മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.122
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.122.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अङ्गेषु राजा द्युतिमान्वसुहोम इति श्रुतः ॥ १२.१२२.१ ॥
ഇവിടെയും ഈ പുരാതനമായ ഇതിഹാസം പറയുന്നു: അംഗരാജ്യത്തിൽ വസുഹോമൻ എന്ന് പ്രസിദ്ധനായ ദ്യുതിമാനായ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
12.122.2
स राजा धर्मविन्नित्यं सह पत्न्या महातपाः ।
मुञ्जपृष्ठं जगामाथ देवर्षिगणसेवितम्। ॥ १२.१२२.२ ॥
ധർമ്മജ്ഞനും മഹാതപസ്വിയുമായ ആ രാജാവ് ഭാര്യയോടൊപ്പം ദേവർഷിഗണങ്ങൾ സേവിക്കുന്ന മുഞ്ജപൃഷ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
12.122.3
तत्र शृङ्गे हिमवतो वसतिं समुपागमत् ।
यत्र मुञ्जवटे रामो जटाहरणमादिशत् ॥ १२.१२२.३ ॥
അവിടെ ഹിമാലയ ശിഖരത്തിൽ വാസസ്ഥലത്തെത്തി; മുഞ്ജവടത്തിൽ രാമൻ ജടാഹരണം കല്പിച്ച ഇടമായിരുന്നു അത്.
12.122.4
तदादि च महाप्राज्ञः ऋषिभिः संशितव्रतैः ।
मुञ्जपृष्ठ इति प्रोक्तः स देशो रुद्रसेवितः ॥ १२.१२२.४ ॥
അന്നുമുതൽ മഹാപ്രാജ്ഞരും കഠിനവ്രതരുമായ ഋഷിമാർ ആ പ്രദേശത്തെ രുദ്രസേവിതമായ മുഞ്ജപൃഷ്ഠം എന്നു വിളിച്ചു.
12.122.5
स तत्र बहुभिर्युक्तस्तदा श्रुतिमयैर्गुणैः ।
ब्राह्मणानामनुमतो देवर्षिसदृशोऽभवत् ॥ १२.१२२.५ ॥
അവിടെ വേദജ്ഞാനമയമായ പല ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയവനായി, ബ്രാഹ്മണരുടെ അംഗീകാരം നേടി, ദേവർഷിക്ക് തുല്യനായി.
12.122.6
तं कदाचिददीनात्मा सखा शक्रस्य मानितः ।
अभ्यगच्छन्महीपालो मान्धाता शत्रुकर्शनः ॥ १२.१२२.६ ॥
ഒരിക്കൽ ആ ദീനമല്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവന്റെ അടുത്തേക്ക് ഇന്ദ്രസഖനും ആദരണീയനും ശത്രുക്കളെ വേദനിപ്പിക്കുന്നവനുമായ മാന്ധാതാവ് വന്നു.
12.122.7
सोपसृत्य तु मान्धाता वसुहोमं नराधिपम् ।
दृष्ट्वा प्रकृष्टतपसं विनयेनोपतिष्ठते ॥ १२.१२२.७ ॥
മാന്ധാതാവ് അടുത്തുചെന്ന്, അത്യുഗ്രതപസ്സുള്ള നരാധിപനായ വസുഹോമനെ കണ്ട് വിനയത്തോടെ അദ്ദേഹത്തിനു മുന്നിൽ നിന്നു.
12.122.8
वसुहोमोऽपि राज्ञो वै गामर्ध्यं च न्यवेदयत् ।
सप्ताङ्गस्य तु राज्यस्य पप्रच्छ कुशलाव्ययौ ॥ १२.१२२.८ ॥
വസുഹോമനും രാജാവിന് ഗോവിനെയും അർഘ്യവും സമർപ്പിച്ചു; സപ്താംഗ രാജ്യത്തിന്റെ ക്ഷേമവും സമൃദ്ധിയും അന്വേഷിച്ചു.
12.122.9
सद्भिराचरितं पूर्वं यथावदनुयायिनम् ।
अब्रवीद्वसुहोमस्तं राजन्किं करवाणि ते ॥ १२.१२२.९ ॥
മുൻപ് സജ്ജനങ്ങൾ ആചരിച്ചതുപോലെ യഥാവിധി അനുഗമിച്ചുവന്ന അവനോട് വസുഹോമൻ പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, നിനക്കായി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?"
12.122.10
सोऽब्रवीत्परमप्रीतो मान्धाता राजसत्तमः ।
वसुहोमं महाप्राज्ञमासीनं कुरुनन्दन ॥ १२.१२२.१० ॥
അത്യധികം സന്തുഷ്ടനായ രാജശ്രേഷ്ഠൻ മാന്ധാതാവ്, ഇരിക്കുന്ന മഹാപ്രാജ്ഞനായ വസുഹോമനോട് പറഞ്ഞു: "ഓ കുരുനന്ദനാ!"
12.122.11
बृहस्पतेर्मतं राजन्नघीतं सकलं त्वया ।
तथैवौशनसं शास्त्रं विज्ञातं ते नरोत्तम ॥ १२.१२२.११ ॥
രാജാവേ, ബൃഹസ്പതിയുടെ മതം നീ പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതുപോലെതന്നെ, ഓ നരോത്തമാ, ഉശനസ്സിന്റെ ശാസ്ത്രവും നീ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
12.122.12
तदहं श्रोतुमिच्छामि दण्ड उत्पद्यते कथम् ।
किं वाऽस्य पूर्वं जागर्ति किं वा परममुच्यते ॥ १२.१२२.१२ ॥
അതിനാൽ ദണ്ഡം എങ്ങനെ ഉദയം ചെയ്യുന്നു എന്ന് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു? അതിനു മുൻപ് എന്ത് ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ എന്ത് പരമമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു?
