マハーバーラタ · 章 12.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.12.1
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा नकुलो वाक्यमब्रवीत् ।
राजानमभिसंप्रेक्ष्य सर्वधर्मभृतां वरम् ॥ १२.१२.१ ॥
アルジュナの言葉を聞いたナクラは、すべての法の保持者のうちで最も優れた王を見つめて、この言葉を述べた。
12.12.2
अनुरुध्य महाप्राज्ञो भ्रातुश्चित्तमरिंदम ।
व्यूढोरस्को महाबाहुस्ताम्रास्यो मितभाषिता ॥ १२.१२.२ ॥
敵を制する者よ。大いなる智慧の者は兄の心に従い、広い胸、強い腕、赤銅色の顔をもち、言葉少なく語った。
12.12.3
विशाखयूपे देवानां सर्वेषामग्नयश्चिताः ।
तस्माद्विद्वि महाराज देवाः कर्मफले स्थिताः ॥ १२.१२.३ ॥
ヴィシャーカの祭柱にて、すべての神々のために火が点じられている。ゆえに大王よ、神々は行為の果実のうちに在ると知れ。
12.12.4
अनास्तिकानां भूतानां प्राणदाः पितरश्च ये ।
तेऽपि कर्मैव कुर्वन्ति विधिं पश्यस्व पार्थिव ॥ १२.१२.४ ॥
信仰をもつ生き物に命を与える祖霊たちもまた、ただ行為をなす。王よ、その規範を見よ。
12.12.5
वेदवादापविद्धास्तु तान्विद्धि भृशनास्तिकान् ।
न हि वेदोक्तमुत्सृज्य विप्रः सर्वेषु कर्मसु ॥ १२.१२.५ ॥
ヴェーダの教説から外れた者を完全な無信仰者と知れ。バラモンはヴェーダに説かれたものを捨てては、すべての祭儀に携わらないからである。
12.12.6
देवयानेन नाकस्य पृष्ठमाप्नोति भारत ।
अत्याश्रमानयं सर्वानित्याहुर्वेदमिश्चयाः ॥ १२.१२.६ ॥
バーラタよ、神々の道によって人は天界の頂に至る。これはすべての生活期を超えたものであると、ヴェーダに依る者たちは言う。
12.12.7
ब्राह्मणाः श्रुतिसंपन्नास्तान्निबोध नराधिप ।
वित्तानि धर्मलब्धानि क्रतुमुख्येष्ववासृजन् ॥ १२.१२.७ ॥
人の王よ、シュルティの学に恵まれたそれらのバラモンのことを聞け。彼らはダルマによって得た財を主要な祭祀に捧げた。
12.12.8
कृतात्मा स महाराज स वै त्यागी स्मृतो नरः ॥ १२.१२.८ ॥
偉大な王よ、自己を調えた人こそ、まことに放棄者として記憶されるのである。
12.12.9
अनवेक्ष्य सुखादानं तथैवोर्ध्वं प्रतिष्ठितः ।
आत्मत्यागी महाराज स त्यागी तापसो मतः ॥ १२.१२.९ ॥
快楽を得ることを顧みず、同じく高みに立ち、大王よ、自我を捨てた者こそ放棄者であり苦行者とみなされる。
12.12.10
अनिकेतः परिपतन्वृक्षमूलाश्रयो मुनिः ।
अयाचकः सदायोगी स त्यागी पार्थ भिक्षुकः ॥ १२.१२.१० ॥
住所を持たず、さまよい、樹の根元に住み、乞わず、常にヨーガに専心する聖者——パールタよ、その者こそ放棄者であり托鉢僧である。
12.12.11
क्रोधहर्षावनादृत्य पैशुन्यं च विशेषतः ।
विप्रो वेदानधीते यः स त्यागी गुरुपूजकः ॥ १२.१२.११ ॥
怒りと喜びを顧みず、特に中傷を捨てて、ヴェーダを学ぶバラモン——その者こそ放棄者であり、師を敬う者である。
12.12.12
आश्रमांस्तुलया सर्वान्धृतानाहुर्मनीषिणः ।
