ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.124.1
इमे जना मनुष्येन्द्र प्रशंसन्ति सदा भुवि ।
धर्मस्य शीलमेवादौ ततो मे संशयो महान् ॥ १२.१२४.१ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।
12.124.2
यदि तच्छक्यमस्माभिर्ज्ञातुं धर्मभूतां वर ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं यथैतदुपलभ्यते ॥ १२.१२४.२ ॥
ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੇ ਇਹ ਸਾਥੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.124.3
कथं तत्प्राप्यते शीलं श्रोतुमिच्छामि भारत ।
किंलक्षणं च तत्प्रोक्तं ब्रूहि मे वदतां वर ॥ १२.१२४.३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਹ ਸ਼ੀਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਦਾ ਲੱਛਣ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.124.4
पुरा दुर्योधनेनेह धृतराष्ट्राय मानद ।
आख्यातं तप्यमानेन श्रियं दृष्ट्वा तवागताम् ॥ १२.१२४.४ ॥
ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆ! ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਸੰਤਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਈ ਹੋਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੇਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
12.124.5
इन्द्रप्रस्थे महाराज तव सभ्रातृकस्य ह ।
सभायां चापहसनं तत्सर्वं शृणु भारत ॥ १२.१२४.५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਖੌਲ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਣੋ।
12.124.6
भवतस्तां सभां दृष्ट्वा समृद्धिं चाप्यनुत्तमाम् ।
दुर्योधनस्तदा दीनः सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥ १२.१२४.६ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਉਸ ਸਭਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੀਨ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਤਦ ਸਭ ਕੁਝ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
12.124.7
श्रुत्वा हि धृतराष्ट्रश्च दुर्योधनवचस्तदा ।
अब्रवीत्कर्णसहितं दुर्योधनमिदं वचः ॥ १२.१२४.७ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਉਦੋਂ ਕਰਣ ਸਹਿਤ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
12.124.8
किमर्थं तप्यसे पुत्र श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
श्रुत्वा त्वामनुनेष्यामि यदि सम्यग्भविष्यति ॥ १२.१२४.८ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣ ਕੇ ਜੇ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਵਾਂਗਾ।
12.124.9
यदा त्वां महदैश्वर्यं प्राप्तं परपुरंजय ।
किंकरा भ्रातरः सर्वे मित्रसंबन्धिबान्धवाः ॥ १२.१२४.९ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾ, ਮਿੱਤਰ, ਸੰਬੰਧੀ ਤੇ ਬਾਂਧਵ ਸੇਵਕ ਹਨ,
12.124.10
आच्छादयसि प्रावारानश्नासि पिशितौदनम् ।
आजानेया वहन्ति त्वां कस्माच्छेचसि पुत्रक ॥ १२.१२४.१० ॥
ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਸ਼ਾਲ ਓੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ, ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਭੱਤ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਤੈਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
12.124.11
दश तात सहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् ।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ १२.१२४.११ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਾਤਮਾ ਸਨਾਤਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.124.12
दृष्ट्वा च तां सभां दिव्यपुष्पफलान्विताम् ।
अश्वांस्तित्तिरकल्माषान्रत्नानि विविधानि च ॥ १२.१२४.१२ ॥
ਦਿਵ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਸਭਾ ਨੂੰ, ਤਿੱਤਰ ਰੰਗੇ ਤੇ ਧੱਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਿਵਿਧ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—
12.124.13
दृष्ट्वा तां पाण्डवेयानामृद्धिमिन्द्रोपमां शुभाम् ।
अमित्राणां सुमहतीमनुशोचामि मानद ॥ १२.१२४.१३ ॥
ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਮਾਨਦ, ਮੈਂ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.124.14
यदीच्छसि श्रियं तात यादृशी सा युधिष्ठिरे ।
विशिष्टां वा नरश्रेष्ठ शीलवान्भव पुत्रक ॥ १२.१२४.१४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਰਗੀ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੰਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਬਣ।
12.124.15
शीलेन हि त्रयो लोकाः शक्या जेतुं न संशयः ।
न हि किंचिदसाध्यंवै लोके शीलवतां सताम् ॥ १२.१२४.१५ ॥
ਸ਼ੀਲ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਜਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਸੱਜਣਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਾਧ ਨਹੀਂ।
