マハーバーラタ · 章 12.122
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.122.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अङ्गेषु राजा द्युतिमान्वसुहोम इति श्रुतः ॥ १२.१२२.१ ॥
ここでもこの古い物語が語られる。アンガ族の中に、ヴァスホーマという名で知られた輝かしい王がいた。
12.122.2
स राजा धर्मविन्नित्यं सह पत्न्या महातपाः ।
मुञ्जपृष्ठं जगामाथ देवर्षिगणसेवितम्। ॥ १२.१२२.२ ॥
法に通じ、大いなる苦行者であったその王は、妻とともに、神仙の群れに仕えられるムンジャ山頂へ赴いた。
12.122.3
तत्र शृङ्गे हिमवतो वसतिं समुपागमत् ।
यत्र मुञ्जवटे रामो जटाहरणमादिशत् ॥ १२.१२२.३ ॥
彼はヒマラヤの峰に住みに来た。そこはムンジャの菩提樹のもとで、ラーマがもつれた髪を解くよう命じた場所である。
12.122.4
तदादि च महाप्राज्ञः ऋषिभिः संशितव्रतैः ।
मुञ्जपृष्ठ इति प्रोक्तः स देशो रुद्रसेवितः ॥ १२.१२२.४ ॥
それ以来、大いなる智慧と厳しい誓いを持つ聖仙たちは、その地をルドラに仕えられるムンジャ山頂と呼んだ。
12.122.5
स तत्र बहुभिर्युक्तस्तदा श्रुतिमयैर्गुणैः ।
ब्राह्मणानामनुमतो देवर्षिसदृशोऽभवत् ॥ १२.१२२.५ ॥
そこで彼は、聖典の知から生じた数多くの徳を備え、バラモンたちに認められ、神仙のような存在となった。
12.122.6
तं कदाचिददीनात्मा सखा शक्रस्य मानितः ।
अभ्यगच्छन्महीपालो मान्धाता शत्रुकर्शनः ॥ १२.१२२.६ ॥
ある時、その不屈の心の人のもとに、インドラの友であり、尊ばれ、敵を砕く大地の守護者マーンダーターが訪れた。
12.122.7
सोपसृत्य तु मान्धाता वसुहोमं नराधिपम् ।
दृष्ट्वा प्रकृष्टतपसं विनयेनोपतिष्ठते ॥ १२.१२२.७ ॥
マーンダートリは近づき、最高の苦行者である王ヴァスホーマを見て、謙虚に彼の前に立った。
12.122.8
वसुहोमोऽपि राज्ञो वै गामर्ध्यं च न्यवेदयत् ।
सप्ताङ्गस्य तु राज्यस्य पप्रच्छ कुशलाव्ययौ ॥ १२.१२२.८ ॥
ヴァスホーマも王に牛とアルギヤを捧げ、七肢の王国の安寧と繁栄を尋ねた。
12.122.9
सद्भिराचरितं पूर्वं यथावदनुयायिनम् ।
अब्रवीद्वसुहोमस्तं राजन्किं करवाणि ते ॥ १२.१२२.९ ॥
ヴァスホーマは、昔から善人が行ってきたように正しく付き従ってきた彼に言った。「王よ、あなたのために私は何をいたしましょうか。」
12.122.10
सोऽब्रवीत्परमप्रीतो मान्धाता राजसत्तमः ।
वसुहोमं महाप्राज्ञमासीनं कुरुनन्दन ॥ १२.१२२.१० ॥
大いに喜んだ王の中の最良者マーンダートリは、座している大智者ヴァスホーマに言った。「クルの喜びよ！」
12.122.11
बृहस्पतेर्मतं राजन्नघीतं सकलं त्वया ।
तथैवौशनसं शास्त्रं विज्ञातं ते नरोत्तम ॥ १२.१२२.११ ॥
王よ、あなたはブリハスパティの教えを残らず学び、同様に人中最良の者よ、ウシャナスの論書も理解している。
12.122.12
