మహాభారతం · అధ్యాయం 12.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.14.1
अव्याहरति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
भ्रातृणां ब्रुवतां तांस्तान्विविधान्वेदनिश्चयान् ॥ १२.१४.१ ॥
కుంతీ కుమారుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు మౌనంగా ఉన్నాడు; అతని సోదరులు వేదనిశ్చయాలను రకరకాలుగా చెబుతున్నారు.
12.14.2
महाभिजनसंपन्ना श्रीमत्यायतलोचना ।
अभ्यभाषत राजानं द्रौपदी योषितां वरा ॥ १२.१४.२ ॥
గొప్ప వంశంలో జన్మించిన, శోభాయుక్తమైన, విశాల నేత్రాలు కలిగిన స్త్రీలలో శ్రేష్ఠురాలైన ద్రౌపది రాజుతో మాట్లాడింది.
12.14.3
आसीनमृषभं राज्ञां भ्रातृभिः परिवारितम् ।
सिंहशार्दूलसदृशैर्वारणैरिव यूथपम् ॥ १२.१४.३ ॥
రాజులలో శ్రేష్ఠుడు కూర్చుని ఉన్నాడు; సింహాలు, పులులతో సమానమైన సోదరులు అతన్ని చుట్టుముట్టి ఉన్నారు, ఏనుగుల యూథపతిలా.
12.14.4
अभिमानवती नित्यं विशेषेण युधिष्ठिरे ।
लालिता सततं राज्ञा धर्माधर्मनिदर्शिनी ॥ १२.१४.४ ॥
ఆమె ఎల్లప్పుడూ, ముఖ్యంగా యుధిష్ఠిరునిపై గర్వం కలిగినది; రాజు ఎల్లప్పుడూ ముద్దుచేసినది; ధర్మాధర్మాలను సూచించేది.
12.14.5
आमन्त्रयित्वा सुश्रोणी साम्ना परमवल्गुना ।
भर्तारमभिसंप्रेक्ष्य ततो वचनमब्रवीत् ॥ १२.१४.५ ॥
అందమైన నడుము కలిగినది భర్తను సంబోధించి, అత్యంత మధురమైన మృదువైన మాటలతో అతనిని చూస్తూ, అప్పుడు ఈ మాట చెప్పింది.
12.14.6
इमे ते भ्रातरः पार्थ शुष्यन्ते स्तोकका इव ।
वावाश्यमानास्तिष्ठन्ति न चैनानभिनन्दसे ॥ १२.१४.६ ॥
పార్థా, నీ ఈ సోదరులు చిన్న పిల్లల్లా వాడిపోతున్నారు; ఆక్రోశిస్తూ నిలబడి ఉన్నారు; నువ్వు వీరిని ఆదరించడం లేదు.
12.14.7
नन्दयैतान्महाराज मत्तानिव महाद्विपान् ।
उपपन्नेन वाक्येन सततं दुःखभागिनः ॥ १२.१४.७ ॥
మహారాజా, మదించిన గొప్ప ఏనుగులను ఓదార్చినట్లు, నిరంతరం దుఃఖాన్ని పొందుతున్న వీరిని తగిన మాటలతో సంతోషపెట్టు.
12.14.8
कथं द्वैतवने राजन्पूर्वमुक्त्वा तथा वचः ।
भ्रातॄनेतान्स्म सहिताञ्शीतवातातपार्दितान् ॥ १२.१४.८ ॥
రాజా, ద్వైతవనంలో ముందు అలా మాట్లాడి, చలి, గాలి, ఎండలతో బాధపడుతున్న ఈ సోదరులను ఎలా (ఉపేక్షిస్తున్నావు)?
12.14.9
वयं दुर्योधनं हत्वा मृधे भोक्ष्याम मेदिनीम् ।
संपूर्णां सर्वकामानामाहवे विजयैषिणः ॥ १२.१४.९ ॥
యుద్ధంలో దుర్యోధనుని చంపి, విజయాన్ని కోరే మనం సర్వకామాలతో నిండిన భూమిని అనుభవిస్తాం.
12.14.10
नृवीरांश्च रथान्हत्वा निहत्य च महागजान् ।
संस्तीर्य च रथैर्भूमिं ससादिभिररिंदमाः ॥ १२.१४.१० ॥
శత్రువులను అణచువారలారా, వీర యోధులను, రథాలను చంపి, గొప్ప ఏనుగులను కూల్చి, రథాలు, సవారులతో భూమిని నింపి.
12.14.11
यजेभ विविधैर्यज्ञैः समृद्धैराप्तदक्षिणैः ।
वनवासकृतं दुःखं भविष्यति सुखाय नः ॥ १२.१४.११ ॥
అనేక సమృద్ధ యజ్ఞాలను పూర్తి దక్షిణలతో చేస్తాం; వనవాసం వల్ల కలిగిన దుఃఖం మనకు సుఖమవుతుంది.
12.14.12
इत्येतानेवमुक्त्वा त्वं स्वयं धर्मभृतां वर ।
कथमद्य पुनर्वीर विनिहंसि मनांसि नः ॥ १२.१४.१२ ॥
ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవే ఇలా చెప్పి, వీరా, ఈ రోజు మళ్లీ మా మనసులను ఎందుకు చిదిమివేస్తున్నావు?
12.14.13
न क्लीबो वसुधां भुङ्क्ते न क्लीबो धनमश्नुते ।
न क्लीबस्य गृहे पुत्रा मत्स्याः पङ्क इवासते ॥ १२.१४.१३ ॥
నపుంసకుడు భూమిని అనుభవించడు; నపుంసకుడు ధనాన్ని పొందడు. నపుంసకుని ఇంట కుమారులు బురదలోని చేపల వలె పడి ఉంటారు.
12.14.14
नादण्डः क्षत्रियो भाति नादण्डो भूमिमश्नुते ।
नादण्डस्य प्रजा राज्ञः सुखं विन्दन्ति भारत ॥ १२.१४.१४ ॥
దండం లేని క్షత్రియుడు ప్రకాశించడు; దండం లేనివాడు భూమిని పొందడు. ఓ భారతా, దండం లేని రాజు ప్రజలు సుఖాన్ని పొందరు.
12.14.15
सदेवासुरगन्घर्वैरप्सरोभिर्विभूषितम् ।
रक्षोभिर्गुह्यकैर्नागैर्मनुष्यैश्च विभूषितम् ॥ १२.१४.१५ ॥
దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, అప్సరసలచే అలంకరింపబడినది; రాక్షసులు, గుహ్యకులు, నాగులు, మనుష్యులచే కూడా అలంకరింపబడినది.
12.14.16
त्रिवर्गेण च संपूर्णं त्रिवर्गस्यागमेन च ।
दण्डेनाभ्याहृतं सर्वं जगद्भोगाय कल्पते ॥ १२.१४.१६ ॥
త్రివర్గంతో సంపూర్ణమైనది; త్రివర్గ శాస్త్రంతో కూడినది. దండంతో నడిపించబడిన ఈ సమస్త జగత్తు భోగానికి అర్హమవుతుంది.
12.14.17
स्वायंभुवं महीपाल आगमं शृणु शाश्वतम् ।
विप्राणां विदितश्चायं तव चैव विशांपते ॥ १२.१४.१७ ॥
ఓ మహీపాలా, స్వయంభువుని (బ్రహ్మ) ఈ శాశ్వత ఆగమాన్ని విను. ఓ విశాంపతీ, ఇది బ్రాహ్మణులకు తెలిసినది, నీకూ తెలిసినదే.