12.122.13
कथं क्षत्रियसंस्थश्च दण्डः संप्रत्यवस्थितः ।
ब्रूहि मे तद्यथातत्वं ददाम्याचार्यवेतनम् ॥ १२.१२२.१३ ॥
ക്ഷത്രിയരിൽ ദണ്ഡം എങ്ങനെ സ്ഥാപിതമായി, ഇപ്പോൾ അത് എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു? അത് യഥാതത്ത്വം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ, ആചാര്യന് അർഹമായ പ്രതിഫലം ഞാൻ നൽകാം.
12.122.14
शृणु राजन्यथा दण्डः संभूतो लोकसंग्रहः ।
प्रजाविनयरक्षार्थं धर्मस्यात्मा सनातनः ॥ १२.१२२.१४ ॥
രാജാവേ, കേൾക്കൂ: ദണ്ഡം എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചു — അത് ലോകത്തെ ഒന്നിച്ചു നിർത്തുന്നതാണ്. പ്രജകളുടെ വിനയവും സംരക്ഷണവും കാക്കാൻ, അത് സനാതനധർമ്മത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്.
12.122.15
ब्रह्मा यियक्षुर्भगवान्सर्वलोकपितामहः ।
ऋत्विजं नात्मनस्तुल्यं ददर्शेति हि नः श्रुतम् ॥ १२.१२२.१५ ॥
സർവലോകപിതാമഹനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് യാഗം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. തനിക്കു തുല്യനായ ഋത്വിക്കിനെ അദ്ദേഹം കണ്ടില്ലെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
12.122.16
स गर्भं भगवान्देवो बहुवर्षाण्यधारयत् ।
अथ पूर्णे सहस्रे तु स गर्भः क्षुवतोऽपतत् ॥ १२.१२२.१६ ॥
ആ ഭഗവാനായ ദേവൻ വളരെ വർഷങ്ങൾ ഗർഭം ധരിച്ചു. പിന്നെ ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, തുമ്മുമ്പോൾ ആ ഗർഭം വീണുപോയി.
12.122.17
स क्षुपो नाम संभूतः प्रजापतिररिंदम् ।
ऋत्विगासीन्महाराज यज्ञे तस्य महात्मनः ॥ १२.१२२.१७ ॥
അദ്ദേഹം ക്ഷുപൻ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു; ഹേ ശത്രുദമനാ, അദ്ദേഹം പ്രജാപതിയായി. ഹേ മഹാരാജാവേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ യാഗത്തിൽ അദ്ദേഹം ഋത്വിക്കായിരുന്നു.
12.122.18
तस्मिन्प्रवृत्ते सत्रे तु ब्रह्मणः पार्थिवर्षभ ।
इष्टरूपप्रचारत्वाद्दण्डः सोऽन्तर्हितोऽभवत् ॥ १२.१२२.१८ ॥
ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആ സത്രം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, യാഗവിധി ശരിയായി നടന്നതിനാൽ ആ ദണ്ഡം അപ്രത്യക്ഷമായി.
12.122.19
तस्मिन्नन्तर्हिते चापि प्रजानां संकरोऽभवत् ।
नैव कार्यं न वा कार्यं भोज्याभोज्यं न विद्यते ॥ १२.१२२.१९ ॥
അത് അപ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ പ്രജകൾക്കിടയിൽ സങ്കരം (അരാജകത്വം) ഉണ്ടായി. ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യാൻ പാടില്ലാത്തതും ഇല്ലാതായി; ഭക്ഷിക്കാവുന്നതും അരുതാത്തതും അറിയാതായി.
12.122.20
पेयापेये कुतः सिद्धिर्हिसन्ति च परस्परम् ।
गम्यागम्यं तदा नासीत्स्वं परस्वं च वै समम् ॥ १२.१२२.२० ॥
കുടിക്കാവുന്നതും കുടിക്കരുത്താത്തതും തമ്മിലുള്ള ക്രമം എവിടെ നിലനിൽക്കും? അവർ പരസ്പരം ഉപദ്രവിച്ചു. അപ്പോൾ പോകേണ്ടതും പോകരുതാത്തതും എന്ന വ്യത്യാസമില്ലാതായി; സ്വന്തവും പരന്റെ സ്വത്തും ഒന്നായി.
12.122.21
परस्परं विलुम्पन्ति सारमेया यथाऽऽमिषम् ।
अबलान्बलिनो जघ्नुर्निर्मर्यादं प्रवर्तते ॥ १२.१२२.२१ ॥
നായ്ക്കൾ ഇറച്ചിക്കായി പരസ്പരം കടിച്ചുകീറുന്നതുപോലെ അവർ പരസ്പരം കവർന്നെടുത്തു. ബലവാന്മാർ ദുർബലരെ കൊന്നു; മര്യാദയില്ലാത്ത പെരുമാറ്റം വ്യാപിച്ചു.
12.122.22
ततः पितामहो विष्णुं भगवन्तं सनातनम् ।
संपूज्य वरदं देवं महादेवमथाब्रवीत् ॥ १२.१२२.२२ ॥
അപ്പോൾ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) സനാതനനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ പൂജിച്ച ശേഷം വരദായകനായ ദേവൻ മഹാദേവനോട് പറഞ്ഞു.
