ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.124.1
इमे जना मनुष्येन्द्र प्रशंसन्ति सदा भुवि ।
धर्मस्य शीलमेवादौ ततो मे संशयो महान् ॥ १२.१२४.१ ॥
ହେ ମନୁଷ୍ୟେନ୍ଦ୍ର! ପୃଥିବୀରେ ଏହି ଲୋକମାନେ ସର୍ବଦା ଧର୍ମର ଆଚରଣକୁ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ମୋର ମହା ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
12.124.2
यदि तच्छक्यमस्माभिर्ज्ञातुं धर्मभूतां वर ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं यथैतदुपलभ्यते ॥ १२.१२४.२ ॥
ହେ ଧର୍ମାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯଦି ଆମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଜାଣିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା କିପରି ଲାଭ ହୁଏ ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
12.124.3
कथं तत्प्राप्यते शीलं श्रोतुमिच्छामि भारत ।
किंलक्षणं च तत्प्रोक्तं ब्रूहि मे वदतां वर ॥ १२.१२४.३ ॥
ହେ ଭରତ! ସେହି ଶୀଳ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ତାହାର ଲକ୍ଷଣ କ'ଣ କୁହାଯାଇଛି, ହେ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.124.4
पुरा दुर्योधनेनेह धृतराष्ट्राय मानद ।
आख्यातं तप्यमानेन श्रियं दृष्ट्वा तवागताम् ॥ १२.१२४.४ ॥
ହେ ମାନଦାତା! ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କର ଆସିଥିବା ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
12.124.5
इन्द्रप्रस्थे महाराज तव सभ्रातृकस्य ह ।
सभायां चापहसनं तत्सर्वं शृणु भारत ॥ १२.१२४.५ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଆପଣଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଆପଣଙ୍କ ସଭାରେ ଯେଉଁ ଉପହାସ ହୋଇଥିଲା, ହେ ଭରତ, ତାହା ସବୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
12.124.6
भवतस्तां सभां दृष्ट्वा समृद्धिं चाप्यनुत्तमाम् ।
दुर्योधनस्तदा दीनः सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥ १२.१२४.६ ॥
ଆପଣଙ୍କର ସେହି ସଭା ଓ ତାହାର ଅନୁପମ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, ଦୀନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସେତେବେଳେ ପିତାଙ୍କୁ ସବୁ ଜଣାଇଲେ।
12.124.7
श्रुत्वा हि धृतराष्ट्रश्च दुर्योधनवचस्तदा ।
अब्रवीत्कर्णसहितं दुर्योधनमिदं वचः ॥ १२.१२४.७ ॥
ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସେତେବେଳେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
12.124.8
किमर्थं तप्यसे पुत्र श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
श्रुत्वा त्वामनुनेष्यामि यदि सम्यग्भविष्यति ॥ १२.१२४.८ ॥
ପୁତ୍ର, ତୁମେ କାହିଁକି ସନ୍ତପ୍ତ? ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଶୁଣି ଯଦି ଠିକ୍ ହେବ, ତୁମକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବି।
12.124.9
यदा त्वां महदैश्वर्यं प्राप्तं परपुरंजय ।
किंकरा भ्रातरः सर्वे मित्रसंबन्धिबान्धवाः ॥ १२.१२४.९ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟୀ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମହାନ ଐଶ୍ବର୍ଯ୍ୟ ପାଇଛ, ଏବଂ ତୁମର ସମସ୍ତ ଭାଇ, ମିତ୍ର, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ବାନ୍ଧବ ସେବକ ଅଛନ୍ତି,
12.124.10
आच्छादयसि प्रावारानश्नासि पिशितौदनम् ।
आजानेया वहन्ति त्वां कस्माच्छेचसि पुत्रक ॥ १२.१२४.१० ॥
ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଶାଲ ଓଢ଼ୁଛ, ମାଂସ-ଭାତ ଖାଉଛ, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ତୁମକୁ ବହନ କରୁଛନ୍ତି; ତେବେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ କାହିଁକି ଶୋକ କରୁଛ?
