ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.14.1
अव्याहरति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
भ्रातृणां ब्रुवतां तांस्तान्विविधान्वेदनिश्चयान् ॥ १२.१४.१ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਵੇਦ-ਨਿਸ਼ਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।
12.14.2
महाभिजनसंपन्ना श्रीमत्यायतलोचना ।
अभ्यभाषत राजानं द्रौपदी योषितां वरा ॥ १२.१४.२ ॥
ਉੱਚੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.14.3
आसीनमृषभं राज्ञां भ्रातृभिः परिवारितम् ।
सिंहशार्दूलसदृशैर्वारणैरिव यूथपम् ॥ १२.१४.३ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਘਾਂ ਵਰਗੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦਾ ਆਗੂ।
12.14.4
अभिमानवती नित्यं विशेषेण युधिष्ठिरे ।
लालिता सततं राज्ञा धर्माधर्मनिदर्शिनी ॥ १२.१४.४ ॥
ਉਹ ਸਦਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਲਾਡ ਪਾਈ ਹੋਈ; ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ।
12.14.5
आमन्त्रयित्वा सुश्रोणी साम्ना परमवल्गुना ।
भर्तारमभिसंप्रेक्ष्य ततो वचनमब्रवीत् ॥ १२.१४.५ ॥
ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਤਿ ਮਧੁਰ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
12.14.6
इमे ते भ्रातरः पार्थ शुष्यन्ते स्तोकका इव ।
वावाश्यमानास्तिष्ठन्ति न चैनानभिनन्दसे ॥ १२.१४.६ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੇਰੇ ਇਹ ਭਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਕੁਰਲਾਉਂਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
12.14.7
नन्दयैतान्महाराज मत्तानिव महाद्विपान् ।
उपपन्नेन वाक्येन सततं दुःखभागिनः ॥ १२.१४.७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰੋ।
12.14.8
कथं द्वैतवने राजन्पूर्वमुक्त्वा तथा वचः ।
भ्रातॄनेतान्स्म सहिताञ्शीतवातातपार्दितान् ॥ १२.१४.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦ੍ਵੈਤਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਕੇ, ਠੰਢ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ?
12.14.9
वयं दुर्योधनं हत्वा मृधे भोक्ष्याम मेदिनीम् ।
संपूर्णां सर्वकामानामाहवे विजयैषिणः ॥ १२.१४.९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਭੋਗਾਂਗੇ।
12.14.10
नृवीरांश्च रथान्हत्वा निहत्य च महागजान् ।
संस्तीर्य च रथैर्भूमिं ससादिभिररिंदमाः ॥ १२.१४.१० ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਿਓ, ਵੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡੇਗ ਕੇ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਰ ਕੇ।
12.14.11
यजेभ विविधैर्यज्ञैः समृद्धैराप्तदक्षिणैः ।
वनवासकृतं दुःखं भविष्यति सुखाय नः ॥ १२.१४.११ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਰੱਧ ਯੱਗ ਪੂਰੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗੇ; ਬਨਵਾਸ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।
12.14.12
इत्येतानेवमुक्त्वा त्वं स्वयं धर्मभृतां वर ।
कथमद्य पुनर्वीर विनिहंसि मनांसि नः ॥ १२.१४.१२ ॥
ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਅੱਜ ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਮਨ ਕਿਉਂ ਤੋੜ ਰਹੇ ਹੋ?