12.124.16
एकरात्रेण मान्धाता त्र्यहेण जनमेजयः ।
सप्तरात्रेण नाभागः पृथिवीं प्रतिपेदिवान् ॥ १२.१२४.१६ ॥
ਮਾਂਧਾਤਾ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਜਨਮੇਜਯ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਭਾਗ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਗਏ।
12.124.17
एते हि पार्थिवाः सर्वे शीलवन्तो यशोन्विताः ।
ततस्तेषां गुणक्रीता वसुधा स्वयमागता ॥ १२.१२४.१७ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਖਰੀਦੀ ਧਰਤੀ ਆਪ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਈ।
12.124.18
कथं तत्प्राप्यते शीलं श्रोतुमिच्छामि भारत ।
येन शीलेन संप्राप्ताः क्षिप्रमेव वसुंधराम् ॥ १२.१२४.१८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸ਼ੀਲ ਕਿਵੇਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਸ਼ੀਲ ਨਾਲ ਲੋਕ ਛੇਤੀ ਧਰਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
12.124.19
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदेन पुरा वृत्तं शीलमाश्रित्य भारत ॥ १२.१२४.१९ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਦ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹੈ, ਸ਼ੀਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
12.124.20
प्रा…देन हृतं राज्यं महेन्द्रस्य महात्मनः ।
श…माश्रित्य दैत्येन त्रैलोक्यं च वशे कृतम् ॥ १२.१२४.२० ॥
…ਦੇਵ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹੇਂਦਰ ਦਾ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਿਆ; …ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਦੈਤ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ।
12.124.21
त…बृहस्पतिं शक्रः प्राञ्जलिः समुपस्थितः ।
तमुवाच महाप्राज्ञः श्रेय इच्छामि वेदितुम् ॥ १२.१२४.२१ ॥
…ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਕੋਲ ਸ਼ਕਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਯ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।"
12.124.22
ततो बृहस्पतिस्तस्मै ज्ञानं नैश्रेयसं परम् ।
कथयामास भगवान्देवेन्द्राय कुरूद्वह ॥ १२.१२४.२२ ॥
ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਦੇਵੇਂਦਰ ਨੂੰ ਉਹ ਪਰਮ ਨੈਃਸ਼੍ਰੇਯਸ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
12.124.23
एतावच्छ्रेय इत्येव बृहस्पतिरभाषत ।
इन्द्रस्तु भूयः पप्रच्छ को विशेषो भवेदिति ॥ १२.१२४.२३ ॥
"ਇਹੀ ਸ਼੍ਰੇਯ ਹੈ" ਐਸਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਸ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?"
12.124.24
विशेषोऽस्ति महांस्तात भार्गवस्य महात्मनः ।
तत्रागमय भद्रं ते भूय एव सुरोत्तम ॥ १२.१२४.२४ ॥
"ਪੁੱਤਰ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।"
12.124.25
आत्मनस्तु ततः श्रेयो भार्गवः सुमहायशाः ।
ज्ञानमागमयत्प्रीत्या पुनः स परमद्युतिः ॥ १२.१२४.२५ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਅ ਲੱਭਿਆ; ਉਸ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
12.124.26
तेनापि समनुज्ञातो भार्गवेण महात्मना ।
श्रेयोऽस्तीति परं भूयः शुक्रमाह शतक्रतुः ॥ १२.१२४.२६ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਨੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਅ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ।
12.124.27
भार्गवस्त्वाह सर्वज्ञः प्रह्लादस्य महात्मनः ।
ज्ञानमस्ति विशेषेणेत्युक्तो हृष्टश्च सोऽभवत् ॥ १२.१२४.२७ ॥
ਸਰਬਗਿਆ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
12.124.28
स तत्र ब्राह्मणो भूत्वा प्रह्लादं पाकशासनः ।
स्तुत्वा प्रोवाच मेधावी श्रेय इच्छामि वेदितुम् ॥ १२.१२४.२८ ॥
ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਕੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ — 'ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੇਅ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
12.124.29
प्रह्लादस्त्वब्रवीद्विप्रं क्षणो नास्ति द्विजोत्तम ।
त्रैलोक्यराज्यसक्तस्य ततो नोपदिशामि ते ॥ १२.१२४.२९ ॥
ਪਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — 'ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
12.124.30
ब्राह्मणस्त्वब्रवीद्राजन्यस्मिन्काले क्षणो भवेत् ।
तदोपादेष्टुमिच्छामि यदि कार्यान्तरं भवेत् ॥ १२.१२४.३० ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ — 'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੇ ਇੱਕ ਪਲ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
12.124.31
ततः प्रीतोऽभवद्राजा प्रह्वादो ब्रह्मवादिनः ।