तदहं श्रोतुमिच्छामि दण्ड उत्पद्यते कथम् ।
किं वाऽस्य पूर्वं जागर्ति किं वा परममुच्यते ॥ १२.१२२.१२ ॥
それゆえ私は、刑罰がどのように生じるのかを聞きたい。その前に何が目覚めているのか、あるいは何が至高と呼ばれるのか。
12.122.13
कथं क्षत्रियसंस्थश्च दण्डः संप्रत्यवस्थितः ।
ब्रूहि मे तद्यथातत्वं ददाम्याचार्यवेतनम् ॥ १२.१२२.१३ ॥
クシャトリヤの間で刑罰はどのように確立され、今どのように存続しているのか。ありのままに私に語れ、師に相応の謝礼を与えよう。
12.122.14
शृणु राजन्यथा दण्डः संभूतो लोकसंग्रहः ।
प्रजाविनयरक्षार्थं धर्मस्यात्मा सनातनः ॥ १२.१२२.१४ ॥
王よ、聞け。世界をまとめ保つ刑罰がどのように生じたかを。臣民の規律と守護のために、それは永遠のダルマそのものである。
12.122.15
ब्रह्मा यियक्षुर्भगवान्सर्वलोकपितामहः ।
ऋत्विजं नात्मनस्तुल्यं ददर्शेति हि नः श्रुतम् ॥ १२.१२२.१५ ॥
あらゆる世界の祖父である尊き梵天は、供犠を行おうと望んだ。彼は自分に等しい祭官を見出さなかったと、我々は聞いている。
12.122.16
स गर्भं भगवान्देवो बहुवर्षाण्यधारयत् ।
अथ पूर्णे सहस्रे तु स गर्भः क्षुवतोऽपतत् ॥ १२.१२२.१६ ॥
その尊き神は、多年の間その胎を保っていた。やがて千年が満ちたとき、くしゃみをした拍子にその胎は落ちた。
12.122.17
स क्षुपो नाम संभूतः प्रजापतिररिंदम् ।
ऋत्विगासीन्महाराज यज्ञे तस्य महात्मनः ॥ १२.१२२.१७ ॥
彼はクシュパという名で生まれ、敵を制する者よ、万物の主となった。偉大な王よ、その大いなる魂の供犠で彼は祭官であった。
12.122.18
तस्मिन्प्रवृत्ते सत्रे तु ब्रह्मणः पार्थिवर्षभ ।
इष्टरूपप्रचारत्वाद्दण्डः सोऽन्तर्हितोऽभवत् ॥ १२.१२२.१८ ॥
王者の中の牡牛よ、梵天のその供犠の大会が始まると、儀礼が正しい形で進んだために、その刑罰は姿を消した。
12.122.19
तस्मिन्नन्तर्हिते चापि प्रजानां संकरोऽभवत् ।
नैव कार्यं न वा कार्यं भोज्याभोज्यं न विद्यते ॥ १२.१२२.१९ ॥
それが姿を消すと、生きとし生けるものの間に混乱(saṃkara)が生じた。なすべきことも、なすべからざることもなくなり、食べてよいものと食べてはならないものの区別も失われた。
12.122.20
पेयापेये कुतः सिद्धिर्हिसन्ति च परस्परम् ।
गम्यागम्यं तदा नासीत्स्वं परस्वं च वै समम् ॥ १२.१२२.२० ॥
飲んでよいものと飲んではならないものの間に、どうして成就があろうか。彼らは互いを傷つけ合った。そのとき近づいてよいものと近づいてはならないものの区別はなくなり、自分の財と他人の財は等しくなった。
12.122.21
परस्परं विलुम्पन्ति सारमेया यथाऽऽमिषम् ।
अबलान्बलिनो जघ्नुर्निर्मर्यादं प्रवर्तते ॥ १२.१२२.२१ ॥
肉を奪い合う犬のように、彼らは互いを略奪した。強者は弱者を殺し、節度のない振る舞いが広まった。
12.122.22
ततः पितामहो विष्णुं भगवन्तं सनातनम् ।