12.14.13
न क्लीबो वसुधां भुङ्क्ते न क्लीबो धनमश्नुते ।
न क्लीबस्य गृहे पुत्रा मत्स्याः पङ्क इवासते ॥ १२.१४.१३ ॥
ਨਪੁੰਸਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਪੁੰਸਕ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨਪੁੰਸਕ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
12.14.14
नादण्डः क्षत्रियो भाति नादण्डो भूमिमश्नुते ।
नादण्डस्य प्रजा राज्ञः सुखं विन्दन्ति भारत ॥ १२.१४.१४ ॥
ਦੰਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ; ਦੰਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦੰਡਹੀਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।
12.14.15
सदेवासुरगन्घर्वैरप्सरोभिर्विभूषितम् ।
रक्षोभिर्गुह्यकैर्नागैर्मनुष्यैश्च विभूषितम् ॥ १२.१४.१५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ; ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਗੁਹਿਆਕਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੋਭਿਤ।
12.14.16
त्रिवर्गेण च संपूर्णं त्रिवर्गस्यागमेन च ।
दण्डेनाभ्याहृतं सर्वं जगद्भोगाय कल्पते ॥ १२.१४.१६ ॥
ਤ੍ਰਿਵਰਗ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਰਗ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਦੰਡ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਭੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।
12.14.17
स्वायंभुवं महीपाल आगमं शृणु शाश्वतम् ।
विप्राणां विदितश्चायं तव चैव विशांपते ॥ १२.१४.१७ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਸਵਯੰਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਆਗਮ ਸੁਣ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ।
12.14.18
अराजके हि लोकेऽस्मिन्सर्वतो विद्रुते भयात् ।
रक्षार्थमस्य लोकस्य राजानमसृजत्प्रभुः।
महाकायं महावीर्यं पालने जगतः क्षमम् ॥ १२.१४.१८ ॥
ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਡਰ ਕਾਰਨ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖਿੰਡ ਜਾਣ ਤੇ, ਇਸ ਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਹਾਕਾਇਆ, ਮਹਾਵੀਰਜ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਰਾਜਾ ਸਿਰਜਿਆ।
12.14.19
अनिलाग्नियमार्काणामिन्द्रस्य वरुणस्य च ।
चन्द्रवित्तेशयोश्चैव मात्रा निर्हृत्य शाश्वतीः ॥ १२.१४.१९ ॥
ਵਾਯੂ, ਅਗਨੀ, ਯਮ, ਸੂਰਜ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਅੰਸ਼ ਲੈ ਕੇ (ਰਾਜਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ)।
12.14.20
यस्मादेषां सुरेन्द्राणां संभवत्यंशतो नृपः ।
तस्मादभिभवत्येष सर्वभूतानि तेजसा ॥ १२.१४.२० ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਰੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
12.14.21
तपत्यादित्यवच्चैव चक्षूंषि च मनांसि च ।
च चैनं भुवि शक्नोति कश्चिदप्यभिवीक्षितुम् ॥ १२.१४.२१ ॥
ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ।
12.14.22
सोऽग्निर्भवति वायुश्च सोऽर्कः सोमश्च धर्मराट् ।
स कुबेरः स वरुणः स महेन्द्रः प्रतापवान् ॥ १२.१४.२२ ॥
ਉਹੀ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੂਰਜ, ਸੋਮ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਹੈ; ਉਹੀ ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ, ਮਹਿੰਦਰ — ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਹੈ।
12.14.23
पितामहस्य देवस्य विष्णोः शर्वस्य चैव हि ।
ऋषीणां चैव सर्वेषां तस्मिंस्तेजः प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१४.२३ ॥
ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਤੇਜ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.14.24
बालोऽपि नावमन्तव्यो मनुष्य इति भूमिपः ।
महती देवता ह्येषा नररूपेण तिष्ठति ॥ १२.१४.२४ ॥
ਰਾਜਾ ਬਾਲਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ 'ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
12.14.25
एकमेव दहत्यग्निर्नरं दुरुपसर्पिणम् ।
कुलं दहति राजाग्निः सपशुद्रव्यसंचयम् ॥ १२.१४.२५ ॥
ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਅੱਗ ਸਾੜਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਧਨ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
12.14.26
धृतराष्ट्रकुलं दग्धं क्रोधोद्भूतेन वह्निना ।
प्रत्यक्षमेतल्लोकस्य संशयो हि न विद्यते ॥ १२.१४.२६ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਕੁਲ ਸੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
12.14.27
कुलजो वृत्तसंपन्नो धार्मिकश्च महीपतिः ।
प्रजानां पालने युक्तः पूज्यते दैवतैरपि ॥ १२.१४.२७ ॥
ਕੁਲੀਨ, ਸਦਾਚਾਰੀ, ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.14.28
कार्यं योऽवेक्ष्य शक्तिं च देशकालौ च तत्वतः ।
कुरुते धर्मसिद्ध्यर्थं वैश्वरूप्यं पुनः पुनः ॥ १२.१४.२८ ॥