12.124.11
दश तात सहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् ।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ १२.१२४.११ ॥
ହେ ତାତ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଗୃହରେ ଦଶ ହଜାର ମହାତ୍ମା ସ୍ନାତକ ସୁନା ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
12.124.12
दृष्ट्वा च तां सभां दिव्यपुष्पफलान्विताम् ।
अश्वांस्तित्तिरकल्माषान्रत्नानि विविधानि च ॥ १२.१२४.१२ ॥
ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳରେ ଭରା ସେହି ସଭା, ତିତିର ରଙ୍ଗ ଓ ଚିତ୍ରିତ ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ନାନା ରତ୍ନ ଦେଖି—
12.124.13
दृष्ट्वा तां पाण्डवेयानामृद्धिमिन्द्रोपमां शुभाम् ।
अमित्राणां सुमहतीमनुशोचामि मानद ॥ १२.१२४.१३ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସେହି ଶୁଭ ଓ ମହାନ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ହେ ମାନଦ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକ କରୁଛି।
12.124.14
यदीच्छसि श्रियं तात यादृशी सा युधिष्ठिरे ।
विशिष्टां वा नरश्रेष्ठ शीलवान्भव पुत्रक ॥ १२.१२४.१४ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରେ ଥିବା ପରି କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, ତେବେ ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୀଳବାନ ହୁଅ।
12.124.15
शीलेन हि त्रयो लोकाः शक्या जेतुं न संशयः ।
न हि किंचिदसाध्यंवै लोके शीलवतां सताम् ॥ १२.१२४.१५ ॥
ଶୀଳ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରାଯାଇପାରେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଜଗତରେ ଶୀଳବାନ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.124.16
एकरात्रेण मान्धाता त्र्यहेण जनमेजयः ।
सप्तरात्रेण नाभागः पृथिवीं प्रतिपेदिवान् ॥ १२.१२४.१६ ॥
ମାନ୍ଧାତା ଏକ ରାତ୍ରିରେ, ଜନମେଜୟ ତିନି ଦିନରେ, ନାଭାଗ ସାତ ରାତ୍ରିରେ ପୃଥିବୀ ଲାଭ କଲେ।
12.124.17
एते हि पार्थिवाः सर्वे शीलवन्तो यशोन्विताः ।
ततस्तेषां गुणक्रीता वसुधा स्वयमागता ॥ १२.१२४.१७ ॥
ଏହି ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୀଳବାନ ଓ ଯଶସ୍ବୀ ଥିଲେ। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣରେ କ୍ରୀତ ପୃଥିବୀ ସ୍ୱୟଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା।
12.124.18
कथं तत्प्राप्यते शीलं श्रोतुमिच्छामि भारत ।
येन शीलेन संप्राप्ताः क्षिप्रमेव वसुंधराम् ॥ १२.१२४.१८ ॥
ହେ ଭାରତ, ଶୀଳ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଯେଉଁ ଶୀଳ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଶୀଘ୍ର ପୃଥିବୀ ଲାଭ କରନ୍ତି।
12.124.19
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदेन पुरा वृत्तं शीलमाश्रित्य भारत ॥ १२.१२४.१९ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ନାରଦଙ୍କ ସହିତ ଘଟିଥିବା ଏହି ଘଟଣା, ଶୀଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ହେ ଭାରତ।
12.124.20
प्रा…देन हृतं राज्यं महेन्द्रस्य महात्मनः ।
श…माश्रित्य दैत्येन त्रैलोक्यं च वशे कृतम् ॥ १२.१२४.२० ॥
…ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାତ୍ମା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରଣ ହେଲା; …କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦୈତ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକକୁ ବଶ କଲା।
12.124.21
त…बृहस्पतिं शक्रः प्राञ्जलिः समुपस्थितः ।
तमुवाच महाप्राज्ञः श्रेय इच्छामि वेदितुम् ॥ १२.१२४.२१ ॥
…ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶକ୍ର ହାତ ଯୋଡ଼ି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେହି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଶ୍ରେୟ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।"
12.124.22
ततो बृहस्पतिस्तस्मै ज्ञानं नैश्रेयसं परम् ।
कथयामास भगवान्देवेन्द्राय कुरूद्वह ॥ १२.१२४.२२ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ବୃହସ୍ପତି ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେହି ପରମ ନୈଃଶ୍ରେୟସ ଜ୍ଞାନ କହିଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.124.23
एतावच्छ्रेय इत्येव बृहस्पतिरभाषत ।
इन्द्रस्तु भूयः पप्रच्छ को विशेषो भवेदिति ॥ १२.१२४.२३ ॥
"ଏତିକି ଶ୍ରେୟ" ବୋଲି ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପୁଣି ପଚାରିଲେ, "ଏହାଠାରୁ ବିଶେଷ କ'ଣ ହୋଇପାରେ?"
