા પણ પ્રેરિત થાય છે.
12.12.38
वर्णाश्रमविभागाश्च ईश्वरेण प्रवर्तिताः ।
सदेवासुरगन्धर्वं येनेदं निर्मितं जगत् ॥ १२.१२.३८ ॥
વર્ણ-આશ્રમના વિભાગો ઈશ્વરે પ્રવર્તાવ્યા છે; દેવ, અસુર, ગંધર્વો સહિત આ જગતની રચના જેણે કરી છે તે જ.
12.12.39
त्वं चान्ये च महाराज ईश्वरस्य वशे स्थिताः ।
जीवन्ते च म्रियन्ते च न स्वतन्त्राः कथंचन ॥ १२.१२.३९ ॥
હે મહારાજ, તમે અને બીજા સૌ ઈશ્વરના વશમાં સ્થિત છો; તેઓ જીવે છે અને મરે છે, કોઈ પણ રીતે સ્વતંત્ર નથી.
12.12.40
हित्वाहित्वा च भूतानि हत्वा सर्वमिदं जगत् ।
यजन्ते कर्मणा देवा न स पापेन लिप्यते ॥ १२.१२.४० ॥
જીવોને વારંવાર છોડીને અને આ સમગ્ર જગતને મારીને દેવો કર્મથી યજ્ઞ કરે છે; તે પાપથી લિપ્ત થતો નથી.
12.12.41
हिंसात्मकानि कर्माणि सर्वेषां गृहमेधिनाम् ।
देवतानामृषीणां च ते च यान्ति परां गतिम् ॥ १२.१२.४१ ॥
સર્વ ગૃહસ્થોના હિંસાત્મક કર્મો, દેવો અને ઋષિઓના કર્મો — તેઓ પણ પરમ ગતિ પામે છે.
12.12.42
पातिताः शत्रवः पूर्व सर्वत्र वसुधाधिपैः ।
प्रजानां हितकामैश्च आत्मनश्च हितैषिभिः। ॥ १२.१२.४२ ॥
પૂર્વે સર્વત્ર ભૂપતિઓએ પ્રજાઓના હિતની ઇચ્છા રાખીને અને પોતાનું હિત શોધીને શત્રુઓને પાડ્યા હતા.
12.12.43
यदि तत्र भवेत्पापं कथं ते स्वर्गमास्थिताः ।
न प्राप्ता नरकं राजन्वेष्टिताः पापकर्मभिः ॥ १२.१२.४३ ॥
ત્યાં પાપ હોત તો તેઓ સ્વર્ગમાં કેવી રીતે પહોંચ્યા? હે રાજન, પાપકર્મોથી ઘેરાયેલા છતાં તેઓ નરકમાં ગયા નહીં.
12.12.44
एवं मनःसमाधानं मार्गमातिष्ठतो नृप ।
द्विजातेर्ब्रह्मभूतस्य स्पृहयन्ति दिवौकसः ॥ १२.१२.४४ ॥
હે નૃપ, આ રીતે મનની શાંતિના માર્ગને અનુસરનાર, બ્રહ્મસ્વરૂપ બનેલા દ્વિજને સ્વર્ગવાસીઓ પણ ઇચ્છે છે.
12.12.45
स रत्नानि विचित्राणि संहृतानि ततस्ततः ।
मखेष्वनभिसन्त्यज्य नास्तिक्यमभिजल्पसि ॥ १२.१२.४५ ॥
તેણે વિવિધ રત્નો અહીં-ત્યાંથી એકત્ર કર્યાં; છતાં યજ્ઞોનો ત્યાગ કર્યા વિના તું નાસ્તિકતાની વાત કરે છે.
12.12.46
कुटुम्बमास्थिते त्यागं न पश्यामि नराधिप ।
राजसूयाश्वमेधेषु सर्वमेधेषु वा पुनः ॥ १२.१२.४६ ॥
હે નરાધિપ, ગૃહસ્થમાં સ્થિત રહેનારમાં હું ત્યાગ જોતો નથી; રાજસૂય, અશ્વમેધ અથવા સર્વ મેધોમાં ફરી.
12.12.47
ये चान्ये क्रतवस्तात ब्राह्मणैरभिपूजिताः ।
तैर्यजस्व महीपाल शक्रो देवपतिर्यथा। ॥ १२.१२.४७ ॥
હે તાત, બ્રાહ્મણો દ્વારા પૂજિત અન્ય યજ્ઞો પણ કર, હે મહીપાલ; દેવપતિ ઇન્દ્રની જેમ.
12.12.48
राज्ञः प्रमाददोषेण दस्युभिः परिमुष्यताम् ।
अशरण्यः प्रजानां यः स राजा कलिरुच्यते ॥ १२.१२.४८ ॥
રાજાના પ્રમાદના દોષથી લૂંટારાઓ દ્વારા લુંટાતા, જે રાજા પ્રજા માટે આશ્રયહીન છે, તેને કલિ કહેવાય છે.