ਕੰਮ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
12.14.29
तस्य प्रसादे पद्मा श्रीर्विजयश्च पराक्रमे ।
मृत्युश्च वसति क्रोधे सर्वतेजोमयो हि सः ॥ १२.१४.२९ ॥
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵਿੱਚ ਪਦਮਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਚਮੁੱਚ ਸਾਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।
12.14.30
तं यस्तु द्वेष्टि संमोहात्स विनश्यति मानवः ।
तस्य ह्याशुविनाशाय राजाऽपि कुरुते मनः ॥ १२.१४.३० ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਛੇਤੀ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਰਾਜਾ ਵੀ ਮਨ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
12.14.31
तस्माद्धर्मं यदिष्टेषु स व्यवस्यति पार्थिवः ।
अनिष्टं चाप्यनिष्टेषु तद्धर्मं न विचालयेत् ॥ १२.१४.३१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਪਿਆਰਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਪਿਆਰਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਉਸ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਡੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
12.14.32
तस्यार्थे सर्वभूतानां गोप्तारं धर्ममात्मजम् ।
ब्रह्मतेजोमयं दण्डमसृजत्पूर्वमीश्वरः ॥ १२.१४.३२ ॥
ਉਸ ਲਈ, ਸਰਬ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੰਡ ਵਜੋਂ ਰਚਿਆ।
12.14.33
तस्य सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
भयाद्भोगाय कल्पन्ते धर्मान्न विचलन्ति च ॥ १२.१४.३३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਜੰਗਮ ਪ੍ਰਾਣੀ ਭੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦੇ।
12.14.34
देशकालौ च शक्तिं च कार्यं चावेक्ष्य तत्वतः ।
यथार्हतः संप्रणयेन्नरेष्वन्यायवर्तिषु ॥ १२.१४.३४ ॥
ਦੇਸ਼, ਕਾਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਅਨਿਆਏ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.35
स राजा पुरुषो दण्डः स नेता शासिता च सः ।
वर्णानामाश्रमाणां च धर्मप्रभुरथाव्ययः ॥ १२.१४.३५ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੀ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੰਡ ਹੈ, ਉਹੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ; ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਉਹ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਅਵਿਆਏ ਹੈ।
12.14.36
दण्डः शास्ति प्रजाः सर्वा दण्ड एवाभिरक्षति ।
दण्डः सुप्तेषु जागर्ति दण्डं धर्मं विदुर्बुधाः ॥ १२.१४.३६ ॥
ਦੰਡ ਹੀ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੰਡ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੰਡ ਨੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.14.37
सुसमीक्ष्य धृतो दण्डः सर्वा रञ्जयति प्रजाः ।
असमीक्ष्य प्रणीतस्तु विनाशयति सर्वशः ॥ १२.१४.३७ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਦੰਡ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਬਿਨਾਂ ਵਿਚਾਰੇ ਦਿੱਤਾ ਦੰਡ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.14.38
यदि न प्रणयेद्राजा दण्डं दण्ड्येष्वतन्द्रितः ।
जले मत्स्यानिवाभक्ष्यन्दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १२.१४.३८ ॥
ਜੇ ਰਾਜਾ ਆਲਸ ਛੱਡ ਕੇ ਦੰਡ-ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਬਲਵਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ।
12.14.39
काकोऽद्याच्च पुरोडाशं श्वा चैवावलिहेद्धविः ।
स्वामित्वं न क्वचिच्च स्यात्प्रपद्येताधरोत्तरम् ॥ १२.१४.३९ ॥
ਕਾਂ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ ਖਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਕੁੱਤਾ ਹਵਿ ਚੱਟੇਗਾ; ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਾਲਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਉਲਟ ਜਾਵੇਗਾ।
12.14.40
सर्वो दण्डजितो लोको दुर्लभस्तु शुचिर्नरः ।
दण्डस्य हि भयात्सर्वं जगद्भोगाय कल्पते ॥ १२.१४.४० ॥
ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਦੰਡ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁੱਧ ਮਨੁੱਖ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ। ਦੰਡ ਦੇ ਭੈ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਭੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।
12.14.41
देवदानवगन्धर्वा रक्षांसि पतगोरगाः ।
तेऽपि भोगाय कल्पन्ते दण्डेनैवाभिपीडिताः ॥ १२.१४.४१ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵੀ ਦੰਡ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਭੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਦੇ ਹਨ।
12.14.42
दूष्येयुः सर्ववर्णाश्च भिद्येरन्सर्वसेतवः ।
सर्वलोकप्रकोपश्च भवेद्दण्डस्य विभ्रमात् ॥ १२.१४.४२ ॥