तथेत्युक्त्वा ददौ काले ज्ञानतत्त्वं द्विजे तदा ॥ १२.१२४.३१ ॥
ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। 'ਤਥਾਸਤੂ' ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਤੱਤ ਦਿੱਤਾ।
12.124.32
ब्राह्मणोऽपि यथान्यायं गुरुवृत्तिमनुत्तमाम् ।
चकार सर्वभावेन यद्यच्च मनसेच्छति ॥ १२.१२४.३२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵੀ ਯਥਾਨਿਆਇ ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤਾ; ਮਨ ਜੋ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੀਤਾ।
12.124.33
पृष्टश्च तेन बहुशः प्राप्तं कथमरिंदम् ।
त्रैलोक्यराज्यं धर्मज्ञ कारणं तद्ब्रवीहि मे।
प्रह्लादोऽपि महाराज ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१२४.३३ ॥
ਕਈ ਵਾਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ (ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ): 'ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ? ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।' ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
12.124.34
नासूयामि द्विजान्विप्र राजास्मीति कथंचन ।
काम्यानि वदतां तेषां संयच्छामि वहामि च ॥ १२.१२४.३४ ॥
ਹੇ ਵਿਪਰ, 'ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦਵਿਜਾਂ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੋ ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਬਚਨ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ।
12.124.35
ते विस्रब्धाः प्रभाषन्ते संयच्छन्ति च मां सदा ।
तेषां कार्यपथे युक्तं शुश्रूषुमनहंकृतम् ॥ १२.१२४.३५ ॥
ਉਹ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ-ਮਾਰਗ ਲਈ ਉਹੀ ਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਸੇਵਾਭਾਵੀ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।
12.124.36
धर्मात्मानं जितक्रोधं नियतं संयतेन्द्रियम् ।
समासिञ्चन्ति शास्त्रज्ञाः क्षौद्रं मध्विव मक्षिकाः ॥ १२.१२४.३६ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਜ੍ਞ (ਗਿਆਨ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਖੀਆਂ ਸ਼ਹਿਦ ਉੱਤੇ।
12.124.37
सोऽहं वागग्रविद्यानां रसानामवलेहिता ।
स्वजात्यानधितिष्ठामि नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ १२.१२४.३७ ॥
ਮੈਂ ਬੋਲ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਰਸ ਚੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਚੰਦਰਮਾ ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਉੱਤੇ ਏਦਾਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
12.124.38
एतत्पृथिव्याममृतमेतच्चक्षुरनुत्तमम् ।
यद्ब्राह्मणमुखे हव्यमेतच्छ्रुत्वा प्रवर्तते ॥ १२.१२४.३८ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨੇਤਰ ਹੈ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਵਿਸ਼ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਕਰਮ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
12.124.39
एतावच्छेय इत्याह प्रह्लादो ब्रह्मवादिनम् ।
शुश्रूषितस्तेन तदा दैत्येन्द्रो वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१२४.३९ ॥
'ਇੰਨਾ ਹੀ ਸ੍ਰੇਯ ਹੈ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਤਦ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦਰ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
12.124.40
यथावद्गुरुवृत्त्या ते प्रीतोऽस्मि द्विजसत्तम ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते प्रदाताऽस्मि न संशयः ॥ १२.१२४.४० ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਯਥਾਵਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਵਰ ਮੰਗ, ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
12.124.41
कृतमित्येव दैत्येन्द्रमुवाच द्विजसत्तमः ।
प्रह्लादस्त्वब्रवीत्प्रीतो गृह्यतां वर इत्युत ॥ १२.१२४.४१ ॥
'ਹੋ ਗਿਆ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਵਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।'
12.124.42
यदि राजन्प्रसन्नस्त्वं मम चेदिच्छसि प्रियम् ।
भवतः शीलमिच्छामि प्राप्नुमेष वरो मम ॥ १२.१२४.४२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ।
12.124.43
ततः प्रीतस्तु दैत्येन्द्रो भयमस्याभवन्महत् ।
वरे प्रदिष्टे विप्रेण नाल्पचेतायमित्युत ॥ १२.१२४.४३ ॥
ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਲੱਗਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ, 'ਇਹ ਛੋਟੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ' ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ।
12.124.44
एवमस्त्विति स प्राह प्रह्लादो विस्मितस्तदा ।
उपाकृत्य तु विप्राय वरं दुःखान्वितोऽभवत् ॥ १२.१२४.४४ ॥