संपूज्य वरदं देवं महादेवमथाब्रवीत् ॥ १२.१२२.२२ ॥
そのとき祖父(ブラフマー)は、永遠なる世尊ヴィシュヌを敬い、恩寵を授ける神マハーデーヴァに語りかけた。
12.122.23
अत्र त्वमनुकम्पां वै कर्तुमर्हसि शङ्कर ।
अयं विष्णुः सखा तुभ्यं धर्मस्य परिरक्षणे ॥ १२.१२२.२३ ॥
シャンカラよ、この件についてはぜひ慈悲を示してほしい。このヴィシュヌはあなたの友であり、ダルマを守るためにともにいる。
12.122.24
त्वं हि सर्वविधानज्ञः सत्वानां त्वं गतिः परा ।
संकरो न भवेदत्र यथा तद्वै विधीयताम् ॥ १२.१२२.२४ ॥
あなたこそすべての規則を知る者であり、生きとし生けるものの最高の帰依処である。ここに混乱が生じないよう、それを定めてください。
12.122.26
ततः स भगवान्ध्यात्वा तदा शूलवरायुधः ।
देवदेवो महादेवः कारणं जगतः परम्
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसहितः सर्वैश्च ससुरासुरैः ।
लोकसन्धारणार्थं च लोकसंकरनाशनम्।
आत्मानमात्माना दण्डं ससृजे देवसत्तमः ॥ १२.१२२.२६ ॥
そこで尊き主は瞑想し、三叉戟を最高の武器とするデーヴァの神、マハーデーヴァ、世界の至高の原因は、ブラフマー、ヴィシュヌ、インドラ、そしてすべての神々とアスラたちとともに、世界を保つため、世界の混乱を滅ぼすため、神々の中で最も優れた方が、自らによって自らから罰を創造された。
12.122.27
तस्माच्च धर्मचरणान्नीतिं देवीं सरस्वतीम् ।
असृजद्दण्डनीतिं वै त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् ॥ १२.१२२.२७ ॥
それゆえ、ダルマの実践によって、彼は神聖なサラスヴァティー、三界に名高い刑罰の学を創造された。
12.122.28
यथाऽसौ नीयते दण्डः सततं पापकारिषु ।
दण्डस्य नयनात्सा हि दण्डनीतिरिहोच्यते ॥ १२.१२२.२८ ॥
悪行者に常に罰が科されるように、罰を導くことから、彼女はここで刑罰の学と呼ばれる。
12.122.29
भूयः स भगवान्ध्यात्वा चिरं शूलघरः प्रभुः ।
असृजत्सर्वशास्त्राणि महादेवो महेश्वरः ॥ १२.१२२.२९ ॥
再び祝福された主、三叉戟を持つ主は、長く瞑想し、偉大な主マハーデーヴァは、あらゆる学問を創造された。
12.122.30
दण्डनीतेः प्रयोगार्थं प्रमाणानि च सर्वशः ।
विद्याश्चतस्रः कूटस्थास्तासां भेदविकल्पनाः ॥ १२.१२२.३० ॥
刑罚の学の運用のため、また各方面の典拠；頂点に定められた四つの学問と、その区分・細分。
12.122.31
अङ्गानि वेदाश्चत्वारो मीमांसा न्यायविस्तरः ।
पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्या ह्येताश्चतुर्दश ॥ १२.१२२.३१ ॥
補助学、四つのヴェーダ、ミーマーンサー、論理学の展開、プラーナ、法典；これら十四の学問である。
12.122.32
आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश्चेति ते त्रयः ।