ਦੰਡ ਦੇ ਵਿਭ੍ਰਮ (ਦੁਰਵਰਤੋਂ) ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਰਣ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਸਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹ (ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ) ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਹੋਵੇਗੀ।
12.14.43
यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश्चरति पापहा ।
प्रजास्तत्र न मुह्यन्ति नेता चेत्साधु पश्यति ॥ १२.१४.४३ ॥
ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੰਡ ਜਿੱਥੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਰਜਾ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਜੇ ਨੇਤਾ ਠੀਕ ਵੇਖੇ।
12.14.44
आहुस्तस्य प्रणेतारं राजानं सत्यवादिनम् ।
समीक्ष्यकारिणं प्राज्ञं धर्मकामार्थकोविदम् ॥ १२.१४.४४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਧਰਮ-ਕਾਮ-ਅਰਥ ਦਾ ਜਾਣੂ ਹੋਵੇ।
12.14.45
तं राजा प्रणयन्सम्यक्स्वर्गायाभिप्रवर्तते ।
कामात्मविषयी क्षुद्रो दण्डेनैव निहन्यते ॥ १२.१४.४५ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਇਸਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਾਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਤੁੱਛ ਮਨੁੱਖ ਦੰਡ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.14.46
दण्डो हि सुमहातेजा दुर्धरश्चाकृतात्मभिः ।
धर्माद्विचलितं हन्ति नृपमेव सबान्धवम् ॥ १२.१४.४६ ॥
ਦੰਡ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਔਖਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹ ਉਸਦੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
12.14.47
ततो दुर्गं च राष्ट्रं च लोकं च सचराचरम् ।
अन्तरिक्षगतांश्चैव मुनीन्देवांश्च हिंसति ॥ १२.१४.४७ ॥
ਤਦ ਉਹ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਰਾਸ਼ਟਰ, ਚਰ-ਅਚਰ ਸਹਿਤ ਲੋਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
12.14.48
सोऽसहायेन मूढेन लुब्धेनाकृतबुद्धिना ।
अशक्यो न्यायतो नेतुं विषयांश्चैव सेवता ॥ १२.१४.४८ ॥
ਬਿਨਾਂ ਸਹਾਇਕ, ਮੂਰਖ, ਲਾਲਚੀ, ਕੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
12.14.49
शुचिना सत्यसन्धेन नीतिशास्त्रानुसारिणा ।
दण्डः प्रणेतुं शक्यो हि सुसहायेन धीमता ॥ १२.१४.४९ ॥
ਪਵਿੱਤਰ, ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲੇ, ਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ, ਚੰਗੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਦੰਡ ਚਲਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ।
12.14.50
स्वराष्ट्रे न्यायवर्ती स्याद्भृशदण्डश्च शत्रुषु ।
सुहृत्स्वजिह्मः स्निग्धेषु ब्राह्मणेषु क्षमान्वितः ॥ १२.१४.५० ॥
ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਠੋਰ ਦੰਡ ਦੇਵੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਰਹੇ, ਸਨੇਹੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿਮਾਵਾਨ ਹੋਵੇ।
12.14.51
एवंवृत्तस्य राज्ञस्तु शिलोञ्छेनापि जीवतः ।
विस्तीर्येत यशो लोके तैलबिन्दुरिवाम्भसि ॥ १२.१४.५१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਯਸ਼, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ਿਲੋਂਛ ਨਾਲ ਜੀਵੇ, ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
12.14.52
अतस्तु विपरीतस्य नृपतेरकृतात्मनः ।
संक्षिप्येन यशो लोके घृतबिन्दुरिवाम्भसि ॥ १२.१४.५२ ॥
ਪਰ ਉਲਟ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ, ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਹੀਣ ਰਾਜੇ ਦਾ ਯਸ਼, ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਘਿਉ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਕੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.14.53
देवदेवेन रुद्रेण ब्रह्मणा च महीपते ।
विष्णुना चैव देवेन शक्रेण च महात्मना ॥ १२.१४.५३ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ! ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ (ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ)।
12.14.54
लोकपालैश्च भूतैश्च पाण्डवैश्च महात्मभिः ।
धर्माद्विचलिता राजन्धार्तराष्ट्रा निपातिताः।
अधार्मिका दुराचाराः ससैन्या विनिपातिताः ॥ १२.१४.५४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਲੋਕਪਾਲਾਂ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡੋਲੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਡਿੱਗਾਏ ਗਏ; ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਉਹ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਨਾਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ।
12.14.55
तान्निहत्य न दोषस्ते स्वल्पोऽपि जगतीपते ।
छलेन मायया वाऽथ क्षत्रधर्मेण वा नृप ॥ १२.१४.५५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ. ਛਲ ਨਾਲ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ.