12.124.24
विशेषोऽस्ति महांस्तात भार्गवस्य महात्मनः ।
तत्रागमय भद्रं ते भूय एव सुरोत्तम ॥ १२.१२४.२४ ॥
"ହେ ବତ୍ସ, ଭୃଗୁବଂଶୀୟ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ବଡ଼ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଅଛି। ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ସେଠାକୁ ଯାଇ ପୁଣି ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କର।"
12.124.25
आत्मनस्तु ततः श्रेयो भार्गवः सुमहायशाः ।
ज्ञानमागमयत्प्रीत्या पुनः स परमद्युतिः ॥ १२.१२४.२५ ॥
ତା'ପରେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଭାର୍ଗବ ନିଜ ପାଇଁ ଶ୍ରେୟ ଖୋଜିଲେ; ସେ ପରମତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରୀତିରେ ପୁଣି ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ।
12.124.26
तेनापि समनुज्ञातो भार्गवेण महात्मना ।
श्रेयोऽस्तीति परं भूयः शुक्रमाह शतक्रतुः ॥ १२.१२४.२६ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ଶତକ୍ରତୁ ପୁଣି ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଅଛି।
12.124.27
भार्गवस्त्वाह सर्वज्ञः प्रह्लादस्य महात्मनः ।
ज्ञानमस्ति विशेषेणेत्युक्तो हृष्टश्च सोऽभवत् ॥ १२.१२४.२७ ॥
ସର୍ବଜ୍ଞ ଭାର୍ଗବ କହିଲେ ଯେ ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପାଖରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ଅଛି; ଏହା କୁହାଯିବାରୁ ସେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।
12.124.28
स तत्र ब्राह्मणो भूत्वा प्रह्लादं पाकशासनः ।
स्तुत्वा प्रोवाच मेधावी श्रेय इच्छामि वेदितुम् ॥ १२.१२४.२८ ॥
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ମେଧାବୀ ରୂପେ କହିଲେ — 'ମୁଁ ଶ୍ରେୟ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।'
12.124.29
प्रह्लादस्त्वब्रवीद्विप्रं क्षणो नास्ति द्विजोत्तम ।
त्रैलोक्यराज्यसक्तस्य ततो नोपदिशामि ते ॥ १२.१२४.२९ ॥
କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ତ୍ରିଲୋକ ରାଜ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ଥିବାରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପଦେଶ ଦେବି ନାହିଁ।'
12.124.30
ब्राह्मणस्त्वब्रवीद्राजन्यस्मिन्काले क्षणो भवेत् ।
तदोपादेष्टुमिच्छामि यदि कार्यान्तरं भवेत् ॥ १२.१२४.३० ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ — 'ହେ ରାଜନ୍, ଏ ସମୟରେ ଯଦି ଏକ କ୍ଷଣ ହୁଏ, ଯଦି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଥାଏ, ତେବେ ମୁଁ ଉପଦେଶ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।'
12.124.31
ततः प्रीतोऽभवद्राजा प्रह्वादो ब्रह्मवादिनः ।
तथेत्युक्त्वा ददौ काले ज्ञानतत्त्वं द्विजे तदा ॥ १२.१२४.३१ ॥
ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପରେ ରାଜା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। 'ତଥାସ୍ତୁ' କହି ସେ ସମୟରେ ସେହି ଦ୍ୱିଜକୁ ଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କଲେ।
12.124.32
ब्राह्मणोऽपि यथान्यायं गुरुवृत्तिमनुत्तमाम् ।
चकार सर्वभावेन यद्यच्च मनसेच्छति ॥ १२.१२४.३२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଯଥାନ୍ୟାୟ ଗୁରୁସେବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଚରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କଲେ; ମନ ଯାହା ଚାହିଁଲା ସବୁ କଲେ।
12.124.33
पृष्टश्च तेन बहुशः प्राप्तं कथमरिंदम् ।
त्रैलोक्यराज्यं धर्मज्ञ कारणं तद्ब्रवीहि मे।
प्रह्लादोऽपि महाराज ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१२४.३३ ॥
