มหาภารตะ · อัธยายะ 12.123
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.123.1
तात धर्मार्थकामानां श्रोतुमिच्छामि निश्चयम् ।
लोकयात्रा हि कार्त्स्न्येन त्रिष्वेतेषु प्रतिष्ठिता ॥ १२.१२३.१ ॥
ลูกรัก ข้าอยากฟังความจริงที่แน่นอนเกี่ยวกับธรรม อรรถ และกาม เพราะการดำเนินไปของโลกตั้งอยู่บนสามสิ่งนี้ทั้งหมด
12.123.2
धर्मार्थकामाः किंमूलाः प्रभवः प्रलयश्च कः ।
अन्योन्यं चानुषज्जन्ते वर्तन्ते च पृथक्पृथक् ॥ १२.१२३.२ ॥
รากเหง้าของธรรม อรรถ และกามคืออะไร ต้นกำเนิดและการดับสลายของสิ่งเหล่านี้คืออะไร สิ่งเหล่านี้เกี่ยวพันกันอย่างไร และแต่ละอย่างดำเนินไปอย่างแยกกันอย่างไร
12.123.3
य एते स्युः सुमनसो लोकसंस्थार्थनिश्चये ।
कामप्रभवसंस्थासु सज्जन्ते च त्रयस्तदा ॥ १२.१२३.३ ॥
เมื่อสามสิ่งนี้มีใจเอื้อต่อการกำหนดระเบียบของโลกและจุดหมาย สิ่งทั้งสามก็ยึดติดกับสภาวะที่เกิดจากกามในเวลานั้น
12.123.4
धर्ममूलोऽर्थ इत्युक्तः कामोऽर्थफलमुच्यते ।
संकल्पमूलास्ते सर्वे संकल्पो विषयात्मकः ॥ १२.१२३.४ ॥
กล่าวกันว่าอรรถมีธรรมเป็นรากเหง้า และกล่าวว่ากามเป็นผลของอรรถ สิ่งทั้งหมดนี้มีเจตนาเป็นรากเหง้า และเจตนาย่อมมีวัตถุแห่งอารมณ์เป็นธรรมชาติ
12.123.5
विषयाश्चैव कार्त्स्न्येन सर्व आहारसिद्धये ।
मूलमेतन्त्रिवर्गस्य निवृत्तिर्मोक्ष उच्यते ॥ १२.१२३.५ ॥
วัตถุแห่งอารมณ์ทั้งหมดมีอยู่เพื่อให้บรรลุการหล่อเลี้ยงชีวิต สิ่งเหล่านี้เป็นรากเหง้าของไตรวรรค ส่วนการหลุดพ้นจากสิ่งเหล่านี้เรียกว่าโมกษะ
12.123.6
धर्मः शरीरसंगुप्तिर्धर्मार्थश्चार्थ इष्यते ।
कामो रतिफलश्चात्र सर्वे रतिफलाः स्मृताः ॥ १२.१२३.६ ॥
ธรรมคือการคุ้มครองร่างกาย อรรถซึ่งรับใช้ธรรมถือเป็นอรรถ กามมีความยินดีเป็นผล และสิ่งทั้งหมดนั้นถูกจดจำว่ามีความยินดีเป็นผล
12.123.7
सन्निकृष्टांश्चरेदेतान्न चैतान्मनसा त्यजेत् ।
विमुक्तस्तपसा सर्वान्धर्मादीन्कामनैष्ठिकान् ॥ १२.१२३.७ ॥
ควรปฏิบัติสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวเหล่านี้ แต่ไม่ควรละทิ้งในใจ เมื่อหลุดพ้นด้วยตบะแล้ว ควรละทิ้งธรรมเป็นต้นทั้งหมดที่มุ่งไปทางกาม
12.123.8
श्रेष्ठबुद्धिस्त्रिवर्गस्य उदयं प्राप्नुयात्क्षणात् ।
कर्मणा बुद्धिपूर्वेण भवत्यर्थो न वा पुनः ॥ १२.१२३.८ ॥
ผู้มีปัญญาอันประเสริฐอาจบรรลุความเกิดขึ้นของไตรวรรคได้ในพริบตา ด้วยการกระทำที่มีความตั้งใจนำหน้า อรรถย่อมเกิดขึ้น หรือไม่เกิดขึ้นก็ได้
12.123.9
अर्थार्थमन्यद्भवति विपरीतमथापरम् ।