12.14.18
अराजके हि लोकेऽस्मिन्सर्वतो विद्रुते भयात् ।
रक्षार्थमस्य लोकस्य राजानमसृजत्प्रभुः।
महाकायं महावीर्यं पालने जगतः क्षमम् ॥ १२.१४.१८ ॥
రాజు లేని ఈ లోకంలో భయంతో అన్ని వైపులా చెదిరిపోయినప్పుడు, ఈ లోకాన్ని రక్షించుటకు ప్రభువు మహాకాయుడు, మహావీర్యుడు, జగత్పాలనకు సమర్థుడైన రాజును సృష్టించాడు.
12.14.19
अनिलाग्नियमार्काणामिन्द्रस्य वरुणस्य च ।
चन्द्रवित्तेशयोश्चैव मात्रा निर्हृत्य शाश्वतीः ॥ १२.१४.१९ ॥
వాయువు, అగ్ని, యముడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, చంద్రుడు, కుబేరుడు—వీరిలోని శాశ్వత అంశాలను తీసుకుని (రాజు సృష్టించబడ్డాడు).
12.14.20
यस्मादेषां सुरेन्द्राणां संभवत्यंशतो नृपः ।
तस्मादभिभवत्येष सर्वभूतानि तेजसा ॥ १२.१४.२० ॥
ఈ సురేంద్రుల అంశ నుంచి రాజు ఉద్భవిస్తాడు కాబట్టి, అతడు తన తేజస్సుతో సర్వ ప్రాణులను అధిగమిస్తాడు.
12.14.21
तपत्यादित्यवच्चैव चक्षूंषि च मनांसि च ।
च चैनं भुवि शक्नोति कश्चिदप्यभिवीक्षितुम् ॥ १२.१४.२१ ॥
అతడు సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తాడు; భూమిపై ఎవరూ కళ్ళతోనైనా, మనసుతోనైనా అతనిని నేరుగా చూడలేరు.
12.14.22
सोऽग्निर्भवति वायुश्च सोऽर्कः सोमश्च धर्मराट् ।
स कुबेरः स वरुणः स महेन्द्रः प्रतापवान् ॥ १२.१४.२२ ॥
అతడే అగ్ని, అతడే వాయువు, అతడే సూర్యుడు, సోముడు, ధర్మరాజు; అతడే కుబేరుడు, వరుణుడు, మహేంద్రుడు — ప్రతాపవంతుడు.
12.14.23
पितामहस्य देवस्य विष्णोः शर्वस्य चैव हि ।
ऋषीणां चैव सर्वेषां तस्मिंस्तेजः प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१४.२३ ॥
పితామహుడు (బ్రహ్మ) దేవుడు, విష్ణువు, శర్వుడు (శివుడు) మరియు సమస్త ఋషుల తేజస్సు అతనిలోనే నెలకొంది.
12.14.24
बालोऽपि नावमन्तव्यो मनुष्य इति भूमिपः ।
महती देवता ह्येषा नररूपेण तिष्ठति ॥ १२.१४.२४ ॥
రాజు బాలుడైనా, 'ఇతడు మనిషి మాత్రమే' అని తక్కువగా చూడకూడదు; ఎందుకంటే ఇతడు మనిషి రూపంలో ఉన్న మహా దేవతే.
12.14.25
एकमेव दहत्यग्निर्नरं दुरुपसर्पिणम् ।
कुलं दहति राजाग्निः सपशुद्रव्यसंचयम् ॥ १२.१४.२५ ॥
అగ్ని తప్పుగా సమీపించిన ఒక మనిషినే కాల్చుతుంది; కానీ రాజు యొక్క అగ్ని పశువులు, సంచిత ధనంతో సహా మొత్తం కులాన్ని దహిస్తుంది.
12.14.26
धृतराष्ट्रकुलं दग्धं क्रोधोद्भूतेन वह्निना ।
प्रत्यक्षमेतल्लोकस्य संशयो हि न विद्यते ॥ १२.१४.२६ ॥
కోపంతో పుట్టిన అగ్నిచేత ధృతరాష్ట్రుని కులం దహించబడింది. ఇది లోకానికి ప్రత్యక్షమే; ఇందులో సందేహం లేదు.
12.14.27
कुलजो वृत्तसंपन्नो धार्मिकश्च महीपतिः ।
प्रजानां पालने युक्तः पूज्यते दैवतैरपि ॥ १२.१४.२७ ॥
కులీనుడు, సద్వర్తనుడు, ధర్మాత్ముడు, ప్రజలను రక్షించడంలో నిమగ్నుడైన రాజును దేవతలు కూడా పూజిస్తారు.
12.14.28
कार्यं योऽवेक्ष्य शक्तिं च देशकालौ च तत्वतः ।
कुरुते धर्मसिद्ध्यर्थं वैश्वरूप्यं पुनः पुनः ॥ १२.१४.२८ ॥
పని, తన శక్తి, దేశం, కాలం వీటిని యథార్థంగా విచారించి, ధర్మసిద్ధి కోసం అనేక విధాలుగా పదే పదే పనిచేసేవాడు.
12.14.29
तस्य प्रसादे पद्मा श्रीर्विजयश्च पराक्रमे ।
मृत्युश्च वसति क्रोधे सर्वतेजोमयो हि सः ॥ १२.१४.२९ ॥
అతని అనుగ్రహంలో పద్మ, శ్రీ ఉంటారు; అతని పరాక్రమంలో విజయం ఉంటుంది; అతని కోపంలో మృత్యువు నివసిస్తుంది; అతడు నిజంగా సర్వ తేజస్సుతో నిండినవాడు.
12.14.30
तं यस्तु द्वेष्टि संमोहात्स विनश्यति मानवः ।
तस्य ह्याशुविनाशाय राजाऽपि कुरुते मनः ॥ १२.१४.३० ॥
మోహంతో ఎవరు అతనిని ద్వేషిస్తారో ఆ మానవుడు నశిస్తాడు; అతని శీఘ్ర వినాశం కోసం రాజు కూడా మనసు చేసుకుంటాడు.
12.14.31
तस्माद्धर्मं यदिष्टेषु स व्यवस्यति पार्थिवः ।
अनिष्टं चाप्यनिष्टेषु तद्धर्मं न विचालयेत् ॥ १२.१४.३१ ॥
కాబట్టి రాజు ప్రియమైనవారి పట్ల ఏ ధర్మాన్ని నిర్ణయిస్తాడో, అప్రియమైనవారి పట్ల ఏది అప్రియమో, ఆ ధర్మం నుండి అతడు తొలగకూడదు.
12.14.32
तस्यार्थे सर्वभूतानां गोप्तारं धर्ममात्मजम् ।
ब्रह्मतेजोमयं दण्डमसृजत्पूर्वमीश्वरः ॥ १२.१४.३२ ॥
అతని కోసం, సర్వ ప్రాణులను రక్షించే ధర్మాన్ని, తనవల్లే పుట్టినదాన్ని, ఈశ్వరుడు పూర్వం బ్రహ్మతేజస్సుతో నిండిన దండంగా సృష్టించాడు.