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯିବାରେ (ସେ ପଚାରିଲେ): 'ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା? ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତାହାର କାରଣ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।' ହେ ମହାରାଜ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମଧ୍ୟ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.124.34
नासूयामि द्विजान्विप्र राजास्मीति कथंचन ।
काम्यानि वदतां तेषां संयच्छामि वहामि च ॥ १२.१२४.३४ ॥
ହେ ବିପ୍ର, 'ମୁଁ ରାଜା' ବୋଲି ଭାବି ମୁଁ କେବେ ହେଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଈର୍ଷା କରେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଯାହା କାମନା କରି କହନ୍ତି, ମୁଁ ସଂଯମରେ ତାହା ଗ୍ରହଣ ଓ ଧାରଣ କରେ।
12.124.35
ते विस्रब्धाः प्रभाषन्ते संयच्छन्ति च मां सदा ।
तेषां कार्यपथे युक्तं शुश्रूषुमनहंकृतम् ॥ १२.१२४.३५ ॥
ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସରେ କହନ୍ତି ଏବଂ ସବୁବେଳେ ମୋତେ ସଂଯମରେ ରଖନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟପଥରେ ଯୁକ୍ତ, ସେବାଭାବୀ ଓ ଅହଙ୍କାରରହିତ ଲୋକ ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
12.124.36
धर्मात्मानं जितक्रोधं नियतं संयतेन्द्रियम् ।
समासिञ्चन्ति शास्त्रज्ञाः क्षौद्रं मध्विव मक्षिकाः ॥ १२.१२४.३६ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା, କ୍ରୋଧଜୟୀ, ସ୍ଥିର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମୀ ପୁରୁଷ ଉପରେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ (ଜ୍ଞାନ) ସେପରି ଢାଳନ୍ତି, ଯେପରି ମାଛିମାନେ ମହୁ ଉପରେ।
12.124.37
सोऽहं वागग्रविद्यानां रसानामवलेहिता ।
स्वजात्यानधितिष्ठामि नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ १२.१२४.३७ ॥
ମୁଁ ବାଣୀର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ବିଦ୍ୟାର ରସ ଆସ୍ୱାଦନ କରୁଥିବା ଜଣେ; ତଥାପି ଚନ୍ଦ୍ର ନକ୍ଷତ୍ର ଉପରେ ଯେପରି ଶାସନ କରେ, ମୁଁ ମୋ ଜାତି ଉପରେ ସେପରି ଶାସନ କରେ ନାହିଁ।
12.124.38
एतत्पृथिव्याममृतमेतच्चक्षुरनुत्तमम् ।
यद्ब्राह्मणमुखे हव्यमेतच्छ्रुत्वा प्रवर्तते ॥ १२.१२४.३८ ॥
ପୃଥିବୀରେ ଏହା ଅମୃତ; ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଚକ୍ଷୁ—ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଖରେ ହବ୍ୟ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ଏହା ଶୁଣି କର୍ମ ଆଗକୁ ବଢେ।
12.124.39
एतावच्छेय इत्याह प्रह्लादो ब्रह्मवादिनम् ।
शुश्रूषितस्तेन तदा दैत्येन्द्रो वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१२४.३९ ॥
'ଏତିକି ହିଁ ଶ୍ରେୟ' ଏହା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ। ତାଙ୍କ ସେବାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.124.40
यथावद्गुरुवृत्त्या ते प्रीतोऽस्मि द्विजसत्तम ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते प्रदाताऽस्मि न संशयः ॥ १२.१२४.४० ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୁରୁସେବାର ଆଚରଣରେ ତୁମ ପ୍ରତି ମୁଁ ଯଥାବତ୍ ପ୍ରସନ୍ନ। ବର ମାଗ, ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ; ମୁଁ ଅବଶ୍ୟ ଦେବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.124.41
कृतमित्येव दैत्येन्द्रमुवाच द्विजसत्तमः ।
प्रह्लादस्त्वब्रवीत्प्रीतो गृह्यतां वर इत्युत ॥ १२.१२४.४१ ॥
'ହେଲା' ଏପରି କହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, 'ବର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।'
12.124.42
यदि राजन्प्रसन्नस्त्वं मम चेदिच्छसि प्रियम् ।
भवतः शीलमिच्छामि प्राप्नुमेष वरो मम ॥ १२.१२४.४२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋ ପ୍ରିୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ଶୀଳ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ—ଏହା ହିଁ ମୋ ବର।
