ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.14.1
अव्याहरति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
भ्रातृणां ब्रुवतां तांस्तान्विविधान्वेदनिश्चयान् ॥ १२.१४.१ ॥
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ବେଦନିଶ୍ଚୟର ନାନା ପ୍ରକାର କହୁଥିଲେ।
12.14.2
महाभिजनसंपन्ना श्रीमत्यायतलोचना ।
अभ्यभाषत राजानं द्रौपदी योषितां वरा ॥ १२.१४.२ ॥
ମହାକୁଳରେ ଜାତା, ଶ୍ରୀମତୀ, ବିଶାଳନୟନା, ନାରୀଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦ୍ରୌପଦୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.14.3
आसीनमृषभं राज्ञां भ्रातृभिः परिवारितम् ।
सिंहशार्दूलसदृशैर्वारणैरिव यूथपम् ॥ १२.१४.३ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ବସିଥିଲେ, ସିଂହ ଓ ବାଘ ସଦୃଶ ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ହାତୀ ଦଳର ନାୟକ ପରି।
12.14.4
अभिमानवती नित्यं विशेषेण युधिष्ठिरे ।
लालिता सततं राज्ञा धर्माधर्मनिदर्शिनी ॥ १२.१४.४ ॥
ସେ ସବୁବେଳେ, ବିଶେଷ କରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଭିମାନିନୀ ଥିଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତତ ଲାଳିତା; ଧର୍ମାଧର୍ମର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା।
12.14.5
आमन्त्रयित्वा सुश्रोणी साम्ना परमवल्गुना ।
भर्तारमभिसंप्रेक्ष्य ततो वचनमब्रवीत् ॥ १२.१४.५ ॥
ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶୀ ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧି, ଅତି ମଧୁର କୋମଳ ବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ତା'ପରେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
12.14.6
इमे ते भ्रातरः पार्थ शुष्यन्ते स्तोकका इव ।
वावाश्यमानास्तिष्ठन्ति न चैनानभिनन्दसे ॥ १२.१४.६ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମର ଏହି ଭାଇମାନେ ଶିଶୁଙ୍କ ପରି ଶୁଖି ଯାଉଛନ୍ତି; ବିଳାପ କରି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି; ଆଉ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରୁନାହଁ।
12.14.7
नन्दयैतान्महाराज मत्तानिव महाद्विपान् ।
उपपन्नेन वाक्येन सततं दुःखभागिनः ॥ १२.१४.७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ମଦମତ୍ତ ମହାହସ୍ତୀ ପରି, ସତତ ଦୁଃଖଭାଗୀ ଏମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ କର।
12.14.8
कथं द्वैतवने राजन्पूर्वमुक्त्वा तथा वचः ।
भ्रातॄनेतान्स्म सहिताञ्शीतवातातपार्दितान् ॥ १२.१४.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ୱୈତବନରେ ପୂର୍ବରୁ ସେପରି କହି, ଶୀତ, ବାୟୁ ଓ ଖରାରେ ପୀଡ଼ିତ ଏହି ଭାଇମାନଙ୍କୁ କିପରି?
12.14.9
वयं दुर्योधनं हत्वा मृधे भोक्ष्याम मेदिनीम् ।
संपूर्णां सर्वकामानामाहवे विजयैषिणः ॥ १२.१४.९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ବିଜୟ ଇଚ୍ଛୁକ ଆମେ ସର୍ବକାମପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କରିବା।
12.14.10
नृवीरांश्च रथान्हत्वा निहत्य च महागजान् ।
संस्तीर्य च रथैर्भूमिं ससादिभिररिंदमाः ॥ १२.१४.१० ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀମାନେ, ବୀର ଯୋଦ୍ଧା ଓ ରଥ ବଧ କରି, ମହାହସ୍ତୀ ପାତି, ରଥ ଓ ଅଶ୍ୱାରୋହୀରେ ଭୂମି ଆଚ୍ଛାଦି।
12.14.11
यजेभ विविधैर्यज्ञैः समृद्धैराप्तदक्षिणैः ।
वनवासकृतं दुःखं भविष्यति सुखाय नः ॥ १२.१४.११ ॥
ବିବିଧ ସମୃଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ସହ କରିବା; ବନବାସଜନିତ ଦୁଃଖ ଆମ ସୁଖ ପାଇଁ ହେବ।
12.14.12
इत्येतानेवमुक्त्वा त्वं स्वयं धर्मभृतां वर ।
कथमद्य पुनर्वीर विनिहंसि मनांसि नः ॥ १२.१४.१२ ॥
ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ନିଜେ ଏପରି କହି, ହେ ବୀର, ଆଜି ପୁଣି ଆମ ମନକୁ କାହିଁକି ଭାଙ୍ଗୁଛ?
12.14.13
न क्लीबो वसुधां भुङ्क्ते न क्लीबो धनमश्नुते ।
न क्लीबस्य गृहे पुत्रा मत्स्याः पङ्क इवासते ॥ १२.१४.१३ ॥
ନପୁଂସକ ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କରେ ନାହିଁ, ନପୁଂସକ ଧନ ପାଏ ନାହିଁ। ନପୁଂସକର ଘରେ ପୁତ୍ରମାନେ ପଙ୍କରେ ମାଛ ପରି ପଡ଼ି ରହନ୍ତି।
12.14.14
नादण्डः क्षत्रियो भाति नादण्डो भूमिमश्नुते ।
नादण्डस्य प्रजा राज्ञः सुखं विन्दन्ति भारत ॥ १२.१४.१४ ॥
ଦଣ୍ଡହୀନ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ; ଦଣ୍ଡହୀନ ପୃଥିବୀ ପାଏ ନାହିଁ। ହେ ଭାରତ, ଦଣ୍ଡହୀନ ରାଜାର ପ୍ରଜା ସୁଖ ପାଏ ନାହିଁ।
12.14.15
सदेवासुरगन्घर्वैरप्सरोभिर्विभूषितम् ।
रक्षोभिर्गुह्यकैर्नागैर्मनुष्यैश्च विभूषितम् ॥ १२.१४.१५ ॥
ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଭୂଷିତ; ରାକ୍ଷସ, ଗୁହ୍ୟକ, ନାଗ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରାମଧ୍ୟ ବିଭୂଷିତ।
12.14.16
त्रिवर्गेण च संपूर्णं त्रिवर्गस्यागमेन च ।
दण्डेनाभ्याहृतं सर्वं जगद्भोगाय कल्पते ॥ १२.१४.१६ ॥
ତ୍ରିବର୍ଗରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ତ୍ରିବର୍ଗଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯୁକ୍ତ; ଦଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଭୋଗ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
12.14.17
स्वायंभुवं महीपाल आगमं शृणु शाश्वतम् ।
विप्राणां विदितश्चायं तव चैव विशांपते ॥ १२.१४.१७ ॥