अर्थशास्त्रं चतुर्थं तु विद्या ह्यष्टादशैव तु ॥ १२.१२२.३२ ॥
アーユルヴェーダ、ダヌルヴェーダ、ガーンダルヴァの三つ、第四はアルタシャーストラ。実に学問は十八である。
12.122.33
दश चाष्टौ च विख्याता एता धर्मस्य संहिताः ।
एतासामेव विद्यानां व्यासमाह महेश्वरः ॥ १२.१२२.३३ ॥
十と八と名高いこれらは法のサンヒターである。これらの学問そのものの詳細を大自在神（マヘーシュヴァラ）が説いた。
12.122.34
शतानि त्रीणि शास्त्राणां महातन्त्राणि सप्ततिम् ।
व्यास एव तु विद्यानां महादेवेन कीर्तितः ॥ १२.१२२.३४ ॥
論書は三百、大タントラは七十ある。しかし諸学の詳説は大神（マハーデーヴァ）自身が宣言された。
12.122.35
तन्त्रं पाशुपतं नाम पञ्चरात्रं च विश्रुतम् ।
योगशास्त्रं च साङ्ख्यं च तन्त्रं लोकायतं तथा ॥ १२.१२२.३५ ॥
パーシュパタと名づけられた続、名高いパンチャラートラ、ヨーガ論、サーンキヤ、同じく順世派の続である。
12.122.36
तन्त्रं ब्रह्मतुला नाम तर्कविद्या दिवौकसाम् ।
सुखदुःखार्थजिज्ञासा कारणं चेति विश्रुतम् ॥ १२.१२२.३६ ॥
ブラフマートゥラーと名づけられた続は神々の論理学であり、楽と苦の目的と原因を探究することで名高い。
12.122.37
तर्कविद्यास्तथा चाष्टौ स चोक्तो न्यायविस्तरः ।
दश चाष्टौ च विज्ञेयाः पौराणा यज्ञसंहिताः ॥ १२.१२२.३७ ॥
論理の学も八つであり、これがニャーヤの詳説と言われる。プラーナの祭祀サンヒターは十八と知るべきである。
12.122.38
पुराणाश्च प्रणीताश्च तावदेवेह संहिताः ।
धर्मशास्त्राणि तद्वच्च एकार्थानि च नान्यथा ॥ १२.१२२.३८ ॥
プラーナもまた編纂され、ここにはそれと同数の集成がある。ダルマ論書も同様で、その意味は一つであり、別ではない。
12.122.39
एकार्थानि पुराणानि वेदाश्चैकार्यसंहिताः ।
नानार्थानि च सर्वाणि ततः शास्त्राणि शंकरः ॥ १२.१२२.३९ ॥
プラーナは一つの意味を持ち、ヴェーダもまた一つの意味の集成である。しかしすべての論書は多くの意味を持つ。ゆえにシャンカラ（がそれを説いた）。
12.122.40
प्रोवाच भगवान्देवः कालज्ञानानि यानि च ।
चतुःषष्टिप्रमाणानि आयुर्वेदं च सोत्तरम् ॥ १२.१२२.४० ॥
世尊たる神は、六十四の数からなる時間の知識の書を説き、さらに補遺を伴うアーユルヴェーダも説いた。
12.122.41
अष्टादशविकल्पां तां दण्डनीतिं च शाश्वतीम् ।
गान्धर्वमितिहासं च नानाविस्तरमुक्तवान् ॥ १२.१२२.४१ ॥
彼はまた、十八の区分をもつ永遠の統治の学、音楽の学、そして多くの広がりをもつ伝承（イティハーサ）を説いた。
12.122.42
इत्येताः शंकरप्रोक्ता विद्याः शब्दार्थसंहिताः ।
पुनर्भेदसहस्रं तु तासामेव तु विस्तरः ॥ १२.१२२.४२ ॥
このようにシャンカラが説いたこれらの学問は、語と意味の集成である。その下位区分は千に及び、その広がりもまたその中にある。
12.122.43
ऋषिभिर्देवगन्धर्वैः सविकल्पः सविस्तरः ।