12.14.56
मित्रता सर्वभूतेषु दानमध्ययनं तपः ।
ब्राह्मणस्यैव धर्मः स्यान्न राज्ञो राजसत्तम ॥ १२.१४.५६ ॥
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਦਾਨ, ਅਧਿਐਨ, ਤਪ — ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਸ੍ਰੇਸ਼ਠ.
12.14.57
असतां प्रतिषेधश्च सतां च परिपालनम् ।
एष राज्ञां परो धर्मः समरे चापलायनम् ॥ १२.१४.५७ ॥
ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਸਜਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ — ਇਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੱਜਣਾ ਨਾ ਵੀ।
12.14.58
यस्मिन्क्षमा च क्रोधश्च दानादाने भयाभये ।
निग्रहानुग्रहौ चोभौ स वै धर्मविदुच्यते ॥ १२.१४.५८ ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ, ਡਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ, ਨਿਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ — ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੋਣ, ਉਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.14.59
न श्रुतेन न दानेन न सांत्वेन न चेज्यया ।
त्वयेयं पृथिवी लब्धा न संकोचेन चाप्युत ॥ १२.१४.५९ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਾਂਤਵਨਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਯੱਗ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ — ਤੂੰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਸੰਕੋਚ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ.
12.14.60
यत्तद्बलममित्राणां तथा वीरसमुद्यतम् ।
हस्त्यश्वरथसंपन्नं त्रिभिरङ्गैरनुत्तमम् ॥ १२.१४.६० ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਉਹ ਫ਼ੌਜ, ਵੀਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ, ਹਾਥੀ-ਘੋੜਿਆਂ-ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤਿੰਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਰਬੋਤਮ ਸੀ।
12.14.61
रक्षितं द्रोणकर्णाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च ।
तत्त्वया निहतं वीर तस्माद्भुङ्क्ष्व वसुंधराम् ॥ १२.१४.६१ ॥
ਦ੍ਰੋਣ, ਕਰਨ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰ।
12.14.62
जम्बूद्वीपो महाराज नानाजनपदैर्युतः ।
त्वया पुरुषशार्दूल दण्डेन मृदितः प्रभो ॥ १२.१४.६२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੇਕ ਜਨਪਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੰਬੂਦ੍ਵੀਪ ਨੂੰ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਦੰਡ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ ਹੈ।
12.14.63
जम्बूद्वीपेन सदृशः क्रौञ्चद्वीपो नराधिप ।
अपरेण महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६३ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੰਬੂਦ੍ਵੀਪ ਵਰਗਾ ਕ੍ਰੌਂਚਦ੍ਵੀਪ, ਜੋ ਮਹਾਮੇਰੂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ, ਤੂੰ ਦੰਡ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ ਹੈ।
12.14.64
क्रौञ्चद्वीपेन सदृशः शाकद्वीपो नराधिप ।
पूर्वेण तु महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६४ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਕ੍ਰੌਂਚਦ੍ਵੀਪ ਵਰਗਾ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪ, ਜੋ ਮਹਾਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ, ਤੂੰ ਦੰਡ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ ਹੈ।
12.14.65
उत्तरेण महामेरोः शाकद्वीपेन संमितः ।
भद्राश्वः पुरुषव्याघ्र दण्डेन मृदितस्त्वया ॥ १२.१४.६५ ॥
ਮਹਾਮੇਰੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਹੈ; ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਦੰਡ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ ਹੈ।
12.14.66
द्वीपाश्च सान्तरद्वीपा नानाजनपदाश्रयाः ।
विगाह्य सागरं वीर दण्डेन मृदितास्त्वया ॥ १२.१४.६६ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਜਨਪਦਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਉਹ ਦ੍ਵੀਪ ਅਤੇ ਅੰਤਰਦ੍ਵੀਪ, ਤੂੰ ਦੰਡ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਏ ਹਨ।
12.14.67
एतान्यप्रतिमेयानि कृत्वा कर्माणि भारत ।
न प्रीयसे महाराज पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ १२.१४.६७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਐਸੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
12.14.68
स त्वं भ्रातॄनिमान्दृष्ट्वा प्रतिनन्दस्व भारत ।
ऋषभानिव संमत्तान्गजेन्द्रान्गर्जितानिव ॥ १२.१४.६८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਬਲਦਾਂ ਅਤੇ ਗਰਜਦੇ ਗਜਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।
12.14.69