एकतश्च त्रयो राजन्गृहस्थाश्रम एकतः ॥ १२.१२.१२ ॥
賢者たちは、すべての行期は天秤にかけられたものだと言う。王よ、三つは一方に、家住期は他方にある。
12.12.13
समीक्ष्य तुलया पार्थ कामं स्वर्गं च भारत ।
अयं पन्था महर्षीणाप्रियं लोकविदां गतिः ॥ १२.१२.१३ ॥
プリターの子よ、バラタよ、欲望と天界を天秤にかけて見よ。これは偉大な仙人たちの道であり、世界を知る者には好ましくないが、彼らの行き着く先である。
12.12.14
इति यः कुरुते भावं स त्यागी भरतर्षभ ।
नरः परित्यज्य गृहान्वनमेति विमूढवत् ॥ १२.१२.१४ ॥
このような心を持つ者こそ、バラタの雄牛よ、放棄者である。家を捨てて愚か者のように森へ行く者は、そうではない。
12.12.15
यदा कामान्समीक्षेत धर्मवैतंसिको नरः ।
अथैनं मृत्युपाशेन कण्ठे बध्नाति सृत्युराट् ॥ १२.१२.१५ ॥
人が法を装いとしつつも欲望を吟味するとき、死の王は死の縄でその首を縛る。
12.12.16
अभिमानकृतं कर्म नैतत्फलवदुच्यते ।
त्यागयुक्तं महाराज सर्वमेव महाफलम् ॥ १२.१२.१६ ॥
慢心から行われた行為は実りあるものとは言われない。大王よ、放棄に結ばれたものはすべて大いなる果をもたらす。
12.12.17
शमो दमस्तथा धैर्यं सत्यं शौचमथार्जवम् ।
यज्ञो धृतिश्च धर्मश्च नित्यमार्षो विधिः स्मृतः ॥ १२.१२.१७ ॥
寂静、自制、忍耐、真実、清浄と正直、祭祀、堅固さ、そして法——これらは常に聖仙たちの規範として伝えられている。
12.12.18
पितृदेवातिथिकृते समारम्भोऽत्र शस्यते ।
अत्रैव हि महाराज त्रिवर्गः केवलं फलम् ॥ १२.१२.१८ ॥
祖霊・神々・客人のために行う営みはここで称讃される。まさにここに、大王よ、三つの目的こそが唯一の果実である。
12.12.19
एतस्मिन्वर्तमानस्य विधौ विप्रनिषेविते ।
त्यागिनः प्रसृतस्येह नोच्छित्तिर्विद्यते क्वचित् ॥ १२.१२.१९ ॥
バラモンたちが従うこの規範に歩み、ここで捨て、広がる者には、決して滅びはない。
12.12.20
असृजद्धि प्रजा राजन्प्रजापतिरकल्मषः ।
मां यक्ष्यन्तीति धर्मात्मा यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ॥ १२.१२.२० ॥
王よ、汚れなきプラジャーパティは生き物を創造した。法の魂は思った、「彼らは様々な布施を伴う供犠によって私を崇めるだろう」と。
12.12.21
वीरुधश्चैव वृक्षांश्च यज्ञार्थं वै तथौषधीः ।
पशूंश्चैव तथा मेध्यान्यज्ञार्थानि हवींषि च ॥ १२.१२.२१ ॥
蔓草と樹木、まさに供犠のための薬草、家畜と供犠に適した清浄なもの、そして供犠のための供物も同様に作られた。
12.12.22
गृहस्थाश्रमिणस्तच्च यज्ञकर्माविरोधितम् ।
तस्माद्गार्हस्थ्यमेवेह दुष्करं दुर्लभं तथा ॥ १२.१२.२२ ॥
家住期の人々にとって、それは供犠の儀礼に反しない。ゆえにこの世では家住期の生活そのものが困難で稀である。
12.12.23
तत्संप्राप्य गृहस्था ये पशुधान्यधनान्विताः ।
न यजन्ते महाराज शाश्वतं तेषु किल्विषम् ॥ १२.१२.२३ ॥
偉大な王よ、その境地に至り、家畜・穀物・財を具えながら供犠を行わない家住者には、永続する罪がある。
12.12.24