12.124.43
ततः प्रीतस्तु दैत्येन्द्रो भयमस्याभवन्महत् ।
वरे प्रदिष्टे विप्रेण नाल्पचेतायमित्युत ॥ १२.१२४.४३ ॥
ସେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମହା ଭୟ ହେଲା; ବ୍ରାହ୍ମଣ ବର ଦେବାପରେ, 'ଏ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ନୁହେଁ' ବୋଲି।
12.124.44
एवमस्त्विति स प्राह प्रह्लादो विस्मितस्तदा ।
उपाकृत्य तु विप्राय वरं दुःखान्वितोऽभवत् ॥ १२.१२४.४४ ॥
'ସେହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସେତେବେଳେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବର ଦେଇ ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
12.124.45
दत्ते वरे गते विप्रे चिन्ताऽसीन्महती तदा ।
प्रह्लादस्य महाराज निश्चयं न च जग्मिवान् ॥ १२.१२४.४५ ॥
ବର ଦିଆଗଲା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ମହା ଚିନ୍ତା ହେଲା; ସେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
12.124.46
तस्य चिन्तयतस्तावच्छायाभूतं महाद्युतेः ।
तेजोविग्रहवत्तात शरीरमजहात्तदा ॥ १२.१२४.४६ ॥
ସେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ତାତ, ସେ ମହାଦ୍ୟୁତିଙ୍କର ଶରୀର ଛାୟା ପରି ହୋଇ, ତେଜର ମୂର୍ତ୍ତି ପରି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଗଲା।
12.124.47
तमपृच्छन्महाराजः प्रह्लादः को भवानिति ।
प्रत्याह तं तु शीलोस्मि त्यक्तो गच्छाम्यहं त्वया ॥ १२.१२४.४७ ॥
ମହାରାଜ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଆପଣ କିଏ?' ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲା, 'ମୁଁ ଶୀଳ; ତୁମେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କଲ, ମୁଁ ଯାଉଛି।'
12.124.48
तस्मिन्द्विजोत्तमे राजन्वत्स्याम्यहमरिंदम ।
योऽसौ शिष्यत्वमागम्य त्वयि नित्यं समाहितः।
इत्युक्त्वाऽन्तर्हितं तद्वै शक्रं चान्वाविशत्प्रभो ॥ १२.१२४.४८ ॥
'ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ମୁଁ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରେ ବାସ କରିବି, ଯିଏ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ ସର୍ବଦା ତୁମ ପ୍ରତି ସମାହିତ।' ଏହା କହି ତାହା ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲା; ହେ ପ୍ରଭୋ, ତାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
12.124.49
तस्मिंस्तेजसि याते तु तादृग्रूपस्ततोपरः ।
शरीरान्निः सृतस्तस्य को भवानिति सोब्रवीत् ॥ १२.१२४.४९ ॥
ସେ ତେଜ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ସେହି ରୂପର ଆଉ ଜଣେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବାହାରିଲେ। 'ଆପଣ କିଏ?' ବୋଲି ସେ ପଚାରିଲେ।
12.124.50
धर्मं प्रह्लाद मां विद्धि यत्रासौ द्विजसत्तमः ।
तत्र यास्यामि दैत्येन्द्र यतः शीलं ततो ह्यहम् ॥ १२.१२४.५० ॥
'ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମୋତେ ଧର୍ମ ବୋଲି ଜାଣ। ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ସେଇ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି; କାରଣ ମୋ ସ୍ୱଭାବ ସେଠାର।'
12.124.51
ततोऽपरो महाराज प्रज्वलन्निव तेजसा ।
शरीरान्निः सृतस्तस्य प्रह्लादस्य महात्मनः ॥ १२.१२४.५१ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ତେଜରେ ଯେମିତି ଜଳୁଥିବା ଆଉ ଜଣେ ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବାହାରିଲେ।
12.124.52
को भवानिति पृष्टश्च तमाह स महाद्युतिः ।
सत्यं विद्ध्यसुरेन्द्राद्य प्रयास्ये धर्ममन्वहम् ॥ १२.१२४.५२ ॥