12.14.33
तस्य सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
भयाद्भोगाय कल्पन्ते धर्मान्न विचलन्ति च ॥ १२.१४.३३ ॥
దాని భయం వల్ల స్థావర, జంగమ సర్వ ప్రాణులు భోగానికి యోగ్యమవుతాయి, అవి ధర్మం నుండి తొలగవు.
12.14.34
देशकालौ च शक्तिं च कार्यं चावेक्ष्य तत्वतः ।
यथार्हतः संप्रणयेन्नरेष्वन्यायवर्तिषु ॥ १२.१४.३४ ॥
దేశం, కాలం, శక్తి, కార్యం వీటిని యథార్థంగా పరిశీలించి, అన్యాయంగా ప్రవర్తించే మనుషుల మీద తగినట్లుగా ప్రయోగించాలి.
12.14.35
स राजा पुरुषो दण्डः स नेता शासिता च सः ।
वर्णानामाश्रमाणां च धर्मप्रभुरथाव्ययः ॥ १२.१४.३५ ॥
ఆ రాజే పురుషుడు, అతడే దండం, అతడే నాయకుడు, పాలకుడు; వర్ణాలకు, ఆశ్రమాలకు అతడు ధర్మ ప్రభువు, అవ్యయుడు.
12.14.36
दण्डः शास्ति प्रजाः सर्वा दण्ड एवाभिरक्षति ।
दण्डः सुप्तेषु जागर्ति दण्डं धर्मं विदुर्बुधाः ॥ १२.१४.३६ ॥
దండమే ప్రజలందరినీ పాలిస్తుంది; దండమే వారిని రక్షిస్తుంది. నిద్రిస్తున్నవారి మధ్య దండం మేల్కొని ఉంటుంది; జ్ఞానులు దండాన్నే ధర్మంగా తెలుసుకుంటారు.
12.14.37
सुसमीक्ष्य धृतो दण्डः सर्वा रञ्जयति प्रजाः ।
असमीक्ष्य प्रणीतस्तु विनाशयति सर्वशः ॥ १२.१४.३७ ॥
బాగా ఆలోచించి ప్రయోగించిన దండం ప్రజలందరినీ సంతోషపెడుతుంది; ఆలోచించకుండా విధించిన దండం పూర్తిగా నాశనం చేస్తుంది.
12.14.38
यदि न प्रणयेद्राजा दण्डं दण्ड्येष्वतन्द्रितः ।
जले मत्स्यानिवाभक्ष्यन्दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १२.१४.३८ ॥
రాజు సోమరితనం లేకుండా దండ్యులపై దండం ప్రయోగించకపోతే, నీటిలో పెద్ద చేపలు చిన్నవాటిని మింగినట్లు బలవంతులు బలహీనులను మింగేస్తారు.
12.14.39
काकोऽद्याच्च पुरोडाशं श्वा चैवावलिहेद्धविः ।
स्वामित्वं न क्वचिच्च स्यात्प्रपद्येताधरोत्तरम् ॥ १२.१४.३९ ॥
కాకి పురోడాశాన్ని తింటుంది, కుక్క హవిస్సును నాకుతుంది; ఎక్కడా యజమానత్వం ఉండదు, ఉన్నత-నీచ క్రమం తలకిందులవుతుంది.
12.14.40
सर्वो दण्डजितो लोको दुर्लभस्तु शुचिर्नरः ।
दण्डस्य हि भयात्सर्वं जगद्भोगाय कल्पते ॥ १२.१४.४० ॥
లోకమంతా దండంతో జయించబడుతుంది; శుద్ధుడైన మనిషి అరుదు. దండభయం వల్లనే సమస్త జగత్తు భోగానికి యోగ్యమవుతుంది.
12.14.41
देवदानवगन्धर्वा रक्षांसि पतगोरगाः ।
तेऽपि भोगाय कल्पन्ते दण्डेनैवाभिपीडिताः ॥ १२.१४.४१ ॥
దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, పక్షులు, సర్పాలు కూడా దండంతో పీడించబడినవారై భోగానికి యోగ్యులవుతారు.
12.14.42
दूष्येयुः सर्ववर्णाश्च भिद्येरन्सर्वसेतवः ।
सर्वलोकप्रकोपश्च भवेद्दण्डस्य विभ्रमात् ॥ १२.१४.४२ ॥
దండం యొక్క భ్రమ (దుర్వినియోగం) వల్ల అన్ని వర్ణాలు కలుషితమవుతాయి, అన్ని ఆనకట్టలు (మర్యాదలు) తెగిపోతాయి, సర్వలోకాలలో కల్లోలం కలుగుతుంది.
12.14.43
यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश्चरति पापहा ।
प्रजास्तत्र न मुह्यन्ति नेता चेत्साधु पश्यति ॥ १२.१४.४३ ॥
నల్లని, ఎర్రని కన్నులు గల, పాపాన్ని నశింపజేసే దండం ఎక్కడ సంచరిస్తుందో, అక్కడ ప్రజలు మోహంలో పడరు, నాయకుడు సరిగా చూస్తే.
12.14.44
आहुस्तस्य प्रणेतारं राजानं सत्यवादिनम् ।
समीक्ष्यकारिणं प्राज्ञं धर्मकामार्थकोविदम् ॥ १२.१४.४४ ॥
అతనికి నాయకుడై ఉండే రాజు సత్యవాది, విచారించి పని చేసేవాడు, ప్రాజ్ఞుడు, ధర్మ-కామ-అర్థాలలో నిపుణుడు అని వారు అంటారు.
12.14.45
तं राजा प्रणयन्सम्यक्स्वर्गायाभिप्रवर्तते ।
कामात्मविषयी क्षुद्रो दण्डेनैव निहन्यते ॥ १२.१४.४५ ॥
ఆ రాజు దానిని సరిగా పాలిస్తూ స్వర్గం వైపు సాగుతాడు; కామంలో, విషయాలలో మునిగిన నీచుడు దండం చేతనే చంపబడతాడు.
12.14.46
दण्डो हि सुमहातेजा दुर्धरश्चाकृतात्मभिः ।
धर्माद्विचलितं हन्ति नृपमेव सबान्धवम् ॥ १२.१४.४६ ॥
దండం మహా తేజస్సు గలది; అనియంత్రిత మనస్సు గలవారికి భరించరానిది; ధర్మం నుండి తొలగిన రాజును అతని బంధువులతో సహా అది చంపుతుంది.
12.14.47
ततो दुर्गं च राष्ट्रं च लोकं च सचराचरम् ।
अन्तरिक्षगतांश्चैव मुनीन्देवांश्च हिंसति ॥ १२.१४.४७ ॥
అప్పుడు అది కోటను, రాజ్యాన్ని, చర-అచరాలతో కూడిన లోకాన్ని, ఆకాశంలో ఉన్న మునులను, దేవతలను కూడా హింసిస్తుంది.
12.14.48
सोऽसहायेन मूढेन लुब्धेनाकृतबुद्धिना ।
अशक्यो न्यायतो नेतुं विषयांश्चैव सेवता ॥ १२.१४.४८ ॥
సహాయం లేని, మూఢుడు, లోభి, అపరిపక్వ బుద్ధిగలవాడు, విషయాలను సేవించేవాడు — అతన్ని న్యాయంగా నడిపించడం అసాధ్యం.