ହେ ମହୀପାଳ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୁ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କର ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଆଗମ ଶୁଣ। ହେ ବିଶାଂପତି, ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଜଣା ଓ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଜଣା।
12.14.18
अराजके हि लोकेऽस्मिन्सर्वतो विद्रुते भयात् ।
रक्षार्थमस्य लोकस्य राजानमसृजत्प्रभुः।
महाकायं महावीर्यं पालने जगतः क्षमम् ॥ १२.१४.१८ ॥
ରାଜାବିହୀନ ଏହି ଜଗତରେ ଭୟରେ ସବୁଆଡ଼େ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ଏହି ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ମହାକାୟ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ଜଗତ ପାଳନରେ ସମର୍ଥ ଏକ ରାଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.14.19
अनिलाग्नियमार्काणामिन्द्रस्य वरुणस्य च ।
चन्द्रवित्तेशयोश्चैव मात्रा निर्हृत्य शाश्वतीः ॥ १२.१४.१९ ॥
ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ କୁବେରଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ ଅଂଶ ନେଇ (ରାଜା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି)।
12.14.20
यस्मादेषां सुरेन्द्राणां संभवत्यंशतो नृपः ।
तस्मादभिभवत्येष सर्वभूतानि तेजसा ॥ १२.१४.२० ॥
ଏହି ସୁରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରୁ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଉଥିବାରୁ, ସେ ନିଜ ତେଜରେ ସର୍ବଭୂତକୁ ଅଭିଭୂତ କରନ୍ତି।
12.14.21
तपत्यादित्यवच्चैव चक्षूंषि च मनांसि च ।
च चैनं भुवि शक्नोति कश्चिदप्यभिवीक्षितुम् ॥ १२.१४.२१ ॥
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ପୃଥିବୀରେ କେହି ଚକ୍ଷୁ କିମ୍ବା ମନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସିଧା ଚାହିଁ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.14.22
सोऽग्निर्भवति वायुश्च सोऽर्कः सोमश्च धर्मराट् ।
स कुबेरः स वरुणः स महेन्द्रः प्रतापवान् ॥ १२.१४.२२ ॥
ସେ ହିଁ ଅଗ୍ନି, ସେ ହିଁ ବାୟୁ, ସେ ହିଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସୋମ ଓ ଧର୍ମରାଜ; ସେ ହିଁ କୁବେର, ବରୁଣ, ମହେନ୍ଦ୍ର — ପ୍ରତାପୀ।
12.14.23
पितामहस्य देवस्य विष्णोः शर्वस्य चैव हि ।
ऋषीणां चैव सर्वेषां तस्मिंस्तेजः प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१४.२३ ॥
ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦେବ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶର୍ବ (ଶିବ) ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ତେଜ ତାଙ୍କଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
12.14.24
बालोऽपि नावमन्तव्यो मनुष्य इति भूमिपः ।
महती देवता ह्येषा नररूपेण तिष्ठति ॥ १२.१४.२४ ॥
ରାଜା ବାଳକ ହେଲେ ହେଁ 'ଏ ତ କେବଳ ମଣିଷ' ବୋଲି ଅବଜ୍ଞା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ସେ ମଣିଷ ରୂପରେ ଥିବା ମହାଦେବତା।
12.14.25
एकमेव दहत्यग्निर्नरं दुरुपसर्पिणम् ।
कुलं दहति राजाग्निः सपशुद्रव्यसंचयम् ॥ १२.१४.२५ ॥
ଭୁଲ ଭାବେ ନିକଟକୁ ଯାଉଥିବା ଗୋଟିଏ ମଣିଷକୁ ହିଁ ଅଗ୍ନି ଦହନ କରେ; କିନ୍ତୁ ରାଜାର ଅଗ୍ନି ପଶୁ ଓ ସଞ୍ଚିତ ଧନ ସହିତ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ଦହନ କରେ।
12.14.26
धृतराष्ट्रकुलं दग्धं क्रोधोद्भूतेन वह्निना ।
प्रत्यक्षमेतल्लोकस्य संशयो हि न विद्यते ॥ १२.१४.२६ ॥
କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କୁଳ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି। ଏହା ଜଗତର ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.14.27
कुलजो वृत्तसंपन्नो धार्मिकश्च महीपतिः ।
प्रजानां पालने युक्तः पूज्यते दैवतैरपि ॥ १२.१४.२७ ॥
କୁଳୀନ, ସଦାଚାରସମ୍ପନ୍ନ, ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ପ୍ରଜାପାଳନରେ ନିଯୁକ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି।
12.14.28
कार्यं योऽवेक्ष्य शक्तिं च देशकालौ च तत्वतः ।
कुरुते धर्मसिद्ध्यर्थं वैश्वरूप्यं पुनः पुनः ॥ १२.१४.२८ ॥
କାର୍ଯ୍ୟ, ନିଜ ଶକ୍ତି, ଦେଶ ଓ କାଳକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବିଚାର କରି ଧର୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ନାନା ଉପାୟରେ ବାରମ୍ବାର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
12.14.29
तस्य प्रसादे पद्मा श्रीर्विजयश्च पराक्रमे ।
मृत्युश्च वसति क्रोधे सर्वतेजोमयो हि सः ॥ १२.१४.२९ ॥
ତାଙ୍କ କୃପାରେ ପଦ୍ମା ଓ ଶ୍ରୀ ବାସ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ବିଜୟ ଥାଏ; ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ବାସ କରେ; ସେ ପ୍ରକୃତରେ ସର୍ବ ତେଜରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
12.14.30
तं यस्तु द्वेष्टि संमोहात्स विनश्यति मानवः ।
तस्य ह्याशुविनाशाय राजाऽपि कुरुते मनः ॥ १२.१४.३० ॥
ମୋହରୁ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେ ମଣିଷ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ; ତାଙ୍କ ଶୀଘ୍ର ବିନାଶ ପାଇଁ ରାଜା ମଧ୍ୟ ମନ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି।
12.14.31
तस्माद्धर्मं यदिष्टेषु स व्यवस्यति पार्थिवः ।
अनिष्टं चाप्यनिष्टेषु तद्धर्मं न विचालयेत् ॥ १२.१४.३१ ॥