स्वाध्याययज्ञा ऋषयो ज्ञानयज्ञास्तथा परे ।
अथापरे महायज्ञान्मनस्येव वितन्वते ॥ १२.१२.२४ ॥
聖仙たちは読誦を供犠とし、他の者は知識を供犠とする。さらに別の者は、ただ心の中で大いなる供犠を広げる。
12.12.25
इदमन्यन्महाराज विद्वद्भिः कथितं मम ।
भूमिरग्निश्च वायुश्च न चापो न दिवाकरः ॥ १२.१२.२५ ॥
大王よ、学者たちが私に告げたもう一つのことがある。大地はなく、火もなく、風もなく、水もなく、太陽もない。
12.12.26
नक्षत्राणि न चन्द्रश्च न दिशः काल एव च ।
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च न गन्धो न रसः क्वचित् ॥ १२.१२.२६ ॥
星はなく、月もなく、方角もなく、時間さえもない。音もなく、触れることもなく、形もない。香りもなく、どこにも味もない。
12.12.27
न च सन्ति प्रमाणानि यैः प्रमेयं प्रसाध्यते ।
प्रत्यक्षमनुमानं न नोपमानमथागमः ॥ १२.१२.२७ ॥
認識対象を確立しうる正しい認識手段もない。知覚も推論もなく、比喩もなく、聖典もない。
12.12.28
नार्थापत्तिर्न चैतिह्यं न दृष्टान्तो न संशयः ।
न क्वचिन्निर्णयो राजन्न धर्माधर्म एव च ॥ १२.१२.२८ ॥
推定もなく、伝承もない。例もなく、疑いもない。どこにも結論はなく、王よ、法も非法もない。
12.12.29
तिर्यक्व स्थावरं चैव न देवा न च मानुषाः ।
वर्णाश्रमविभागाश्च न च कर्ता न कामकृत्।
न चार्थश्च विभूतिश्च न चार्थस्य विचेष्टितम् ॥ १२.१२.२९ ॥
動物もなく植物もなく、神々もなく人間もない。ヴァルナとアーシュラマの区分もない。行為者もなく、欲望を満たす者もない。富もなく、威光もなく、富を求める営みもない。
12.12.30
तमोभूतमिदं सर्वमनालोकं जगन्नृप ।
न चात्मा विद्यमानोपि मनसा योगमिच्छति ॥ १२.१२.३० ॥
王よ、この世界全体は闇となり、光がない。アートマンは存在していても、心によるヨーガを望まない。
12.12.31
अचेतनं मनस्त्वासीदात्मा एव सचेतनः ।
ईश्वरश्चेतनस्त्वेकस्तेनेदं गहनीकृतम्।
मन्त्राश्च चेतना राजन्न च देहेन योजिताः ॥ १२.१२.३१ ॥
心は非意識であり、意識があるのはアートマンだけであった。唯一の主こそ意識であり、その主によってこの世界は深遠なものとされた。王よ、マントラもまた意識をもつが、身体とは結びつけられていない。
12.12.32
तेन विश्वसृजो नाम ऋषयो मन्त्रदेवताः ।
चैतन्यमीश्वरात्प्राप्य ब्रह्माण्डं तैर्विनिर्मितम् ॥ १२.१२.३२ ॥
彼によって、ヴィシュヴァスリジという名の聖仙たちとマントラの神々が生まれた。主から意識を得て、宇宙卵は彼らによって造られた。
12.12.33
इष्ट्वा विश्वसृजं यज्ञं निर्मितः प्रपितामहः ।
सृष्टिस्तेन समारब्धा प्रसादादीश्वरस्य च ॥ १२.१२.३३ ॥
世界の創造者への供犠を行って、曾祖父(ブラフマー)が造られた。主の恩寵によって、創造は彼によって始められた。
12.12.34
चैतन्यमीश्वरस्येदं सचेतनमिदं जगत् ।
योगेन च समाविष्टं जगत्कृत्स्नं च शंभुना ॥ १२.१२.३४ ॥
この有情の世界は主の意識によるものである。ヨーガによって、またシャンブへによって、全世界は満たされている。