12.14.49
शुचिना सत्यसन्धेन नीतिशास्त्रानुसारिणा ।
दण्डः प्रणेतुं शक्यो हि सुसहायेन धीमता ॥ १२.१४.४९ ॥
శుచిగా, సత్యసంధుడై, నీతిశాస్త్రాన్ని అనుసరించేవాడు, మంచి సహాయకులు గల బుద్ధిమంతుడు మాత్రమే దండాన్ని ప్రయోగించగలడు.
12.14.50
स्वराष्ट्रे न्यायवर्ती स्याद्भृशदण्डश्च शत्रुषु ।
सुहृत्स्वजिह्मः स्निग्धेषु ब्राह्मणेषु क्षमान्वितः ॥ १२.१४.५० ॥
తన రాజ్యంలో న్యాయాన్ని అనుసరించాలి, శత్రువుల పట్ల కఠిన దండం వేయాలి, మిత్రుల పట్ల ఋజువర్తనుడై ఉండాలి, స్నేహితులు మరియు బ్రాహ్మణుల పట్ల క్షమాగుణం కలిగి ఉండాలి.
12.14.51
एवंवृत्तस्य राज्ञस्तु शिलोञ्छेनापि जीवतः ।
विस्तीर्येत यशो लोके तैलबिन्दुरिवाम्भसि ॥ १२.१४.५१ ॥
ఇలాంటి ప్రవర్తన కలిగిన రాజు కీర్తి, శిలోంఛంతో జీవించినా, నీటిలో నూనె బిందువులా లోకమంతా వ్యాపిస్తుంది.
12.14.52
अतस्तु विपरीतस्य नृपतेरकृतात्मनः ।
संक्षिप्येन यशो लोके घृतबिन्दुरिवाम्भसि ॥ १२.१४.५२ ॥
అయితే విపరీత ప్రవర్తన కలిగి, ఆత్మనిగ్రహం లేని రాజు కీర్తి, నీటిలో నెయ్యి బిందువులా లోకంలో కుంచించుకుపోతుంది.
12.14.53
देवदेवेन रुद्रेण ब्रह्मणा च महीपते ।
विष्णुना चैव देवेन शक्रेण च महात्मना ॥ १२.१४.५३ ॥
ఓ భూపతీ! దేవదేవుడైన రుద్రునిచేత, బ్రహ్మచేత, విష్ణుదేవునిచేత, మహాత్ముడైన ఇంద్రునిచేత (ఇది స్థాపితమైంది).
12.14.54
लोकपालैश्च भूतैश्च पाण्डवैश्च महात्मभिः ।
धर्माद्विचलिता राजन्धार्तराष्ट्रा निपातिताः।
अधार्मिका दुराचाराः ससैन्या विनिपातिताः ॥ १२.१४.५४ ॥
రాజా! లోకపాలురచేత, ప్రాణులచేత, మహాత్ములైన పాండవులచేత, ధర్మం నుండి తప్పిన ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు కూలదోయబడ్డారు; అధార్మికులు, దురాచారులు తమ సైన్యాలతో సహా పడగొట్టబడ్డారు.
12.14.55
तान्निहत्य न दोषस्ते स्वल्पोऽपि जगतीपते ।
छलेन मायया वाऽथ क्षत्रधर्मेण वा नृप ॥ १२.१४.५५ ॥
వారిని చంపినందున నీకు స్వల్పమైనా దోషం లేదు, ఓ భూపతీ. కపటంతో, మాయతో, లేక క్షత్రధర్మంతో, ఓ రాజా.
12.14.56
मित्रता सर्वभूतेषु दानमध्ययनं तपः ।
ब्राह्मणस्यैव धर्मः स्यान्न राज्ञो राजसत्तम ॥ १२.१४.५६ ॥
సర్వ ప్రాణులపట్ల మైత్రి, దానం, అధ్యయనం, తపస్సు — ఇవి బ్రాహ్మణునికే ధర్మం, రాజుకు కాదు, రాజశ్రేష్ఠా.
12.14.57
असतां प्रतिषेधश्च सतां च परिपालनम् ।
एष राज्ञां परो धर्मः समरे चापलायनम् ॥ १२.१४.५७ ॥
దుష్టులను అడ్డగించడం, సజ్జనులను రక్షించడం — ఇదే రాజుల పరమ ధర్మం; యుద్ధంలో పారిపోకపోవడమూ.
12.14.58
यस्मिन्क्षमा च क्रोधश्च दानादाने भयाभये ।
निग्रहानुग्रहौ चोभौ स वै धर्मविदुच्यते ॥ १२.१४.५८ ॥
ఎవనిలో క్షమయు క్రోధమును, దానమును స్వీకారమును, భయమును అభయమును, నిగ్రహమును అనుగ్రహమును రెండూ ఉంటాయో, అతడే ధర్మవేత్త అని చెప్పబడతాడు.
12.14.59
न श्रुतेन न दानेन न सांत्वेन न चेज्यया ।
त्वयेयं पृथिवी लब्धा न संकोचेन चाप्युत ॥ १२.१४.५९ ॥
శాస్త్రజ్ఞానంతోనూ కాదు, దానంతోనూ కాదు, సాంత్వనంతోనూ కాదు, యజ్ఞంతోనూ కాదు — నీవు ఈ భూమిని పొందావు; సంకోచంతోనూ కాదు.
12.14.60
यत्तद्बलममित्राणां तथा वीरसमुद्यतम् ।
हस्त्यश्वरथसंपन्नं त्रिभिरङ्गैरनुत्तमम् ॥ १२.१४.६० ॥
శత్రువుల ఆ బలం, వీరులచే సిద్ధం చేయబడి, గజాశ్వరథ సంపన్నమై, మూడు అంగములతో అనుత్తమమై యుండెను.
12.14.61
रक्षितं द्रोणकर्णाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च ।
तत्त्वया निहतं वीर तस्माद्भुङ्क्ष्व वसुंधराम् ॥ १२.१४.६१ ॥
ద్రోణుడు, కర్ణుడు, అశ్వత్థామ, కృపుడు రక్షించిన ఆ సైన్యాన్ని, ఓ వీరా, నీవు సంహరించావు; కాబట్టి ఈ భూమిని అనుభవించు.
12.14.62
जम्बूद्वीपो महाराज नानाजनपदैर्युतः ।
त्वया पुरुषशार्दूल दण्डेन मृदितः प्रभो ॥ १२.१४.६२ ॥
మహారాజా, అనేక జనపదాలతో కూడిన జంబూద్వీపాన్ని, పురుషశ్రేష్ఠుడా, ప్రభూ, నీవు దండంతో అణచివేశావు.
12.14.63
जम्बूद्वीपेन सदृशः क्रौञ्चद्वीपो नराधिप ।
अपरेण महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६३ ॥
నరాధిపా, జంబూద్వీపంతో సమానమైన క్రౌంచద్వీపాన్ని, మహామేరువుకు పశ్చిమాన ఉన్నదాన్ని, నీవు దండంతో అణచివేశావు.
12.14.64
क्रौञ्चद्वीपेन सदृशः शाकद्वीपो नराधिप ।
पूर्वेण तु महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६४ ॥
నరాధిపా, క్రౌంచద్వీపంతో సమానమైన శాకద్వీపాన్ని, మహామేరువుకు తూర్పున ఉన్నదాన్ని, నీవు దండంతో అణచివేశావు.