अमरप्रतिमाः सर्वे शत्रुसाहाः परंतपाः ।
एकैकोऽपि सुखायैषां मम स्यादिति मे मतिः ॥ १२.१४.६९ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਹੈ।
12.14.70
किं पुनः पुरुषव्याघ्राः पतयो मे नरर्षभाः ।
समस्तानीन्द्रियाणीव शरीरस्य विचेष्टने ॥ १२.१४.७० ॥
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ — ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਘ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ — ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
12.14.71
अनृतं नाब्रवीच्छ्वश्रूः सर्वज्ञा सर्वदर्शिनी ।
युधिष्ठिरस्त्वां पाञ्चालि सुखे धास्यत्यनुत्तमे ॥ १२.१४.७१ ॥
ਸਰਬਗਿਆ, ਸਰਬਦਰਸ਼ੀ ਸੱਸ ਨੇ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਹੇ ਪਾਂਚਾਲੀ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਥਾਪੇਗਾ।
12.14.72
इत्वा राजसहस्राणि बहून्याशुपराक्रमः ।
तद्व्यर्थं संप्रपश्यामि मोहात्तव जनाधिप ॥ १२.१४.७२ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਫੁਰਤੀਲੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਯਤਨ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋਇਆ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
12.14.73
येषामुन्मत्तको ज्येष्ठः सर्वे तेऽप्यनुसारिणः ।
तवोन्मादान्महाराजसोन्मादाः सर्वपाण्डवाः ॥ १२.१४.७३ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਾਗਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਰੇ ਪਾਗਲਪਨ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
12.14.74
यदि हि स्युरनुन्मत्ता भ्रातरस्ते नराधिप ।
बद्ध्वा त्वां नास्तिकैः सार्धं प्रशासेयुर्वसुंधराम् ॥ १२.१४.७४ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਪਾਗਲ ਨਾ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ।
12.14.75
कुरुते मूढ एवं हि यः श्रेयो नाधिगच्छति ।
धूपैरञ्जनयोगैश्च नस्यकर्मभिरेव च ॥ १२.१४.७५ ॥
ਜੋ ਮੂਰਖ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਧੂਪ, ਅੰਜਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਨਸ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ (ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)।
12.14.76
उन्मत्तिरपनेतव्या तव राजन्यदृच्छया ।
भेषजैः स चिकित्स्यः स्याद्य उन्मार्गेण गच्छति ॥ १२.१४.७६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰਾ ਪਾਗਲਪਨ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਰਾਹੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਯੋਗ ਹੈ।
12.14.77
साहं सर्वाधमा लोके स्त्रीणां भरतसत्तम ।
तथा विनिकृता पुत्रैर्याऽहमिच्छामि जीवितुम् ॥ १२.१४.७७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੀਂ ਹਾਂ; ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜੀਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
12.14.78
धृतराष्ट्रसुता राजन्नित्यमुत्पथगामिनः ।
तादृशानां वधे दोषं नाहं पश्यामि कर्हिचित् ॥ १२.१४.७८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਦਾ ਕੁਰਾਹੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਿਆਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੀ।
12.14.79
इमांश्चोशनसा गीताञ्श्लोकाञ्श्रृणु नराधिप ॥ १२.१४.७९ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉਸ਼ਨਸ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
12.14.80
आत्महन्ताऽर्थहन्ता च बन्धुहन्ता विषप्रदः ।
अकारणेन हन्ता च यश्च भार्यां परामृशेत् ॥ १२.१४.८० ॥
ਆਤਮਘਾਤੀ, ਧਨਹਰਤਾ, ਬੰਧੂਹੰਤਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੂਹੇ—
12.14.81
निर्दोषं वधमेतेषां षण्णामप्याततायिनाम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच भगवान्भार्गवाय महात्मने ॥ १२.१४.८१ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਆਤਤਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
12.14.82
ब्रह्मक्षत्रविशां राजन्सत्पथे वर्तिनामपि ।
प्रसह्यागारमागम्य हन्तारं गरदं तथा ॥ १२.१४.८२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਤਪਥ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵੜ ਕੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ (ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ)।
12.14.83
अभक्ष्यापेयदातारमग्निदं च निशातयेत् ।
मार्ग एष महीपानां गोब्राह्मणवधेषु च ॥ १२.१४.८३ ॥
ਅਭੱਖ ਅਤੇ ਅਪੇਯ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਊ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਇਹੀ ਹੈ।
12.14.84
केशग्रहे च नारीणामपि युध्येत्पितामहम् ।