अनर्थार्थमवाप्यार्थमन्यत्राद्योपकारकम्।
बुद्ध्या बुद्ध इहार्थेन तदह्ना तु निकृष्टया ॥ १२.१२३.९ ॥
สิ่งที่ทำเพื่ออรรถย่อมกลายเป็นอีกสิ่งหนึ่ง กลายเป็นสิ่งตรงข้าม และกลายเป็นอีกสิ่งที่ต่อไป เมื่อได้อรรถมาเพื่อจุดหมายที่ไม่ใช่อรรถ คนหนึ่งก็กลายเป็นผู้รับใช้ประโยชน์อย่างอื่นที่สูงกว่า ผู้ตื่นรู้ด้วยปัญญาย่อมเข้าใจสิ่งนี้ในโลกนี้ผ่านอรรถ พร้อมกับวันที่ต่ำกว่านั้น
12.123.10
अपध्यानमलो धर्मो मलोऽर्थस्य निगूहनम् ।
संप्रमोहमलः कामो भूयस्तद्गुणवर्धितः ॥ १२.१२३.१० ॥
การคิดในทางร้ายเป็นมลทินของธรรม การปกปิดเป็นมลทินของอรรถ ความหลงอย่างสิ้นเชิงเป็นมลทินของกาม และสิ่งนั้นเมื่อเพิ่มพูนด้วยคุณลักษณะของมันเองก็ยิ่งเติบโตขึ้นเรื่อยไป
12.123.11
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अरिष्टस्य च संवादं कामन्दस्य च भारत ॥ १२.१२३.११ ॥
ในเรื่องนี้ พวกเขายังเล่าเรื่องราวโบราณนี้ โอ ภารตะ คือบทสนทนาระหว่างอริษฏะกับกามันทะ
12.123.12
कामन्दमृषिमासीनमभिवाद्य नराधिपः ।
आङ्गोरिष्ठोऽथ पप्रच्छ कृत्वा समयमव्ययम् ॥ १२.१२३.१२ ॥
ฤๅษีกามันทะประทับนั่งอยู่ อาṅโกริษฏะ เจ้าแห่งมนุษย์ ถวายการคารวะแล้วทำสัตยปฏิญาณอันไม่เสื่อมสิ้น จากนั้นจึงทูลถาม
12.123.13
यः पापं कुरुते राजा काममोहबलात्कृतः ।
प्रत्यासन्नस्य तस्यर्षे किं स्यात्पापप्रणाशनम् ॥ १२.१२३.१३ ॥
พระราชาผู้กระทำบาปด้วยพลังแห่งกามและความหลง เมื่อความตายใกล้เข้ามา อะไรจะทำให้บาปของพระองค์ถูกลบล้างได้ โอ ฤๅษี
12.123.14
अधर्मं धर्म इति च यो मोहादाचरेन्नरः ।
तं चापि प्रथितं लोके कथं राजा निवर्तयेत् ॥ १२.१२३.१४ ॥
พระราชาจะทำให้คนที่ด้วยความหลงประพฤติอธรรมเหมือนเป็นธรรม ซึ่งเป็นสิ่งที่รู้กันทั่วไปในโลก กลับตัวได้อย่างไร
12.123.15
यो धर्मार्थौ परित्यज्य काममेवानुवर्तते ।
स धर्मार्थपरित्यागात्प्रज्ञानाशमिहार्च्छति ॥ १२.१२३.१५ ॥
ผู้ที่ละทิ้งธรรมและอรรถ แล้วเดินตามแต่กามเท่านั้น ผู้นั้นย่อมประสบความพินาศแห่งปัญญาในโลกนี้ เพราะการละทิ้งธรรมและอรรถ
12.123.16
प्रज्ञानाशात्मको मोहस्तथा धर्मार्थनाशकः ।
तस्मान्नास्तिकता चैव दुराचारश्च जायते ॥ १२.१२३.१६ ॥
ความหลงซึ่งมีความพินาศแห่งปัญญาเป็นธรรมชาติ ย่อมทำลายธรรมและอรรถเช่นกัน เพราะเหตุนี้ ความไม่เชื่อและความประพฤติชั่วจึงเกิดขึ้น
12.123.17
दुराचारान्यदा राजा प्रदुष्टान्न नियच्छति ।
तस्मादुद्विजते लोकः सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ १२.१२३.१७ ॥
