ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.12.1
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा नकुलो वाक्यमब्रवीत् ।
राजानमभिसंप्रेक्ष्य सर्वधर्मभृतां वरम् ॥ १२.१२.१ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ନକୁଳ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.12.2
अनुरुध्य महाप्राज्ञो भ्रातुश्चित्तमरिंदम ।
व्यूढोरस्को महाबाहुस्ताम्रास्यो मितभाषिता ॥ १२.१२.२ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଭାଇଙ୍କ ମନ ଅନୁସରଣ କରି, ପ୍ରଶସ୍ତ ବକ୍ଷ, ମହାବାହୁ, ତାମ୍ରମୁଖ ଓ ମିତଭାଷୀ (ସେ)।
12.12.3
विशाखयूपे देवानां सर्वेषामग्नयश्चिताः ।
तस्माद्विद्वि महाराज देवाः कर्मफले स्थिताः ॥ १२.१२.३ ॥
ବିଶାଖଯୂପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ହେ ମହାରାଜ, ଜାଣ ଯେ ଦେବତାମାନେ କର୍ମଫଳରେ ସ୍ଥିତ।
12.12.4
अनास्तिकानां भूतानां प्राणदाः पितरश्च ये ।
तेऽपि कर्मैव कुर्वन्ति विधिं पश्यस्व पार्थिव ॥ १२.१२.४ ॥
ଆସ୍ତିକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରାଣଦାତା ପିତୃଗଣ ମଧ୍ୟ କର୍ମ କରନ୍ତି। ହେ ରାଜନ, ବିଧି ଦେଖ।
12.12.5
वेदवादापविद्धास्तु तान्विद्धि भृशनास्तिकान् ।
न हि वेदोक्तमुत्सृज्य विप्रः सर्वेषु कर्मसु ॥ १२.१२.५ ॥
ବେଦବାଦରୁ ବହିଷ୍କୃତ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାସ୍ତିକ ଜାଣ। ବେଦରେ କଥିତ ତ୍ୟାଗ କରି ବିପ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ (ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ)।
12.12.6
देवयानेन नाकस्य पृष्ठमाप्नोति भारत ।
अत्याश्रमानयं सर्वानित्याहुर्वेदमिश्चयाः ॥ १२.१२.६ ॥
ହେ ଭାରତ, ଦେବଯାନ ମାର୍ଗରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖର ପାଏ। ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମର ଅତୀତ ଏହା ବୋଲି ବେଦାଶ୍ରିତମାନେ କହନ୍ତି।
12.12.7
ब्राह्मणाः श्रुतिसंपन्नास्तान्निबोध नराधिप ।
वित्तानि धर्मलब्धानि क्रतुमुख्येष्ववासृजन् ॥ १२.१२.७ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଶ୍ରୁତିସମ୍ପନ୍ନ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣ। ଧର୍ମରେ ଲବ୍ଧ ଧନ ସେମାନେ ପ୍ରଧାନ ଯଜ୍ଞରେ ଅର୍ପଣ କଲେ।
12.12.8
कृतात्मा स महाराज स वै त्यागी स्मृतो नरः ॥ १२.१२.८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯେ ମଣିଷ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସଂଯତ କରିଛି, ସେ ହିଁ ପ୍ରକୃତରେ ତ୍ୟାଗୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
12.12.9
अनवेक्ष्य सुखादानं तथैवोर्ध्वं प्रतिष्ठितः ।
आत्मत्यागी महाराज स त्यागी तापसो मतः ॥ १२.१२.९ ॥
ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ନ ଗଣି, ସେହିପରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ହେ ମହାରାଜ, ଯେ ଆତ୍ମତ୍ୟାଗୀ, ସେ ତ୍ୟାଗୀ ଓ ତାପସ ବୋଲି ମାନ୍ୟ।
12.12.10
अनिकेतः परिपतन्वृक्षमूलाश्रयो मुनिः ।
अयाचकः सदायोगी स त्यागी पार्थ भिक्षुकः ॥ १२.१२.१० ॥
ଘରବିହୀନ, ଘୂରୁଥିବା, ବୃକ୍ଷମୂଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବା ମୁନି, ଯାଚନା ନ କରୁଥିବା, ସଦା ଯୋଗରେ ମଗ୍ନ—ହେ ପାର୍ଥ, ସେ ହିଁ ତ୍ୟାଗୀ ଓ ଭିକ୍ଷୁ।
12.12.11
क्रोधहर्षावनादृत्य पैशुन्यं च विशेषतः ।
विप्रो वेदानधीते यः स त्यागी गुरुपूजकः ॥ १२.१२.११ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ହର୍ଷକୁ ଅବହେଳା କରି, ବିଶେଷତଃ ପରନିନ୍ଦା ଛାଡ଼ି, ଯେ ବିପ୍ର ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ତ୍ୟାଗୀ ଓ ଗୁରୁପୂଜକ।
12.12.12