12.122.23
अत्र त्वमनुकम्पां वै कर्तुमर्हसि शङ्कर ।
अयं विष्णुः सखा तुभ्यं धर्मस्य परिरक्षणे ॥ १२.१२२.२३ ॥
ശങ്കരാ, ഈ കാര്യത്തിൽ നീ കരുണ കാണിക്കണം. ഈ വിഷ്ണു നിന്റെ സുഹൃത്താണ്; ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിൽ അവൻ നിന്നോടൊപ്പമുണ്ട്.
12.122.24
त्वं हि सर्वविधानज्ञः सत्वानां त्वं गतिः परा ।
संकरो न भवेदत्र यथा तद्वै विधीयताम् ॥ १२.१२२.२४ ॥
സകല വിധികളും അറിയുന്നവൻ നീയാണ്; ജീവികൾക്ക് പരമമായ ആശ്രയവും നീ തന്നെ. ഇവിടെ സങ്കരം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ അത് നിയമിക്കണമേ.
12.122.26
ततः स भगवान्ध्यात्वा तदा शूलवरायुधः ।
देवदेवो महादेवः कारणं जगतः परम्
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसहितः सर्वैश्च ससुरासुरैः ।
लोकसन्धारणार्थं च लोकसंकरनाशनम्।
आत्मानमात्माना दण्डं ससृजे देवसत्तमः ॥ १२.१२२.२६ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ധ്യാനിച്ചു, ശൂലം ശ്രേഷ്ഠായുധമായി ധരിച്ച ദേവദേവനായ മഹാദേവൻ, ജഗത്തിന്റെ പരമകാരണൻ, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ എന്നിവരോടും എല്ലാ ദേവാസുരന്മാരോടും ചേർന്ന്, ലോകങ്ങളെ താങ്ങുവാനും ലോകസങ്കരം നശിപ്പിക്കുവാനും, ദേവോത്തമൻ തന്നെ തന്നാൽ ദണ്ഡം സൃഷ്ടിച്ചു.
12.122.27
तस्माच्च धर्मचरणान्नीतिं देवीं सरस्वतीम् ।
असृजद्दण्डनीतिं वै त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् ॥ १२.१२२.२७ ॥
അതിനാൽ ധർമ്മാചരണത്തിൽ നിന്ന് അവൻ ദേവിയായ സരസ്വതി എന്ന നീതിയെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ ദണ്ഡനീതിയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
12.122.28
यथाऽसौ नीयते दण्डः सततं पापकारिषु ।
दण्डस्य नयनात्सा हि दण्डनीतिरिहोच्यते ॥ १२.१२२.२८ ॥
പാപികളുടെ മേൽ ദണ്ഡം എപ്പോഴും എങ്ങനെ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നുവോ, ദണ്ഡത്തെ നയിക്കുന്നതിനാൽ അവളെ ഇവിടെ ദണ്ഡനീതി എന്നു പറയുന്നു.
12.122.29
भूयः स भगवान्ध्यात्वा चिरं शूलघरः प्रभुः ।
असृजत्सर्वशास्त्राणि महादेवो महेश्वरः ॥ १२.१२२.२९ ॥
വീണ്ടും ആ ഭഗവാൻ, ശൂലധാരിയായ പ്രഭു, ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച്, മഹാദേവനായ മഹേശ്വരൻ സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
12.122.30
दण्डनीतेः प्रयोगार्थं प्रमाणानि च सर्वशः ।
विद्याश्चतस्रः कूटस्थास्तासां भेदविकल्पनाः ॥ १२.१२२.३० ॥
ദണ്ഡനീതിയുടെ പ്രയോഗത്തിനും എല്ലാ വിധത്തിലുള്ള പ്രമാണങ്ങളും; കൂടസ്ഥമായ നാല് വിദ്യകളും അവയുടെ ഭേദവിഭാഗങ്ങളും.
12.122.31
अङ्गानि वेदाश्चत्वारो मीमांसा न्यायविस्तरः ।
पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्या ह्येताश्चतुर्दश ॥ १२.१२२.३१ ॥
അംഗങ്ങൾ, നാല് വേദങ്ങൾ, മീമാംസ, ന്യായവിസ്താരം, പുരാണം, ധർമ്മശാസ്ത്രം; ഇവയാണ് പതിനാലു വിദ്യകൾ.
12.122.32
आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश्चेति ते त्रयः ।
अर्थशास्त्रं चतुर्थं तु विद्या ह्यष्टादशैव तु ॥ १२.१२२.३२ ॥
ആയുർവേദം, ധനുർവേദം, ഗാന്ധർവം ഇവ മൂന്നും, നാലാമതായി അർത്ഥശാസ്ത്രം; വിദ്യകൾ പതിനെട്ടുതന്നെ.
12.122.33
दश चाष्टौ च विख्याता एता धर्मस्य संहिताः ।
एतासामेव विद्यानां व्यासमाह महेश्वरः ॥ १२.१२२.३३ ॥
പത്തും എട്ടും എന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ഇവ ധർമ്മസംഹിതകൾ; ഈ വിദ്യകളുടെ വിസ്താരം മഹേശ്വരൻ തന്നെ പറഞ്ഞു.
12.122.34
शतानि त्रीणि शास्त्राणां महातन्त्राणि सप्ततिम् ।
व्यास एव तु विद्यानां महादेवेन कीर्तितः ॥ १२.१२२.३४ ॥
മുന്നൂറ്റി എഴുപത് ശാസ്ത്രങ്ങളും മഹാതന്ത്രങ്ങളും ഉണ്ട്; എന്നാൽ വിദ്യകളുടെ വിസ്താരം മഹാദേവൻ തന്നെ കീർത്തിച്ചു.
12.122.35
तन्त्रं पाशुपतं नाम पञ्चरात्रं च विश्रुतम् ।
योगशास्त्रं च साङ्ख्यं च तन्त्रं लोकायतं तथा ॥ १२.१२२.३५ ॥
പാശുപതം എന്ന തന്ത്രവും പ്രസിദ്ധമായ പഞ്ചരാത്രവും യോഗശാസ്ത്രവും സാംഖ്യവും അതുപോലെ ലോകായത തന്ത്രവും.
12.122.36
तन्त्रं ब्रह्मतुला नाम तर्कविद्या दिवौकसाम् ।
सुखदुःखार्थजिज्ञासा कारणं चेति विश्रुतम् ॥ १२.१२२.३६ ॥
ബ്രഹ്മതുലാ എന്ന തന്ത്രം ദേവന്മാരുടെ തർക്കവിദ്യ; സുഖദുഃഖങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യവും കാരണവും അന്വേഷിക്കുന്നത് എന്ന് പ്രസിദ്ധം.
12.122.37
तर्कविद्यास्तथा चाष्टौ स चोक्तो न्यायविस्तरः ।
दश चाष्टौ च विज्ञेयाः पौराणा यज्ञसंहिताः ॥ १२.१२२.३७ ॥
തർക്കവിദ്യകൾ എട്ടും, അത് ന്യായത്തിന്റെ വിസ്താരമെന്ന് പറയപ്പെട്ടു; പൗരാണിക യജ്ഞസംഹിതകൾ പതിനെട്ട് എന്ന് അറിയണം.
12.122.38
पुराणाश्च प्रणीताश्च तावदेवेह संहिताः ।
धर्मशास्त्राणि तद्वच्च एकार्थानि च नान्यथा ॥ १२.१२२.३८ ॥
പുരാണങ്ങളും രചിക്കപ്പെട്ടവയാണ്; ഇവിടെ അത്രതന്നെ സംഹിതകളുമുണ്ട്. ധർമശാസ്ത്രങ്ങളും അതുപോലെതന്നെ; അവയുടെ അർഥം ഒന്നുതന്നെ, മറ്റൊന്നല്ല.
12.122.39
एकार्थानि पुराणानि वेदाश्चैकार्यसंहिताः ।
नानार्थानि च सर्वाणि ततः शास्त्राणि शंकरः ॥ १२.१२२.३९ ॥
പുരാണങ്ങൾ ഒരേ അർഥമുള്ളവയാണ്; വേദങ്ങളും ഒരേ അർഥമുള്ള സംഹിതകൾ. എന്നാൽ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും പല അർഥമുള്ളവയാണ്; അതിനാൽ ശങ്കരൻ (അവ നൽകി).
12.122.40
प्रोवाच भगवान्देवः कालज्ञानानि यानि च ।
चतुःषष्टिप्रमाणानि आयुर्वेदं च सोत्तरम् ॥ १२.१२२.४० ॥
ഭഗവാനായ ദേവൻ കാലജ്ഞാനസംബന്ധമായ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പറഞ്ഞു; അവ അറുപത്തിനാല് പ്രമാണമുള്ളവയാണ്. ഉത്തരഭാഗത്തോടുകൂടിയ ആയുർവേദവും (പറഞ്ഞു).
12.122.41
अष्टादशविकल्पां तां दण्डनीतिं च शाश्वतीम् ।
गान्धर्वमितिहासं च नानाविस्तरमुक्तवान् ॥ १२.१२२.४१ ॥
പതിനെട്ടു വിഭാഗങ്ങളുള്ള ആ ശാശ്വതമായ ദണ്ഡനീതിയും, ഗാന്ധർവവും, പല വിസ്താരമുള്ള ഇതിഹാസവും (അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു).
12.122.42
इत्येताः शंकरप्रोक्ता विद्याः शब्दार्थसंहिताः ।
पुनर्भेदसहस्रं तु तासामेव तु विस्तरः ॥ १२.१२२.४२ ॥
ഇങ്ങനെ ശങ്കരൻ പറഞ്ഞ ഈ വിദ്യകൾ ശബ്ദാർഥ സംഹിതകളാണ്. അവയ്ക്ക് വീണ്ടും ആയിരം ഭേദങ്ങളുണ്ട്; അവയുടെ വിസ്താരവും അവയിൽത്തന്നെയാണ്.
12.122.43
ऋषिभिर्देवगन्धर्वैः सविकल्पः सविस्तरः ।
शश्वदभ्यस्यते लोके वेद एव तु सर्वशः ॥ १२.१२२.४३ ॥
ഋഷിമാരാലും ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ചേർന്ന്, അതിന്റെ ഭേദങ്ങളോടും വിസ്താരത്തോടുംകൂടി, ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും എല്ലാ വിധത്തിലും വേദം തന്നെയാണ് അഭ്യസിക്കപ്പെടുന്നത്.
12.122.44
वेदाश्चतस्रः संक्षिप्ता वेदवादाश्च ते स्मृताः ।
एतासां पारगो यश्च स चोक्तो वेदपारगः ॥ १२.१२२.४४ ॥
വേദങ്ങൾ നാലാണ്, അവ സംക്ഷിപ്തങ്ങളാണ്; വേദവാദങ്ങൾ എന്നും അവ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവയിൽ പാരംഗതനായവനെ വേദപാരഗൻ എന്നു പറയുന്നു.
12.122.45
वेदानां पारगो रुद्रो विष्णुरिन्द्रो बृहस्पतिः ।
शक्रः स्वायंभुवश्चैव मनुः परमधर्मवित् ॥ १२.१२२.४५ ॥
വേദങ്ങളിൽ പാരംഗതർ രുദ്രൻ, വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ, ബൃഹസ്പതി; ശക്രനും സ്വായംഭുവനും, പരമധർമ്മം അറിയുന്ന മനുവും.
12.122.46
ब्रह्मा च परमो देवः सदा सर्वैः सुरासुरैः ।
सर्वस्यानुग्रहाच्चैव व्यासो वै वेदपारगः ॥ १२.१२२.४६ ॥
പരമദേവനായ ബ്രഹ്മാവ്, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എപ്പോഴും സേവിക്കുന്നവൻ; എല്ലാവരുടെയും അനുഗ്രഹത്താൽ വ്യാസനും വേദപാരഗനായി.
12.122.47
अहं शान्तनवो भीष्मः प्रसादान्माधवस्य च ।
शंकरस्य प्रसादाच्च ब्रह्मणश्च कुरूद्वह।
वेदपारग इत्युक्तो याज्ञवल्क्यश्च सर्वशः ॥ १२.१२२.४७ ॥
ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഞാൻ ഭീഷ്മൻ — മാധവന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും ശങ്കരന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും, കുരുശ്രേഷ്ഠാ, വേദപാരഗൻ എന്നു പറയപ്പെട്ടു; യാജ്ഞവൽക്യനും എല്ലാ വിധത്തിലും.
12.122.48
कल्पेकल्पे महाभागैर्ऋषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
ऋषिपुत्रैर्ऋषिगणैर्भिद्यन्ते मिश्रकैरपि ॥ १२.१२२.४८ ॥
ഓരോ കൽപ്പത്തിലും തത്ത്വദർശികളായ മഹാഭാഗ്യരായ ഋഷിമാരാലും ഋഷിപുത്രന്മാരാലും ഋഷിഗണങ്ങളാലും മിശ്രകരാലും (വേദങ്ങൾ) ഭിന്നമാക്കപ്പെടുന്നു.
12.122.49
शिवेन ब्रह्मणा चैव विष्णुना च विकल्पिताः ।
आदिकल्पे पुनश्चैव भिद्यन्ते साधुभिः पुनः ॥ १२.१२२.४९ ॥
ശിവനും ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും (വേദങ്ങളെ) വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്; ആദികൽപ്പത്തിൽ വീണ്ടും സാധുക്കളാൽ വീണ്ടും ഭിന്നമാക്കപ്പെടുന്നു.
12.122.50
इदानीमपि विद्वद्भिर्भिद्यन्ते च विकल्पकैः ।
पूर्वजन्मानुसारेण बहुधेयं सरस्वती ॥ १२.१२२.५० ॥
ഇന്നും പണ്ഡിതന്മാരാലും ഭേദകരാലും ഇത് വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; പൂർവജന്മസംസ്കാരമനുസരിച്ച് ഈ സരസ്വതി പല വിധത്തിൽ പിരിയുന്നു.
12.122.51
भूयः स भगवान्ध्यात्वा चिरं शूलवरायुधः ।
तस्यतस्य निकायस्य चकारैकैकमीश्वरम् ॥ १२.१२२.५१ ॥
വീണ്ടും ആ ഭഗവാൻ, ത്രിശൂലം ശ്രേഷ്ഠായുധമായുള്ളവൻ, ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച് ഓരോ വിഭാഗത്തിനും ഓരോ ഈശ്വരനെ ഉണ്ടാക്കി.
12.122.52
देवानामीश्वरं चक्रे दैवं दशशतेक्षणम् ।
यमं वैवस्वतं चापि पितॄणामकरोत्पतिम् ॥ १२.१२२.५२ ॥
ദേവന്മാർക്ക് ഈശ്വരനായി ദിവ്യനും ആയിരം കണ്ണുള്ളവനുമായ ഇന്ദ്രനെ ഉണ്ടാക്കി; വിവസ്വാന്റെ പുത്രനായ യമനെ പിതൃക്കളുടെ പതിയായും ഉണ്ടാക്കി.
12.122.53
अपां राज्ये सुराणां च विदधे वरुणं प्रभुम् ।
धनानां राक्षसानां च कुवेरमपि चेश्वरम् ॥ १२.१२२.५३ ॥
ജലരാജ്യത്തിലും ദേവന്മാരിലും വരുണനെ പ്രഭുവായി നിയമിച്ചു; ധനങ്ങൾക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും ഈശ്വരനായി കുബേരനെയും ഉണ്ടാക്കി.
12.122.54
पर्वतानां पतिं मेरुं सरितां च महोदधिम् ।
मृत्युं प्राणेश्वरमथो तेजसां च हुताशनम् ॥ १२.१२२.५४ ॥
പർവതങ്ങളുടെ പതിയായി മേരുവിനെയും നദികളുടെ പതിയായി മഹാസമുദ്രത്തെയും; പ്രാണങ്ങളുടെ ഈശ്വരനായി മൃത്യുവിനെയും, തേജസ്സുകളുടെ പതിയായി ഹുതാശനനെയും (അഗ്നിയെ) ഉണ്ടാക്കി.
12.122.55
रुद्राणामपि चेशानं गोप्तारं विदधे प्रभुः ।
महात्मानं महादेवं विशालाक्षं सनातनम् ॥ १२.१२२.५५ ॥
രുദ്രന്മാർക്കും ഈശാനനെയും രക്ഷകനെയും പ്രഭു നിയമിച്ചു; മഹാത്മാവും മഹാദേവനും വിശാലാക്ഷനും സനാതനനുമായവനെ.
12.122.56
दश चैकश्च ये रुद्रास्तस्यैते मूर्तिसंभवाः ।
नानारूपधरो देवः स एव भगवाञ्शिवः ॥ १२.१२२.५६ ॥
പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാർ ആരൊക്കെയോ, അവർ അവന്റെ രൂപങ്ങളിൽനിന്ന് ജനിച്ചവരാണ്. അനേക രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്ന ആ ദേവനാണ് ഭഗവാൻ ശിവൻ.
12.122.57
वसिष्ठमीशं विप्राणां वसूनां जातवेदसम् ।
तेजसां भास्करं चक्रे नक्षत्राणां निशाकरम् ॥ १२.१२२.५७ ॥
അവൻ ബ്രാഹ്മണരിൽ വസിഷ്ഠനെയും വസുക്കളിൽ ജാതവേദസ്സായ അഗ്നിയെയും തേജസ്സുകളിൽ സൂര്യനെയും നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ചന്ദ്രനെയും അധിപതിയാക്കി.
12.122.58
वीरुधां वसुमन्तं च भूतानां च प्रभुं वरम् ।
कुमारं द्वादशभुजं स्कन्दं राजानमादिशत् ॥ १२.१२२.५८ ॥
ഔഷധികളിൽ വസുമാനെയും ജീവികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഭുവിനെയും പന്ത്രണ്ടു കൈകളുള്ള കുമാരൻ സ്കന്ദനെയും രാജാവായി നിയമിച്ചു.
12.122.59
कालं सर्वेशमकरोत्संहारविनयात्मकम् ।
मृत्योश्चतुर्विभागस्य दुःखस्य च सुखस्य च ॥ १२.१२२.५९ ॥
അവൻ കാലത്തെ സർവ്വാധിപതിയാക്കി; സംഹാരത്തെ നിയന്ത്രിക്കലാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം. മരണത്തിന്റെ നാലു ഭാഗങ്ങൾക്കും ദുഃഖത്തിനും സുഖത്തിനും അതുതന്നെ അധിപതി.
12.122.60
ईश्वरो देवदेवस्तु राजराजो नराधिपः ।
सर्वेषामेव रुद्राणां शूलपाणिरिति श्रुतिः ॥ १२.१२२.६० ॥
ഈശ്വരൻ ദേവന്മാരുടെ ദേവനും രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവും മനുഷ്യരുടെ അധിപനും ആകുന്നു. എല്ലാ രുദ്രന്മാരിലും അവനാണ് ശൂലപാണി എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
12.122.61
ईश्वरश्चेतनः कर्ता पुरुषः कारणं शिवः ।
विष्णुर्ब्रह्मा शशी सूर्यः शक्रो देवाश्च सान्वयाः ॥ १२.१२२.६१ ॥
ഈശ്വരൻ ചേതനനും കർത്താവും പുരുഷനും കാരണവും ആകുന്നു; അവനാണ് ശിവൻ. വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഇന്ദ്രൻ, അവരുടെ വംശങ്ങളോടു കൂടിയ ദേവന്മാർ എന്നിവരും അവൻതന്നെ.
12.122.62
सृजते ग्रसते चैतत्तमोभूतमिदं यथा ।
अप्रज्ञातं जगत्सर्वं यदा ह्येको महेश्वरः ॥ १२.१२२.६२ ॥
ഈ സമസ്തമായ അജ്ഞാത ജഗത്ത് ഇരുളായി മാറുമ്പോൾ, ഏകനായ മഹേശ്വരൻ ഇതിനെ സൃഷ്ടിക്കുകയും വിഴുങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.
12.122.63
तमेनं ब्रह्मणः पुत्रमनुजातं क्षुपं ददौ ।
प्रजानामधिपं श्रेष्ठं सर्वधर्मभृतामपि ॥ १२.१२२.६३ ॥
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആ പുത്രനും അനുജനുമായ ക്ഷുപനെ, സർവധർമ്മധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായവനെ, പ്രജകളുടെ അധിപതിയായി നൽകി.
12.122.64
महादेवस्ततस्तस्मिन्वृत्ते यज्ञे समाहितः ।
दण्डं धर्मस्य गोप्तारं विष्णवे सत्कृतं ददौ ॥ १२.१२२.६४ ॥
ആ യജ്ഞം നടന്നശേഷം സമാഹിതനായ മഹാദേവൻ ധർമ്മരക്ഷകനായ ദണ്ഡത്തെ വിഷ്ണുവിന് ആദരപൂർവ്വം നൽകി.
12.122.65
विष्णुरङ्गिरसे प्रादादङ्गिरा मुनिसत्तमः ।
प्रादादिन्द्रमरीचिभ्या मरीचिर्भृगवे ददौ ॥ १२.१२२.६५ ॥
വിഷ്ണു അംഗിരസിന് നൽകി; മുനിശ്രേഷ്ഠനായ അംഗിരസ് ഇന്ദ്രനും മരീചിക്കും നൽകി; മരീചി ഭൃഗുവിന് നൽകി.
12.122.66
भृगुर्ददावृषिभ्यस्तु दण्डं धर्मसमाहितम् ।
ऋषयो लोकपालेभ्यो लोकपालाः क्षुपाय च ॥ १२.१२२.६६ ॥
ഭൃഗു ഋഷികൾക്ക് ധർമ്മസമാഹിതമായ ദണ്ഡം നൽകി; ഋഷികൾ ലോകപാലകർക്ക് നൽകി; ലോകപാലകർ ക്ഷുപന് നൽകി.
12.122.67
क्षुपस्तु मनवे प्रादादादित्यतनयाय च ।
पुत्रेभ्यः श्राद्धदेवस्तु सूक्ष्मधर्मार्थकारणात् ॥ १२.१२२.६७ ॥
ക്ഷുപൻ മനുവിനും ആദിത്യപുത്രനും നൽകി; സൂക്ഷ്മധർമ്മാർത്ഥകാരണത്താൽ ശ്രാദ്ധദേവൻ തന്റെ പുത്രന്മാർക്ക് നൽകി.
12.122.68
विभज्य दण्डः कर्तव्यो दण्डे तु नयमिच्छता ।
दुर्वाचा निग्रहो दण्डो हिरण्यं बाह्यतः क्रिया ॥ १२.१२२.६८ ॥
ദണ്ഡം വിഭജിച്ച് പ്രയോഗിക്കണം; നീതി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ദണ്ഡത്തിൽ മിതത്വം പാലിക്കണം. കഠിനവാക്കുകൊണ്ടുള്ള തടയലാണ് ദണ്ഡം; സ്വർണം (പിഴ) പുറമേനിന്ന് നൽകണം.
12.122.69
व्यङ्गत्वं च शरीरस्य वधो वाऽनल्पकारणात् ।
शरीरपीडा कार्या तु स्वदेशाच्च विवासनम् ॥ १२.१२२.६९ ॥
വലിയ കാരണത്താൽ ശരീരം ഊനപ്പെടുത്തലോ വധമോ, ശാരീരിക പീഡ നൽകലോ, സ്വദേശത്തുനിന്ന് നാടുകടത്തലോ (ദണ്ഡങ്ങളാണ്).
12.122.70
तं ददौ सूर्यपुत्राय मनवे रक्षणात्मकम् ।
आनुपूर्व्याच्च दण्डोऽयं प्रजा जागर्ति पालयन् ॥ १२.१२२.७० ॥
രക്ഷയാണ് സ്വഭാവമായ അതിനെ സൂര്യപുത്രനായ മനുവിന് നൽകി. ക്രമത്തിൽ ഈ ദണ്ഡം പ്രജകളെ പാലിച്ച് ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.
12.122.71
इन्द्रो जागर्ति भगवानिन्द्रादग्निर्विभावसुः ।
अग्नेर्जागर्ति वरुणो वरुणाच्च प्रजापतिः ॥ १२.१२२.७१ ॥
ഭഗവാനായ ഇന്ദ്രൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രനിൽനിന്ന് വിഭാവസു അഗ്നി (ഉണർന്നിരിക്കുന്നു). അഗ്നിയിൽനിന്ന് വരുണൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; വരുണനിൽനിന്ന് പ്രജാപതി.
12.122.72
प्रजापतेस्ततो धर्मो जागर्ति विनयात्मकः ।
धर्माच्च ब्रह्मणः पुत्रो व्यवसायः सनातनः ॥ १२.१२२.७२ ॥
പ്രജാപതിയിൽനിന്ന് പിന്നെ വിനയസ്വരൂപമായ ധർമം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; ധർമത്തിൽനിന്ന് ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ ശാശ്വത ഉദ്യമം (ഉണർന്നിരിക്കുന്നു).
12.122.73
व्यवसायात्ततस्तेजो जागर्ति परिपालयत् ।
ओषध्यस्तेजसस्तस्मादोषधीभ्यश्च पर्वताः ॥ १२.१२२.७३ ॥
വ്യവസായത്തിൽനിന്ന് പിന്നെ തേജസ്സ് ഉണർന്നിരുന്ന് പരിപാലിക്കുന്നു. തേജസ്സിൽനിന്ന് ഓഷധികൾ (ഉണർന്നിരിക്കുന്നു); ആ ഓഷധികളിൽനിന്ന് പർവതങ്ങൾ (ഉണർന്നിരിക്കുന്നു).
12.122.74
पर्वतेभ्यश्च जागर्ति रसो रसगुणात्तथा ।
जागर्ति निर्ऋतिर्देवी ज्योतींषि निर्ऋतीमनु ॥ १२.१२२.७४ ॥
പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് രസം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; രസഗുണത്താൽ അങ്ങനെതന്നെ. ദേവി നിരൃതി ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; ജ്യോതിസ്സുകൾ നിരൃതിയെ പിന്തുടരുന്നു.
12.122.75
वेदाः प्रतिष्ठा ज्योतिर्भ्यस्ततो हयशिराः प्रभुः ।
ब्रह्मा पितामहस्तस्माज्जागर्ति प्रभुरव्ययः ॥ १२.१२२.७५ ॥
വേദങ്ങൾക്ക് ജ്യോതിസ്സുകളിൽ നിന്ന് പ്രതിഷ്ഠ; പിന്നെ പ്രഭുവായ ഹയശിരസ്സ്. അവനിൽ നിന്ന് പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; നശിക്കാത്ത പ്രഭു ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.
12.122.76
पितामहान्महादेवो जागर्ति भगवाञ्शिवः ।
विश्वेदेवाः शिवाच्चापि विश्वेभ्य ऋषयस्तथा ॥ १२.१२२.७६ ॥
പിതാമഹനിൽ നിന്ന് മഹാദേവൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; ഭഗവാൻ ശിവൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു. ശിവനിൽ നിന്ന് വിശ്വദേവന്മാരും, വിശ്വരിൽ നിന്ന് ഋഷികളും അങ്ങനെതന്നെ.
12.122.77
ऋषिभ्यो भगवान्सोमः सोमाद्देवाः सनातनाः ।
देवेभ्यो ब्राह्मणा लोके जाग्रतीत्युपधारय ॥ १२.१२२.७७ ॥
ഋഷികളിൽ നിന്ന് ഭഗവാൻ സോമൻ; സോമനിൽ നിന്ന് സനാതന ദേവന്മാർ. ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് ലോകത്ത് ബ്രാഹ്മണർ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു — ഇത് മനസ്സിലാക്കുക.
12.122.78
ब्राह्मणेभ्यश्च राजन्या लोकान्रक्षन्ति धर्मताः ।
स्थावरं जङ्गमं चैव क्षत्रियेभ्यः सनातनम् ॥ १२.१२२.७८ ॥
ബ്രാഹ്മണരിൽ നിന്ന് രാജാക്കന്മാർ ധർമ്മത്താൽ ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നു. സ്ഥാവരവും ജംഗമവും, ക്ഷത്രിയരിൽ നിന്ന് സനാതനമായി.
12.122.79
प्रजा जाग्रति लोकेऽस्मिन्दण्डो जागर्ति तासु च ।
सर्वसंक्षेपको दण्डः पितामहसुतः प्रभुः ॥ १२.१२२.७९ ॥
ഈ ലോകത്ത് പ്രജകൾ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; അവരിൽ ദണ്ഡം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു. എല്ലാറ്റിനെയും സംക്ഷേപിക്കുന്ന ദണ്ഡം, പിതാമഹന്റെ പുത്രൻ, പ്രഭു.
12.122.80
जागर्ति कालः पूर्वं च मध्ये चान्ते च भारत ।
ईशः सर्वस्य कालो हि महादेवः प्रजापतिः ॥ १२.१२२.८० ॥
കാലം ആദിയിലും മധ്യത്തിലും അവസാനത്തിലും ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, ഭാരതാ. കാലമാണ് സർവ്വത്തിന്റെയും ഈശ്വരൻ; അവൻ മഹാദേവനും പ്രജാപതിയും ആകുന്നു.
12.122.81
देवदेवः शिवः सर्वो जागर्ति सततं प्रभुः ।
कपर्दी शंकरो रुद्रो भवः स्थाणुरुमापतिः ॥ १२.१२२.८१ ॥
ദേവദേവനായ ശിവൻ, സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു, നിരന്തരം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു. ജടാധാരി, ശങ്കരൻ, രുദ്രൻ, ഭവൻ, സ്ഥാണു, ഉമാപതി.
12.122.82
इत्येष दण्डो व्याख्यातस्तथौषध्यस्तथापरे ।
भूमिपालो यथान्यायं वर्तेतानेन धर्मवित् ॥ १२.१२२.८२ ॥
ഇങ്ങനെ ദണ്ഡം വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു; ഔഷധങ്ങളും മറ്റുള്ളവയും അങ്ങനെതന്നെ. ധർമ്മജ്ഞനായ രാജാവ് ഇതനുസരിച്ച് നീതിപൂർവ്വം വർത്തിക്കണം.
12.122.83
इतीदं वसुहोमस्य योऽऽत्मवाञ्शृणुयान्मतम् ।
श्रुत्वा सम्यक्प्रवर्तेत स लोकानाप्नुयान्नृपः ॥ १२.१२२.८३ ॥
ഇങ്ങനെ വസുഹോമന്റെ ഈ അഭിപ്രായം ആത്മസംയമമുള്ളവൻ ആരെങ്കിലും കേൾക്കുന്നുവോ, അവൻ കേട്ട് ശരിയായി വർത്തിക്കണം; അങ്ങനെയുള്ള രാജാവ് ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കും.
12.122.84
इति ते सर्वमाख्यातं यो दण्डो मनुजर्षभ ।
नियन्ता सर्वलोकस्य धर्माक्रान्तस्य भारत ॥ १२.१२२.८४ ॥
ഇങ്ങനെ നിനക്ക് എല്ലാം പറഞ്ഞുതന്നു; ദണ്ഡം എന്നത്, ഹേ മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, സർവ്വലോകത്തെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണ്. ധർമ്മത്താൽ ആവൃതനായവന്, ഹേ ഭാരതാ.
12.122.85
वसुहोमाच्छ्रुतं राज्ञा मान्धात्रा भूभृता पुरा ।
मयापि कथितं राजन्नाख्यानं प्रथितं मया ॥ १२.१२२.८५ ॥
വസുഹോമനിൽനിന്ന് മുൻകാലത്ത് രാജാവായ മാന്ധാതാവ് കേട്ടു; രാജാവേ, ഞാനും ഈ പ്രസിദ്ധമായ ആഖ്യാനം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.