12.12.49
अश्वान्गाश्चैव दासीश्च करेणूश्च स्वलंकृताः ।
ग्रामाञ्जनपदांश्चैव क्षेत्राणि च गृहाणि च ॥ १२.१२.४९ ॥
ઘોડા, ગાયો, દાસીઓ, સુશોભિત હાથણીઓ, ગામડાં અને જનપદો, ખેતરો અને ઘરો પણ.
12.12.50
अप्रदाय द्विजातिभ्यो मात्सर्याविष्टचेतसः ।
वयं ते राजकलयो भविष्याम विशांपते ॥ १२.१२.५० ॥
દ્વિજોને દાન ન આપીને, ઈર્ષ્યાથી ચિત્ત ભરાયેલા થઈને, હે પ્રજાપતિ, અમે તમારા રાજકલિ થઈશું.
12.12.51
अदातारोऽशरण्याश्च राजकिल्विषभागिनः ।
दुःखानामेव भोक्तारो न सुखानां कदाचन ॥ १२.१२.५१ ॥
જેઓ દાન નથી આપતા અને શરણ નથી આપતા, તેઓ રાજાના પાપના ભાગીદાર થાય છે; તેઓ હંમેશા દુઃખ જ ભોગવે છે, ક્યારેય સુખ નહીં.
12.12.52
अनिष्ट्वा च महायज्ञैरकृत्वा च पितृस्वधाम् ।
तीर्थेष्वनभिसंप्लुत्य प्रव्रजिष्यसि चेत्प्रभो ॥ १२.१२.५२ ॥
હે પ્રભુ! મહાયજ્ઞો કર્યા વિના, પિતૃઓને સ્વધા આપ્યા વિના, તીર્થોમાં સ્નાન કર્યા વિના જો તમે સંન્યાસ લેશો…
12.12.53
छिन्नाभ्रमिव गन्तासि विलयं मारुतेरितम् ।
लोकयोरुभयोर्भ्रष्टो ह्यन्तराले व्यवस्थितः ॥ १२.१२.५३ ॥
પવનથી ઉડાડાયેલા તૂટેલા વાદળની જેમ તું વિલય પામીશ; બંને લોકથી ભ્રષ્ટ થઈને વચ્ચે જ ઊભો રહીશ.
12.12.54
अन्तर्बहिश्च यत्किंचिन्मनोव्यासङ्गकारकम् ।
परित्यज्य भवेत्त्यागी न हित्वा प्रतितिष्ठति ॥ १२.१२.५४ ॥
અંદર અને બહાર જે કંઈ મનને આસક્ત કરે છે, તેને છોડીને જ કોઈ ત્યાગી થાય છે; છોડ્યા વિના તે સ્થિર રહેતો નથી.
12.12.55
एतस्मिन्वर्तमानस्य विधौ विप्रनिषेविते ।
ब्राह्मणस्य महाराज नोच्छित्तिर्विद्यते क्वचित् ॥ १२.१२.५५ ॥
હે મહારાજ, બ્રાહ્મણોએ સેવેલા આ વિધાનમાં ચાલનાર બ્રાહ્મણનો ક્યારેય નાશ થતો નથી.
12.12.56
निहत्य शत्रूंस्तरसा समृद्धाञ्शक्रो यथा दैत्यबलानि सङ्ख्ये ।
कः पार्थ शोचेन्निरतः स्वधर्मे पूर्वैः स्मृते पार्थिवशिष्टजुष्टे ॥ १२.१२.५६ ॥
હે પાર્થ, ઇન્દ્ર યુદ્ધમાં દૈત્યસેનાઓનો નાશ કરે તેમ શત્રુઓને વેગથી મારીને જે પોતાના ધર્મમાં નિરત છે, પૂર્વજોએ સ્મરેલા અને રાજાઓ તથા સજ્જનોએ સેવેલા માર્ગ પર છે, તે કોના માટે શોક કરે?
12.12.57
क्षात्रेण धर्मेण पराक्रमेण जित्वा महीं मन्त्रविद्भ्यः प्रदाय ।
नाकस्य पृष्ठेऽसि नरेन्द्र गन्ता न शोचितव्यं भवताऽद्य पार्थ ॥ १२.१२.५७ ॥
ક્ષાત્રધર્મ અને પરાક્રમથી પૃથ્વી જીતીને, મંત્રજ્ઞોને તે દાનમાં આપીને, હે નરેન્દ્ર, તમે સ્વર્ગના પૃષ્ઠભાગમાં જશો. હે પાર્થ, આજે તમારે શોક ન કરવો જોઈએ.