12.12.35
धर्मश्चार्थश्च कामश्च उक्तो मोक्षश्च संक्षये ।
ब्रह्मणः परमेशस्य ईश्वरेण यदृच्छया ॥ १२.१२.३५ ॥
法・利・欲が説かれ、壊滅のときには解脱も説かれた。ブラフマーの最高の主宰たる主が、自らの意思によってそう述べられた。
12.12.36
अज्ञो जन्तुरनीशश्च भाजनं सुखदुःखयोः ।
ईश्वरप्रेरितो गच्छेत्स्वर्गं वा श्वभ्रमेव वा ॥ १२.१२.३६ ॥
無知で無力であり、楽と苦の器である生き物は、主に駆り立てられ、天界に行くか、あるいは地獄の穴へ行く。
12.12.37
प्रधानं पुरुषः चैव आत्मानं सर्वदेहिनाम् ।
मनसा विषयैश्चैव चेतनेन प्रचोदिताः।
सुखदुःखेन युज्यन्ते कर्मभिश्च प्रचोदिताः ॥ १२.१२.३७ ॥
根本原質と神我、そして一切の有身者の自我は、意・感覚対象・意識に駆り立てられ、苦楽に結びつく。また行為によっても駆り立てられる。
12.12.38
वर्णाश्रमविभागाश्च ईश्वरेण प्रवर्तिताः ।
सदेवासुरगन्धर्वं येनेदं निर्मितं जगत् ॥ १२.१२.३८ ॥
ヴァルナとアーシュラマの区分は主によって確立された。神々、阿修羅、ガンダルヴァを含むこの世界を創造したのは主である。
12.12.39
त्वं चान्ये च महाराज ईश्वरस्य वशे स्थिताः ।
जीवन्ते च म्रियन्ते च न स्वतन्त्राः कथंचन ॥ १२.१२.३९ ॥
大王よ、あなたも他の者たちも主の支配下にある。彼らは生き、死ぬが、決して自立してはいない。
12.12.40
हित्वाहित्वा च भूतानि हत्वा सर्वमिदं जगत् ।
यजन्ते कर्मणा देवा न स पापेन लिप्यते ॥ १२.१२.४० ॥
諸神は幾度も生類を捨て、この全世界を殺して行為によって祭祀を行う。彼は罪によって汚されない。
12.12.41
हिंसात्मकानि कर्माणि सर्वेषां गृहमेधिनाम् ।
देवतानामृषीणां च ते च यान्ति परां गतिम् ॥ १२.१२.४१ ॥
すべての家住者の暴力を伴う行為、そして神々と聖仙たちの行為——彼らもまた至上の境地に至る。
12.12.42
पातिताः शत्रवः पूर्व सर्वत्र वसुधाधिपैः ।
प्रजानां हितकामैश्च आत्मनश्च हितैषिभिः। ॥ १२.१२.४२ ॥
往古、至る所の地上の主たちは、臣民の幸福を望み、また自らの利益を求めて、敵を打ち倒した。
12.12.43
यदि तत्र भवेत्पापं कथं ते स्वर्गमास्थिताः ।
न प्राप्ता नरकं राजन्वेष्टिताः पापकर्मभिः ॥ १२.१२.४३ ॥
そこに罪があったなら、どうして彼らは天界に至ったのか。王よ、罪深い行為に囲まれても、彼らは地獄に至らなかった。
12.12.44
एवं मनःसमाधानं मार्गमातिष्ठतो नृप ।
द्विजातेर्ब्रह्मभूतस्य स्पृहयन्ति दिवौकसः ॥ १२.१२.४४ ॥
このように、王よ、心の平静の道を歩み、梵となった再生族を天界の住人も望むのである。
12.12.45
स रत्नानि विचित्राणि संहृतानि ततस्ततः ।
मखेष्वनभिसन्त्यज्य नास्तिक्यमभिजल्पसि ॥ १२.१२.४५ ॥
彼はあちこちから様々な宝玉を集めた。それでも祭祀を捨てずに、お前は無神論を語っている。
12.12.46
कुटुम्बमास्थिते त्यागं न पश्यामि नराधिप ।
राजसूयाश्वमेधेषु सर्वमेधेषु वा पुनः ॥ १२.१२.४६ ॥