'ଆପଣ କିଏ?' ବୋଲି ପଚରା ଯିବାରୁ ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର, ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣ। ଆଜିଠାରୁ ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଧର୍ମ ଆଡ଼କୁ ଯିବି।'
12.124.53
तस्मिन्ननुगते धर्मं पुरुषे पुरुषोऽपरः ।
निश्चक्राम ततस्तस्मात्पृष्टश्चाह महातपाः ॥ १२.१२४.५३ ॥
ସେହି ଧର୍ମପୁରୁଷ ଅନୁସରଣ କରି ଚାଲିଗଲା ପରେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଆଉ ଜଣେ ପୁରୁଷ ବାହାରିଲେ; ପଚରାଗଲାରେ ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
12.124.54
वृत्तं प्रह्लाद मां विद्धि यतः सत्यं ततो ह्यहम् ।
तस्मिन्गते महाश्वेता शरीरात्तस्य निर्ययौ ॥ १२.१२४.५४ ॥
'ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମୋତେ ବୃତ୍ତ (ଆଚରଣ) ବୋଲି ଜାଣ, କାରଣ ମୁଁ ସତ୍ୟ, ତେଣୁ ମୁଁ ସେଇ ଅଟେ।' ସେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ସେହି ମହାଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
12.124.55
पृष्टश्चाह बलं विद्धि यतो वृत्तमहं ततः ।
इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र यतो वृत्तं नराधिप ॥ १२.१२४.५५ ॥
ପଚରାଗଲେ ସେ କହିଲେ, 'ବଳ ମୁଁ ବୋଲି ଜାଣ; କାରଣ ଆଚରଣ ମୋଠାରୁ ଆସେ।' ଏହା କହି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଆଚରଣ ଥିଲା ସେଠାକୁ ଗଲେ, ହେ ନରାଧିପ।
12.124.56
ततः प्रभामयी देवी शरीरात्तस्य निर्ययौ ।
तामपृच्छत्स दैत्येन्द्रः सा श्रीरित्येनमब्रवीत् ॥ १२.१२४.५६ ॥
ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ପ୍ରଭାମୟୀ ଦେବୀ ବାହାରିଲେ। ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଶ୍ରୀ।'
12.124.57
उषिताऽस्मि सुखं नित्यं त्वयि सत्यपराक्रम ।
त्वया युक्ता गमिष्यामि बलं ह्यनुगता ह्यहम् ॥ १२.१२४.५७ ॥
'ହେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମ, ମୁଁ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଦା ସୁଖରେ ବାସ କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ନ ରହି ମୁଁ ଯିବି; ବଳକୁ ଅନୁସରଣ କରି ମୁଁ ହିଁ ଯିବି।'
12.124.58
ततो भयं प्रादुरासीत्प्रह्लादस्य महात्मनः ।
अपृच्छत च तां भूयः क्व यासि कमलालये ॥ १२.१२४.५८ ॥
ତା'ପରେ ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ପଚାରିଲେ, 'ହେ କମଳାଳୟେ, ତୁମେ କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ?'
12.124.59
त्वं हि सत्यव्रता देवी लोकस्य परमेश्वरी ।
कश्चासौ ब्राह्मणश्रेष्ठस्तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ॥ १२.१२४.५९ ॥
'ତୁମେ ସତ୍ୟବ୍ରତା ଦେବୀ, ଜଗତର ପରମେଶ୍ୱରୀ। ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଏ? ତାହା ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।'
12.124.60
स शक्तो ब्रह्मचारी यस्त्वत्तश्चैवोपशिक्षितः ।
त्रैलोक्ये ते यदश्वर्यं तत्तेनापहृतं प्रभो ॥ १२.१२४.६० ॥
'ସେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମର୍ଥ; ସେ ତୁମଠାରୁ ହିଁ ଶିକ୍ଷା ପାଇଛି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ତ୍ରିଲୋକରେ ତୁମର ଯେଉଁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା, ତାହା ସେ ହରଣ କରିଛି।'
12.124.61
शीलेन हि त्रयो लोकास्त्वया धर्मज्ञ निर्जिताः ।
तद्विज्ञाय सुरेन्द्रेण तव शीलं हृतं प्रभो ॥ १२.१२४.६१ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଶୀଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତିନି ଲୋକ ଜିତିଥିଲ। ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହା ଜାଣି ସୁରେନ୍ଦ୍ର ତୁମର ଶୀଳ ହରଣ କଲେ।
12.124.62
धर्मः सत्यं तथा वृत्तं बलं चैव तथाऽप्यहम् ।
शीलमूला महाप्राज्ञ सदा नास्त्यत्र संशयः ॥ १२.१२४.६२ ॥
ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ଆଚରଣ, ବଳ ଏବଂ ସେହିପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ — ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଏସବୁ ସଦା ଶୀଳମୂଳକ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.124.63
एवमुक्त्वा गता श्रीस्तु ते च सर्वे युधिष्ठिर ।
दुर्योधनस्तु पितरं भूय एवाब्रवीत्तदा ॥ १२.१२४.६३ ॥
ଏହିପରି କହି ଶ୍ରୀ ଚାଲିଗଲେ; ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଗଲେ। ମାତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସେତେବେଳେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।
12.124.64
शीलस्य तत्त्वमिच्छामि वेत्तुं कौरवनन्दन ।
प्राप्यते च यथा शीलं तं चोपायं ब्रवीहि मे ॥ १२.१२४.६४ ॥
ହେ କୌରବନନ୍ଦନ, ଶୀଳର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଶୀଳ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେହି ଉପାୟ ମୋତେ କୁହ।
12.124.65
सोपायं पूर्वमुद्दिष्टं प्रह्लादेन महात्मना ।
संक्षेपतस्तु शीलस्य शृणु प्राप्तिं नरेश्वर ॥ १२.१२४.६५ ॥
ପୂର୍ବରୁ ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉପାୟ ସହିତ ଏହା କହିଥିଲେ। ହେ ନରେଶ୍ୱର, ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୀଳ ପ୍ରାପ୍ତି ଶୁଣ।
12.124.66
अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा ।
अनुग्रहश्च दानं च शीलमेतत्प्रशस्यते ॥ १२.१२४.६६ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀରେ ଦ୍ରୋହ ନ କରିବା, ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ଦାନ — ଏହା ହିଁ ଶୀଳ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ।
12.124.67
यदन्येषां हितं न स्यादात्मनः कर्म पौरुषम् ।
अपत्रपेत वा येन न तत्कुर्यात्कथंचन ॥ १२.१२४.६७ ॥
ଯେଉଁ କର୍ମ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହିତକର ନୁହେଁ, ନିଜ ପୌରୁଷ ସହିତ ମେଳ ଖାଉ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଯାହାଦ୍ୱାରା ଲଜ୍ଜିତ ହେବାକୁ ପଡ଼େ, ତାହା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.124.68
तत्तु कर्म तथा कुर्याद्येन श्लाध्येत संसदि ।
शीलं समासेनैतत्ते कथितं कुरुसत्तम ॥ १२.१२४.६८ ॥
ସଭାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ପରି କର୍ମ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ। ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଶୀଳ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି।
12.124.69
यद्यप्यशीला नृपते प्राप्नुवन्ति श्रियं क्वचित् ।
न भुञ्जते चिरं तात समूलाश्च पतन्ति ते ॥ १२.१२४.६९ ॥
ଅଶୀଳ ଲୋକେ କେବେ କେବେ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ନୃପତି, ସେମାନେ ତାହା ଦୀର୍ଘକାଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ସେମାନେ ମୂଳ ସହିତ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।
12.124.70
एतद्विदित्वा तत्त्वेन शीलवान्भव पुत्रक ।
यदीच्छसि श्रियं तात सुविशिष्टां युधिष्ठिरात्।
अधिकां चापि राजेन्द्र ततस्त्वं शीलवान्भवा ॥ १२.१२४.७० ॥
ଏହାକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣି, ହେ ପୁତ୍ର, ଶୀଳବାନ ହୁଅ। ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଯଦି ତୁମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବିଶିଷ୍ଟ ସମ୍ପତ୍ତି ଚାହଁ, ତେବେ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶୀଳବାନ ହୁଅ।
12.124.71
एतत्कथितवान्पुत्रे धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
एतत्कुरुष्व कौन्तेय ततः प्राप्स्यसि तत्फलम् ॥ १२.१२४.७१ ॥
ଏହି କଥା ମହୀପତି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ତୁମେ ଏହା ହିଁ କର; ତା'ପରେ ତୁମେ ତାହାର ଫଳ ପାଇବ।