ब्रह्माणं देवदेवेशं किं पुनः पापकारिणम् ॥ १२.१४.८४ ॥
ਔਰਤ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜਨ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਾਪੀ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।
12.14.85
गोब्राह्मणार्थे व्यसने च राज्ञां राष्ट्रोपमर्दे स्वशरीरहेतोः ।
स्त्रीणां च विक्रुष्टरुतानि श्रुत्वा विप्रोऽपि युध्येत महाप्रभावः ॥ १२.१४.८५ ॥
ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਲੜੇ।
12.14.86
धर्माद्विचलितं विप्रं निहन्यादाततायिनम् ।
तस्यान्यत्र वधं विद्वान्मनसाऽपि न चिन्तयेत् ॥ १२.१४.८६ ॥
ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ, ਆਤਤਾਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਉਸਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਬਾਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾ ਸੋਚੇ।
12.14.87
गोब्राह्मणवधे वृत्तं मन्त्रत्राणार्थमेव च ।
निहन्यात्क्षत्रियो विप्रं स्वकुटुम्बस्य चाप्तये ॥ १२.१४.८७ ॥
ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.14.88
तस्करेण नृशंसेन धर्मात्प्रचलितेन च ।
क्षत्रबन्धुः परं शक्त्या युध्येद्विप्रेण संयुगे ॥ १२.१४.८८ ॥
ਚੋਰ, ਜ਼ਾਲਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਕਸ਼ੱਤਰੀ-ਬੰਧੂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.89
आततायिनमायान्तमपि वेदान्तपारगम् ।
जिघांसन्तं जिघांसीयान्न तेन भ्रूणहा भवेत् ॥ १२.१४.८९ ॥
ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਆਤਤਾਈ ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਭਰੂਣਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
12.14.90
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वाऽप्यन्त्यजोपि वा ।
न हन्याद्ब्राह्मणं शान्तं तृणेनापि कदाचन ॥ १२.१४.९० ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਅੰਤਯਜ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤੀਲੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਦੇ ਨਾ ਮਾਰੇ।
12.14.91
ब्राह्मणायावगुर्याद्यः स्पृष्ट्वा गुरुतरं महत् ।
वर्षाणां त्रिशतं पापः प्रतिष्ठां नाधिगच्छति ॥ १२.१४.९१ ॥
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
12.14.92
सहस्राणि च वर्षाणि निहत्य नरके पतेत् ।
तस्मान्नैवावगुर्याद्धि नैव शस्त्रं निपातयेत् ॥ १२.१४.९२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.93
शोणितं यावतः पांसून्गृह्णातीति हि धारणा ।
तावतीः स समाः पापो नरके परिवर्तते ॥ १२.१४.९३ ॥
ਲਹੂ ਜਿੰਨੇ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਉਤਨੇ ਸਾਲ ਉਹ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
12.14.94
त्वगस्थिभेदं विप्रस्य यः कुर्यात्कारयेत वा ।
ब्रह्महा स तु विज्ञेयः प्रायश्चित्ती नराधमः ॥ १२.१४.९४ ॥
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੱਡੀ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੁੜਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆਰਾ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
12.14.95
श्रोत्रियं ब्राह्मणं हत्वा तथाऽऽत्रेयीं च ब्राह्मणीम् ।
चतुर्विशतिवर्षाणि चरेद्ब्रह्महणो व्रतम् ॥ १२.१४.९५ ॥
ਵੇਦ-ਗਿਆਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤ੍ਰੇਈ ਕੁਲ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਚੌਵੀਂ ਸਾਲ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰੇ।
12.14.96
द्विगुणां ब्रह्महत्येयं सर्वैः प्रोक्ता महर्षिभिः ।
प्रायश्चित्तमकुर्वाणं कृताङ्कं विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.९६ ॥
ਸਾਰਿਆਂ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.97
ब्राह्मणं क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं वा घातयेन्नृपः ।
ब्रह्मघ्नं तस्करं चैव माभूदेवं चरिष्यति ॥ १२.१४.९७ ॥
ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਵਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਆਚਰਣ ਫਿਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
12.14.98
छित्त्वा हस्तौ च पादौ च नासिकोष्ठौ च भूपतिः ।
ब्रह्मघ्नं चोत्तमं पापं नेत्रोद्धारेण योजयेत् ॥ १२.१४.९८ ॥
ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਪਾਪੀ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਨੱਕ ਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਕਟਵਾ ਕੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਢਵਾਵੇ।
12.14.99
शूद्रस्यैव स्मृतो दण्डस्तद्वद्राजन्यवैश्ययोः ।