12.14.65
उत्तरेण महामेरोः शाकद्वीपेन संमितः ।
भद्राश्वः पुरुषव्याघ्र दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६५ ॥
మహామేరువుకు ఉత్తరాన శాకద్వీపంతో సమానమైన భద్రాశ్వాన్ని, పురుషవ్యాఘ్రా, నీవు దండంతో అణచివేశావు.
12.14.66
द्वीपाश्च सान्तरद्वीपा नानाजनपदाश्रयाः ।
विगाह्य सागरं वीर दण्डेन मृदितास्त्वया ॥ १२.१४.६६ ॥
ఓ వీరా, సముద్రంలోకి ప్రవేశించి, అనేక జనపదాలకు ఆశ్రయమైన ద్వీపాలను, అంతర్ద్వీపాలను నీవు దండంతో అణచివేశావు.
12.14.67
एतान्यप्रतिमेयानि कृत्वा कर्माणि भारत ।
न प्रीयसे महाराज पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ १२.१४.६७ ॥
భారతా, ఇంతటి అసమాన కార్యాలు చేసి, మహారాజా, బ్రాహ్మణులచే పూజింపబడినా నీవు సంతోషించడం లేదు.
12.14.68
स त्वं भ्रातॄनिमान्दृष्ट्वा प्रतिनन्दस्व भारत ।
ऋषभानिव संमत्तान्गजेन्द्रान्गर्जितानिव ॥ १२.१४.६८ ॥
భారతా, నీవు ఈ సోదరులను చూసి సంతోషించు; మదించిన వృషభాలను, గర్జించే గజరాజులను చూసి సంతోషించినట్లు.
12.14.69
अमरप्रतिमाः सर्वे शत्रुसाहाः परंतपाः ।
एकैकोऽपि सुखायैषां मम स्यादिति मे मतिः ॥ १२.१४.६९ ॥
వీరందరూ అమరులతో సమానులు, శత్రువులను జయించువారు, శత్రువులను దహించువారు. వీరిలో ఒక్కొక్కరు కూడా నాకు సుఖం కలిగించగలరని నా అభిప్రాయం.
12.14.70
किं पुनः पुरुषव्याघ्राः पतयो मे नरर्षभाः ।
समस्तानीन्द्रियाणीव शरीरस्य विचेष्टने ॥ १२.१४.७० ॥
అలాంటప్పుడు నా భర్తలు — మనుష్యులలో వ్యాఘ్రులు, నరులలో ఋషభులు — శరీర చేష్టలలో శరీరపు సమస్త ఇంద్రియాల వలె నాకు అవసరమైనవారు.
12.14.71
अनृतं नाब्रवीच्छ्वश्रूः सर्वज्ञा सर्वदर्शिनी ।
युधिष्ठिरस्त्वां पाञ्चालि सुखे धास्यत्यनुत्तमे ॥ १२.१४.७१ ॥
సర్వజ్ఞురాలు, సర్వదర్శిని అయిన అత్త ఎన్నడూ అసత్యం పలికలేదు. పాంచాలీ, యుధిష్ఠిరుడు నిన్ను అత్యుత్తమ సుఖంలో నిలబెడతాడు.
12.14.72
इत्वा राजसहस्राणि बहून्याशुपराक्रमः ।
तद्व्यर्थं संप्रपश्यामि मोहात्तव जनाधिप ॥ १२.१४.७२ ॥
జనాధిపా, అనేక వేల రాజులను సంహరించిన శీఘ్ర పరాక్రమశాలివైన నీ ఆ కృషి, నీ మోహం వల్ల వ్యర్థమైనట్లు నాకు కనిపిస్తోంది.
12.14.73
येषामुन्मत्तको ज्येष्ठः सर्वे तेऽप्यनुसारिणः ।
तवोन्मादान्महाराजसोन्मादाः सर्वपाण्डवाः ॥ १२.१४.७३ ॥
ఎవరికి జ్యేష్ఠుడు పిచ్చివాడో, వారందరూ అతని అనుచరులే. మహారాజా, నీ పిచ్చి వల్లనే పాండవులందరూ పిచ్చివారయ్యారు.
12.14.74
यदि हि स्युरनुन्मत्ता भ्रातरस्ते नराधिप ।
बद्ध्वा त्वां नास्तिकैः सार्धं प्रशासेयुर्वसुंधराम् ॥ १२.१४.७४ ॥
నరాధిపా, నీ సోదరులు పిచ్చివారు కాకపోతే, నిన్ను నాస్తికులతో బంధించి భూమిని పాలించేవారు.
12.14.75
कुरुते मूढ एवं हि यः श्रेयो नाधिगच्छति ।
धूपैरञ्जनयोगैश्च नस्यकर्मभिरेव च ॥ १२.१४.७५ ॥
శ్రేయస్సును పొందని మూఢుడు ఇలా చేస్తాడు; ధూపాలు, అంజన ప్రయోగాలు, నస్యకర్మల ద్వారానే (చికిత్స చేయాలి).
12.14.76
उन्मत्तिरपनेतव्या तव राजन्यदृच्छया ।
भेषजैः स चिकित्स्यः स्याद्य उन्मार्गेण गच्छति ॥ १२.१४.७६ ॥
రాజా, నీ పిచ్చి ఏదో విధంగా తొలగించాలి. తప్పు మార్గంలో నడిచేవాడు ఔషధాలతో చికిత్స చేయదగినవాడు.
12.14.77
साहं सर्वाधमा लोके स्त्रीणां भरतसत्तम ।
तथा विनिकृता पुत्रैर्याऽहमिच्छामि जीवितुम् ॥ १२.१४.७७ ॥
భరతోత్తమా, లోకంలో స్త్రీలందరిలో నేను అధమురాలను; పుత్రులచే ఇలా అవమానింపబడినా జీవించాలని కోరుకునే దానను.
12.14.78
धृतराष्ट्रसुता राजन्नित्यमुत्पथगामिनः ।
तादृशानां वधे दोषं नाहं पश्यामि कर्हिचित् ॥ १२.१४.७८ ॥
రాజా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు ఎల్లప్పుడూ దుర్మార్గపు దారిలో నడిచేవారు. అటువంటి వారిని వధించడంలో నేను ఎప్పుడూ దోషం చూడను.
12.14.79
इमांश्चोशनसा गीताञ्श्लोकाञ्श्रृणु नराधिप ॥ १२.१४.७९ ॥
ఓ నరాధిపా, ఉశనసుడు గానం చేసిన ఈ శ్లోకాలను వినుము.
12.14.80
आत्महन्ताऽर्थहन्ता च बन्धुहन्ता विषप्रदः ।
अकारणेन हन्ता च यश्च भार्यां परामृशेत् ॥ १२.१४.८० ॥
ఆత్మహంతకుడు, ధనహర్త, బంధుహంతకుడు, విషప్రదాత, కారణం లేకుండా చంపేవాడు, భార్యను తాకేవాడు—
12.14.81
निर्दोषं वधमेतेषां षण्णामप्याततायिनाम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच भगवान्भार्गवाय महात्मने ॥ १२.१४.८१ ॥
ఈ ఆరుగురు ఆతతాయులను చంపడం నిర్దోషమని భగవానుడైన బ్రహ్మ మహాత్ముడైన భార్గవునికి చెప్పెను.
