มหาภารตะ · อัธยายะ 12.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.14.1
अव्याहरति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
भ्रातृणां ब्रुवतां तांस्तान्विविधान्वेदनिश्चयान् ॥ १२.१४.१ ॥
ธรรมราชายุธิษฐิระ บุตรแห่งกุนตี ไม่ตรัสอะไรเลย ขณะที่บรรดาพี่น้องกล่าวคำวินิจฉัยอันหนักแน่นต่างๆ ซึ่งอ้างจากพระเวท
12.14.2
महाभिजनसंपन्ना श्रीमत्यायतलोचना ।
अभ्यभाषत राजानं द्रौपदी योषितां वरा ॥ १२.१४.२ ॥
เทราปที ผู้เกิดในตระกูลอันยิ่งใหญ่ งดงามรุ่งเรือง มีดวงตาอันยาวงาม เป็นเลิศในบรรดาสตรี กล่าวกับพระราชา
12.14.3
आसीनमृषभं राज्ञां भ्रातृभिः परिवारितम् ।
सिंहशार्दूलसदृशैर्वारणैरिव यूथपम् ॥ १२.१४.३ ॥
พระราชาผู้เป็นดั่งวัวหนุ่มในหมู่กษัตริย์ประทับอยู่ โดยมีพี่น้องล้อมรอบ เหมือนจ่าฝูงช้างที่มีฝูงห้อมล้อม พี่น้องเหล่านั้นดุจราชสีห์และเสือโคร่ง
12.14.4
अभिमानवती नित्यं विशेषेण युधिष्ठिरे ।
लालिता सततं राज्ञा धर्माधर्मनिदर्शिनी ॥ १२.१४.४ ॥
นางมีความทะนงอยู่เสมอ โดยเฉพาะต่อยุธิษฐิระ ได้รับความรักใคร่จากพระราชาเป็นนิตย์ และเป็นผู้ชี้แนะธรรมกับอธรรม
12.14.5
आमन्त्रयित्वा सुश्रोणी साम्ना परमवल्गुना ।
भर्तारमभिसंप्रेक्ष्य ततो वचनमब्रवीत् ॥ १२.१४.५ ॥
นางเรียกขานสามีด้วยถ้อยคำที่อ่อนโยนและไพเราะยิ่ง ผู้มีสะโพกงามจ้องมองสามีแล้วจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
12.14.6
इमे ते भ्रातरः पार्थ शुष्यन्ते स्तोकका इव ।
वावाश्यमानास्तिष्ठन्ति न चैनानभिनन्दसे ॥ १२.१४.६ ॥
ข้าแต่ปารถะ พี่น้องของพระองค์เหล่านี้กำลังเหี่ยวเฉาเหมือนเด็กน้อย ยืนคร่ำครวญอยู่ และพระองค์ก็ไม่ปลอบโยนพวกเขาเลย
12.14.7
नन्दयैतान्महाराज मत्तानिव महाद्विपान् ।
उपपन्नेन वाक्येन सततं दुःखभागिनः ॥ १२.१४.७ ॥
มหาราชเอ๋ย ขอทรงปลอบโยนผู้เป็นทุกข์เหล่านี้อยู่เสมอ ด้วยถ้อยคำที่เหมาะสม ดุจการปลอบช้างใหญ่ที่คลุ้มคลั่งให้สงบ
12.14.8
कथं द्वैतवने राजन्पूर्वमुक्त्वा तथा वचः ।
भ्रातॄनेतान्स्म सहिताञ्शीतवातातपार्दितान् ॥ १२.१४.८ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อครั้งในป่าไทวตะ พระองค์ได้ตรัสถ้อยคำเช่นนั้นไว้แล้ว ไฉนจึงทอดพระเนตรพี่น้องเหล่านี้ ซึ่งอยู่พร้อมกัน และบอบช้ำด้วยความหนาว ลม และความร้อนเล่า
12.14.9
वयं दुर्योधनं हत्वा मृधे भोक्ष्याम मेदिनीम् ।
संपूर्णां सर्वकामानामाहवे विजयैषिणः ॥ १२.१४.९ ॥
เมื่อเราสังหารทุรโยธน์ในสนามรบแล้ว พวกเราผู้แสวงหาชัยชนะจะได้เสวยแผ่นดินอันเต็มไปด้วยความปรารถนาทั้งปวง
12.14.10
नृवीरांश्च रथान्हत्वा निहत्य च महागजान् ।
संस्तीर्य च रथैर्भूमिं ससादिभिररिंदमाः ॥ १२.१४.१० ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู เมื่อสังหารนักรบผู้กล้า รถศึก และช้างใหญ่ได้แล้ว และปูพื้นแผ่นดินด้วยรถศึกและทหารม้า
12.14.11
यजेभ विविधैर्यज्ञैः समृद्धैराप्तदक्षिणैः ।
वनवासकृतं दुःखं भविष्यति सुखाय नः ॥ १२.१४.११ ॥
พวกเราจะประกอบยัญพิธีต่างๆ อันรุ่งเรือง พร้อมด้วยทักษิณาอันบริบูรณ์ และความทุกข์จากการถูกเนรเทศเข้าป่าจะกลายเป็นความสุขของพวกเรา
12.14.12
इत्येतानेवमुक्त्वा त्वं स्वयं धर्मभृतां वर ।
कथमद्य पुनर्वीर विनिहंसि मनांसि नः ॥ १२.१४.१२ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษผู้เลิศในหมู่ผู้ทรงธรรม เมื่อพระองค์เองได้ตรัสเช่นนี้กับพวกเขาแล้ว ไฉนวันนี้พระองค์จึงยังบดขยี้จิตใจของพวกเราอีก
12.14.13
न क्लीबो वसुधां भुङ्क्ते न क्लीबो धनमश्नुते ।
न क्लीबस्य गृहे पुत्रा मत्स्याः पङ्क इवासते ॥ १२.१४.१३ ॥
ผู้ไร้สมรรถภาพไม่อาจครอบครองแผ่นดิน ผู้ไร้สมรรถภาพไม่อาจได้รับทรัพย์ ในเรือนของผู้ไร้สมรรถภาพ บรรดาบุตรย่อมนอนอยู่เหมือนปลาในโคลน
12.14.14
नादण्डः क्षत्रियो भाति नादण्डो भूमिमश्नुते ।
नादण्डस्य प्रजा राज्ञः सुखं विन्दन्ति भारत ॥ १२.१४.१४ ॥
กษัตริย์ที่ไม่มีอาชญาย่อมไม่รุ่งเรือง ผู้ไม่มีอาชญาย่อมไม่ได้แผ่นดิน ข้าแต่ภารตะ ประชาราษฎร์ของพระราชาผู้ไม่มีอาชญาย่อมไม่พบความสุข
12.14.15
सदेवासुरगन्घर्वैरप्सरोभिर्विभूषितम् ।
रक्षोभिर्गुह्यकैर्नागैर्मनुष्यैश्च विभूषितम् ॥ १२.१४.१५ ॥
ประดับด้วยเทพ อสุระ คนธรรพ์ และอัปสร ประดับด้วยรากษส กุหยกะ นาค และมนุษย์ด้วย
12.14.16
त्रिवर्गेण च संपूर्णं त्रिवर्गस्यागमेन च ।
दण्डेनाभ्याहृतं सर्वं जगद्भोगाय कल्पते ॥ १२.१४.१६ ॥
โลกทั้งสิ้นที่บริบูรณ์ด้วยไตรวรรค และเชื่อมโยงกับคำสอนแห่งไตรวรรค เมื่อถูกปกครองด้วยอาชญา ย่อมสมควรแก่การเสวยสุข
12.14.17
स्वायंभुवं महीपाल आगमं शृणु शाश्वतम् ।
विप्राणां विदितश्चायं तव चैव विशांपते ॥ १२.१४.१७ ॥
ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน จงฟังจารีตอันนิรันดร์ของสวยัมภู (พระพรหม) ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน จารีตนี้เป็นที่รู้กันในหมู่พราหมณ์ และพระองค์ก็ทรงทราบเช่นกัน
12.14.18
अराजके हि लोकेऽस्मिन्सर्वतो विद्रुते भयात् ।
रक्षार्थमस्य लोकस्य राजानमसृजत्प्रभुः।
महाकायं महावीर्यं पालने जगतः क्षमम् ॥ १२.१४.१८ ॥
เพราะในโลกนี้ที่ไร้กษัตริย์ ถูกความกลัวกระจัดกระจายไปทุกทิศ พระผู้เป็นเจ้าจึงทรงสร้างกษัตริย์เพื่อคุ้มครองโลกนี้ ผู้มีร่างกายใหญ่โต มีอานุภาพยิ่งใหญ่ และสามารถค้ำจุนโลก
12.14.19
अनिलाग्नियमार्काणामिन्द्रस्य वरुणस्य च ।
चन्द्रवित्तेशयोश्चैव मात्रा निर्हृत्य शाश्वतीः ॥ १२.१४.१९ ॥
ด้วยการดึงแก่นแท้อันนิรันดร์ของวายุ อัคนี ยม สุริยะ อินทร์ วรุณ จันทร์ และเจ้าแห่งทรัพย์ (กุเวร) (กษัตริย์จึงถูกสร้างขึ้น)
12.14.20
यस्मादेषां सुरेन्द्राणां संभवत्यंशतो नृपः ।
तस्मादभिभवत्येष सर्वभूतानि तेजसा ॥ १२.१४.२० ॥
เพราะกษัตริย์เกิดจากส่วนหนึ่งของเหล่าเทพเจ้าผู้เป็นใหญ่เหล่านี้ ฉะนั้นพระองค์จึงครอบงำสรรพสัตว์ทั้งปวงด้วยรัศมีของพระองค์
12.14.21
तपत्यादित्यवच्चैव चक्षूंषि च मनांसि च ।
च चैनं भुवि शक्नोति कश्चिदप्यभिवीक्षितुम् ॥ १२.१४.२१ ॥
เขาแผดแสงเหมือนดวงอาทิตย์ ไม่มีผู้ใดบนแผ่นดินจะสามารถมองเขาตรงๆ ด้วยดวงตาหรือด้วยจิตใจได้
12.14.22
सोऽग्निर्भवति वायुश्च सोऽर्कः सोमश्च धर्मराट् ।
स कुबेरः स वरुणः स महेन्द्रः प्रतापवान् ॥ १२.१४.२२ ॥
พระองค์คืออัคนี คือวายุ คือดวงอาทิตย์และพระโสม และทรงเป็นราชาแห่งธรรม พระองค์คือกุเพระ คือวรุณ คือพระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ทรงอานุภาพ
12.14.23
पितामहस्य देवस्य विष्णोः शर्वस्य चैव हि ।
ऋषीणां चैव सर्वेषां तस्मिंस्तेजः प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१४.२३ ॥
ตำนานพระพรหม พระวิษณุ พระศรวะ และเหล่าฤๅษีทั้งปวง รัศมีของเทพเจ้าเหล่านี้ตั้งมั่นอยู่ในพระองค์
12.14.24
बालोऽपि नावमन्तव्यो मनुष्य इति भूमिपः ।
महती देवता ह्येषा नररूपेण तिष्ठति ॥ १२.१४.२४ ॥
แม้เป็นกษัตริย์ที่ยังทรงพระเยาว์ ก็ไม่ควรดูหมิ่นว่า เขาเป็นเพียงมนุษย์ เพราะนี่คือเทวะผู้ยิ่งใหญ่ที่ประทับอยู่ในร่างมนุษย์
12.14.25
एकमेव दहत्यग्निर्नरं दुरुपसर्पिणम् ।
कुलं दहति राजाग्निः सपशुद्रव्यसंचयम् ॥ १२.१४.२५ ॥
ไฟเผาเพียงคนเดียวที่เข้าใกล้มันอย่างไม่ถูกต้อง แต่ไฟของกษัตริย์เผาไหม้ทั้งตระกูล พร้อมทั้งฝูงสัตว์และทรัพย์สมบัติที่สะสมไว้
12.14.26
धृतराष्ट्रकुलं दग्धं क्रोधोद्भूतेन वह्निना ।
प्रत्यक्षमेतल्लोकस्य संशयो हि न विद्यते ॥ १२.१४.२६ ॥
ตระกูลของธฤตราษฎร์ถูกเผาไหม้ด้วยไฟที่เกิดจากความโกรธ เรื่องนี้ปรากฏชัดต่อโลก ไม่มีข้อสงสัยใดๆ เลย
12.14.27
कुलजो वृत्तसंपन्नो धार्मिकश्च महीपतिः ।
प्रजानां पालने युक्तः पूज्यते दैवतैरपि ॥ १२.१४.२७ ॥
กษัตริย์ผู้มีเชื้อสายสูงส่ง ประกอบด้วยความประพฤติดี เป็นผู้ทรงธรรม และขวนขวายในการคุ้มครองประชาราษฎร์ ย่อมได้รับการเคารพบูชาแม้จากเหล่าเทวดา
12.14.28
कार्यं योऽवेक्ष्य शक्तिं च देशकालौ च तत्वतः ।
कुरुते धर्मसिद्ध्यर्थं वैश्वरूप्यं पुनः पुनः ॥ १२.१४.२८ ॥
ผู้ที่พิจารณากิจการโดยแท้จริง ทั้งกำลังของตน สถานที่ และกาลเวลา แล้วลงมือกระทำด้วยวิธีการต่างๆ นานา ซ้ำแล้วซ้ำเล่า เพื่อให้ธรรมสำเร็จ
12.14.29
तस्य प्रसादे पद्मा श्रीर्विजयश्च पराक्रमे ।
मृत्युश्च वसति क्रोधे सर्वतेजोमयो हि सः ॥ १२.१४.२९ ॥
ด้วยพระกรุณาของพระองค์ พระปัทมาและพระศรีประทับอยู่ ชัยชนะอยู่ในความกล้าหาญของพระองค์ และความตายสถิตอยู่ในความโกรธของพระองค์ เพราะพระองค์ทรงเป็นผู้ประกอบด้วยรัศมีทั้งปวงอย่างแท้จริง
12.14.30
तं यस्तु द्वेष्टि संमोहात्स विनश्यति मानवः ।
तस्य ह्याशुविनाशाय राजाऽपि कुरुते मनः ॥ १२.१४.३० ॥
มนุษย์ผู้ใดเกลียดชังพระองค์เพราะความหลงผิด ย่อมพินาศ เพื่อความพินาศอย่างรวดเร็วของเขานั้น แม้พระราชาเองก็ทรงตั้งพระทัยไว้
12.14.31
तस्माद्धर्मं यदिष्टेषु स व्यवस्यति पार्थिवः ।
अनिष्टं चाप्यनिष्टेषु तद्धर्मं न विचालयेत् ॥ १२.१४.३१ ॥
เพราะฉะนั้น พระราชาย่อมกำหนดธรรมสำหรับผู้ที่เป็นที่รัก และกำหนดสิ่งที่ไม่พึงปรารถนาสำหรับผู้ที่ไม่พึงปรารถนา พระองค์ไม่ควรให้ธรรมนั้นคลาดเคลื่อนไป
12.14.32
तस्यार्थे सर्वभूतानां गोप्तारं धर्ममात्मजम् ।
ब्रह्मतेजोमयं दण्डमसृजत्पूर्वमीश्वरः ॥ १२.१४.३२ ॥
เพื่อประโยชน์แก่พระราชานั้น พระผู้เป็นเจ้าได้ทรงสร้างไม้เท้าแห่งการลงทัณฑ์แต่เดิมมา ซึ่งเต็มไปด้วยรัศมีของพรหมัน เป็นผู้คุ้มครองสรรพสัตว์ และเกิดจากพระองค์เองในฐานะธรรม
12.14.33