आश्रमांस्तुलया सर्वान्धृतानाहुर्मनीषिणः ।
एकतश्च त्रयो राजन्गृहस्थाश्रम एकतः ॥ १२.१२.१२ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ତୁଳାରେ ଓଜନ ହୋଇଥିବା ବୋଲି କହନ୍ତି। ହେ ରାଜନ, ତିନୋଟି ଏକ ପାଖରେ ଓ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ଏକ ପାଖରେ।
12.12.13
समीक्ष्य तुलया पार्थ कामं स्वर्गं च भारत ।
अयं पन्था महर्षीणाप्रियं लोकविदां गतिः ॥ १२.१२.१३ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ହେ ଭରତ, ତୁଳାରେ ଓଜନ କରି ଦେଖିଲେ କାମ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଜଣାପଡ଼େ। ଏହା ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ପଥ; ଲୋକଜ୍ଞମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅପ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଗତି ଏହିଥିଲା।
12.12.14
इति यः कुरुते भावं स त्यागी भरतर्षभ ।
नरः परित्यज्य गृहान्वनमेति विमूढवत् ॥ १२.१२.१४ ॥
ଏପରି ଭାବ ଧାରଣ କରେ ଯେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ତ୍ୟାଗୀ। ଘର ଛାଡ଼ି ମୂର୍ଖ ପରି ବନକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକ ସେପରି ନୁହେଁ।
12.12.15
यदा कामान्समीक्षेत धर्मवैतंसिको नरः ।
अथैनं मृत्युपाशेन कण्ठे बध्नाति सृत्युराट् ॥ १२.१२.१५ ॥
ମଣିଷ ଯେବେ କାମନା ବିଚାର କରେ, ଧର୍ମକୁ ଅଳଙ୍କାର କରି ଧାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁରାଜ ତାହାର ଗଳାରେ ମୃତ୍ୟୁପାଶ ବାନ୍ଧେ।
12.12.16
अभिमानकृतं कर्म नैतत्फलवदुच्यते ।
त्यागयुक्तं महाराज सर्वमेव महाफलम् ॥ १२.१२.१६ ॥
ଅହଂକାରରେ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ହେ ମହାରାଜ, ତ୍ୟାଗଯୁକ୍ତ ସବୁ କିଛି ମହାଫଳ ଦିଏ।
12.12.17
शमो दमस्तथा धैर्यं सत्यं शौचमथार्जवम् ।
यज्ञो धृतिश्च धर्मश्च नित्यमार्षो विधिः स्मृतः ॥ १२.१२.१७ ॥
ଶମ, ଦମ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଶୌଚ, ଆର୍ଜବ, ଯଜ୍ଞ, ଧୃତି ଓ ଧର୍ମ — ଏହିସବୁ ସଦାସର୍ବଦା ଋଷିମାନଙ୍କ ବିଧି ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
12.12.18
पितृदेवातिथिकृते समारम्भोऽत्र शस्यते ।
अत्रैव हि महाराज त्रिवर्गः केवलं फलम् ॥ १२.१२.१८ ॥
ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଉଥିବା କର୍ମାରମ୍ଭ ଏଠାରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ହେ ମହାରାଜ, ଏଠାରେ ହିଁ କେବଳ ତ୍ରିବର୍ଗ ଫଳ।
12.12.19
एतस्मिन्वर्तमानस्य विधौ विप्रनिषेविते ।
त्यागिनः प्रसृतस्येह नोच्छित्तिर्विद्यते क्वचित् ॥ १२.१२.१९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏହି ବିଧିରେ ଚାଲୁଥିବା, ତ୍ୟାଗୀ ଏବଂ ଏଠାରେ ବିସ୍ତାରିତ ବ୍ୟକ୍ତିର କେବେ ବି ବିନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.12.20
असृजद्धि प्रजा राजन्प्रजापतिरकल्मषः ।
मां यक्ष्यन्तीति धर्मात्मा यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ॥ १२.१२.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନିର୍ମଳ ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଧର୍ମାତ୍ମା ଭାବିଲେ ଯେ ସେମାନେ ବିବିଧ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ମୋତେ ପୂଜିବେ।
12.12.21
वीरुधश्चैव वृक्षांश्च यज्ञार्थं वै तथौषधीः ।
पशूंश्चैव तथा मेध्यान्यज्ञार्थानि हवींषि च ॥ १२.१२.२१ ॥
ଲତା ଓ ବୃକ୍ଷ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ହିଁ ଔଷଧି, ପଶୁ ଓ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ହବିଃ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ସୃଷ୍ଟ ହେଲା।
12.12.22