ତେଣୁ ରାଜା ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ଧର୍ମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯାହା ଅପ୍ରିୟ, ସେହି ଧର୍ମରୁ ସେ ବିଚଳିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.14.32
तस्यार्थे सर्वभूतानां गोप्तारं धर्ममात्मजम् ।
ब्रह्मतेजोमयं दण्डमसृजत्पूर्वमीश्वरः ॥ १२.१४.३२ ॥
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ନିଜରୁ ଜାତ ଧର୍ମକୁ, ଈଶ୍ୱର ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.14.33
तस्य सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
भयाद्भोगाय कल्पन्ते धर्मान्न विचलन्ति च ॥ १२.१४.३३ ॥
ତାଙ୍କ ଭୟରୁ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଭୂତ ଭୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ଧର୍ମରୁ ବିଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
12.14.34
देशकालौ च शक्तिं च कार्यं चावेक्ष्य तत्वतः ।
यथार्हतः संप्रणयेन्नरेष्वन्यायवर्तिषु ॥ १२.१४.३४ ॥
ଦେଶ, କାଳ, ଶକ୍ତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ ବିଚାର କରି, ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
12.14.35
स राजा पुरुषो दण्डः स नेता शासिता च सः ।
वर्णानामाश्रमाणां च धर्मप्रभुरथाव्ययः ॥ १२.१४.३५ ॥
ସେହି ରାଜା ହିଁ ପୁରୁଷ, ସେ ହିଁ ଦଣ୍ଡ, ସେ ହିଁ ନେତା ଓ ଶାସକ; ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମଙ୍କର ସେ ଧର୍ମପ୍ରଭୁ, ସେ ଅବ୍ୟୟ।
12.14.36
दण्डः शास्ति प्रजाः सर्वा दण्ड एवाभिरक्षति ।
दण्डः सुप्तेषु जागर्ति दण्डं धर्मं विदुर्बुधाः ॥ १२.१४.३६ ॥
ଦଣ୍ଡ ହିଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଶାସନ କରେ; ଦଣ୍ଡ ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ। ନିଦ୍ରିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡ ଜାଗ୍ରତ ରହେ; ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଦଣ୍ଡକୁ ହିଁ ଧର୍ମ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
12.14.37
सुसमीक्ष्य धृतो दण्डः सर्वा रञ्जयति प्रजाः ।
असमीक्ष्य प्रणीतस्तु विनाशयति सर्वशः ॥ १२.१४.३७ ॥
ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥିବା ଦଣ୍ଡ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ; ବିଚାର ନ କରି ଦିଆଯାଇଥିବା ଦଣ୍ଡ ସର୍ବଥା ବିନାଶ କରେ।
12.14.38
यदि न प्रणयेद्राजा दण्डं दण्ड्येष्वतन्द्रितः ।
जले मत्स्यानिवाभक्ष्यन्दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १२.१४.३८ ॥
ଯଦି ରାଜା ଆଳସ୍ୟ ନ ଛାଡ଼ି ଦଣ୍ଡଯୋଗ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ପ୍ରୟୋଗ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଜଳରେ ବଡ଼ ମାଛ ଯେପରି ସାନ ମାଛକୁ ଖାଆନ୍ତି, ସେପରି ବଳବାନମାନେ ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କୁ ଖାଇବେ।
12.14.39
काकोऽद्याच्च पुरोडाशं श्वा चैवावलिहेद्धविः ।
स्वामित्वं न क्वचिच्च स्यात्प्रपद्येताधरोत्तरम् ॥ १२.१४.३९ ॥
କାଉ ପୁରୋଡାଶ ଖାଇବ, କୁକୁର ହବି ଚାଟିବ; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ରହିବ ନାହିଁ, ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ କ୍ରମ ଓଲଟି ଯିବ।
12.14.40
सर्वो दण्डजितो लोको दुर्लभस्तु शुचिर्नरः ।
दण्डस्य हि भयात्सर्वं जगद्भोगाय कल्पते ॥ १२.१४.४० ॥
ସମଗ୍ର ଲୋକ ଦଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ ହୁଏ; ଶୁଦ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଦଣ୍ଡଭୟରେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭୋଗର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
12.14.41
देवदानवगन्धर्वा रक्षांसि पतगोरगाः ।
तेऽपि भोगाय कल्पन्ते दण्डेनैवाभिपीडिताः ॥ १२.१४.४१ ॥
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଭୋଗର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
12.14.42
दूष्येयुः सर्ववर्णाश्च भिद्येरन्सर्वसेतवः ।
सर्वलोकप्रकोपश्च भवेद्दण्डस्य विभ्रमात् ॥ १२.१४.४२ ॥
ଦଣ୍ଡର ବିଭ୍ରମ (ଅପବ୍ୟବହାର) ଯୋଗୁଁ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଦୂଷିତ ହେବେ, ସମସ୍ତ ସେତୁ (ମର୍ଯ୍ୟାଦା) ଭାଙ୍ଗିଯିବ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଉପଦ୍ରବ ହେବ।
12.14.43
यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश्चरति पापहा ।
प्रजास्तत्र न मुह्यन्ति नेता चेत्साधु पश्यति ॥ १२.१४.४३ ॥
କଳା ଓ ରକ୍ତ ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ପାପନାଶକ ଦଣ୍ଡ ଯେଉଁଠି ବିଚରଣ କରେ, ସେଠାରେ ପ୍ରଜାମାନେ ମୋହରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ଯଦି ନେତା ଭଲ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
12.14.44
आहुस्तस्य प्रणेतारं राजानं सत्यवादिनम् ।
समीक्ष्यकारिणं प्राज्ञं धर्मकामार्थकोविदम् ॥ १२.१४.४४ ॥
ତାଙ୍କ ନେତାଙ୍କୁ ସେମାନେ ରାଜା ବୋଲନ୍ତି, ଯିଏ ସତ୍ୟବାଦୀ, ବିଚାରପୂର୍ବକ କର୍ମ କରେ, ପ୍ରାଜ୍ଞ, ଧର୍ମ-କାମ-ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାତା।
12.14.45
तं राजा प्रणयन्सम्यक्स्वर्गायाभिप्रवर्तते ।
कामात्मविषयी क्षुद्रो दण्डेनैव निहन्यते ॥ १२.१४.४५ ॥
ସେହି ରାଜା ତାହାକୁ ସମ୍ୟକ ଭାବେ ଶାସନ କରି ସ୍ୱର୍ଗ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କାମ ଓ ବିଷୟରେ ମଜ୍ଜିତ କ୍ଷୁଦ୍ର ଲୋକ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବଧ ହୁଏ।
12.14.46
दण्डो हि सुमहातेजा दुर्धरश्चाकृतात्मभिः ।
धर्माद्विचलितं हन्ति नृपमेव सबान्धवम् ॥ १२.१४.४६ ॥
ଦଣ୍ଡ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଧର୍ଷ; ଧର୍ମରୁ ବିଚଳିତ ରାଜାଙ୍କୁ ସେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହିତ ବଧ କରେ।
12.14.47
ततो दुर्गं च राष्ट्रं च लोकं च सचराचरम् ।
अन्तरिक्षगतांश्चैव मुनीन्देवांश्च हिंसति ॥ १२.१४.४७ ॥
ତା'ପରେ ତାହା ଦୁର୍ଗ, ରାଷ୍ଟ୍ର, ଚରାଚର ସହିତ ଲୋକ, ଆକାଶସ୍ଥ ମୁନି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହିଂସା କରେ।
12.14.48
सोऽसहायेन मूढेन लुब्धेनाकृतबुद्धिना ।
अशक्यो न्यायतो नेतुं विषयांश्चैव सेवता ॥ १२.१४.४८ ॥
ଅସହାୟ, ମୂଢ଼, ଲୋଭୀ, ଅପକ୍ୱ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ବିଷୟ ସେବନ କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ନ୍ୟାୟ ସହିତ ଚଳାଇବା ଅସମ୍ଭବ।
12.14.49
शुचिना सत्यसन्धेन नीतिशास्त्रानुसारिणा ।
दण्डः प्रणेतुं शक्यो हि सुसहायेन धीमता ॥ १२.१४.४९ ॥
ଶୁଚି, ସତ୍ୟସଂଧ, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରୀ, ସୁସହାୟଯୁକ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଦଣ୍ଡ ପ୍ରୟୋଗ ସମ୍ଭବ।
12.14.50
स्वराष्ट्रे न्यायवर्ती स्याद्भृशदण्डश्च शत्रुषु ।
सुहृत्स्वजिह्मः स्निग्धेषु ब्राह्मणेषु क्षमान्वितः ॥ १२.१४.५० ॥
ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ନ୍ୟାୟନିଷ୍ଠ ରହିବା ଉଚିତ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସରଳ ରହିବା ଉଚିତ, ସ୍ନେହୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ଷମାଶୀଳ ରହିବା ଉଚିତ।
12.14.51
एवंवृत्तस्य राज्ञस्तु शिलोञ्छेनापि जीवतः ।
विस्तीर्येत यशो लोके तैलबिन्दुरिवाम्भसि ॥ १२.१४.५१ ॥
ଏପରି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କ ଯଶ, ଶିଲୋଞ୍ଛରେ ଜୀବନଧାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଳରେ ତୈଳବିନ୍ଦୁ ପରି ଜଗତରେ ବିସ୍ତାର ଲାଭ କରେ।
12.14.52
अतस्तु विपरीतस्य नृपतेरकृतात्मनः ।
संक्षिप्येन यशो लोके घृतबिन्दुरिवाम्भसि ॥ १२.१४.५२ ॥
କିନ୍ତୁ ବିପରୀତ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, ଆତ୍ମସଂଯମହୀନ ରାଜାଙ୍କ ଯଶ, ଜଳରେ ଘିଅ ବିନ୍ଦୁ ପରି ଜଗତରେ ସଙ୍କୁଚିତ ହୁଏ।
12.14.53
देवदेवेन रुद्रेण ब्रह्मणा च महीपते ।
विष्णुना चैव देवेन शक्रेण च महात्मना ॥ १२.१४.५३ ॥
ହେ ମହୀପତି! ଦେବଦେବ ରୁଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ ଓ ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା (ଏହା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି)।
12.14.54
लोकपालैश्च भूतैश्च पाण्डवैश्च महात्मभिः ।
धर्माद्विचलिता राजन्धार्तराष्ट्रा निपातिताः।
अधार्मिका दुराचाराः ससैन्या विनिपातिताः ॥ १२.१४.५४ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଲୋକପାଳ, ପ୍ରାଣୀ ଓ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମରୁ ବିଚଳିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପତିତ ହେଲେ; ଅଧାର୍ମିକ ଓ ଦୁରାଚାରୀ ସେମାନେ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ।
12.14.55
तान्निहत्य न दोषस्ते स्वल्पोऽपि जगतीपते ।
छलेन मायया वाऽथ क्षत्रधर्मेण वा नृप ॥ १२.१४.५५ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାରେ ତୁମର ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ଦୋଷ ନାହିଁ, ହେ ପୃଥିବୀପତି. ଛଳରେ, ମାୟାରେ, ବା କ୍ଷତ୍ରିୟଧର୍ମରେ, ହେ ନୃପ.
12.14.56
मित्रता सर्वभूतेषु दानमध्ययनं तपः ।
ब्राह्मणस्यैव धर्मः स्यान्न राज्ञो राजसत्तम ॥ १२.१४.५६ ॥
ସର୍ବଭୂତ ପ୍ରତି ମିତ୍ରତା, ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ, ତପ — ଏସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧର୍ମ, ରାଜାର ନୁହେଁ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ.
12.14.57
असतां प्रतिषेधश्च सतां च परिपालनम् ।
एष राज्ञां परो धर्मः समरे चापलायनम् ॥ १२.१४.५७ ॥
ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ନିବାରଣ ଏବଂ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପାଳନ — ଏହା ରାଜାମାନଙ୍କର ପରମ ଧର୍ମ; ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାଇ ନ ଯିବା ମଧ୍ୟ.
12.14.58
यस्मिन्क्षमा च क्रोधश्च दानादाने भयाभये ।
निग्रहानुग्रहौ चोभौ स वै धर्मविदुच्यते ॥ १२.१४.५८ ॥
ଯାହାଠାରେ କ୍ଷମା ଏବଂ କ୍ରୋଧ, ଦାନ ଏବଂ ଗ୍ରହଣ, ଭୟ ଏବଂ ଅଭୟ, ନିଗ୍ରହ ଏବଂ ଅନୁଗ୍ରହ — ଏ ଦୁଇଟି ଥାଏ, ସେ ହିଁ ଧର୍ମଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ.
12.14.59
न श्रुतेन न दानेन न सांत्वेन न चेज्यया ।
त्वयेयं पृथिवी लब्धा न संकोचेन चाप्युत ॥ १२.१४.५९ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନରେ ନୁହେଁ, ଦାନରେ ନୁହେଁ, ସାନ୍ତ୍ୱନାରେ ନୁହେଁ, ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ — ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀ ପାଇଛ; ସଙ୍କୋଚରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ.
12.14.60
यत्तद्बलममित्राणां तथा वीरसमुद्यतम् ।
हस्त्यश्वरथसंपन्नं त्रिभिरङ्गैरनुत्तमम् ॥ १२.१४.६० ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସେହି ସେନା, ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଜ୍ଜିତ, ହସ୍ତୀ-ଅଶ୍ୱ-ରଥରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ତିନି ଅଙ୍ଗରେ ଅନୁତ୍ତମ ଥିଲା.
12.14.61
रक्षितं द्रोणकर्णाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च ।
तत्त्वया निहतं वीर तस्माद्भुङ्क्ष्व वसुंधराम् ॥ १२.१४.६१ ॥
ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଓ କୃପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ସେନାକୁ, ହେ ବୀର, ତୁମେ ବଧ କରିଛ; ତେଣୁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଭୋଗ କର।
12.14.62
जम्बूद्वीपो महाराज नानाजनपदैर्युतः ।
त्वया पुरुषशार्दूल दण्डेन मृदितः प्रभो ॥ १२.१४.६२ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଅନେକ ଜନପଦରେ ଯୁକ୍ତ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପକୁ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ତୁମେ ଦଣ୍ଡରେ ଦମନ କରିଛ।
12.14.63
जम्बूद्वीपेन सदृशः क्रौञ्चद्वीपो नराधिप ।
अपरेण महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६३ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ସଦୃଶ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ, ଯାହା ମହାମେରୁର ପଶ୍ଚିମରେ ଅଛି, ତାହାକୁ ତୁମେ ଦଣ୍ଡରେ ଦମନ କରିଛ।
12.14.64
क्रौञ्चद्वीपेन सदृशः शाकद्वीपो नराधिप ।
पूर्वेण तु महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६४ ॥
ହେ ନରାଧିପ, କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ ସଦୃଶ ଶାକଦ୍ୱୀପ, ଯାହା ମହାମେରୁର ପୂର୍ବରେ ଅଛି, ତାହାକୁ ତୁମେ ଦଣ୍ଡରେ ଦମନ କରିଛ।
12.14.65
उत्तरेण महामेरोः शाकद्वीपेन संमितः ।
भद्राश्वः पुरुषव्याघ्र दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६५ ॥
ମହାମେରୁର ଉତ୍ତରରେ ଶାକଦ୍ୱୀପ ସଦୃଶ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଅଛି; ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ତୁମେ ତାହାକୁ ଦଣ୍ଡରେ ଦମନ କରିଛ।
12.14.66
द्वीपाश्च सान्तरद्वीपा नानाजनपदाश्रयाः ।
विगाह्य सागरं वीर दण्डेन मृदितास्त्वया ॥ १२.१४.६६ ॥
ହେ ବୀର, ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅନେକ ଜନପଦର ଆଶ୍ରୟ ସେହି ଦ୍ୱୀପ ଓ ଅନ୍ତରଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ଦଣ୍ଡରେ ଦମନ କରିଛ।
12.14.67
एतान्यप्रतिमेयानि कृत्वा कर्माणि भारत ।
न प्रीयसे महाराज पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ १२.१४.६७ ॥
ହେ ଭାରତ, ଏପରି ଅତୁଳନୀୟ କର୍ମ କରି, ହେ ମହାରାଜ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନାହାଁନ୍ତି।
12.14.68
स त्वं भ्रातॄनिमान्दृष्ट्वा प्रतिनन्दस्व भारत ।
ऋषभानिव संमत्तान्गजेन्द्रान्गर्जितानिव ॥ १२.१४.६८ ॥
ହେ ଭାରତ, ଆପଣ ଏହି ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ, ଯେପରି ମତ୍ତ ବୃଷ ଓ ଗର୍ଜନକାରୀ ଗଜରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି ହୁଅନ୍ତି।
12.14.69
अमरप्रतिमाः सर्वे शत्रुसाहाः परंतपाः ।
एकैकोऽपि सुखायैषां मम स्यादिति मे मतिः ॥ १२.१४.६९ ॥
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅମରଙ୍କ ସମତୁଲ୍ୟ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଓ ଶତ୍ରୁତାପକ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସୁଖ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତେ, ଏହା ମୋର ମତ।
12.14.70
किं पुनः पुरुषव्याघ्राः पतयो मे नरर्षभाः ।
समस्तानीन्द्रियाणीव शरीरस्य विचेष्टने ॥ १२.१४.७० ॥
ତେବେ ମୋ ସ୍ୱାମୀମାନେ — ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ନରଋଷଭ — ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପରି ଶରୀରର କ୍ରିୟାରେ ମୋ ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।
12.14.71
अनृतं नाब्रवीच्छ्वश्रूः सर्वज्ञा सर्वदर्शिनी ।
युधिष्ठिरस्त्वां पाञ्चालि सुखे धास्यत्यनुत्तमे ॥ १२.१४.७१ ॥
ସର୍ବଜ୍ଞା, ସର୍ବଦର୍ଶିନୀ ଶାଶୁ କେବେ ମିଛ କହିନାହାଁନ୍ତି। ହେ ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମକୁ ଅନୁତ୍ତମ ସୁଖରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବେ।
12.14.72
इत्वा राजसहस्राणि बहून्याशुपराक्रमः ।
तद्व्यर्थं संप्रपश्यामि मोहात्तव जनाधिप ॥ १२.१४.७२ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ଶହଶହ ରାଜାଙ୍କୁ ବଧ କରି ଦ୍ରୁତ ପରାକ୍ରମୀ ଆପଣଙ୍କର ସେହି ପରିଶ୍ରମ ମୋହ ହେତୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଛି ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖୁଛି।
12.14.73
येषामुन्मत्तको ज्येष्ठः सर्वे तेऽप्यनुसारिणः ।
तवोन्मादान्महाराजसोन्मादाः सर्वपाण्डवाः ॥ १२.१४.७३ ॥
ଯାହାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଉନ୍ମାଦ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଅନୁଗାମୀ। ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ଉନ୍ମାଦ ହେତୁ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ମାଦ ହୋଇଛନ୍ତି।
12.14.74
यदि हि स्युरनुन्मत्ता भ्रातरस्ते नराधिप ।
बद्ध्वा त्वां नास्तिकैः सार्धं प्रशासेयुर्वसुंधराम् ॥ १२.१४.७४ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ତୁମ ଭାଇମାନେ ଯଦି ଉନ୍ମାଦ ନ ହୋଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ସେମାନେ ତୁମକୁ ନାସ୍ତିକମାନଙ୍କ ସହ ବାନ୍ଧି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରନ୍ତେ।
12.14.75
कुरुते मूढ एवं हि यः श्रेयो नाधिगच्छति ।
धूपैरञ्जनयोगैश्च नस्यकर्मभिरेव च ॥ १२.१४.७५ ॥
ଯେ ମୂର୍ଖ ଶ୍ରେୟ ପାଏ ନାହିଁ, ସେ ଏପରି କରେ; ଧୂପ, ଅଞ୍ଜନ ପ୍ରୟୋଗ ଓ ନସ୍ୟକର୍ମ ଦ୍ୱାରା (ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଉଚିତ)।
12.14.76
उन्मत्तिरपनेतव्या तव राजन्यदृच्छया ।
भेषजैः स चिकित्स्यः स्याद्य उन्मार्गेण गच्छति ॥ १२.१४.७६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ଉନ୍ମାଦ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଦୂର କରାଯିବା ଉଚିତ। ଯେ କୁପଥରେ ଚାଲେ, ସେ ଔଷଧରେ ଚିକିତ୍ସା ଯୋଗ୍ୟ।
12.14.77
साहं सर्वाधमा लोके स्त्रीणां भरतसत्तम ।
तथा विनिकृता पुत्रैर्याऽहमिच्छामि जीवितुम् ॥ १२.१४.७७ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗତରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସର୍ବାଧମ; ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଅପମାନିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
12.14.78
धृतराष्ट्रसुता राजन्नित्यमुत्पथगामिनः ।
तादृशानां वधे दोषं नाहं पश्यामि कर्हिचित् ॥ १२.१४.७८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସଦା କୁପଥଗାମୀ। ଏପରି ଲୋକଙ୍କ ବଧରେ ମୁଁ କେବେ ଦୋଷ ଦେଖେ ନାହିଁ।
12.14.79
इमांश्चोशनसा गीताञ्श्लोकाञ्श्रृणु नराधिप ॥ १२.१४.७९ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଉଶନସଙ୍କ ଗାଇଥିବା ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣନ୍ତୁ।
12.14.80
आत्महन्ताऽर्थहन्ता च बन्धुहन्ता विषप्रदः ।
अकारणेन हन्ता च यश्च भार्यां परामृशेत् ॥ १२.१४.८० ॥
ଆତ୍ମଘାତୀ, ଧନହର୍ତ୍ତା, ବନ୍ଧୁହନ୍ତା, ବିଷଦାତା, ଅକାରଣେ ହନ୍ତା, ଏବଂ ଯେ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ—
12.14.81
निर्दोषं वधमेतेषां षण्णामप्याततायिनाम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच भगवान्भार्गवाय महात्मने ॥ १२.१४.८१ ॥
ଏହି ଛଅ ଆତତାୟୀଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବୋଲି ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
12.14.82
ब्रह्मक्षत्रविशां राजन्सत्पथे वर्तिनामपि ।
प्रसह्यागारमागम्य हन्तारं गरदं तथा ॥ १२.१४.८२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସତ୍ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଘରକୁ ବଳପୂର୍ବକ ପଶି ହନନକାରୀ ଓ ବିଷଦାତାକୁ (ବଧ କରାଯାଇପାରେ)।
12.14.83
अभक्ष्यापेयदातारमग्निदं च निशातयेत् ।
मार्ग एष महीपानां गोब्राह्मणवधेषु च ॥ १२.१४.८३ ॥
ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଅପେୟ ଦାତା ଏବଂ ଅଗ୍ନିଦାତାକୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ। ଗୋ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧରେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ପଥ ଏହି।
12.14.84
केशग्रहे च नारीणामपि युध्येत्पितामहम् ।
ब्रह्माणं देवदेवेशं किं पुनः पापकारिणम् ॥ १२.१४.८४ ॥
ନାରୀର କେଶ ଧରିଲେ ଦେବଦେବ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ପାପୀ ବିଷୟରେ କଣ କହିବା।
12.14.85
गोब्राह्मणार्थे व्यसने च राज्ञां राष्ट्रोपमर्दे स्वशरीरहेतोः ।
स्त्रीणां च विक्रुष्टरुतानि श्रुत्वा विप्रोऽपि युध्येत महाप्रभावः ॥ १२.१४.८५ ॥
ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ବିପଦରେ, ରାଷ୍ଟ୍ରର ବିନାଶରେ, ନିଜ ଶରୀର ପାଇଁ, ଏବଂ ନାରୀମାନଙ୍କର ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଶୁଣି ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
12.14.86
धर्माद्विचलितं विप्रं निहन्यादाततायिनम् ।
तस्यान्यत्र वधं विद्वान्मनसाऽपि न चिन्तयेत् ॥ १२.१४.८६ ॥
ଧର୍ମରୁ ବିଚଳିତ, ଆତତାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମାରିବା ଉଚିତ। ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ବଧ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବେ ନାହିଁ।
12.14.87
गोब्राह्मणवधे वृत्तं मन्त्रत्राणार्थमेव च ।
निहन्यात्क्षत्रियो विप्रं स्वकुटुम्बस्य चाप्तये ॥ १२.१४.८७ ॥
ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବଧ ସମୟରେ, ମନ୍ତ୍ରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ନିଜ ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବ।
12.14.88
तस्करेण नृशंसेन धर्मात्प्रचलितेन च ।
क्षत्रबन्धुः परं शक्त्या युध्येद्विप्रेण संयुगे ॥ १२.१४.८८ ॥
ଚୋର, ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଏବଂ ଧର୍ମରୁ ବିଚଳିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହିତ କ୍ଷତ୍ରିୟ-ବନ୍ଧୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଲଢ଼ିବା ଉଚିତ।
12.14.89
आततायिनमायान्तमपि वेदान्तपारगम् ।
जिघांसन्तं जिघांसीयान्न तेन भ्रूणहा भवेत् ॥ १२.१४.८९ ॥
ବେଦାନ୍ତ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ ବି ମାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଆସୁଥିବା ଆତତାୟୀକୁ, ତାକୁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରାଯାଇପାରେ; ତାହାଦ୍ୱାରା ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟା ପାପ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.14.90
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वाऽप्यन्त्यजोपि वा ।
न हन्याद्ब्राह्मणं शान्तं तृणेनापि कदाचन ॥ १२.१४.९० ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଯେହେ ହେଉ, ଶାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ତୃଣରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ମାରିବ ନାହିଁ।
12.14.91
ब्राह्मणायावगुर्याद्यः स्पृष्ट्वा गुरुतरं महत् ।
वर्षाणां त्रिशतं पापः प्रतिष्ठां नाधिगच्छति ॥ १२.१४.९१ ॥
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଆଘାତ କରେ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମହା ଭାରୀ ପାପ କରେ, ସେ ପାପୀ ତିନିଶହ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥିତି ପାଏ ନାହିଁ।
12.14.92
सहस्राणि च वर्षाणि निहत्य नरके पतेत् ।
तस्मान्नैवावगुर्याद्धि नैव शस्त्रं निपातयेत् ॥ १२.१४.९२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଲୋକ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ନରକରେ ପଡ଼େ। ଅତଏବ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଆଘାତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.14.93
शोणितं यावतः पांसून्गृह्णातीति हि धारणा ।
तावतीः स समाः पापो नरके परिवर्तते ॥ १२.१४.९३ ॥
ରକ୍ତ ଯେତେ ଧୂଳିକଣା ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେତେ ବର୍ଷ ସେ ପାପୀ ନରକରେ ଘୂରେ, ଏହା ଧାରଣା।
12.14.94
त्वगस्थिभेदं विप्रस्य यः कुर्यात्कारयेत वा ।
ब्रह्महा स तु विज्ञेयः प्रायश्चित्ती नराधमः ॥ १२.१४.९४ ॥
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଚର୍ମ ଓ ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗେ, କିମ୍ବା ଭଙ୍ଗାଏ, ତାକୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେ ନରାଧମ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
12.14.95
श्रोत्रियं ब्राह्मणं हत्वा तथाऽऽत्रेयीं च ब्राह्मणीम् ।
चतुर्विशतिवर्षाणि चरेद्ब्रह्महणो व्रतम् ॥ १२.१४.९५ ॥
ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ସେହିପରି ଆତ୍ରେୟୀ ବଂଶର ବ୍ରାହ୍ମଣୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଲୋକ ଚବିଶ ବର୍ଷ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
12.14.96
द्विगुणां ब्रह्महत्येयं सर्वैः प्रोक्ता महर्षिभिः ।
प्रायश्चित्तमकुर्वाणं कृताङ्कं विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.९६ ॥
ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି କହିଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ଦୁଇଗୁଣ। ଯେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରେ ନାହିଁ, ତାକୁ ଚିହ୍ନିତ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମାଜରୁ ନିର୍ବାସିତ କରିବା ଉଚିତ।
12.14.97
ब्राह्मणं क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं वा घातयेन्नृपः ।
ब्रह्मघ्नं तस्करं चैव माभूदेवं चरिष्यति ॥ १२.१४.९७ ॥
ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ଓ ଚୋରଙ୍କୁ ବଧ କରାଉ; ଯେପରି ଏମିତି ଆଚରଣ ପୁଣି ନ ହେଉ।
12.14.98
छित्त्वा हस्तौ च पादौ च नासिकोष्ठौ च भूपतिः ।
ब्रह्मघ्नं चोत्तमं पापं नेत्रोद्धारेण योजयेत् ॥ १२.१४.९८ ॥
ରାଜା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ସେହି ମହାପାପୀର ହାତ, ଗୋଡ଼, ନାକ ଓ ଓଠ କାଟି ତା'ର ଆଖି ଉପାଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।
12.14.99
शूद्रस्यैव स्मृतो दण्डस्तद्वद्राजन्यवैश्ययोः ।
प्रायश्चित्तमकुर्वाणं ब्राह्मणं तु प्रवासयेत् ॥ १२.१४.९९ ॥
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦଣ୍ଡ କୁହାଯାଇଛି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସେହିପରି; କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ନିର୍ବାସିତ କରିବା ଉଚିତ।
12.14.100
क्षत्रियं वैश्यशूद्रौ च शस्त्रेणैव च घातयेत् ।
ब्रह्मघ्नान्ब्राह्मणात्राजा कृताङ्कान्विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.१०० ॥
ରାଜା କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ବଧ କରାଉ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ଓ ଚିହ୍ନିତ ଲୋକଙ୍କୁ ନିର୍ବାସିତ କରାଉ।
12.14.101
विकलेन्द्रियांस्त्रिवर्णांश्च चण्डालैः सह वासयेत् ।
तैश्च यः संपिबेत्कश्चित्स पिबन्ब्रह्महा भवेत् ॥ १२.१४.१०१ ॥
ବିକଳେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ତ୍ରିବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ; ଯେ କେହି ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ପାନ କରେ, ସେ ପାନ କରିବା ମାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ହୁଏ।
12.14.102
प्रेतानां न च देयानि पिण्डदानानि केनचित् ॥ १२.१४.१०२ ॥
ପ୍ରେତମାନଙ୍କୁ କେହି ପିଣ୍ଡଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.14.103
कृष्णवर्णा विरूपा च निर्णीता लम्बमूर्धजा ।
दुनोत्यदृष्ट्वा कर्तारं ब्रह्महत्येति तां विदुः ॥ १२.१४.१०३ ॥
କଳା ବର୍ଣ୍ଣ, ବିରୂପା ଓ ଲମ୍ବା କେଶବିଶିଷ୍ଟା ବୋଲି ନିର୍ଣ୍ଣୀତା ସେ, କର୍ତ୍ତାକୁ ନ ଦେଖି ଦୁଃଖ ଦିଏ — ତାକୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
12.14.104
ब्रह्मघ्नेन पिबन्तश्च विप्रा देशाः पुराणि च ।
अचिरादेव पीड्यन्ते दुर्भिक्षव्याधितस्करैः ॥ १२.१४.१०४ ॥
ବ୍ରହ୍ମଘାତକ ସହ ପାନ କରୁଥିବା ବିପ୍ରମାନେ, ଦେଶ ଓ ନଗର ଶୀଘ୍ର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ରୋଗ ଓ ଚୋରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି।
12.14.105
ब्राह्मणं पापकर्माणं विप्राणामाततायिनम् ।
क्षत्रियं वैश्यशूद्रौ च नेत्रोद्धारेण योजयेत् ॥ १२.१४.१०५ ॥
ପାପକର୍ମୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିପ୍ରମାନଙ୍କର ଆତତାୟୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ଚକ୍ଷୁ ଉପାଡ଼ିବା ଦଣ୍ଡରେ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
12.14.106
दुर्बलानां बलं राजा बलिनो ये च साधवः ।
बलिनां दुर्बलानां च पापानां मृत्त्युरिष्यते ॥ १२.१४.१०६ ॥
ରାଜା ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କର ବଳ; ବଳବାନ ସାଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି। ବଳବାନ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ବିହିତ।
12.14.107
सदोषमपि यो हन्यादश्राव्य जगतीपते ।
दुर्बलं बलवन्तं वा स पराजयमर्हति ॥ १२.१४.१०७ ॥
ହେ ଭୂପତି! ଦୋଷୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ନ ଶୁଣି ମାରେ — ଦୁର୍ବଳ ହେଉ କି ବଳବାନ — ସେ ପରାଜୟର ଯୋଗ୍ୟ।
12.14.108
राजाज्ञां प्राड्विवाकं च नेच्छेद्यच्चापि निष्पतेत् ।
साक्षिणं साधुवाक्यं च जितं तमपि निर्दिशेत् ॥ १२.१४.१०८ ॥
ରାଜାଜ୍ଞା ଓ ନ୍ୟାୟାଧୀଶଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯିଏ ନିରପେକ୍ଷ ନୁହେଁ ତାକୁ ମଧ୍ୟ; ସାକ୍ଷୀ ଓ ସତ୍ୟବାକ୍ୟ, ଏବଂ ପରାଜିତକୁ ମଧ୍ୟ (ଦୋଷୀ) ଦର୍ଶାଇବା ଉଚିତ।
12.14.109
बन्धनान्निष्पतेद्यच्च प्रतिभूर्न ददाति च ।
कुलजश्च धनाढ्यश्च स पराजयमर्हति ॥ १२.१४.१०९ ॥
ଯେ ବନ୍ଧନରୁ ପଳାଏ, ଯେ ପ୍ରତିଭୂ ଦିଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେ କୁଳୀନ ଓ ଧନୀ — ସେ ପରାଜୟର ଯୋଗ୍ୟ।
12.14.110
राजाज्ञया समाहूतो यो न गच्छेत्सभां नरः ।
बलवन्तमुपाश्रित्य सायुधः स पराजितः ॥ १२.१४.११० ॥
ରାଜାଜ୍ଞାରେ ଆହୂତ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସଭାକୁ ନ ଯାଏ ଏବଂ ବଳବାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅସ୍ତ୍ରସହ ରହେ, ସେ ପରାଜିତ।
12.14.111
तं दण्डेन विनिर्जित्य महासाहसिकं नरम् ।
वियुक्तदेहसर्वस्वं परलोकं विसर्जयेत् ॥ १२.१४.१११ ॥
ସେହି ମହାସାହସିକ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଦଣ୍ଡରେ ଜିଣି, ଦେହ ଓ ସର୍ବସ୍ୱ ହରାଇଥିବାଙ୍କୁ ପରଲୋକକୁ ପଠାଇବା ଉଚିତ।
12.14.112
मृतस्यापि न देयानि पिण्डदानानि केनचित् ।
दत्त्वा दण्डं प्रयच्छेत मध्यमं पूर्वसाहयम् ॥ १२.१४.११२ ॥
ମୃତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କେହି ପିଣ୍ଡଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ପୂର୍ବ ସହାୟତା ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟମ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
12.14.113
कुलस्त्रीव्यभिचारं च राष्ट्रस्य च विमर्दनम् ।
ब्रह्महत्यां च चौर्यं च राजद्रोहं च पञ्चमम् ॥ १२.१४.११३ ॥
କୁଳସ୍ତ୍ରୀ ସହ ବ୍ୟଭିଚାର, ରାଷ୍ଟ୍ର ବିନାଶ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା, ଚୋରି ଓ ରାଜଦ୍ରୋହ — ଏହା ପଞ୍ଚମ।
12.14.114
युद्धादन्यत्र हिंसायां सुरापस्य च कीर्तने ।
महान्तं गुरुतल्पे च मित्रद्रोहे च पातकम् ॥ १२.१४.११४ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ହିଂସାରେ, ମଦ୍ୟପକୁ ପ୍ରଶଂସାରେ, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସହ ଶୟନରେ ଓ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହରେ — ଏହା ମହାପାପ।
12.14.115
न कथंचिदुपेक्षेत महासाहसिकं नरम् ।
सर्वस्वमपहृत्याशु ततः प्राणैर्वियोजयेत् ॥ १२.१४.११५ ॥
ମହାସାହସିକ ମନୁଷ୍ୟକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାର ସର୍ବସ୍ୱ ଶୀଘ୍ର ହରଣ କରି ତା'ପରେ ତାର ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ହରଣ କରିବା ଉଚିତ।
12.14.116
त्रिषु वर्णेषु यो दण्डः प्रणीतो ब्रह्मणा पुरा ।
महासाहसिकं विप्रं कृताङ्कं विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.११६ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦଣ୍ଡ ବିଧାନ କରିଥିଲେ — ମହାସାହସିକ, ଚିହ୍ନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ନିର୍ବାସିତ କରିବା ଉଚିତ।
12.14.117
साहस्रो वा भवेद्दण्डः काञ्चनो देहनिष्क्रिया ।
चतुर्णामपि वर्णानामेवमाहोशना कविः ॥ १२.१४.११७ ॥
ହଜାର (ମୁଦ୍ରା) ଦଣ୍ଡ, ବା ସୁନାର ଦଣ୍ଡ, କିମ୍ବା ଶାରୀରିକ ଦଣ୍ଡ ହେବା ଉଚିତ; ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କବି ଉଶନା ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି।
12.14.118
नारीणां बालवृद्धानां गोपतेश्च महामतिः ।
पापानां दुर्विनीतानां प्राणान्तं च बृहस्पतिः।
दण्डमाह महाभाग सर्वेषामाततायिनाम् ॥ १२.१४.११८ ॥
ନାରୀ, ବାଳକ-ବୃଦ୍ଧ, ରାଜା — ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏବଂ ପାପୀ ଓ ଦୁର୍ବିନୀତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାମତି ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରାଣଦଣ୍ଡ କହିଛନ୍ତି। ହେ ମହାଭାଗ, ସମସ୍ତ ଆତତାୟୀଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଏହି ଦଣ୍ଡ କହିଥିଲେ।
12.14.119
सर्वेषां पापबुद्धीनां पापकर्मैव क्वुर्वताम् ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां दण्डो निर्दोष इष्यते।
सौबलस्य च दुर्बुद्धेः कर्णस्य च दुरात्मनः ॥ १२.१४.११९ ॥
ପାପବୁଦ୍ଧି ଓ ପାପକର୍ମ କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦୋଷ ଦଣ୍ଡ ହିଁ ଇଚ୍ଛିତ; ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ସୌବଳ (ଶକୁନି) ଓ ଦୁରାତ୍ମା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
12.14.120
पश्यतां चैव शूराणां याऽहं द्यूते सभां तदा ।
रजस्वला समानीता भवतां पश्यतां नृप।
वाससैकेन संवीता तव दोषेण भूपते ॥ १२.१४.१२० ॥
ବୀରମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଜୁଆ ସଭାକୁ ସେତେବେଳେ ମୁଁ ରଜସ୍ୱଳା ଅବସ୍ଥାରେ ଆଣିତ ହେଲି। ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତା ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ଦୋଷରେ, ହେ ଭୂପତି।
12.14.121
माभूद्धर्मविलोपस्ते धृतराष्ट्रकुलक्षयात् ।
क्रोधाग्निना तु दग्धं च सपशुद्रव्यसंचयम् ॥ १२.१४.१२१ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବଂଶର ବିନାଶରେ ଆପଣଙ୍କ ଧର୍ମ ଲୋପ ନ ପାଉ; କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ପଶୁ ଓ ଧନସଞ୍ଚୟ ସହିତ ତାହା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି।
12.14.122
साऽहमेवंविधं दुःखं संप्राप्ता तव हेतुना ।
आदित्यस्य प्रसादेन न च प्राणैर्वियोजिता ॥ १२.१४.१२२ ॥
ସେହି ମୁଁ, ଆପଣଙ୍କ କାରଣରୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ପାଇଲି; କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କୃପାରେ ପ୍ରାଣରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲି ନାହିଁ।
12.14.123
रक्षिता देवदेवेन जगतः कालहेतुना ।
दिवाकरेण देवेन विवस्त्रा न कृता तदा ॥ १२.१४.१२३ ॥
ଜଗତର କାଳହେତୁ, ଦେବଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ରକ୍ଷିତା ହେଲି; ସେତେବେଳେ ମୋତେ ବସ୍ତ୍ରହୀନା କରାଯାଇ ନଥିଲା।
12.14.124
एतेषां यतमानानां न मेऽद्य वचनं मृषा ।
त्वं तु सर्वां महीं त्यक्त्वा कुरुषे स्वयमापदम् ॥ १२.१४.१२४ ॥
ଏମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ କଥା, ମୋ କଥା ଆଜି ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଆପଣ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ନିଜେ ଏହି ବିପଦ ଡାକି ଆଣୁଛନ୍ତି।
12.14.125
यथाऽऽस्तां संमतौ राज्ञां पृथिव्यां राजसत्तम् ।
मांधाता चाम्बरीषश्च तथा राजन्विराजसे ॥ १२.१४.१२५ ॥
ପୃଥିବୀରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଯେପରି ଥିଲେ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମାନ୍ଧାତା ଓ ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ପରି, ସେହିପରି ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ଶୋଭିବେ।
12.14.126
प्रशाधि पृथिवीं देवीं प्रजा धर्मेण पालयन् ।
सपर्वतवनद्वीपां मा राजन्विमना भव ॥ १२.१४.१२६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପର୍ବତ, ବନ ଓ ଦ୍ୱୀପ ସହିତ ଏହି ଦେବୀ ପୃଥିବୀକୁ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାପାଳନ କରି ଶାସନ କର; ମନ ଦୁଃଖିତ କର ନାହିଁ।
12.14.127
यजस्व विविधैर्यज्ञैर्युध्यस्वारीन्प्रयच्छ च ।
धनानि भोगान्वासांसि द्विजातिभ्यो नृपोत्तम ॥ १२.१४.१२७ ॥
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୃପତି, ବିବିଧ ଯଜ୍ଞ କର, ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଧନ, ଭୋଗ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କର।