तस्य सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
भयाद्भोगाय कल्पन्ते धर्मान्न विचलन्ति च ॥ १२.१४.३३ ॥
เพราะความกลัวต่อไม้เท้านั้น สรรพสัตว์ทั้งที่ไม่เคลื่อนที่และที่เคลื่อนที่ ย่อมพร้อมที่จะรับความสุข และไม่คลาดเคลื่อนจากธรรม
12.14.34
देशकालौ च शक्तिं च कार्यं चावेक्ष्य तत्वतः ।
यथार्हतः संप्रणयेन्नरेष्वन्यायवर्तिषु ॥ १२.१४.३४ ॥
พระราชาพึงพิจารณาสถานที่ กาลเวลา กำลัง และกิจการโดยแท้จริง แล้วลงทัณฑ์แก่มนุษย์ผู้ประพฤติอธรรมตามที่สมควรแก่เขา
12.14.35
स राजा पुरुषो दण्डः स नेता शासिता च सः ।
वर्णानामाश्रमाणां च धर्मप्रभुरथाव्ययः ॥ १२.१४.३५ ॥
พระราชานั้นคือบุรุษ พระองค์คือไม้เท้าแห่งการลงทัณฑ์ พระองค์คือผู้นำและผู้ปกครอง ทรงเป็นเจ้าแห่งธรรมที่ไม่เสื่อมสูญ สำหรับวรรณะทั้งหลายและอาศรมทั้งหลาย
12.14.36
दण्डः शास्ति प्रजाः सर्वा दण्ड एवाभिरक्षति ।
दण्डः सुप्तेषु जागर्ति दण्डं धर्मं विदुर्बुधाः ॥ १२.१४.३६ ॥
การลงทัณฑ์ปกครองประชาราษฎร์ทั้งปวง การลงทัณฑ์เท่านั้นที่คุ้มครองพวกเขา ในหมู่ผู้ที่หลับใหล การลงทัณฑ์ตื่นอยู่ ปราชญ์ทั้งหลายรู้ว่าการลงทัณฑ์นั่นเองคือธรรม
12.14.37
सुसमीक्ष्य धृतो दण्डः सर्वा रञ्जयति प्रजाः ।
असमीक्ष्य प्रणीतस्तु विनाशयति सर्वशः ॥ १२.१४.३७ ॥
การลงทัณฑ์ที่ใช้อย่างรอบคอบย่อมทำให้ประชาราษฎร์ทั้งปวงชื่นชม ส่วนการลงทัณฑ์ที่ใช้โดยขาดการพิจารณาย่อมทำลายพวกเขาให้สิ้นไปโดยสิ้นเชิง
12.14.38
यदि न प्रणयेद्राजा दण्डं दण्ड्येष्वतन्द्रितः ।
जले मत्स्यानिवाभक्ष्यन्दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १२.१४.३८ ॥
หากพระราชาไม่ลงทัณฑ์แก่ผู้ที่ควรถูกลงทัณฑ์โดยไม่เกียจคร้าน ผู้ที่แข็งแรงกว่าจะกลืนกินผู้ที่อ่อนแอกว่า เหมือนปลาใหญ่กลืนกินปลาเล็กในน้ำ
12.14.39
काकोऽद्याच्च पुरोडाशं श्वा चैवावलिहेद्धविः ।
स्वामित्वं न क्वचिच्च स्यात्प्रपद्येताधरोत्तरम् ॥ १२.१४.३९ ॥
อีกาจะกินขนมปัดที่ใช้ในพิธีบูชา สุนัขจะเลียเครื่องบูชา ความเป็นใหญ่จะไม่มีอยู่ที่ใดเลย และสูงกับต่ำจะกลับตาลปัตร
12.14.40
सर्वो दण्डजितो लोको दुर्लभस्तु शुचिर्नरः ।
दण्डस्य हि भयात्सर्वं जगद्भोगाय कल्पते ॥ १२.१४.४० ॥
โลกทั้งปวงถูกควบคุมได้ด้วยการลงทัณฑ์ และคนที่บริสุทธิ์นั้นหาได้ยาก เพราะความกลัวต่อการลงทัณฑ์เท่านั้น โลกทั้งสิ้นจึงพร้อมที่จะรับความสุข
12.14.41
देवदानवगन्धर्वा रक्षांसि पतगोरगाः ।
तेऽपि भोगाय कल्पन्ते दण्डेनैवाभिपीडिताः ॥ १२.१४.४१ ॥
เทพ อสูร คันธรรพ รากษส นก และนาคทั้งหลาย ก็ย่อมคู่ควรแก่การเสวยสุขได้ก็ต่อเมื่อถูกบังคับด้วยการลงทัณฑ์เท่านั้น
12.14.42
दूष्येयुः सर्ववर्णाश्च भिद्येरन्सर्वसेतवः ।
सर्वलोकप्रकोपश्च भवेद्दण्डस्य विभ्रमात् ॥ १२.१४.४२ ॥
หากการลงทัณฑ์สับสนวุ่นวาย วรรณทั้งปวงก็จะเสื่อมเสีย คันดินและเขตแดนทั้งปวงจะพังทลาย และความโกลาหลจะเกิดขึ้นทั่วทุกโลก
12.14.43
यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश्चरति पापहा ।
प्रजास्तत्र न मुह्यन्ति नेता चेत्साधु पश्यति ॥ १२.१४.४३ ॥
ณ ที่ใดที่ไม้เท้าแห่งการลงทัณฑ์ซึ่งมีสีคล้ำและตาแดง ผู้ขจัดบาป เคลื่อนไปอยู่ ประชาชนที่นั่นย่อมไม่หลงทาง หากผู้นำมองเห็นอย่างถูกต้อง
12.14.44
आहुस्तस्य प्रणेतारं राजानं सत्यवादिनम् ।
समीक्ष्यकारिणं प्राज्ञं धर्मकामार्थकोविदम् ॥ १२.१४.४४ ॥
ผู้ที่นำทางเขาเขาเรียกว่ากษัตริย์ คือผู้กล่าวแต่ความจริง กระทำการด้วยความรอบคอบ เป็นปราชญ์ และรอบรู้ในธรรม กามะ และอรรถ
12.14.45
तं राजा प्रणयन्सम्यक्स्वर्गायाभिप्रवर्तते ।
कामात्मविषयी क्षुद्रो दण्डेनैव निहन्यते ॥ १२.१४.४५ ॥
กษัตริย์ผู้ปกครองด้วยการนำที่ถูกต้องย่อมมุ่งสู่สวรรค์ ส่วนคนต่ำช้าที่ยอมตนต่อกามและวิษยวัตถุ ย่อมถูกฆ่าด้วยไม้เท้าแห่งการลงทัณฑ์นั่นเอง
12.14.46
दण्डो हि सुमहातेजा दुर्धरश्चाकृतात्मभिः ।
धर्माद्विचलितं हन्ति नृपमेव सबान्धवम् ॥ १२.१४.४६ ॥
การลงทัณฑ์นั้นมีอานุภาพยิ่งใหญ่ และยากที่ผู้ยังไม่ฝึกตนจะทนรับไหว มันย่อมโจมตีกษัตริย์ที่หลุดจากธรรม พร้อมทั้งญาติพี่น้องของเขา
12.14.47
ततो दुर्गं च राष्ट्रं च लोकं च सचराचरम् ।
अन्तरिक्षगतांश्चैव मुनीन्देवांश्च हिंसति ॥ १२.१४.४७ ॥
แล้วมันย่อมทำร้ายป้อมปราการ แคว้น โลกทั้งสิ้นพร้อมสัตว์ที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว และแม้แต่ฤๅษีและเทพที่สถิตอยู่ในอากาศ
12.14.48
सोऽसहायेन मूढेन लुब्धेनाकृतबुद्धिना ।
अशक्यो न्यायतो नेतुं विषयांश्चैव सेवता ॥ १२.१४.४८ ॥
ผู้ที่ไร้ผู้ช่วย หลงงมงาย โลภ มีปัญญาไม่เจริญ และหมกมุ่นในวิษยวัตถุ ย่อมไม่อาจนำทางไปด้วยความยุติธรรมได้
12.14.49
शुचिना सत्यसन्धेन नीतिशास्त्रानुसारिणा ।