'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਤਦ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
12.124.45
दत्ते वरे गते विप्रे चिन्ताऽसीन्महती तदा ।
प्रह्लादस्य महाराज निश्चयं न च जग्मिवान् ॥ १२.१२४.४५ ॥
ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਤਦ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ; ਉਹ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।
12.124.46
तस्य चिन्तयतस्तावच्छायाभूतं महाद्युतेः ।
तेजोविग्रहवत्तात शरीरमजहात्तदा ॥ १२.१२४.४६ ॥
ਉਹ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ, ਹੇ ਤਾਤ, ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਜ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
12.124.47
तमपृच्छन्महाराजः प्रह्लादः को भवानिति ।
प्रत्याह तं तु शीलोस्मि त्यक्तो गच्छाम्यहं त्वया ॥ १२.१२४.४७ ॥
ਮਹਾਰਾਜ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਸ਼ੀਲ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
12.124.48
तस्मिन्द्विजोत्तमे राजन्वत्स्याम्यहमरिंदम ।
योऽसौ शिष्यत्वमागम्य त्वयि नित्यं समाहितः।
इत्युक्त्वाऽन्तर्हितं तद्वै शक्रं चान्वाविशत्प्रभो ॥ १२.१२४.४८ ॥
'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਚੇਲਾ ਬਣ ਕੇ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕਾਗਰ ਹੈ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
12.124.49
तस्मिंस्तेजसि याते तु तादृग्रूपस्ततोपरः ।
शरीरान्निः सृतस्तस्य को भवानिति सोब्रवीत् ॥ १२.१२४.४९ ॥
ਉਹ ਤੇਜ ਚਲਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਇਹ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
12.124.50
धर्मं प्रह्लाद मां विद्धि यत्रासौ द्विजसत्तमः ।
तत्र यास्यामि दैत्येन्द्र यतः शीलं ततो ह्यहम् ॥ १२.१२४.५० ॥
'ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣੋ। ਹੇ ਦੈਤਯੇਂਦਰ, ਉਹ ਦੁਿਜੋਤਮ ਜਿੱਥੇ ਹਨ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਅ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਹੈ।'
12.124.51
ततोऽपरो महाराज प्रज्वलन्निव तेजसा ।
शरीरान्निः सृतस्तस्य प्रह्लादस्य महात्मनः ॥ १२.१२४.५१ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।
12.124.52
को भवानिति पृष्टश्च तमाह स महाद्युतिः ।
सत्यं विद्ध्यसुरेन्द्राद्य प्रयास्ये धर्ममन्वहम् ॥ १२.१२४.५२ ॥
'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਅਸੁਰੇਂਦਰ, ਇਸਨੂੰ ਸੱਚ ਜਾਣੋ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਰਮ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
12.124.53
तस्मिन्ननुगते धर्मं पुरुषे पुरुषोऽपरः ।
निश्चक्राम ततस्तस्मात्पृष्टश्चाह महातपाः ॥ १२.१२४.५३ ॥
ਉਸ ਧਰਮ-ਪੁਰਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਨਿਕਲਿਆ; ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
12.124.54
वृत्तं प्रह्लाद मां विद्धि यतः सत्यं ततो ह्यहम् ।
तस्मिन्गते महाश्वेता शरीरात्तस्य निर्ययौ ॥ १२.१२४.५४ ॥
'ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਮੈਨੂੰ ਵ੍ਰਿੱਤ (ਆਚਰਨ) ਜਾਣੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ।' ਉਸਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਸ਼ਵੇਤ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
12.124.55
पृष्टश्चाह बलं विद्धि यतो वृत्तमहं ततः ।
इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र यतो वृत्तं नराधिप ॥ १२.१२४.५५ ॥
ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਾਣ ਕਿ ਬਲ ਮੈਂ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਆਚਰਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੈ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਆਚਰਣ ਸੀ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ।
12.124.56
ततः प्रभामयी देवी शरीरात्तस्य निर्ययौ ।
तामपृच्छत्स दैत्येन्द्रः सा श्रीरित्येनमब्रवीत् ॥ १२.१२४.५६ ॥
ਤਦ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਭਾਮਈ ਦੇਵੀ ਨਿਕਲੀ। ਦੈਤ੍ਯੇਂਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਂ।'
12.124.57
उषिताऽस्मि सुखं नित्यं त्वयि सत्यपराक्रम ।
त्वया युक्ता गमिष्यामि बलं ह्यनुगता ह्यहम् ॥ १२.१२४.५७ ॥
'ਹੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵੱਸੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਬਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।'
12.124.58
ततो भयं प्रादुरासीत्प्रह्लादस्य महात्मनः ।
अपृच्छत च तां भूयः क्व यासि कमलालये ॥ १२.१२४.५८ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਕਮਲਾਲਯੇ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ?'