गृहस्थाश्रमिणस्तच्च यज्ञकर्माविरोधितम् ।
तस्माद्गार्हस्थ्यमेवेह दुष्करं दुर्लभं तथा ॥ १२.१२.२२ ॥
ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମୀଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ଯଜ୍ଞକର୍ମର ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଏଠାରେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ହିଁ କଠିନ ଓ ଦୁର୍ଲଭ।
12.12.23
तत्संप्राप्य गृहस्था ये पशुधान्यधनान्विताः ।
न यजन्ते महाराज शाश्वतं तेषु किल्विषम् ॥ १२.१२.२३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ଅବସ୍ଥା ପାଇ, ପଶୁ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଧନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାଶ୍ୱତ ପାପ ଲାଗେ।
12.12.24
स्वाध्याययज्ञा ऋषयो ज्ञानयज्ञास्तथा परे ।
अथापरे महायज्ञान्मनस्येव वितन्वते ॥ १२.१२.२४ ॥
ଋଷିମାନେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟକୁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଜ୍ଞାନକୁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି। ଆଉ କେତେକ ମନରେ ହିଁ ମହାଯଜ୍ଞର ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି।
12.12.25
इदमन्यन्महाराज विद्वद्भिः कथितं मम ।
भूमिरग्निश्च वायुश्च न चापो न दिवाकरः ॥ १२.१२.२५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ବିଦ୍ୱାନମାନେ ମୋତେ ଆଉ ଏକ କଥା କହିଛନ୍ତି: ପୃଥିବୀ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ନାହିଁ, ବାୟୁ ନାହିଁ, ଜଳ ନାହିଁ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
12.12.26
नक्षत्राणि न चन्द्रश्च न दिशः काल एव च ।
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च न गन्धो न रसः क्वचित् ॥ १२.१२.२६ ॥
ନକ୍ଷତ୍ର ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ନାହିଁ, ଦିଗ ନାହିଁ, କାଳ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଶବ୍ଦ ନାହିଁ, ସ୍ପର୍ଶ ନାହିଁ, ରୂପ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଗନ୍ଧ ନାହିଁ, କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ରସ ନାହିଁ।
12.12.27
न च सन्ति प्रमाणानि यैः प्रमेयं प्रसाध्यते ।
प्रत्यक्षमनुमानं न नोपमानमथागमः ॥ १२.१२.२७ ॥
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମେୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ ସେହି ପ୍ରମାଣ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ: ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନାହିଁ, ଅନୁମାନ ନାହିଁ, ଉପମାନ ନାହିଁ, ଆଗମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
12.12.28
नार्थापत्तिर्न चैतिह्यं न दृष्टान्तो न संशयः ।
न क्वचिन्निर्णयो राजन्न धर्माधर्म एव च ॥ १२.१२.२८ ॥
ଅର୍ଥାପତ୍ତି ନାହିଁ, ଐତିହ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ନାହିଁ, ସଂଶୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ଣୟ ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ଓ ଅଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
12.12.29
तिर्यक्व स्थावरं चैव न देवा न च मानुषाः ।
वर्णाश्रमविभागाश्च न च कर्ता न कामकृत्।
न चार्थश्च विभूतिश्च न चार्थस्य विचेष्टितम् ॥ १२.१२.२९ ॥
ପଶୁ ନାହାନ୍ତି, ସ୍ଥାବର ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି; ଦେବତା ନାହାନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି; ବର୍ଣାଶ୍ରମର ବିଭାଗ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; କର୍ତ୍ତା ନାହିଁ, କାମନା ପୂରଣକାରୀ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଧନ ନାହିଁ, ବିଭୂତି ନାହିଁ, ଧନର କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
12.12.30
तमोभूतमिदं सर्वमनालोकं जगन्नृप ।
न चात्मा विद्यमानोपि मनसा योगमिच्छति ॥ १२.१२.३० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରମୟ ହୋଇ ଆଲୋକହୀନ ହୋଇଛି; ଆତ୍ମା ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମନ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
12.12.31
अचेतनं मनस्त्वासीदात्मा एव सचेतनः ।
ईश्वरश्चेतनस्त्वेकस्तेनेदं गहनीकृतम्।
मन्त्राश्च चेतना राजन्न च देहेन योजिताः ॥ १२.१२.३१ ॥
ମନ ଅଚେତନ ଥିଲା; କେବଳ ଆତ୍ମା ସଚେତନ ଥିଲା। ଈଶ୍ୱର ଏକ ଓ ଚେତନ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏ ଜଗତ ଗହନ କରାଯାଇଥିଲା। ହେ ରାଜନ, ମନ୍ତ୍ରସମୂହ ମଧ୍ୟ ଚେତନ; ସେମାନେ ଦେହ ସହିତ ଯୋଡ଼ା ହୋଇ ନାହାନ୍ତି।
12.12.32
तेन विश्वसृजो नाम ऋषयो मन्त्रदेवताः ।
चैतन्यमीश्वरात्प्राप्य ब्रह्माण्डं तैर्विनिर्मितम् ॥ १२.१२.३२ ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଶ୍ୱସୃଜ ନାମକ ଋଷି ଓ ମନ୍ତ୍ରଦେବତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଈଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ଚୈତନ୍ୟ ପାଇ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ନିର୍ମିତ ହେଲା।
12.12.33
इष्ट्वा विश्वसृजं यज्ञं निर्मितः प्रपितामहः ।
सृष्टिस्तेन समारब्धा प्रसादादीश्वरस्य च ॥ १२.१२.३३ ॥
ବିଶ୍ୱସୃଜଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରି ପ୍ରପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ନିର୍ମିତ ହେଲେ। ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
12.12.34
चैतन्यमीश्वरस्येदं सचेतनमिदं जगत् ।
योगेन च समाविष्टं जगत्कृत्स्नं च शंभुना ॥ १२.१२.३४ ॥
ଏହି ସଚେତନ ଜଗତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଚୈତନ୍ୟରୁ ଅଟେ। ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଓ ଶମ୍ଭୁ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଜଗତ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛି।
12.12.35
धर्मश्चार्थश्च कामश्च उक्तो मोक्षश्च संक्षये ।
ब्रह्मणः परमेशस्य ईश्वरेण यदृच्छया ॥ १२.१२.३५ ॥
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ କୁହାଯାଇଛି; ସଂକ୍ଷୟରେ (ପ୍ରଳୟରେ) ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରମେଶ୍ୱର ଈଶ୍ୱର ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଏହା କହିଛନ୍ତି।
12.12.36
अज्ञो जन्तुरनीशश्च भाजनं सुखदुःखयोः ।
ईश्वरप्रेरितो गच्छेत्स्वर्गं वा श्वभ्रमेव वा ॥ १२.१२.३६ ॥
ଅଜ୍ଞ ଜୀବ, ଅସମର୍ଥ ଓ ସୁଖଦୁଃଖର ପାତ୍ର; ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ବା ନରକକୁ ଯାଏ।
12.12.37
प्रधानं पुरुषः चैव आत्मानं सर्वदेहिनाम् ।
मनसा विषयैश्चैव चेतनेन प्रचोदिताः।
सुखदुःखेन युज्यन्ते कर्मभिश्च प्रचोदिताः ॥ १२.१२.३७ ॥
ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, ମନ, ବିଷୟ ଓ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସୁଖଦୁଃଖ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; କର୍ମ ଦ୍ୱାରାମଧ୍ୟ ପ୍ରେରିତ ହୁଅନ୍ତି।
12.12.38
वर्णाश्रमविभागाश्च ईश्वरेण प्रवर्तिताः ।
सदेवासुरगन्धर्वं येनेदं निर्मितं जगत् ॥ १२.१२.३८ ॥
ବର୍ଣାଶ୍ରମ ବିଭାଗ ଈଶ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ; ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ ସହିତ ଏହି ଜଗତ୍ ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ସେ।