दण्डः प्रणेतुं शक्यो हि सुसहायेन धीमता ॥ १२.१४.४९ ॥
ผู้ที่บริสุทธิ์ ซื่อตรงต่อคำมั่น ดำเนินตามศาสตร์แห่งนีติ และเป็นปราชญ์ที่มีผู้ช่วยที่ดี เท่านั้นจึงสามารถใช้ไม้เท้าแห่งการลงทัณฑ์ได้
12.14.50
स्वराष्ट्रे न्यायवर्ती स्याद्भृशदण्डश्च शत्रुषु ।
सुहृत्स्वजिह्मः स्निग्धेषु ब्राह्मणेषु क्षमान्वितः ॥ १२.१४.५० ॥
ให้เขาตั้งมั่นในความยุติธรรมภายในแคว้นของตน มีการลงทัณฑ์อย่างเข้มงวดต่อศัตรู ซื่อตรงต่อมิตร และมีความอดทนต่อผู้ที่รักใคร่และต่อพราหมณ์
12.14.51
एवंवृत्तस्य राज्ञस्तु शिलोञ्छेनापि जीवतः ।
विस्तीर्येत यशो लोके तैलबिन्दुरिवाम्भसि ॥ १२.१४.५१ ॥
ความรุ่งเรืองของกษัตริย์ผู้ประพฤติเช่นนี้ แม้เขาจะดำรงชีวิตด้วยการเก็บรวงข้าวที่เหลือ ก็จะแผ่ไปทั่วโลก ดุจหยดน้ำมันบนผิวน้ำ
12.14.52
अतस्तु विपरीतस्य नृपतेरकृतात्मनः ।
संक्षिप्येन यशो लोके घृतबिन्दुरिवाम्भसि ॥ १२.१४.५२ ॥
แต่ความรุ่งเรืองของกษัตริย์ผู้ประพฤติตรงข้ามจากนี้ ผู้ไม่รู้จักข่มใจตน ย่อมหดหายไปในโลก ดุจหยดเนยใสบนผิวน้ำ
12.14.53
देवदेवेन रुद्रेण ब्रह्मणा च महीपते ।
विष्णुना चैव देवेन शक्रेण च महात्मना ॥ १२.१४.५३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน ได้ทรงกำหนดไว้โดยพระรุทรผู้เป็นเทพแห่งเทพ โดยพระพรหม โดยพระวิษณุผู้เป็นเทพ และโดยพระอินทร์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
12.14.54
लोकपालैश्च भूतैश्च पाण्डवैश्च महात्मभिः ।
धर्माद्विचलिता राजन्धार्तराष्ट्रा निपातिताः।
अधार्मिका दुराचाराः ससैन्या विनिपातिताः ॥ १२.१४.५४ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ โอรสของท้าวธฤตราษฎร์ผู้เคลื่อนจากธรรม ถูกโค่นล้มโดยโลกบาล โดยสรรพสัตว์ และโดยปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้อธรรมและประพฤติชั่ว ถูกทำลายสิ้นพร้อมกองทัพ
12.14.55
तान्निहत्य न दोषस्ते स्वल्पोऽपि जगतीपते ।
छलेन मायया वाऽथ क्षत्रधर्मेण वा नृप ॥ १२.१४.५५ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน ข้าแต่กษัตริย์ เมื่อได้ฆ่าพวกเขาแล้ว ท่านไม่มีความผิดแม้เพียงเล็กน้อย ไม่ว่าจะด้วยการหลอกลวง ด้วยมายา หรือด้วยธรรมของกษัตริย์นักรบ
12.14.56
मित्रता सर्वभूतेषु दानमध्ययनं तपः ।
ब्राह्मणस्यैव धर्मः स्यान्न राज्ञो राजसत्तम ॥ १२.१४.५६ ॥
ความเป็นมิตรต่อสรรพสัตว์ การให้ทาน การศึกษา และตบะ นั่นคือธรรมของพราหมณ์เท่านั้น มิใช่ธรรมของกษัตริย์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์
12.14.57
असतां प्रतिषेधश्च सतां च परिपालनम् ।
एष राज्ञां परो धर्मः समरे चापलायनम् ॥ १२.१४.५७ ॥
การห้ามปรามคนชั่วและการคุ้มครองคนดี นี่คือธรรมอันสูงสุดของกษัตริย์ และการไม่หนีในสนามรบ
12.14.58
यस्मिन्क्षमा च क्रोधश्च दानादाने भयाभये ।
निग्रहानुग्रहौ चोभौ स वै धर्मविदुच्यते ॥ १२.१४.५८ ॥
ผู้ที่มีทั้งความอดทนและความโกรธ ทั้งการให้และการรับ ทั้งความกลัวและความไม่กลัว ทั้งการลงโทษและการโปรดปราน ผู้นั้นแลท่านเรียกว่าผู้รู้ธรรม
12.14.59
न श्रुतेन न दानेन न सांत्वेन न चेज्यया ।
त्वयेयं पृथिवी लब्धा न संकोचेन चाप्युत ॥ १२.१४.५९ ॥
ท่านได้แผ่นดินนี้มาไม่ใช่ด้วยการเรียนรู้ ไม่ใช่ด้วยการให้ทาน ไม่ใช่ด้วยการปลอบโยน ไม่ใช่ด้วยการบูชายัญ และก็ไม่ใช่ด้วยการถอยหดกลับ
12.14.60
यत्तद्बलममित्राणां तथा वीरसमुद्यतम् ।
हस्त्यश्वरथसंपन्नं त्रिभिरङ्गैरनुत्तमम् ॥ १२.१४.६० ॥
กองทัพของศัตรูนั้น ที่วีรบุรุษเตรียมพร้อมไว้ ประกอบด้วยช้าง ม้า และรถรบ ไม่มีกองทัพใดเหนือกว่าในองค์ประกอบทั้งสาม
12.14.61
रक्षितं द्रोणकर्णाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च ।
तत्त्वया निहतं वीर तस्माद्भुङ्क्ष्व वसुंधराम् ॥ १२.१४.६१ ॥
กองทัพนั้นได้รับการคุ้มครองโดยโทรณะและกรรณะ โดยอัศวัตถามัน และโดยกฤปะ ท่านได้สังหารมันแล้ว วีรบุรุษเอ๋ย เพราะฉะนั้นจงเสวยแผ่นดินเถิด
12.14.62
जम्बूद्वीपो महाराज नानाजनपदैर्युतः ।
त्वया पुरुषशार्दूल दण्डेन मृदितः प्रभो ॥ १२.१४.६२ ॥
ชมพูทวีป มหาราช ที่อุดมด้วยชนบทมากมาย ท่านได้ปราบมันด้วยคทาแล้ว บุรุษผู้ประเสริฐดุจพยัคฆ์ โอ้เจ้าผู้เป็นใหญ่
12.14.63
जम्बूद्वीपेन सदृशः क्रौञ्चद्वीपो नराधिप ।
अपरेण महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६३ ॥
เกราญจทวีป ซึ่งเทียบเท่าชมพูทวีป ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเขาเมรุอันยิ่งใหญ่ ท่านได้ปราบมันด้วยคทาแล้ว เจ้าแห่งมนุษย์
12.14.64
क्रौञ्चद्वीपेन सदृशः शाकद्वीपो नराधिप ।
पूर्वेण तु महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६४ ॥