人の主よ、家に住む者に放棄があるとは私は見ない。ラージャスーヤやアシュヴァメーダ、あるいはすべての祭祀においても、再び。
12.12.47
ये चान्ये क्रतवस्तात ब्राह्मणैरभिपूजिताः ।
तैर्यजस्व महीपाल शक्रो देवपतिर्यथा। ॥ १२.१२.४७ ॥
わが子よ、大地の守護者よ、バラモンに崇められる他の祭祀も行え。神々の主インドラがなすように。
12.12.48
राज्ञः प्रमाददोषेण दस्युभिः परिमुष्यताम् ।
अशरण्यः प्रजानां यः स राजा कलिरुच्यते ॥ १२.१२.४८ ॥
王が怠慢の過ちによって盗賊に臣民を奪われるままにし、彼らに庇護を与えないなら、その王はカリと呼ばれる。
12.12.49
अश्वान्गाश्चैव दासीश्च करेणूश्च स्वलंकृताः ।
ग्रामाञ्जनपदांश्चैव क्षेत्राणि च गृहाणि च ॥ १२.१२.४९ ॥
馬、牛、女中、美しく飾られた雌象、村と地方、田畑と家屋もまた。
12.12.50
अप्रदाय द्विजातिभ्यो मात्सर्याविष्टचेतसः ।
वयं ते राजकलयो भविष्याम विशांपते ॥ १२.१२.५० ॥
再生族に施しを与えず、嫉妬に心を奪われて、人民の主よ、我らはあなたの悪しき王（カリ）となるでしょう。
12.12.51
अदातारोऽशरण्याश्च राजकिल्विषभागिनः ।
दुःखानामेव भोक्तारो न सुखानां कदाचन ॥ १२.१२.५१ ॥
施しをせず庇護を与えない者は王の罪に与り、ただ苦しみだけを味わい、決して安楽を味わうことはない。
12.12.52
अनिष्ट्वा च महायज्ञैरकृत्वा च पितृस्वधाम् ।
तीर्थेष्वनभिसंप्लुत्य प्रव्रजिष्यसि चेत्प्रभो ॥ १२.१२.५२ ॥
主よ、大祭を行わず、祖霊にスヴァダーを捧げず、聖なる渡し場で沐浴せずに、あなたが出家するならば……
12.12.53
छिन्नाभ्रमिव गन्तासि विलयं मारुतेरितम् ।
लोकयोरुभयोर्भ्रष्टो ह्यन्तराले व्यवस्थितः ॥ १२.१२.५३ ॥
風に吹かれて散り去る雲のように消え去り、両世界から墜ちて、その間に留まることになろう。
12.12.54
अन्तर्बहिश्च यत्किंचिन्मनोव्यासङ्गकारकम् ।
परित्यज्य भवेत्त्यागी न हित्वा प्रतितिष्ठति ॥ १२.१२.५४ ॥
内にも外にも心を執着させるものは何であれ、それを捨ててこそ放棄者となる。捨てなければ安定しない。
12.12.55
एतस्मिन्वर्तमानस्य विधौ विप्रनिषेविते ।
ब्राह्मणस्य महाराज नोच्छित्तिर्विद्यते क्वचित् ॥ १२.१२.५५ ॥
偉大なる王よ、婆羅門たちが守るこの定めに留まる婆羅門には、決して滅びはない。
12.12.56
निहत्य शत्रूंस्तरसा समृद्धाञ्शक्रो यथा दैत्यबलानि सङ्ख्ये ।
कः पार्थ शोचेन्निरतः स्वधर्मे पूर्वैः स्मृते पार्थिवशिष्टजुष्टे ॥ १२.१२.५६ ॥
パールタよ、インドラが戦場でダイティヤの軍勢を滅ぼすように敵を速やかに討ち、自らの法に専念し、祖先が憶えて賢王たちが従った道にある者が、誰のために嘆くだろうか。
12.12.57
क्षात्रेण धर्मेण पराक्रमेण जित्वा महीं मन्त्रविद्भ्यः प्रदाय ।
नाकस्य पृष्ठेऽसि नरेन्द्र गन्ता न शोचितव्यं भवताऽद्य पार्थ ॥ १२.१२.५७ ॥
武士の法と勇気によって大地を征服し、それを謀略に通じた人々に施して、人の主よ、あなたは天の背へ行くであろう。パールタよ、今日あなたは嘆くべきではない。