12.14.82
ब्रह्मक्षत्रविशां राजन्सत्पथे वर्तिनामपि ।
प्रसह्यागारमागम्य हन्तारं गरदं तथा ॥ १२.१४.८२ ॥
ఓ రాజా, సత్పథంలో నడిచే బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులైనా, వారి ఇంట బలవంతంగా ప్రవేశించి చంపువాడిని, విషమిచ్చువాడిని (చంపవచ్చు).
12.14.83
अभक्ष्यापेयदातारमग्निदं च निशातयेत् ।
मार्ग एष महीपानां गोब्राह्मणवधेषु च ॥ १२.१४.८३ ॥
అభక్ష్యాన్ని, అపేయాన్ని ఇచ్చువాడిని, అగ్నిని పెట్టువాడిని చంపవలె. గోవధ, బ్రాహ్మణవధలలో రాజులకు ఇదే మార్గం.
12.14.84
केशग्रहे च नारीणामपि युध्येत्पितामहम् ।
ब्रह्माणं देवदेवेशं किं पुनः पापकारिणम् ॥ १२.१४.८४ ॥
స్త్రీ జుట్టు పట్టుకుంటే, దేవదేవుడు, పితామహుడు బ్రహ్మతోనైనా యుద్ధం చేయవచ్చు; పాపిష్ఠి గురించి చెప్పేదేముంది.
12.14.85
गोब्राह्मणार्थे व्यसने च राज्ञां राष्ट्रोपमर्दे स्वशरीरहेतोः ।
स्त्रीणां च विक्रुष्टरुतानि श्रुत्वा विप्रोऽपि युध्येत महाप्रभावः ॥ १२.१४.८५ ॥
గోవులకు, బ్రాహ్మణులకు కష్టం కలిగినప్పుడు, రాజులకు ఆపద వచ్చినప్పుడు, రాష్ట్రం నాశనమవుతున్నప్పుడు, తన శరీర రక్షణ కోసం, స్త్రీల హాహాకారాలు విని, మహా ప్రభావశాలియైన బ్రాహ్మణుడు కూడా యుద్ధం చేయవచ్చు.
12.14.86
धर्माद्विचलितं विप्रं निहन्यादाततायिनम् ।
तस्यान्यत्र वधं विद्वान्मनसाऽपि न चिन्तयेत् ॥ १२.१४.८६ ॥
ధర్మం నుండి తప్పిన, ఆతతాయి అయిన బ్రాహ్మణుడిని చంపవచ్చు. విద్వాంసుడు అతనిని చంపడం తప్ప మరొక మార్గాన్ని మనసులో కూడా ఆలోచించకూడదు.
12.14.87
गोब्राह्मणवधे वृत्तं मन्त्रत्राणार्थमेव च ।
निहन्यात्क्षत्रियो विप्रं स्वकुटुम्बस्य चाप्तये ॥ १२.१४.८७ ॥
గోవులు, బ్రాహ్మణులు హింసకు గురైనప్పుడు, మంత్రాన్ని (వేదాన్ని) రక్షించడానికి, తన కుటుంబ క్షేమం కోసం క్షత్రియుడు బ్రాహ్మణుడిని కూడా చంపవచ్చు.
12.14.88
तस्करेण नृशंसेन धर्मात्प्रचलितेन च ।
क्षत्रबन्धुः परं शक्त्या युध्येद्विप्रेण संयुगे ॥ १२.१४.८८ ॥
దొంగ, క్రూరుడు, ధర్మం నుండి తొలగినవాడు అయిన బ్రాహ్మణునితో, క్షత్రియ బంధువు యుద్ధంలో తన పూర్ణ శక్తితో పోరాడాలి.
12.14.89
आततायिनमायान्तमपि वेदान्तपारगम् ।
जिघांसन्तं जिघांसीयान्न तेन भ्रूणहा भवेत् ॥ १२.१४.८९ ॥
వేదాంతపారంగతుడైనప్పటికీ, చంపాలనుకుంటూ వస్తున్న ఆతతాయిని, అతన్ని చంపాలని అనుకోవచ్చు; దానివలన భ్రూణహత్యా పాపం కలగదు.
12.14.90
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वाऽप्यन्त्यजोपि वा ।
न हन्याद्ब्राह्मणं शान्तं तृणेनापि कदाचन ॥ १२.१४.९० ॥
బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు, శూద్రుడు లేదా అంత్యజుడు కూడా, శాంతుడైన బ్రాహ్మణుడిని గడ్డిపోచతో కూడా ఎప్పుడూ చంపకూడదు.
12.14.91
ब्राह्मणायावगुर्याद्यः स्पृष्ट्वा गुरुतरं महत् ।
वर्षाणां त्रिशतं पापः प्रतिष्ठां नाधिगच्छति ॥ १२.१४.९१ ॥
బ్రాహ్మణుడిని కొట్టే వాడు, అతన్ని తాకి గొప్ప, భారమైన పాపం చేసేవాడు, ఆ పాపి మూడు వందల సంవత్సరాలు స్థిరమైన స్థానాన్ని పొందడు.
12.14.92
सहस्राणि च वर्षाणि निहत्य नरके पतेत् ।
तस्मान्नैवावगुर्याद्धि नैव शस्त्रं निपातयेत् ॥ १२.१४.९२ ॥
బ్రాహ్మణుడిని చంపినవాడు వేల సంవత్సరాలు నరకంలో పడతాడు. కాబట్టి బ్రాహ్మణుడిపై దాడి చేయకూడదు, ఆయుధాన్ని ప్రయోగించకూడదు.
12.14.93
शोणितं यावतः पांसून्गृह्णातीति हि धारणा ।
तावतीः स समाः पापो नरके परिवर्तते ॥ १२.१४.९३ ॥
రక్తం ఎన్ని ధూళికణాలను తీసుకుంటుందో, అన్ని సంవత్సరాలు ఆ పాపి నరకంలో తిరుగుతూ ఉంటాడని ఒక నమ్మకం.
12.14.94
त्वगस्थिभेदं विप्रस्य यः कुर्यात्कारयेत वा ।
ब्रह्महा स तु विज्ञेयः प्रायश्चित्ती नराधमः ॥ १२.१४.९४ ॥
బ్రాహ్మణుని చర్మాన్ని, ఎముకను విరిచేవాడిని, లేదా అలా చేయించేవాడిని బ్రహ్మహంతగా తెలుసుకోవాలి; ఆ నరాధముడు ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి.
12.14.95
श्रोत्रियं ब्राह्मणं हत्वा तथाऽऽत्रेयीं च ब्राह्मणीम् ।
चतुर्विशतिवर्षाणि चरेद्ब्रह्महणो व्रतम् ॥ १२.१४.९५ ॥
వేద పండితుడైన బ్రాహ్మణుని, అలాగే ఆత్రేయి వంశపు బ్రాహ్మణ స్త్రీని చంపినవాడు ఇరవై నాలుగు సంవత్సరాలు బ్రహ్మహత్యా వ్రతం ఆచరించాలి.
12.14.96
द्विगुणां ब्रह्महत्येयं सर्वैः प्रोक्ता महर्षिभिः ।
प्रायश्चित्तमकुर्वाणं कृताङ्कं विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.९६ ॥
బ్రహ్మహత్య పాపం రెట్టింపు అని మహర్షులందరూ చెప్పారు. ప్రాయశ్చిత్తం చేయని వానికి గుర్తు వేసి, బ్రాహ్మణ సమాజం నుండి బహిష్కరించాలి.
12.14.97
ब्राह्मणं क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं वा घातयेन्नृपः ।
ब्रह्मघ्नं तस्करं चैव माभूदेवं चरिष्यति ॥ १२.१४.९७ ॥
రాజు బ్రాహ్మణుడిని, క్షత్రియుడిని, వైశ్యుడిని లేదా శూద్రుడిని, అలాగే బ్రహ్మహత్యచేసినవాడిని మరియు దొంగను చంపించాలి; ఇలాంటి ప్రవర్తన మళ్లీ జరగకూడదు.
12.14.98
छित्त्वा हस्तौ च पादौ च नासिकोष्ठौ च भूपतिः ।
ब्रह्मघ्नं चोत्तमं पापं नेत्रोद्धारेण योजयेत् ॥ १२.१४.९८ ॥
రాజు బ్రహ్మహత్యచేసిన ఆ అధమ పాపి చేతులు, కాళ్ళు, ముక్కు, పెదవులు నరికించి, కళ్ళు పెకిలించేలా చేయాలి.
12.14.99
शूद्रस्यैव स्मृतो दण्डस्तद्वद्राजन्यवैश्ययोः ।
प्रायश्चित्तमकुर्वाणं ब्राह्मणं तु प्रवासयेत् ॥ १२.१४.९९ ॥
శూద్రునికి విధించిన దండమే క్షత్రియునికీ వైశ్యునికీ కూడా; కాని ప్రాయశ్చిత్తం చేయని బ్రాహ్మణుడిని మాత్రం బహిష్కరించాలి.
12.14.100
क्षत्रियं वैश्यशूद्रौ च शस्त्रेणैव च घातयेत् ।
ब्रह्मघ्नान्ब्राह्मणात्राजा कृताङ्कान्विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.१०० ॥
రాజు క్షత్రియుడిని, వైశ్యుడిని, శూద్రుడిని ఆయుధంతో చంపించాలి; బ్రాహ్మణుల నుండి బ్రహ్మహత్యచేసినవారినీ గుర్తు వేయబడినవారినీ బహిష్కరించాలి.
12.14.101
विकलेन्द्रियांस्त्रिवर्णांश्च चण्डालैः सह वासयेत् ।
तैश्च यः संपिबेत्कश्चित्स पिबन्ब्रह्महा भवेत् ॥ १२.१४.१०१ ॥
వికలేంద్రియులను, మూడు వర్ణాల వారిని చండాలురతో కలిసి నివసింపజేయాలి; వారితో కలిసి ఎవరు తాగుతారో, ఆ తాగుడుతోనే అతడు బ్రహ్మహంతకుడవుతాడు.
12.14.102
प्रेतानां न च देयानि पिण्डदानानि केनचित् ॥ १२.१४.१०२ ॥
ప్రేతాత్మలకు ఎవరూ పిండదానాలు ఇవ్వకూడదు.
12.14.103
कृष्णवर्णा विरूपा च निर्णीता लम्बमूर्धजा ।
दुनोत्यदृष्ट्वा कर्तारं ब्रह्महत्येति तां विदुः ॥ १२.१४.१०३ ॥
నల్లని వర్ణము, వికృత రూపము, పొడవైన జుట్టు కలిగినదిగా నిర్ణయింపబడిన ఆమెను, కర్తను చూడకుండానే బాధించునది — ఆమెను బ్రహ్మహత్య అని తెలిసినవారు అంటారు.
12.14.104
ब्रह्मघ्नेन पिबन्तश्च विप्रा देशाः पुराणि च ।
अचिरादेव पीड्यन्ते दुर्भिक्षव्याधितस्करैः ॥ १२.१४.१०४ ॥
బ్రహ్మఘ్నునితో కలిసి త్రాగే విప్రులు, దేశాలు, పట్టణాలు వెంటనే కరువు, వ్యాధి, దొంగల వల్ల పీడింపబడతాయి.
12.14.105
ब्राह्मणं पापकर्माणं विप्राणामाततायिनम् ।
क्षत्रियं वैश्यशूद्रौ च नेत्रोद्धारेण योजयेत् ॥ १२.१४.१०५ ॥
పాపకర్మ చేసే బ్రాహ్మణుని, విప్రులకు ఆతతాయిని అయిన వానిని, క్షత్రియుని, వైశ్యుని, శూద్రుని — కన్నులు పెకిలించే శిక్షకు గురిచేయాలి.
12.14.106
दुर्बलानां बलं राजा बलिनो ये च साधवः ।
बलिनां दुर्बलानां च पापानां मृत्त्युरिष्यते ॥ १२.१४.१०६ ॥
రాజు దుర్బలులకు బలము; బలవంతులైన సాధువులు కూడా అంతే. బలవంతులకు, దుర్బలులకు, పాపులకు మృత్యువు విధించబడినది.
12.14.107
सदोषमपि यो हन्यादश्राव्य जगतीपते ।
दुर्बलं बलवन्तं वा स पराजयमर्हति ॥ १२.१४.१०७ ॥
ఓ భూపతీ! దోషిని కూడా విచారణ లేకుండా చంపువాడు — దుర్బలుడైనా బలవంతుడైనా — అతడు పరాజయానికి అర్హుడు.
12.14.108
राजाज्ञां प्राड्विवाकं च नेच्छेद्यच्चापि निष्पतेत् ।
साक्षिणं साधुवाक्यं च जितं तमपि निर्दिशेत् ॥ १२.१४.१०८ ॥
రాజాజ్ఞను, న్యాయాధిపతిని కోరకూడదు; నిష్పక్షపాతం లేనివానిని కూడా; సాక్షిని, సత్యవాక్కును, ఓడింపబడినవానిని కూడా సూచించాలి.
12.14.109
बन्धनान्निष्पतेद्यच्च प्रतिभूर्न ददाति च ।
कुलजश्च धनाढ्यश्च स पराजयमर्हति ॥ १२.१४.१०९ ॥
బంధనం నుండి తప్పించుకున్నవాడు, ప్రతిభూ (హామీదారు)ను ఇవ్వనివాడు, కులీనుడు మరియు ధనవంతుడు — అతడు ఓటమికి అర్హుడు.
12.14.110
राजाज्ञया समाहूतो यो न गच्छेत्सभां नरः ।
बलवन्तमुपाश्रित्य सायुधः स पराजितः ॥ १२.१४.११० ॥
రాజాజ్ఞతో పిలువబడిన మనిషి సభకు వెళ్లక, బలవంతుని ఆశ్రయించి ఆయుధసహితుడైతే, అతడు ఓడిపోయినవాడు.
12.14.111
तं दण्डेन विनिर्जित्य महासाहसिकं नरम् ।
वियुक्तदेहसर्वस्वं परलोकं विसर्जयेत् ॥ १२.१४.१११ ॥
ఆ మహా సాహసిక మనిషిని దండనతో జయించి, దేహమూ సర్వస్వమూ కోల్పోయినవానిని పరలోకానికి పంపాలి.
12.14.112
मृतस्यापि न देयानि पिण्डदानानि केनचित् ।
दत्त्वा दण्डं प्रयच्छेत मध्यमं पूर्वसाहयम् ॥ १२.१४.११२ ॥
చనిపోయినవాడికి కూడా ఎవరూ పిండదానాలు ఇవ్వరాదు. దండం చెల్లించి, పూర్వ సహాయానికి తగినట్లుగా మధ్యమాన్ని ఇవ్వాలి.
12.14.113
कुलस्त्रीव्यभिचारं च राष्ट्रस्य च विमर्दनम् ।
ब्रह्महत्यां च चौर्यं च राजद्रोहं च पञ्चमम् ॥ १२.१४.११३ ॥
కులస్త్రీతో వ్యభిచారం, రాష్ట్ర విధ్వంసం, బ్రహ్మహత్య, దొంగతనం, రాజద్రోహం — ఇది ఐదవది.
12.14.114
युद्धादन्यत्र हिंसायां सुरापस्य च कीर्तने ।
महान्तं गुरुतल्पे च मित्रद्रोहे च पातकम् ॥ १२.१४.११४ ॥
యుద్ధం కాకుండా ఇతర హింసలో, మద్యపానిని గురించి చెప్పడంలో, గురుపత్నితో సంబంధంలో, మిత్రద్రోహంలో — ఇది మహాపాపం.
12.14.115
न कथंचिदुपेक्षेत महासाहसिकं नरम् ।
सर्वस्वमपहृत्याशु ततः प्राणैर्वियोजयेत् ॥ १२.१४.११५ ॥
మహా సాహసిక పురుషుడిని ఏ విధంగానూ ఉపేక్షించరాదు; అతని సర్వస్వాన్ని వెంటనే అపహరించి, తరువాత అతని ప్రాణాలను కూడా హరించాలి.
12.14.116
त्रिषु वर्णेषु यो दण्डः प्रणीतो ब्रह्मणा पुरा ।
महासाहसिकं विप्रं कृताङ्कं विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.११६ ॥
పూర్వకాలంలో బ్రహ్మ మూడు వర్ణాలకు విధించిన దండనను — మహా సాహసిక బ్రాహ్మణుడిని, గుర్తుపెట్టబడినవాడిని, బహిష్కరించాలి.
12.14.117
साहस्रो वा भवेद्दण्डः काञ्चनो देहनिष्क्रिया ।
चतुर्णामपि वर्णानामेवमाहोशना कविः ॥ १२.१४.११७ ॥
వెయ్యి (నాణేల) దండం లేదా బంగారు దండం, లేదా శరీరదండనం ఉండాలి; నాలుగు వర్ణాలకూ కవి ఉశనుడు ఇలాగే చెప్పాడు.
12.14.118
नारीणां बालवृद्धानां गोपतेश्च महामतिः ।
पापानां दुर्विनीतानां प्राणान्तं च बृहस्पतिः।
दण्डमाह महाभाग सर्वेषामाततायिनाम् ॥ १२.१४.११८ ॥
స్త్రీలు, బాలురు, వృద్ధులు, రాజు — వీరికి, అలాగే పాపులకు, దుర్వినీతులకు మహామతి అయిన బృహస్పతి ప్రాణదండనను చెప్పాడు. ఓ మహాభాగా, అన్ని ఆతతాయులకు ఆయన ఇదే దండనను చెప్పాడు.
12.14.119
सर्वेषां पापबुद्धीनां पापकर्मैव क्वुर्वताम् ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां दण्डो निर्दोष इष्यते।
सौबलस्य च दुर्बुद्धेः कर्णस्य च दुरात्मनः ॥ १२.१४.११९ ॥
పాపబుద్ధులు, పాపకర్మలు చేసేవారందరికీ, ధృతరాష్ట్రుని పుత్రులకు న్యాయమైన దండనే కోరబడుతుంది; దుర్బుద్ధి సౌబలుడికి (శకునికి), దురాత్ముడైన కర్ణుడికి కూడా అంతే.
12.14.120
पश्यतां चैव शूराणां याऽहं द्यूते सभां तदा ।
रजस्वला समानीता भवतां पश्यतां नृप।
वाससैकेन संवीता तव दोषेण भूपते ॥ १२.१४.१२० ॥
వీరులు చూస్తుండగా, జూదసభలోకి నేను అప్పుడు రజస్వల స్థితిలో తీసుకురాబడ్డాను. రాజా, మీరందరూ చూస్తుండగా, ఒకే వస్త్రంతో కప్పబడి, మీ దోషం వల్ల, ఓ భూపతీ.
12.14.121
माभूद्धर्मविलोपस्ते धृतराष्ट्रकुलक्षयात् ।
क्रोधाग्निना तु दग्धं च सपशुद्रव्यसंचयम् ॥ १२.१४.१२१ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కులం నాశనం వల్ల నీ ధర్మం నశించకూడదు; కోపాగ్నితో పశువులు, ధనసంచయంతో సహా దహించబడినది.
12.14.122
साऽहमेवंविधं दुःखं संप्राप्ता तव हेतुना ।
आदित्यस्य प्रसादेन न च प्राणैर्वियोजिता ॥ १२.१४.१२२ ॥
ఆ నేను, నీ కారణంగా ఇటువంటి దుఃఖాన్ని పొందాను; కానీ సూర్యుని అనుగ్రహం వల్ల ప్రాణాలనుండి వేరు చేయబడలేదు.
12.14.123
रक्षिता देवदेवेन जगतः कालहेतुना ।
दिवाकरेण देवेन विवस्त्रा न कृता तदा ॥ १२.१४.१२३ ॥
లోకానికి కాలకారణుడైన, దేవదేవుడైన సూర్యునిచే నేను రక్షించబడ్డాను; ఆ సమయంలో నేను వస్త్రహీనురాలిగా చేయబడలేదు.
12.14.124
एतेषां यतमानानां न मेऽद्य वचनं मृषा ।
त्वं तु सर्वां महीं त्यक्त्वा कुरुषे स्वयमापदम् ॥ १२.१४.१२४ ॥
ఇవి ప్రయత్నించే వారి మాట నాదే; ఈ రోజు నా మాట అసత్యం కాదు; కానీ నువ్వు భూమి అంతటినీ విడిచి, నువ్వే ఈ ఆపదను కొని తెచ్చుకుంటున్నావు.
12.14.125
यथाऽऽस्तां संमतौ राज्ञां पृथिव्यां राजसत्तम् ।
मांधाता चाम्बरीषश्च तथा राजन्विराजसे ॥ १२.१४.१२५ ॥
భూమిపై రాజుల అంగీకారంతో ఉన్నట్లు, ఓ రాజశ్రేష్ఠా; మాంధాత, అంబరీషుడు వలె, అలాగే ఓ రాజా, నువ్వు ప్రకాశిస్తావు.
12.14.126
प्रशाधि पृथिवीं देवीं प्रजा धर्मेण पालयन् ।
सपर्वतवनद्वीपां मा राजन्विमना भव ॥ १२.१४.१२६ ॥
రాజా, పర్వతాలు, వనాలు, ద్వీపాలతో కూడిన ఈ దేవ భూమిని ధర్మంతో ప్రజలను పాలిస్తూ పరిపాలించు; దుఃఖితుడవు కావద్దు.
12.14.127
यजस्व विविधैर्यज्ञैर्युध्यस्वारीन्प्रयच्छ च ।
धनानि भोगान्वासांसि द्विजातिभ्यो नृपोत्तम ॥ १२.१४.१२७ ॥
ఉత్తమ రాజా, వివిధ యజ్ఞాలు చేయి, శత్రువులతో యుద్ధం చేయి, బ్రాహ్మణులకు ధనం, భోగాలు, వస్త్రాలు దానం చేయి.