12.12.39
त्वं चान्ये च महाराज ईश्वरस्य वशे स्थिताः ।
जीवन्ते च म्रियन्ते च न स्वतन्त्राः कथंचन ॥ १२.१२.३९ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବଶରେ ଅଛ; ସେମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ମରନ୍ତି, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୁହନ୍ତି।
12.12.40
हित्वाहित्वा च भूतानि हत्वा सर्वमिदं जगत् ।
यजन्ते कर्मणा देवा न स पापेन लिप्यते ॥ १२.१२.४० ॥
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ତ୍ୟାଗ କରି ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମାରି ଦେବତାମାନେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି; ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.12.41
हिंसात्मकानि कर्माणि सर्वेषां गृहमेधिनाम् ।
देवतानामृषीणां च ते च यान्ति परां गतिम् ॥ १२.१२.४१ ॥
ସମସ୍ତ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ହିଂସାତ୍ମକ କର୍ମ, ଦେବତା ଓ ଋଷିଙ୍କ କର୍ମ — ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଗତି ପାଆନ୍ତି।
12.12.42
पातिताः शत्रवः पूर्व सर्वत्र वसुधाधिपैः ।
प्रजानां हितकामैश्च आत्मनश्च हितैषिभिः। ॥ १२.१२.४२ ॥
ପୂର୍ବରୁ ସର୍ବତ୍ର ଭୂପତିମାନେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ହିତ କାମନା କରି ଓ ନିଜର ହିତ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପାତିତ କରିଥିଲେ।
12.12.43
यदि तत्र भवेत्पापं कथं ते स्वर्गमास्थिताः ।
न प्राप्ता नरकं राजन्वेष्टिताः पापकर्मभिः ॥ १२.१२.४३ ॥
ସେଠାରେ ପାପ ଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଲେ? ହେ ରାଜନ୍, ପାପକର୍ମରେ ଘେରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାଇ ନଥିଲେ।
12.12.44
एवं मनःसमाधानं मार्गमातिष्ठतो नृप ।
द्विजातेर्ब्रह्मभूतस्य स्पृहयन्ति दिवौकसः ॥ १२.१२.४४ ॥
ହେ ନୃପ, ଏହିପରି ମନର ସମାଧାନ ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଦ୍ୱିଜକୁ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
12.12.45
स रत्नानि विचित्राणि संहृतानि ततस्ततः ।
मखेष्वनभिसन्त्यज्य नास्तिक्यमभिजल्पसि ॥ १२.१२.४५ ॥
ସେ ବିବିଧ ରତ୍ନ ଚାରିଦିଗରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ; ତଥାପି ଯଜ୍ଞ ତ୍ୟାଗ ନକରି ତୁମେ ନାସ୍ତିକତାର କଥା କହୁଛ।
12.12.46
कुटुम्बमास्थिते त्यागं न पश्यामि नराधिप ।
राजसूयाश्वमेधेषु सर्वमेधेषु वा पुनः ॥ १२.१२.४६ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଗୃହସ୍ଥରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରେ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ ଦେଖେ ନାହିଁ; ରାଜସୂୟ, ଅଶ୍ୱମେଧ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ମେଧରେ ପୁଣି।
12.12.47
ये चान्ये क्रतवस्तात ब्राह्मणैरभिपूजिताः ।
तैर्यजस्व महीपाल शक्रो देवपतिर्यथा। ॥ १२.१२.४७ ॥
ହେ ତାତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ କର, ହେ ମହୀପାଳ; ଦେବପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି।
12.12.48
राज्ञः प्रमाददोषेण दस्युभिः परिमुष्यताम् ।
अशरण्यः प्रजानां यः स राजा कलिरुच्यते ॥ १२.१२.४८ ॥
ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରମାଦ ଦୋଷରୁ ଡକାୟତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୁଟିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟହୀନ ଯେଉଁ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ କଳି କୁହାଯାଏ।
12.12.49
अश्वान्गाश्चैव दासीश्च करेणूश्च स्वलंकृताः ।
ग्रामाञ्जनपदांश्चैव क्षेत्राणि च गृहाणि च ॥ १२.१२.४९ ॥
ଘୋଡା, ଗାଈ, ଦାସୀ, ସୁସଜ୍ଜିତ ହସ୍ତିନୀ, ଗ୍ରାମ ଓ ଜନପଦ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଗୃହ ମଧ୍ୟ।
12.12.50
अप्रदाय द्विजातिभ्यो मात्सर्याविष्टचेतसः ।
वयं ते राजकलयो भविष्याम विशांपते ॥ १२.१२.५० ॥
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ ନ ଦେଇ, ଈର୍ଷାରେ ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ରାଜକଳି ହେବୁ।
12.12.51
अदातारोऽशरण्याश्च राजकिल्विषभागिनः ।
दुःखानामेव भोक्तारो न सुखानां कदाचन ॥ १२.१२.५१ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଦାନ ଦିଅନ୍ତିନାହିଁ ଏବଂ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ରାଜାର ପାପର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ସର୍ବଦା ଦୁଃଖ ହିଁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, କେବେ ସୁଖ ନୁହେଁ।
12.12.52
अनिष्ट्वा च महायज्ञैरकृत्वा च पितृस्वधाम् ।
तीर्थेष्वनभिसंप्लुत्य प्रव्रजिष्यसि चेत्प्रभो ॥ १२.१२.५२ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ! ମହାଯଜ୍ଞ ନ କରି, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଧା ନ ଦେଇ, ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ନ କରି ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ୟାସ ନେବେ…
12.12.53
छिन्नाभ्रमिव गन्तासि विलयं मारुतेरितम् ।
लोकयोरुभयोर्भ्रष्टो ह्यन्तराले व्यवस्थितः ॥ १२.१२.५३ ॥
ପବନ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ଛିନ୍ନ ମେଘ ପରି ତୁମେ ବିଲୟ ପାଇବ; ଉଭୟ ଲୋକରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ମଧ୍ୟରେ ରହିବ।
12.12.54
अन्तर्बहिश्च यत्किंचिन्मनोव्यासङ्गकारकम् ।
परित्यज्य भवेत्त्यागी न हित्वा प्रतितिष्ठति ॥ १२.१२.५४ ॥
ଭିତର ଓ ବାହାରେ ମନକୁ ଆସକ୍ତ କରୁଥିବା ଯାହା କିଛି ଅଛି, ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଯେ ତ୍ୟାଗୀ ହୁଏ; ନ ଛାଡ଼ି ସେ ସ୍ଥିର ରହେ ନାହିଁ।
12.12.55
एतस्मिन्वर्तमानस्य विधौ विप्रनिषेविते ।
ब्राह्मणस्य महाराज नोच्छित्तिर्विद्यते क्वचित् ॥ १२.१२.५५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏହି ବିଧିରେ ଚାଲୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣର କେବେ ବି ବିନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.12.56
निहत्य शत्रूंस्तरसा समृद्धाञ्शक्रो यथा दैत्यबलानि सङ्ख्ये ।
कः पार्थ शोचेन्निरतः स्वधर्मे पूर्वैः स्मृते पार्थिवशिष्टजुष्टे ॥ १२.१२.५६ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟସେନା ବିନାଶ କରନ୍ତି ପରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବଧ କରି ଯିଏ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିରତ, ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ମୃତ ଏବଂ ରାଜା ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ସେବିତ ପଥରେ ଅଛି, ସେ କାହା ପାଇଁ ଶୋକ କରିବ?
12.12.57
क्षात्रेण धर्मेण पराक्रमेण जित्वा महीं मन्त्रविद्भ्यः प्रदाय ।
नाकस्य पृष्ठेऽसि नरेन्द्र गन्ता न शोचितव्यं भवताऽद्य पार्थ ॥ १२.१२.५७ ॥
କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ପୃଥିବୀ ଜିତି, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ତାହା ଦାନ କରି, ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ପଷ୍ଠଭାଗକୁ ଯିବ। ହେ ପାର୍ଥ, ଆଜି ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।