ศากทวีป ซึ่งเทียบเท่าเกราญจทวีป ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเขาเมรุอันยิ่งใหญ่ ท่านได้ปราบมันด้วยคทาแล้ว เจ้าแห่งมนุษย์
12.14.65
उत्तरेण महामेरोः शाकद्वीपेन संमितः ।
भद्राश्वः पुरुषव्याघ्र दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६५ ॥
ทางทิศเหนือของเขาเมรุอันยิ่งใหญ่มีภัทราศวะ ซึ่งเทียบเท่าศากทวีป ท่านได้ปราบมันด้วยคทาแล้ว บุรุษผู้ประเสริฐดุจพยัคฆ์
12.14.66
द्वीपाश्च सान्तरद्वीपा नानाजनपदाश्रयाः ।
विगाह्य सागरं वीर दण्डेन मृदितास्त्वया ॥ १२.१४.६६ ॥
เกาะทั้งหลายและเกาะย่อย อันเป็นที่อยู่ของชนบทมากมาย เมื่อท่านข้ามมหาสมุทรแล้ว วีรบุรุษเอ๋ย ท่านได้ปราบมันด้วยคทา
12.14.67
एतान्यप्रतिमेयानि कृत्वा कर्माणि भारत ।
न प्रीयसे महाराज पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ १२.१४.६७ ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรต เมื่อได้กระทำกรรมอันหาที่เปรียบมิได้เช่นนี้แล้ว และได้รับการยกย่องจากผู้เกิดสองครั้ง มหาราชเอ๋ย ท่านกลับไม่ทรงพอพระทัย
12.14.68
स त्वं भ्रातॄनिमान्दृष्ट्वा प्रतिनन्दस्व भारत ।
ऋषभानिव संमत्तान्गजेन्द्रान्गर्जितानिव ॥ १२.१४.६८ ॥
ดังนั้น โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรต เมื่อได้เห็นพี่น้องเหล่านี้แล้ว จงยินดีเถิด ดังผู้คนยินดีเมื่อเห็นโคตัวผู้ที่กำลังเป็นสัดและช้างเอกที่กำลังคำราม
12.14.69
अमरप्रतिमाः सर्वे शत्रुसाहाः परंतपाः ।
एकैकोऽपि सुखायैषां मम स्यादिति मे मतिः ॥ १२.१४.६९ ॥
ทุกคนเทียบได้กับเทวดา เป็นผู้พิชิตศัตรูและเผาผลาญข้าศึก ความเห็นของข้าพเจ้าคือ แม้เพียงคนเดียวในหมู่พวกเขาก็จะเป็นความสุขของข้าพเจ้าได้
12.14.70
किं पुनः पुरुषव्याघ्राः पतयो मे नरर्षभाः ।
समस्तानीन्द्रियाणीव शरीरस्य विचेष्टने ॥ १२.१४.७० ॥
ยิ่งกว่านั้นเล่า สามีของข้าพเจ้าเป็นดุจพยัคฆ์ในหมู่มนุษย์ เป็นดุจวัวผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ เปรียบเหมือนอินทรีย์ทั้งหมดในการทำงานของร่างกาย
12.14.71
अनृतं नाब्रवीच्छ्वश्रूः सर्वज्ञा सर्वदर्शिनी ।
युधिष्ठिरस्त्वां पाञ्चालि सुखे धास्यत्यनुत्तमे ॥ १२.१४.७१ ॥
แม่ผัวของข้าพเจ้า ผู้รู้ทุกสิ่งและเห็นทุกสิ่ง ไม่เคยกล่าวคำเท็จ โอ้ปาญจาลี ยุธิษฐิระจะตั้งท่านไว้ในความสุขอันสูงสุด
12.14.72
इत्वा राजसहस्राणि बहून्याशुपराक्रमः ।
तद्व्यर्थं संप्रपश्यामि मोहात्तव जनाधिप ॥ १२.१४.७२ ॥
โอ้เจ้าแห่งประชาชน ท่านสังหารกษัตริย์นับพันองค์ไปมากมาย ทั้งยังมีความกล้าหาญรวดเร็ว แต่ข้าพเจ้าเห็นความพยายามนั้นของท่านว่าไร้ผล เพราะความหลงของท่าน
12.14.73
येषामुन्मत्तको ज्येष्ठः सर्वे तेऽप्यनुसारिणः ।
तवोन्मादान्महाराजसोन्मादाः सर्वपाण्डवाः ॥ १२.१४.७३ ॥
ผู้ที่พี่คนโตของพวกเขาคลุ้มคลั่ง คนเหล่านั้นทั้งหมดก็ตามเขาไปด้วย มหาราชเอ๋ย เพราะความคลั่งของท่าน พวกปาณฑพทั้งหมดก็พลอยคลั่งไปด้วย
12.14.74
यदि हि स्युरनुन्मत्ता भ्रातरस्ते नराधिप ।
बद्ध्वा त्वां नास्तिकैः सार्धं प्रशासेयुर्वसुंधराम् ॥ १२.१४.७४ ॥
หากพี่น้องของท่านไม่คลั่ง เจ้าแห่งมนุษย์เอ๋ย พวกเขาคงมัดท่านไว้พร้อมกับพวกนาสติก แล้วปกครองแผ่นดินนี้เสียแล้ว
12.14.75
कुरुते मूढ एवं हि यः श्रेयो नाधिगच्छति ।
धूपैरञ्जनयोगैश्च नस्यकर्मभिरेव च ॥ १२.१४.७५ ॥
คนโง่ที่ไม่บรรลุความดีงามย่อมประพฤติเช่นนี้ ควรรักษาเขาด้วยการรมควัน การทาด้วยยาหยอดตา และการบำบัดทางจมูก
12.14.76
उन्मत्तिरपनेतव्या तव राजन्यदृच्छया ।
भेषजैः स चिकित्स्यः स्याद्य उन्मार्गेण गच्छति ॥ १२.१४.७६ ॥
ความคลั่งของท่าน โอ้กษัตริย์ ต้องขจัดออกไปด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง ผู้ที่เดินทางผิดควรได้รับการรักษาด้วยยา
12.14.77
साहं सर्वाधमा लोके स्त्रीणां भरतसत्तम ।
तथा विनिकृता पुत्रैर्याऽहमिच्छामि जीवितुम् ॥ १२.१४.७७ ॥
ข้าพเจ้า โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในสกุลภรต เป็นผู้ต่ำต้อยที่สุดในหมู่สตรีทั้งหลายในโลก ทั้งที่ถูกลูกชายทำให้อับอายเช่นนี้ ข้าพเจ้ายังปรารถนาจะมีชีวิตอยู่
12.14.78
धृतराष्ट्रसुता राजन्नित्यमुत्पथगामिनः ।
तादृशानां वधे दोषं नाहं पश्यामि कर्हिचित् ॥ १२.१४.७८ ॥
โอ้กษัตริย์ บรรดาโอรสของธฤตราษฎร์ล้วนเป็นผู้เดินทางผิดอยู่เป็นนิตย์ ในการฆ่าคนเช่นนั้น ข้าพเจ้าไม่เคยเห็นโทษเลยแม้สักครั้ง
12.14.79
इमांश्चोशनसा गीताञ्श्लोकाञ्श्रृणु नराधिप ॥ १२.१४.७९ ॥
โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ จงฟังคาถาเหล่านี้ที่อุศนัสขับร้องไว้
12.14.80
आत्महन्ताऽर्थहन्ता च बन्धुहन्ता विषप्रदः ।
अकारणेन हन्ता च यश्च भार्यां परामृशेत् ॥ १२.१४.८० ॥
ผู้ฆ่าตนเอง ผู้ชิงทรัพย์ ผู้ฆ่าญาติ ผู้ให้ยาพิษ ผู้ฆ่าโดยไม่มีเหตุ และผู้ที่แตะต้องภรรยาของผู้อื่น
12.14.81
निर्दोषं वधमेतेषां षण्णामप्याततायिनाम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच भगवान्भार्गवाय महात्मने ॥ १२.१४.८१ ॥
พระพรหมผู้ทรงเป็นภควัน ตรัสต่อภารควะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ว่า การฆ่าผู้รุกรานทั้งหกเหล่านี้ย่อมไม่มีโทษ
12.14.82
ब्रह्मक्षत्रविशां राजन्सत्पथे वर्तिनामपि ।
प्रसह्यागारमागम्य हन्तारं गरदं तथा ॥ १२.१४.८२ ॥
ดูกรพระราชา ผู้ที่บุกเข้าไปในเรือนของพราหมณ์ กษัตริย์ หรือแพศย์ผู้ดำเนินตามทางแห่งธรรม แล้วฆ่าหรือวางยาพิษ ย่อมควรถูกฆ่า
12.14.83
अभक्ष्यापेयदातारमग्निदं च निशातयेत् ।
मार्ग एष महीपानां गोब्राह्मणवधेषु च ॥ १२.१४.८३ ॥
ผู้ที่ให้อาหารหรือเครื่องดื่มที่ต้องห้าม และผู้วางเพลิง ควรถูกฆ่า นี่คือทางของพระมหากษัตริย์ในกรณีที่มีการฆ่าโคและพราหมณ์
12.14.84
केशग्रहे च नारीणामपि युध्येत्पितामहम् ।
ब्रह्माणं देवदेवेशं किं पुनः पापकारिणम् ॥ १२.१४.८४ ॥
เมื่อผมของสตรีถูกคว้าไว้ ควรต่อสู้แม้กับพระพรหมผู้เป็นปู่ เจ้าแห่งเทพทั้งหลาย จะกล่าวไปไยถึงผู้ที่กระทำบาป
12.14.85
गोब्राह्मणार्थे व्यसने च राज्ञां राष्ट्रोपमर्दे स्वशरीरहेतोः ।
स्त्रीणां च विक्रुष्टरुतानि श्रुत्वा विप्रोऽपि युध्येत महाप्रभावः ॥ १२.१४.८५ ॥
เพื่อประโยชน์แก่โคและพราหมณ์ ในยามวิบัติของพระราชา ในความพินาศของแคว้น เพื่อตนเองและร่างกายของตน และเมื่อได้ยินเสียงร้องของสตรี แม้พราหมณ์ผู้มีอานุภาพยิ่งใหญ่ก็ควรต่อสู้
12.14.86
धर्माद्विचलितं विप्रं निहन्यादाततायिनम् ।
तस्यान्यत्र वधं विद्वान्मनसाऽपि न चिन्तयेत् ॥ १२.१४.८६ ॥
พราหมณ์ที่หลุดจากธรรมและเป็นผู้รุกราน ย่อมควรถูกฆ่า ผู้มีปัญญาไม่ควรแม้แต่คิดในใจถึงวิธีอื่นนอกจากการฆ่าเขา
12.14.87
गोब्राह्मणवधे वृत्तं मन्त्रत्राणार्थमेव च ।
निहन्यात्क्षत्रियो विप्रं स्वकुटुम्बस्य चाप्तये ॥ १२.१४.८७ ॥
เมื่อมีการฆ่าโคและพราหมณ์ และเพื่อการคุ้มครองมนตร์ทั้งหลาย กษัตริย์ย่อมฆ่าพราหมณ์ได้ เพื่อความเจริญของครอบครัวของตน
12.14.88
तस्करेण नृशंसेन धर्मात्प्रचलितेन च ।
क्षत्रबन्धुः परं शक्त्या युध्येद्विप्रेण संयुगे ॥ १२.१४.८८ ॥
กษัตริย์ที่เป็นเพียงในนาม ควรต่อสู้ด้วยกำลังทั้งหมดในสงครามกับพราหมณ์ที่เป็นโจร เป็นคนโหดร้าย และหลุดจากธรรม
12.14.89
आततायिनमायान्तमपि वेदान्तपारगम् ।
जिघांसन्तं जिघांसीयान्न तेन भ्रूणहा भवेत् ॥ १२.१४.८९ ॥
แม้ผู้รุกรานที่เชี่ยวชาญพระเวทอันจบแล้ว เมื่อเข้ามาด้วยเจตนาจะฆ่า ผู้ที่ประสงค์จะฆ่าเขาก็ฆ่าเขาได้ ด้วยการกระทำนั้นเขาไม่ได้ชื่อว่าเป็นผู้ฆ่าทารกในครรภ์
12.14.90
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वाऽप्यन्त्यजोपि वा ।
न हन्याद्ब्राह्मणं शान्तं तृणेनापि कदाचन ॥ १२.१४.९० ॥
ไม่ว่าจะเป็นพราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ ศูทร หรือแม้ผู้ต่ำที่สุด ไม่ควรฆ่าพราหมณ์ผู้สงบ แม้ด้วยใบหญ้าแม้เพียงเล็กน้อยก็ไม่ควรเลย
12.14.91
ब्राह्मणायावगुर्याद्यः स्पृष्ट्वा गुरुतरं महत् ।
वर्षाणां त्रिशतं पापः प्रतिष्ठां नाधिगच्छति ॥ १२.१४.९१ ॥
ผู้ที่ทำร้ายพราหมณ์ และด้วยการสัมผัสก่อบาปหนักและยิ่งใหญ่ ผู้มีบาปนั้นจะไม่ได้ที่ตั้งเป็นเวลาสามร้อยปี
12.14.92
सहस्राणि च वर्षाणि निहत्य नरके पतेत् ।
तस्मान्नैवावगुर्याद्धि नैव शस्त्रं निपातयेत् ॥ १२.१४.९२ ॥
เมื่อฆ่าพราหมณ์แล้ว เขาย่อมตกลงสู่นรกนับพันปี เพราะฉะนั้นไม่ควรทำร้ายเขา และไม่ควรใช้อาวุธฟันเขาเลย
12.14.93
शोणितं यावतः पांसून्गृह्णातीति हि धारणा ।
तावतीः स समाः पापो नरके परिवर्तते ॥ १२.१४.९३ ॥
มีความเชื่อว่า เลือดจับเอาฝุ่นผงได้เท่าไร ผู้มีบาปนั้นก็หมุนวนอยู่ในนรกเป็นจำนวนปีเท่านั้น
12.14.94
त्वगस्थिभेदं विप्रस्य यः कुर्यात्कारयेत वा ।
ब्रह्महा स तु विज्ञेयः प्रायश्चित्ती नराधमः ॥ १२.१४.९४ ॥
ผู้ใดทำให้หนังและกระดูกของพราหมณ์แตก หรือให้ผู้อื่นทำ พึงทราบว่าเขาเป็นผู้ฆ่าพราหมณ์ และคนต่ำช้าที่สุดนั้นต้องชดใช้ด้วยการลงโทษเพื่อชดเชย
12.14.95
श्रोत्रियं ब्राह्मणं हत्वा तथाऽऽत्रेयीं च ब्राह्मणीम् ।
चतुर्विशतिवर्षाणि चरेद्ब्रह्महणो व्रतम् ॥ १२.१४.९५ ॥
ผู้ฆ่าพราหมณ์ผู้ศึกษาพระเวท และพราหมณีแห่งสกุลอาตรี ผู้นั้นพึงรักษาวัตรชดใช้ตลอดยี่สิบสี่ปี
12.14.96
द्विगुणां ब्रह्महत्येयं सर्वैः प्रोक्ता महर्षिभिः ।
प्रायश्चित्तमकुर्वाणं कृताङ्कं विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.९६ ॥
มหาฤๅษีทั้งปวงได้กล่าวว่า บาปจากการฆ่าพราหมณ์นั้นหนักเป็นสองเท่า ผู้ที่ไม่ชดใช้ด้วยการลงโทษเพื่อชดเชย พึงประทับตราและขับออกจากชุมชนพราหมณ์
12.14.97
ब्राह्मणं क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं वा घातयेन्नृपः ।
ब्रह्मघ्नं तस्करं चैव माभूदेवं चरिष्यति ॥ १२.१४.९७ ॥
ให้พระราชาสั่งให้ฆ่าพราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ หรือศูทร และให้ฆ่าผู้ฆ่าพราหมณ์และโจรด้วย เพื่อไม่ให้การประพฤติเช่นนี้เกิดขึ้นอีก
12.14.98
छित्त्वा हस्तौ च पादौ च नासिकोष्ठौ च भूपतिः ।
ब्रह्मघ्नं चोत्तमं पापं नेत्रोद्धारेण योजयेत् ॥ १२.१४.९८ ॥
พระราชาพึงตัดมือและเท้า จมูกและริมฝีปากออกเสีย แล้วลงโทษผู้ฆ่าพราหมณ์ผู้มีบาปหนักที่สุดด้วยการควักลูกตาออก
12.14.99
शूद्रस्यैव स्मृतो दण्डस्तद्वद्राजन्यवैश्ययोः ।
प्रायश्चित्तमकुर्वाणं ब्राह्मणं तु प्रवासयेत् ॥ १२.१४.९९ ॥
การลงโทษที่กำหนดไว้สำหรับศูทรก็เช่นเดียวกันกับกษัตริย์และแพศย์ แต่พราหมณ์ที่ไม่ชดใช้ด้วยการลงโทษเพื่อชดเชย พึงขับออกไป
12.14.100
क्षत्रियं वैश्यशूद्रौ च शस्त्रेणैव च घातयेत् ।
ब्रह्मघ्नान्ब्राह्मणात्राजा कृताङ्कान्विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.१०० ॥
พระราชาพึงให้ฆ่ากษัตริย์ แพศย์ และศูทรด้วยอาวุธ และพึงขับผู้ฆ่าพราหมณ์และผู้ที่ถูกประทับตราออกจากพราหมณ์
12.14.101
विकलेन्द्रियांस्त्रिवर्णांश्च चण्डालैः सह वासयेत् ।
तैश्च यः संपिबेत्कश्चित्स पिबन्ब्रह्महा भवेत् ॥ १२.१४.१०१ ॥
ผู้มีอวัยวะรับความรู้สึกบกพร่องและผู้ที่อยู่ในวรรณะทั้งสาม ให้ให้อยู่ร่วมกับจัณฑาล ผู้ใดดื่มร่วมกับคนเหล่านั้น ผู้นั้นเมื่อดื่มก็เป็นผู้ฆ่าพราหมณ์ด้วยการดื่มนั้นเอง
12.14.102
प्रेतानां न च देयानि पिण्डदानानि केनचित् ॥ १२.१४.१०२ ॥
ไม่พึงถวายปิณฑทานแก่ผู้ตาย โดยผู้ใดก็ตาม
12.14.103
कृष्णवर्णा विरूपा च निर्णीता लम्बमूर्धजा ।
दुनोत्यदृष्ट्वा कर्तारं ब्रह्महत्येति तां विदुः ॥ १२.१४.१०३ ॥
นางมีผิวดำ รูปร่างอัปลักษณ์ และมีผมยาวรุงรัง ย่อมเป็นผู้ที่ทรมานโดยไม่เห็นผู้กระทำ คนทั้งหลายเรียกนางว่าพรหมหัตยา
12.14.104
ब्रह्मघ्नेन पिबन्तश्च विप्रा देशाः पुराणि च ।
अचिरादेव पीड्यन्ते दुर्भिक्षव्याधितस्करैः ॥ १२.१४.१०४ ॥
พราหมณ์ที่ดื่มร่วมกับผู้ฆ่าพราหมณ์ รวมทั้งแคว้นและนครทั้งหลาย ย่อมถูกบีบคั้นในไม่ช้า ด้วยความอดอยาก โรคภัย และโจรผู้ร้าย
12.14.105
ब्राह्मणं पापकर्माणं विप्राणामाततायिनम् ।
क्षत्रियं वैश्यशूद्रौ च नेत्रोद्धारेण योजयेत् ॥ १२.१४.१०५ ॥
พึงลงโทษพราหมณ์ผู้ทำบาป และผู้เป็นอาตตายีต่อพราหมณ์ด้วยการควักลูกตา รวมทั้งกษัตริย์ แพศย์ และศูทรด้วย
12.14.106
दुर्बलानां बलं राजा बलिनो ये च साधवः ।
बलिनां दुर्बलानां च पापानां मृत्त्युरिष्यते ॥ १२.१४.१०६ ॥
พระราชาเป็นกำลังของผู้อ่อนแอ และผู้เป็นคนดีที่แข็งแรงก็เช่นกัน สำหรับผู้แข็งแรง ผู้อ่อนแอ และผู้ทำบาป ความตายเป็นสิ่งที่กำหนดไว้
12.14.107
सदोषमपि यो हन्यादश्राव्य जगतीपते ।
दुर्बलं बलवन्तं वा स पराजयमर्हति ॥ १२.१४.१०७ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน ผู้ใดฆ่าคนแม้มีความผิด โดยไม่ได้ฟังคำของเขา ไม่ว่าผู้นั้นจะอ่อนแอหรือแข็งแรง ผู้นั้นสมควรได้รับความพ่ายแพ้
12.14.108
राजाज्ञां प्राड्विवाकं च नेच्छेद्यच्चापि निष्पतेत् ।
साक्षिणं साधुवाक्यं च जितं तमपि निर्दिशेत् ॥ १२.१४.१०८ ॥
ไม่พึงปรารถนาพระราชโองการ ผู้พิพากษา หรือผู้ที่ไม่เที่ยงธรรม และพึงชี้ว่าพยานกับถ้อยคำอันชอบธรรม รวมทั้งผู้ที่แพ้คดีนั้น เป็นผู้มีความผิด
12.14.109
बन्धनान्निष्पतेद्यच्च प्रतिभूर्न ददाति च ।
कुलजश्च धनाढ्यश्च स पराजयमर्हति ॥ १२.१४.१०९ ॥
ผู้ที่หนีจากพันธนาการ ไม่ยอมให้ประกัน แต่เป็นผู้มีตระกูลดีและมั่งคั่ง ผู้นั้นสมควรได้รับความพ่ายแพ้
12.14.110
राजाज्ञया समाहूतो यो न गच्छेत्सभां नरः ।
बलवन्तमुपाश्रित्य सायुधः स पराजितः ॥ १२.१४.११० ॥
ชายผู้ได้รับเรียกตามพระราชโองการแต่ไม่ไปยังสภา และพึ่งพาชายผู้แข็งแรงพร้อมถืออาวุธ ผู้นั้นย่อมพ่ายแพ้
12.14.111
तं दण्डेन विनिर्जित्य महासाहसिकं नरम् ।
वियुक्तदेहसर्वस्वं परलोकं विसर्जयेत् ॥ १२.१४.१११ ॥
พึงปราบชายผู้ทำความรุนแรงอย่างยิ่งนั้นด้วยการลงทัณฑ์ แล้วส่งเขาไปสู่โลกอื่น โดยให้ร่างกายและทรัพย์สินทั้งหมดสูญไป
12.14.112
मृतस्यापि न देयानि पिण्डदानानि केनचित् ।
दत्त्वा दण्डं प्रयच्छेत मध्यमं पूर्वसाहयम् ॥ १२.१४.११२ ॥
แม้แก่ผู้ตายแล้ว ก็ไม่พึงถวายปิณฑทานโดยผู้ใดก็ตาม เมื่อชำระค่าปรับแล้ว พึงจ่ายจำนวนปานกลางตามความช่วยเหลือที่เคยให้ไว้ก่อนหน้านี้
12.14.113
कुलस्त्रीव्यभिचारं च राष्ट्रस्य च विमर्दनम् ।
ब्रह्महत्यां च चौर्यं च राजद्रोहं च पञ्चमम् ॥ १२.१४.११३ ॥
การล่วงประเวณีกับสตรีผู้มีตระกูล การทำลายแผ่นดิน การฆ่าพราหมณ์ การลักขโมย และการทรยศต่อพระราชา นี่คือข้อที่ห้า
12.14.114
युद्धादन्यत्र हिंसायां सुरापस्य च कीर्तने ।
महान्तं गुरुतल्पे च मित्रद्रोहे च पातकम् ॥ १२.१४.११४ ॥
การทำร้ายผู้อื่นนอกจากในสงคราม การสรรเสริญผู้ดื่มสุรา การนอนกับภริยาของคุรุ และการทรยศต่อมิตร เหล่านี้เป็นบาปใหญ่
12.14.115
न कथंचिदुपेक्षेत महासाहसिकं नरम् ।
सर्वस्वमपहृत्याशु ततः प्राणैर्वियोजयेत् ॥ १२.१४.११५ ॥
ไม่พึงละเลยชายผู้ก่อความรุนแรงอย่างยิ่งเป็นอันขาด พึงริบทรัพย์สินทั้งหมดของเขาโดยเร็ว แล้วจึงพรากชีวิตเขาเสีย
12.14.116
त्रिषु वर्णेषु यो दण्डः प्रणीतो ब्रह्मणा पुरा ।
महासाहसिकं विप्रं कृताङ्कं विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.११६ ॥
ทัณฑ์ที่พระพรหมทรงกำหนดไว้แต่ปางก่อนสำหรับวรรณะทั้งสาม คือ พราหมณ์ผู้ก่อความรุนแรงอย่างยิ่ง ที่มีตราประทับ พึงถูกขับไล่ออกไป
12.14.117
साहस्रो वा भवेद्दण्डः काञ्चनो देहनिष्क्रिया ।
चतुर्णामपि वर्णानामेवमाहोशना कविः ॥ १२.१४.११७ ॥
ให้โทษปรับหนึ่งพันหรือโทษปรับเป็นทองคำ หรือโทษลงที่ร่างกาย ท่านฤๅษีอุศนัสกล่าวไว้เช่นนี้สำหรับวรรณะทั้งสี่
12.14.118
नारीणां बालवृद्धानां गोपतेश्च महामतिः ।
पापानां दुर्विनीतानां प्राणान्तं च बृहस्पतिः।
दण्डमाह महाभाग सर्वेषामाततायिनाम् ॥ १२.१४.११८ ॥
สำหรับสตรี เด็กและคนชรา และสำหรับเจ้าแห่งฝูงโค (พระราชา) รวมทั้งผู้มีบาปและผู้ประพฤติไม่ดี พระพฤหัสบดีผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ได้กล่าวโทษถึงตายไว้ ข้าแต่ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ท่านได้กล่าวทัณฑ์เช่นเดียวกันนี้สำหรับผู้ก่อความรุนแรงทั้งปวง
12.14.119
सर्वेषां पापबुद्धीनां पापकर्मैव क्वुर्वताम् ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां दण्डो निर्दोष इष्यते।
सौबलस्य च दुर्बुद्धेः कर्णस्य च दुरात्मनः ॥ १२.१४.११९ ॥
สำหรับผู้มีจิตใจชั่วทุกคนที่กระทำกรรมชั่ว การลงโทษที่ไม่มีความผิดเป็นสิ่งที่พึงปรารถนา เช่นเดียวกันสำหรับบรรดาโอรสของธฤตราษฎร์ สำหรับโอรสของสุพลผู้มีใจชั่วร้าย (ศกุนิ) และสำหรับกรรณะผู้มีจิตใจชั่วช้า
12.14.120
पश्यतां चैव शूराणां याऽहं द्यूते सभां तदा ।
रजस्वला समानीता भवतां पश्यतां नृप।
वाससैकेन संवीता तव दोषेण भूपते ॥ १२.१४.१२० ॥
ในขณะที่บรรดาวีรบุรุษกำลังดูอยู่ ข้าพระองค์ถูกนำเข้าไปในสภาแห่งการพนันขันต่อในขณะนั้น ขณะมีประจำเดือน ข้าแต่พระราชา ขณะที่ท่านทั้งหลายกำลังดูอยู่ ถูกปกคลุมด้วยผ้าเพียงผืนเดียว เพราะความผิดของพระองค์ ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน
12.14.121
माभूद्धर्मविलोपस्ते धृतराष्ट्रकुलक्षयात् ।
क्रोधाग्निना तु दग्धं च सपशुद्रव्यसंचयम् ॥ १२.१४.१२१ ॥
ขอให้ธรรมของท่านอย่าได้สูญสิ้นเพราะความล่มจมของวงศ์ธฤตราษฎร์ ไฟแห่งความโกรธได้เผาทุกสิ่ง ทั้งฝูงสัตว์และคลังทรัพย์สมบัติ
12.14.122
साऽहमेवंविधं दुःखं संप्राप्ता तव हेतुना ।
आदित्यस्य प्रसादेन न च प्राणैर्वियोजिता ॥ १२.१४.१२२ ॥
หม่อมฉันต้องได้รับทุกข์เช่นนี้เพราะเหตุของท่าน แต่ด้วยพระกรุณาของพระอาทิตย์ หม่อมฉันจึงมิได้สูญเสียลมปราณ
12.14.123
रक्षिता देवदेवेन जगतः कालहेतुना ।
दिवाकरेण देवेन विवस्त्रा न कृता तदा ॥ १२.१४.१२३ ॥
หม่อมฉันได้รับการคุ้มครองจากเทพเจ้าแห่งเทพทั้งปวง คือพระอาทิตย์ ผู้เป็นเหตุแห่งกาลเวลาของโลก ในขณะนั้นหม่อมฉันจึงมิได้ถูกทำให้เปลือยกาย
12.14.124
एतेषां यतमानानां न मेऽद्य वचनं मृषा ।
त्वं तु सर्वां महीं त्यक्त्वा कुरुषे स्वयमापदम् ॥ १२.१४.१२४ ॥
ในบรรดาผู้ที่พยายามอยู่นี้ วาจาของหม่อมฉันในวันนี้มิได้เป็นเท็จ ส่วนท่านนั้นได้ละทิ้งแผ่นดินทั้งผืนไป จึงนำความทุกข์ยากมาสู่ตนเอง
12.14.125
यथाऽऽस्तां संमतौ राज्ञां पृथिव्यां राजसत्तम् ।
मांधाता चाम्बरीषश्च तथा राजन्विराजसे ॥ १२.१४.१२५ ॥
ดังที่มานธาตาและอัมพรีษะเคยดำรงอยู่ด้วยความเห็นพ้องของบรรดากษัตริย์บนแผ่นดิน ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐที่สุด ท่านก็จะรุ่งเรืองฉันนั้น
12.14.126
प्रशाधि पृथिवीं देवीं प्रजा धर्मेण पालयन् ।
सपर्वतवनद्वीपां मा राजन्विमना भव ॥ १२.१४.१२६ ॥
จงปกครองแผ่นดินอันศักดิ์สิทธิ์นี้ พร้อมภูเขา ป่า และเกาะต่าง ๆ โดยคุ้มครองประชาราษฎร์ด้วยธรรม ข้าแต่พระราชา อย่าท้อแท้ใจเลย
12.14.127
यजस्व विविधैर्यज्ञैर्युध्यस्वारीन्प्रयच्छ च ।
धनानि भोगान्वासांसि द्विजातिभ्यो नृपोत्तम ॥ १२.१४.१२७ ॥
จงประกอบยัญพิธีหลากหลายรูปแบบ จงรบกับศัตรูและถวายทรัพย์ สิ่งเสพสุข และผ้าอาภรณ์แก่ผู้เกิดสองครั้ง ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐที่สุด