12.124.59
त्वं हि सत्यव्रता देवी लोकस्य परमेश्वरी ।
कश्चासौ ब्राह्मणश्रेष्ठस्तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ॥ १२.१२४.५९ ॥
'ਤੂੰ ਤਾਂ ਸੱਚਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈਂ, ਜਗਤ ਦੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
12.124.60
स शक्तो ब्रह्मचारी यस्त्वत्तश्चैवोपशिक्षितः ।
त्रैलोक्ये ते यदश्वर्यं तत्तेनापहृतं प्रभो ॥ १२.१२४.६० ॥
'ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਮਰੱਥ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਾਈ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੇਰਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਸੀ, ਉਹ ਉਸੇ ਨੇ ਹਰ ਲਿਆ ਹੈ।'
12.124.61
शीलेन हि त्रयो लोकास्त्वया धर्मज्ञ निर्जिताः ।
तद्विज्ञाय सुरेन्द्रेण तव शीलं हृतं प्रभो ॥ १२.१२४.६१ ॥
ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਸ਼ੀਲ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਦੇਵੇਂਦਰ ਨੇ ਤੇਰਾ ਸ਼ੀਲ ਹਰ ਲਿਆ।
12.124.62
धर्मः सत्यं तथा वृत्तं बलं चैव तथाऽप्यहम् ।
शीलमूला महाप्राज्ञ सदा नास्त्यत्र संशयः ॥ १२.१२४.६२ ॥
ਧਰਮ, ਸੱਚ, ਆਚਰਣ, ਬਲ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ — ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਇਹ ਸਭ ਸਦਾ ਸ਼ੀਲ-ਮੂਲਕ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
12.124.63
एवमुक्त्वा गता श्रीस्तु ते च सर्वे युधिष्ठिर ।
दुर्योधनस्तु पितरं भूय एवाब्रवीत्तदा ॥ १२.१२४.६३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਚਲੀ ਗਈ; ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਤਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
12.124.64
शीलस्य तत्त्वमिच्छामि वेत्तुं कौरवनन्दन ।
प्राप्यते च यथा शीलं तं चोपायं ब्रवीहि मे ॥ १२.१२४.६४ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਸ਼ੀਲ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਸ਼ੀਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਪਾਅ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.124.65
सोपायं पूर्वमुद्दिष्टं प्रह्लादेन महात्मना ।
संक्षेपतस्तु शीलस्य शृणु प्राप्तिं नरेश्वर ॥ १२.१२४.६५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਉਪਾਅ ਸਹਿਤ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੁਣੋ।
12.124.66
अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा ।
अनुग्रहश्च दानं च शीलमेतत्प्रशस्यते ॥ १२.१२४.६६ ॥
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਦਾਨ — ਇਹੀ ਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ।
12.124.67
यदन्येषां हितं न स्यादात्मनः कर्म पौरुषम् ।
अपत्रपेत वा येन न तत्कुर्यात्कथंचन ॥ १२.१२४.६७ ॥
ਜੋ ਕਰਮ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਪੌਰਸ਼ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੇ।
12.124.68
तत्तु कर्म तथा कुर्याद्येन श्लाध्येत संसदि ।
शीलं समासेनैतत्ते कथितं कुरुसत्तम ॥ १२.१२४.६८ ॥
ਉਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਰਾਹਣਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸ਼ੀਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
12.124.69
यद्यप्यशीला नृपते प्राप्नुवन्ति श्रियं क्वचित् ।
न भुञ्जते चिरं तात समूलाश्च पतन्ति ते ॥ १२.१२४.६९ ॥
ਭਾਵੇਂ ਬੇਸ਼ੀਲ ਲੋਕ ਕਦੇ ਕਦੇ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦੇ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
12.124.70
एतद्विदित्वा तत्त्वेन शीलवान्भव पुत्रक ।
यदीच्छसि श्रियं तात सुविशिष्टां युधिष्ठिरात्।
अधिकां चापि राजेन्द्र ततस्त्वं शीलवान्भवा ॥ १२.१२४.७० ॥
ਇਹ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਬਣ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਪਦਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੂੰ ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਬਣ।
12.124.71
एतत्कथितवान्पुत्रे धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
एतत्कुरुष्व कौन्तेय ततः प्राप्स्यसि तत्फलम् ॥ १२.१२४.७१ ॥
ਇਹ ਗੱਲ ਮਹੀਪਤੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹੀ ਸੀ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਤੂੰ ਇਹੀ ਕਰ; ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ।