マハーバーラタ · 章 12.123
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.123.1
तात धर्मार्थकामानां श्रोतुमिच्छामि निश्चयम् ।
लोकयात्रा हि कार्त्स्न्येन त्रिष्वेतेषु प्रतिष्ठिता ॥ १२.१२३.१ ॥
親愛なる方よ、法・利・欲についての確かな真理を聞きたい。世の営みは、まさにこの三つの上に成り立っているのだから。
12.123.2
धर्मार्थकामाः किंमूलाः प्रभवः प्रलयश्च कः ।
अन्योन्यं चानुषज्जन्ते वर्तन्ते च पृथक्पृथक् ॥ १२.१२३.२ ॥
法・利・欲の根は何か。その生起と消滅は何か。それらは互いにどう結びつき、それぞれどのように別々に働くのか。
12.123.3
य एते स्युः सुमनसो लोकसंस्थार्थनिश्चये ।
कामप्रभवसंस्थासु सज्जन्ते च त्रयस्तदा ॥ १२.१२३.३ ॥
世界の秩序とその目的を定めるにあたり善意をもつこの三つは、そのとき欲望から生じた状態に執着する。
12.123.4
धर्ममूलोऽर्थ इत्युक्तः कामोऽर्थफलमुच्यते ।
संकल्पमूलास्ते सर्वे संकल्पो विषयात्मकः ॥ १२.१२३.४ ॥
利は法を根とするといわれ、欲は利の果実と宣べられる。これらはすべて意図を根とし、意図はその本性として対象をもつ。
12.123.5
विषयाश्चैव कार्त्स्न्येन सर्व आहारसिद्धये ।
मूलमेतन्त्रिवर्गस्य निवृत्तिर्मोक्ष उच्यते ॥ १२.१२३.५ ॥
すべての感覚の対象は、まったく生計を成就するためにある。これこそ三つの組の根である。それらからの離脱を解脱という。
12.123.6
धर्मः शरीरसंगुप्तिर्धर्मार्थश्चार्थ इष्यते ।
कामो रतिफलश्चात्र सर्वे रतिफलाः स्मृताः ॥ १२.१२३.६ ॥
法とは身体の保護である。法に即した富こそ利とみなされる。ここでは欲の果実は快楽（rati）であり、すべては快楽を果実とするものと伝えられる。
12.123.7
सन्निकृष्टांश्चरेदेतान्न चैतान्मनसा त्यजेत् ।
विमुक्तस्तपसा सर्वान्धर्मादीन्कामनैष्ठिकान् ॥ १२.१२३.७ ॥
身近にあるこれらは行ってもよいが、心で捨て去ってはならない。苦行によって解放された者は、欲望に専念するダルマなどすべてを捨てるべきである。
12.123.8
श्रेष्ठबुद्धिस्त्रिवर्गस्य उदयं प्राप्नुयात्क्षणात् ।
कर्मणा बुद्धिपूर्वेण भवत्यर्थो न वा पुनः ॥ १२.१२३.८ ॥
優れた知恵を持つ者は、一瞬で三つの目的の隆盛を得ることができる。意図に先立つ行為によって富は生じることも、生じないこともある。
12.123.9
अर्थार्थमन्यद्भवति विपरीतमथापरम् ।
अनर्थार्थमवाप्यार्थमन्यत्राद्योपकारकम्।
बुद्ध्या बुद्ध इहार्थेन तदह्ना तु निकृष्टया ॥ १२.१२३.९ ॥
富のために行われることは、別のものになり、逆のものになり、さらに別のものにもなる。無益のために富を得た人は、別の主要な利益に仕える者となる。ここで知性によって目覚めた者は、富によって、その劣った日とともにそれを理解する。
12.123.10
अपध्यानमलो धर्मो मलोऽर्थस्य निगूहनम् ।
संप्रमोहमलः कामो भूयस्तद्गुणवर्धितः ॥ १२.१२३.१० ॥
邪な思いはダルマの汚れであり、富を隠すことは富の汚れである。完全な迷妄は欲望の汚れであり、それはその性質によってさらに増大する。
12.123.11
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अरिष्टस्य च संवादं कामन्दस्य च भारत ॥ १२.१२३.११ ॥
ここでもこの古い物語が語られる、バーラタよ。アリシュタとカーマンダの対話である。
12.123.12
कामन्दमृषिमासीनमभिवाद्य नराधिपः ।
आङ्गोरिष्ठोऽथ पप्रच्छ कृत्वा समयमव्ययम् ॥ १२.१२३.१२ ॥
賢者カーマンダが座っていると、人の王アーンゴリシュタは彼に礼をし、不変の約束を交わしてから尋ねた。
12.123.13
यः पापं कुरुते राजा काममोहबलात्कृतः ।
प्रत्यासन्नस्य तस्यर्षे किं स्यात्पापप्रणाशनम् ॥ १२.१२३.१३ ॥
欲望と迷妄の力に駆られて悪を行う王の罪は、死が近づいたとき、何によって消し去られるのか、聖者よ。
12.123.14
अधर्मं धर्म इति च यो मोहादाचरेन्नरः ।
तं चापि प्रथितं लोके कथं राजा निवर्तयेत् ॥ १२.१२३.१४ ॥
迷いから不法を法と思って行う人、世に知られたその行いを、王はどのように正すべきか。
12.123.15
यो धर्मार्थौ परित्यज्य काममेवानुवर्तते ।
स धर्मार्थपरित्यागात्प्रज्ञानाशमिहार्च्छति ॥ १२.१२३.१५ ॥
法と利を捨てて、ただ欲望にのみ従う者は、法と利を捨てたことによって、ここで智慧を失う。
12.123.16
प्रज्ञानाशात्मको मोहस्तथा धर्मार्थनाशकः ।
तस्मान्नास्तिकता चैव दुराचारश्च जायते ॥ १२.१२३.१६ ॥
智慧を失わせる本性をもつ迷妄は、同じく法と利を滅ぼす。ゆえに無神論と悪行が生じる。
12.123.17
दुराचारान्यदा राजा प्रदुष्टान्न नियच्छति ।
तस्मादुद्विजते लोकः सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ १२.१२३.१७ ॥
王が悪行者や堕落した者を抑えないとき、人々は家に入り込んだ蛇に怯える者のように動揺する。
12.123.18
तं प्रजा नानुरज्यन्ते न विप्रा न च साधवः ।
ततः संक्षयमाप्नोति तथा वध्यत्वमेव च ॥ १२.१२३.१८ ॥
民も、バラモンも、善人も彼に心を寄せない。そのとき彼は滅び、また誅されるべき者ともなる。
12.123.19
अपध्वस्तस्त्ववमतो दुःखं जीवति जीवितम् ।
जीवते यदपध्वस्तः शुद्धं मरणमेव तत् ॥ १२.१२३.१९ ॥
堕落し軽蔑された者は苦しみの中で生きる。堕落して生きることは、まさしく死そのものである。
12.123.20
अत्रैतदाहुराचार्याः पापस्य परिवर्तनम् ।
सेवितव्या त्रयी विद्या सत्कारो ब्राह्मणेषु च ॥ १२.१२३.२० ॥
この点について師は言う。罪を転じる方法は、三ヴェーダの学問を修め、バラモンを敬うことである。
12.123.21
महामना भवेद्धर्मे विवहेच्च महाकुले ।
ब्राह्मणांश्चापि सेवेत क्षमायुक्तान्मनस्विनः ॥ १२.१२३.२१ ॥
法において寛大であれ。名家に嫁ぎ、忍耐を備えた賢明なバラモンに仕えよ。
12.123.22
जपेदुदकशीलः स्यात्सुमुखो न च नास्तिकः ।
धर्मान्वितान्संप्रविशेद्बहिः प्लुत्यैव दुष्कृतम् ॥ १२.१२३.२२ ॥
祈りを唱え、水による清めを好み、顔を和やかにし、無神論者になってはならない。法にかなう人々の集まりに入れ。沐浴によって外から悪行を洗い流せ。
12.123.23
प्रसादयेन्मधुरया वाचा वाऽप्यथ कर्मणा ।
इत्यस्तीति वदेन्नित्यं परेषां कीर्तयन्गुणान् ॥ १२.१२३.२३ ॥
甘い言葉か行いによって相手をなだめよ。常に「そうである」と言い、他人の徳を讃えよ。
12.123.24
अपापो ह्येवमाचारः क्षिप्रं बहुमतो भवेत् ।
पापान्यपि हि कृच्छ्राणि शमयेन्नात्र संशयः ॥ १२.१२३.२४ ॥
このような行いによって、人は速やかに罪なく尊ばれる者となる。重い罪さえも鎮めることができる。これに疑いはない。
12.123.25
गुरवो हि परं धर्मं यं ब्रूयुस्तं तथा कुरु ।
गुरूणां हि प्रसादाद्वै श्रेयः परमवाप्स्यसि ॥ १२.१२३.२५ ॥
師が最上の義務と説くものを行え。師の恩寵によってこそ、おまえは至高の善を得るであろう。