เมื่อใดพระราชาไม่ยับยั้งผู้ประพฤติชั่วและผู้เสื่อมทราม ประชาชนก็หวาดหวั่น เหมือนถูกงูที่เข้ามาในบ้านทำให้หวาดกลัว
12.123.18
तं प्रजा नानुरज्यन्ते न विप्रा न च साधवः ।
ततः संक्षयमाप्नोति तथा वध्यत्वमेव च ॥ १२.१२३.१८ ॥
ประชาชนไม่รักใคร่พระองค์ พราหมณ์และผู้ดีก็ไม่รักใคร่ พระองค์จึงประสบความพินาศ และกลายเป็นผู้ควรถูกประหาร
12.123.19
अपध्वस्तस्त्ववमतो दुःखं जीवति जीवितम् ।
जीवते यदपध्वस्तः शुद्धं मरणमेव तत् ॥ १२.१२३.१९ ॥
ผู้ที่ตกต่ำและถูกดูหมิ่น ย่อมใช้ชีวิตอย่างทุกข์ทน การมีชีวิตอยู่ในความตกต่ำนั้นแท้จริงแล้วคือความตายอันบริสุทธิ์
12.123.20
अत्रैतदाहुराचार्याः पापस्य परिवर्तनम् ।
सेवितव्या त्रयी विद्या सत्कारो ब्राह्मणेषु च ॥ १२.१२३.२० ॥
ที่นี่ ครูทั้งหลายกล่าวว่า การกลับใจจากบาปคือ การศึกษาไตรเวทอันเป็นวิชาที่ควรปฏิบัติ และการให้เกียรติแก่พราหมณ์
12.123.21
महामना भवेद्धर्मे विवहेच्च महाकुले ।
ब्राह्मणांश्चापि सेवेत क्षमायुक्तान्मनस्विनः ॥ १२.१२३.२१ ॥
ให้เขามีใจกว้างในธรรม แต่งงานกับตระกูลอันสูงส่ง และรับใช้พราหมณ์ผู้ประกอบด้วยความอดทนและมีปัญญา
12.123.22
जपेदुदकशीलः स्यात्सुमुखो न च नास्तिकः ।
धर्मान्वितान्संप्रविशेद्बहिः प्लुत्यैव दुष्कृतम् ॥ १२.१२३.२२ ॥
ให้เขาท่องบทสวดมนต์ ยินดีในการชำระล้างด้วยน้ำ มีใบหน้าเบิกบาน และไม่เป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา ให้เขาเข้าไปอยู่ในหมู่ผู้ประพฤติธรรม และชำระบาปที่ทำไว้ให้สิ้นไปภายนอกด้วยการอาบน้ำ
12.123.23
प्रसादयेन्मधुरया वाचा वाऽप्यथ कर्मणा ।
इत्यस्तीति वदेन्नित्यं परेषां कीर्तयन्गुणान् ॥ १२.१२३.२३ ॥
ให้เขาทำให้ผู้อื่นพอใจด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน หรือด้วยการกระทำ ให้เขากล่าวเสมอว่า "เป็นเช่นนั้น" และสรรเสริญคุณความดีของผู้อื่น
12.123.24
अपापो ह्येवमाचारः क्षिप्रं बहुमतो भवेत् ।
पापान्यपि हि कृच्छ्राणि शमयेन्नात्र संशयः ॥ १२.१२३.२४ ॥
ผู้ประพฤติเช่นนี้ย่อมกลายเป็นผู้ปราศจากบาปและได้รับการยกย่องอย่างรวดเร็ว แม้บาปหนักทั้งหลายเขาก็สามารถระงับได้ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
12.123.25
गुरवो हि परं धर्मं यं ब्रूयुस्तं तथा कुरु ।
गुरूणां हि प्रसादाद्वै श्रेयः परमवाप्स्यसि ॥ १२.१२३.२५ ॥
ครูทั้งหลายย่อมประกาศธรรมอันสูงสุด ท่านจงทำตามที่ครูกล่าว เพราะด้วยความเมตตาของครู ท่านจะได้บรรลุความดีงามอันสูงสุดอย่างแน่นอน