शश्वदभ्यस्यते लोके वेद एव तु सर्वशः ॥ १२.१२२.४३ ॥
聖仙たち、神々、ガンダルヴァたちによって、その区分と広がりとともに、世界では常にあらゆる面からヴェーダのみが学ばれている。
12.122.44
वेदाश्चतस्रः संक्षिप्ता वेदवादाश्च ते स्मृताः ।
एतासां पारगो यश्च स चोक्तो वेदपारगः ॥ १२.१२२.४४ ॥
ヴェーダは四つあり、要約されている。ヴェーダの教えとも呼ばれる。それに通達した者は「ヴェーダの達人」と言われる。
12.122.45
वेदानां पारगो रुद्रो विष्णुरिन्द्रो बृहस्पतिः ।
शक्रः स्वायंभुवश्चैव मनुः परमधर्मवित् ॥ १२.१२२.४५ ॥
ヴェーダに通じた者はルドラ、ヴィシュヌ、インドラ、ブリハスパティ。シャクラと自生者、至高のダルマを知るマヌも。
12.122.46
ब्रह्मा च परमो देवः सदा सर्वैः सुरासुरैः ।
सर्वस्यानुग्रहाच्चैव व्यासो वै वेदपारगः ॥ १२.१२२.४६ ॥
至高神ブラフマーは、神々と阿修羅が常に仕える存在。すべての者の恩寵によって、ヴィヤーサもまたヴェーダの達人となった。
12.122.47
अहं शान्तनवो भीष्मः प्रसादान्माधवस्य च ।
शंकरस्य प्रसादाच्च ब्रह्मणश्च कुरूद्वह।
वेदपारग इत्युक्तो याज्ञवल्क्यश्च सर्वशः ॥ १२.१२२.४७ ॥
私、シャンタヌの子ビーシュマは、マーダヴァ、シャンカラ、ブラフマーの恩寵によって、クル族の最良者よ、ヴェーダの達人と言われている。ヤージュニャヴァルキヤもあらゆる点で同様である。
12.122.48
कल्पेकल्पे महाभागैर्ऋषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
ऋषिपुत्रैर्ऋषिगणैर्भिद्यन्ते मिश्रकैरपि ॥ १२.१२२.४८ ॥
どの劫（カルパ）においても、真理を見る大いなる仙人たち、仙人の息子たち、仙人の群れ、さらには混血の者たちによってさえヴェーダは分けられる。
12.122.49
शिवेन ब्रह्मणा चैव विष्णुना च विकल्पिताः ।
आदिकल्पे पुनश्चैव भिद्यन्ते साधुभिः पुनः ॥ १२.१२२.४९ ॥
ヴェーダはシヴァ、ブラフマー、ヴィシュヌによって区分された。そして最初のカルパにおいては、善き人々によって再び分けられる。
12.122.50
इदानीमपि विद्वद्भिर्भिद्यन्ते च विकल्पकैः ।
पूर्वजन्मानुसारेण बहुधेयं सरस्वती ॥ १२.१२२.५० ॥
今でも学者や異説を唱える者たちによってそれは分けられ、前世の業に応じて、このサラスヴァティーは多様に分かれる。
12.122.51
भूयः स भगवान्ध्यात्वा चिरं शूलवरायुधः ।
तस्यतस्य निकायस्य चकारैकैकमीश्वरम् ॥ १२.१२२.५१ ॥
さらにその尊き主は、三叉戟を最高の武器とし、長く瞑想して、それぞれの群れごとに一人ずつ主を創った。
12.122.52
देवानामीश्वरं चक्रे दैवं दशशतेक्षणम् ।
यमं वैवस्वतं चापि पितॄणामकरोत्पतिम् ॥ १२.१२२.५२ ॥
神々の主として神聖なる千眼の者（インドラ）を立て、ヴィヴァスヴァットの子ヤマを祖霊たちの主とした。
12.122.53
अपां राज्ये सुराणां च विदधे वरुणं प्रभुम् ।
धनानां राक्षसानां च कुवेरमपि चेश्वरम् ॥ १२.१२२.५३ ॥
水の王国と神々の中で彼はヴァルナを主に任じ、財宝と羅刹の主としてクベーラをも立てた。
12.122.54
पर्वतानां पतिं मेरुं सरितां च महोदधिम् ।
मृत्युं प्राणेश्वरमथो तेजसां च हुताशनम् ॥ १२.१२२.५४ ॥
山々の主としてメール山を、川々の主として大海を立て、命の主として死を、光輝の主として火（フターシャナ）を立てた。
12.122.55
रुद्राणामपि चेशानं गोप्तारं विदधे प्रभुः ।
महात्मानं महादेवं विशालाक्षं सनातनम् ॥ १२.१२२.५५ ॥
ルドラたちの中でも主は、守護者イーシャーナを立てた。偉大な魂、マハーデーヴァ、広き目、永遠なるお方を。
12.122.56
दश चैकश्च ये रुद्रास्तस्यैते मूर्तिसंभवाः ।
नानारूपधरो देवः स एव भगवाञ्शिवः ॥ १२.१२२.५६ ॥
十一のルドラたちは、彼の化身から生じた者である。種々の姿をとるその神こそ、尊き濕婆である。
12.122.57
वसिष्ठमीशं विप्राणां वसूनां जातवेदसम् ।
तेजसां भास्करं चक्रे नक्षत्राणां निशाकरम् ॥ १२.१२२.५७ ॥
彼はバラモンの中にヴァシシュタを、ヴァス神群の中に生知の火神アグニを、輝くものの中に太陽を、星々の中に月を主とした。
12.122.58
वीरुधां वसुमन्तं च भूतानां च प्रभुं वरम् ।
कुमारं द्वादशभुजं स्कन्दं राजानमादिशत् ॥ १२.१२२.५८ ॥
彼は草木の中のヴァスマット、生類の中の最勝の主、十二の腕をもつ童子スカンダを王に任じた。
12.122.59
कालं सर्वेशमकरोत्संहारविनयात्मकम् ।
मृत्योश्चतुर्विभागस्य दुःखस्य च सुखस्य च ॥ १२.१२२.५९ ॥
彼は時間を一切の主とした。その本性は破壊を治めることであり、死の四つの区分、苦と楽をも司る。
12.122.60
ईश्वरो देवदेवस्तु राजराजो नराधिपः ।
सर्वेषामेव रुद्राणां शूलपाणिरिति श्रुतिः ॥ १२.१२२.६० ॥
自在者は神々の神、王たちの王、人々の主である。すべてのルドラの中で彼こそ三叉戟を持つ者である、とシュルティは説く。
12.122.61
ईश्वरश्चेतनः कर्ता पुरुषः कारणं शिवः ।
विष्णुर्ब्रह्मा शशी सूर्यः शक्रो देवाश्च सान्वयाः ॥ १२.१२२.६१ ॥
自在者は意識ある作者、プルシャ、原因であり、彼こそシヴァである。ヴィシュヌ、ブラフマー、月、太陽、インドラと、その系譜をもつ神々もまた彼である。
12.122.62
सृजते ग्रसते चैतत्तमोभूतमिदं यथा ।
अप्रज्ञातं जगत्सर्वं यदा ह्येको महेश्वरः ॥ १२.१२२.६२ ॥
この全世界が闇と化し未知となるとき、ただ一人偉大なるマヘーシュヴァラが、これを創造し、また呑み込むのである。
12.122.63
तमेनं ब्रह्मणः पुत्रमनुजातं क्षुपं ददौ ।
प्रजानामधिपं श्रेष्ठं सर्वधर्मभृतामपि ॥ १२.१२२.६३ ॥
ブラフマーの弟の子であり、すべての法を保つ者のうちで最も優れたクシュパを、万民の主として与えた。
12.122.64
महादेवस्ततस्तस्मिन्वृत्ते यज्ञे समाहितः ।
दण्डं धर्मस्य गोप्तारं विष्णवे सत्कृतं ददौ ॥ १२.१२२.६४ ॥
その祭祀が終わると、心を集中した大神マハーデーヴァは、法の守護者である杖（罰の権）をヴィシュヌに敬意をもって与えた。
12.122.65
विष्णुरङ्गिरसे प्रादादङ्गिरा मुनिसत्तमः ।
प्रादादिन्द्रमरीचिभ्या मरीचिर्भृगवे ददौ ॥ १२.१२२.६५ ॥
ヴィシュヌはアンギラスに与え、聖仙の最上のアンギラスはインドラとマリーチに与えた。マリーチはブリグに与えた。
12.122.66
भृगुर्ददावृषिभ्यस्तु दण्डं धर्मसमाहितम् ।
ऋषयो लोकपालेभ्यो लोकपालाः क्षुपाय च ॥ १२.१२२.६६ ॥
ブリグは法に満ちた杖を聖仙たちに与え、聖仙たちは世界守護者たちに、世界守護者たちはクシュパに与えた。
12.122.67
क्षुपस्तु मनवे प्रादादादित्यतनयाय च ।
पुत्रेभ्यः श्राद्धदेवस्तु सूक्ष्मधर्मार्थकारणात् ॥ १२.१२२.६७ ॥
クシュパはマヌとアーディティヤの子に与え、シュラッダデーヴァは微妙なダルマと目的のために、その息子たちに与えた。
12.122.68
विभज्य दण्डः कर्तव्यो दण्डे तु नयमिच्छता ।
दुर्वाचा निग्रहो दण्डो हिरण्यं बाह्यतः क्रिया ॥ १२.१२२.६८ ॥
刑罰は区別して行うべきである。政治の秩序を望む者は刑罰において節度を保つべきである。厳しい言葉で抑えることも刑罰であり、黄金（罰金）は外から徴収すべきである。
12.122.69
व्यङ्गत्वं च शरीरस्य वधो वाऽनल्पकारणात् ।
शरीरपीडा कार्या तु स्वदेशाच्च विवासनम् ॥ १२.१२२.६९ ॥
重大な理由による身体の損傷や死刑、身体的苦痛を与えること、そして自国からの追放もまた刑罰である。
12.122.70
तं ददौ सूर्यपुत्राय मनवे रक्षणात्मकम् ।
आनुपूर्व्याच्च दण्डोऽयं प्रजा जागर्ति पालयन् ॥ १२.१२२.७० ॥
守護を本性とするそれを、太陽の子マヌに授けた。順序通りに、この刑罰は臣民を守りながら目覚めている。
12.122.71
इन्द्रो जागर्ति भगवानिन्द्रादग्निर्विभावसुः ।
अग्नेर्जागर्ति वरुणो वरुणाच्च प्रजापतिः ॥ १२.१२२.७१ ॥
尊きインドラは目覚めている。インドラより、ヴィバーヴァス火神（目覚めている）。火神より、ヴァルナが目覚めている。そしてヴァルナより、プラジャーパティ。
12.122.72
प्रजापतेस्ततो धर्मो जागर्ति विनयात्मकः ।
धर्माच्च ब्रह्मणः पुत्रो व्यवसायः सनातनः ॥ १२.१२२.७२ ॥
プラジャーパティより、次に謙譲を本性とするダルマが目覚めている。ダルマより、ブラフマーの子、永遠の企図（が目覚めている）。
12.122.73
व्यवसायात्ततस्तेजो जागर्ति परिपालयत् ।
ओषध्यस्तेजसस्तस्मादोषधीभ्यश्च पर्वताः ॥ १२.१२२.७३ ॥
企図より、次に威光が目覚めて守護する。威光より薬草（が目覚めている）。そしてその薬草より山々（が目覚めている）。
12.122.74
पर्वतेभ्यश्च जागर्ति रसो रसगुणात्तथा ।
जागर्ति निर्ऋतिर्देवी ज्योतींषि निर्ऋतीमनु ॥ १२.१२२.७४ ॥
山々から樹液が目覚め、味の性質によってもまた同様である。女神ニルリティが目覚め、光明はニルリティに従う。
12.122.75
वेदाः प्रतिष्ठा ज्योतिर्भ्यस्ततो हयशिराः प्रभुः ।
ब्रह्मा पितामहस्तस्माज्जागर्ति प्रभुरव्ययः ॥ १२.१२२.७५ ॥
ヴェーダは諸光明に基礎を持つ。次に主なるハヤシラス。彼から祖父ブラフマーが目覚め、不滅の主が目覚める。
12.122.76
पितामहान्महादेवो जागर्ति भगवाञ्शिवः ।
विश्वेदेवाः शिवाच्चापि विश्वेभ्य ऋषयस्तथा ॥ १२.१२२.७६ ॥
祖父から大いなる神が目覚め、尊き湿婆が目覚める。湿婆から諸ヴィシュヴァデーヴァも、諸ヴィシュヴァから聖仙たちも同様に目覚める。
12.122.77
ऋषिभ्यो भगवान्सोमः सोमाद्देवाः सनातनाः ।
देवेभ्यो ब्राह्मणा लोके जाग्रतीत्युपधारय ॥ १२.१२२.७७ ॥
諸仙から尊き月神ソーマが、ソーマから永遠の神々が目覚める。神々から世のバラモンが目覚める——これを知れ。
12.122.78
ब्राह्मणेभ्यश्च राजन्या लोकान्रक्षन्ति धर्मताः ।
स्थावरं जङ्गमं चैव क्षत्रियेभ्यः सनातनम् ॥ १२.१२२.७८ ॥
バラモンから王侯・戦士たちが法に従って諸世界を守る。不動のものも動くものも、クシャトリヤから永遠に。
12.122.79
प्रजा जाग्रति लोकेऽस्मिन्दण्डो जागर्ति तासु च ।
सर्वसंक्षेपको दण्डः पितामहसुतः प्रभुः ॥ १२.१२२.७९ ॥
この世で衆生は目覚め、その中で罰の杖が目覚める。すべてを総括する罰の杖、祖父の子、主である。
12.122.80
जागर्ति कालः पूर्वं च मध्ये चान्ते च भारत ।
ईशः सर्वस्य कालो हि महादेवः प्रजापतिः ॥ १२.१२२.८० ॥
バーラタよ、時は初めにも中にも終わりにも目覚めている。時こそ万物の主であり、時こそ大神マハーデーヴァ、プラジャーパティである。
12.122.81
देवदेवः शिवः सर्वो जागर्ति सततं प्रभुः ।
कपर्दी शंकरो रुद्रो भवः स्थाणुरुमापतिः ॥ १२.१२२.८१ ॥
神々の神シヴァ、遍在する主は絶えず目覚めている。もつれ髪の者、シャンカラ、ルドラ、バヴァ、スターヌ、ウマーの主。
12.122.82
इत्येष दण्डो व्याख्यातस्तथौषध्यस्तथापरे ।
भूमिपालो यथान्यायं वर्तेतानेन धर्मवित् ॥ १२.१२२.८२ ॥
このように刑罰の杖は説明された。薬草や他のものも同様である。法を知る王はこれに従い、正しく統治すべきである。
12.122.83
इतीदं वसुहोमस्य योऽऽत्मवाञ्शृणुयान्मतम् ।
श्रुत्वा सम्यक्प्रवर्तेत स लोकानाप्नुयान्नृपः ॥ १२.१२२.८३ ॥
自制ある者がヴァス・ホーマの教えを聞き、聞いてよく行うならば、その王は諸世界を得るであろう。
12.122.84
इति ते सर्वमाख्यातं यो दण्डो मनुजर्षभ ।
नियन्ता सर्वलोकस्य धर्माक्रान्तस्य भारत ॥ १२.१२२.८४ ॥
このようにすべてを君に語った。人中の雄よ、刑罰こそ法に従う者にとって全世界を統御するものである。バーラタよ。
12.122.85
वसुहोमाच्छ्रुतं राज्ञा मान्धात्रा भूभृता पुरा ।
मयापि कथितं राजन्नाख्यानं प्रथितं मया ॥ १२.१२२.८५ ॥
昔、王マーンダートリは婆苏ホーマからこれを聞いた。王よ、私もこの名高い物語を語った。