प्रायश्चित्तमकुर्वाणं ब्राह्मणं तु प्रवासयेत् ॥ १२.१४.९९ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਹੈ; ਪਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.100
क्षत्रियं वैश्यशूद्रौ च शस्त्रेणैव च घातयेत् ।
ब्रह्मघ्नान्ब्राह्मणात्राजा कृताङ्कान्विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.१०० ॥
ਰਾਜਾ ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਮਰਵਾਵੇ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਦਾਗ ਲੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇਵੇ।
12.14.101
विकलेन्द्रियांस्त्रिवर्णांश्च चण्डालैः सह वासयेत् ।
तैश्च यः संपिबेत्कश्चित्स पिबन्ब्रह्महा भवेत् ॥ १२.१४.१०१ ॥
ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਰਨਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲਾਂ ਨਾਲ ਵਸਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੀਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.14.102
प्रेतानां न च देयानि पिण्डदानानि केनचित् ॥ १२.१४.१०२ ॥
ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੰਡਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
12.14.103
कृष्णवर्णा विरूपा च निर्णीता लम्बमूर्धजा ।
दुनोत्यदृष्ट्वा कर्तारं ब्रह्महत्येति तां विदुः ॥ १२.१४.१०३ ॥
ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਵਿਕਰਾਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਹ, ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਦੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ — ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
12.14.104
ब्रह्मघ्नेन पिबन्तश्च विप्रा देशाः पुराणि च ।
अचिरादेव पीड्यन्ते दुर्भिक्षव्याधितस्करैः ॥ १२.१४.१०४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਘਾਤੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਗਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਾਲ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.14.105
ब्राह्मणं पापकर्माणं विप्राणामाततायिनम् ।
क्षत्रियं वैश्यशूद्रौ च नेत्रोद्धारेण योजयेत् ॥ १२.१४.१०५ ॥
ਪਾਪੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਤਤਾਇਂ ਨੂੰ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.106
दुर्बलानां बलं राजा बलिनो ये च साधवः ।
बलिनां दुर्बलानां च पापानां मृत्त्युरिष्यते ॥ १२.१४.१०६ ॥
ਰਾਜਾ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦਾ ਬਲ ਹੈ; ਬਲਵਾਨ ਸਾਧੂ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ। ਬਲਵਾਨਾਂ, ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
12.14.107
सदोषमपि यो हन्यादश्राव्य जगतीपते ।
दुर्बलं बलवन्तं वा स पराजयमर्हति ॥ १२.१४.१०७ ॥
ਹੇ ਭੂਪਤੀ! ਜੋ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਸੁਣੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ — ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਲਵਾਨ — ਉਹ ਹਾਰ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
12.14.108
राजाज्ञां प्राड्विवाकं च नेच्छेद्यच्चापि निष्पतेत् ।
साक्षिणं साधुवाक्यं च जितं तमपि निर्दिशेत् ॥ १२.१४.१०८ ॥
ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਆਂਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਚਾਹੇ; ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਨਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਵੀ; ਗਵਾਹ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੀ (ਦੋਸ਼ੀ) ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.109
बन्धनान्निष्पतेद्यच्च प्रतिभूर्न ददाति च ।
कुलजश्च धनाढ्यश्च स पराजयमर्हति ॥ १२.१४.१०९ ॥
ਜੋ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਜ਼ਾਮਨ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਲੀਨ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ — ਉਹ ਹਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
12.14.110
राजाज्ञया समाहूतो यो न गच्छेत्सभां नरः ।
बलवन्तमुपाश्रित्य सायुधः स पराजितः ॥ १२.१४.११० ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਹਿਤ ਰਹੇ, ਉਹ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.14.111
तं दण्डेन विनिर्जित्य महासाहसिकं नरम् ।
वियुक्तदेहसर्वस्वं परलोकं विसर्जयेत् ॥ १२.१४.१११ ॥
ਉਸ ਮਹਾਂ-ਸਾਹਸੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੰਡ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਪਰਲੋਕ ਭੇਜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.112
मृतस्यापि न देयानि पिण्डदानानि केनचित् ।
दत्त्वा दण्डं प्रयच्छेत मध्यमं पूर्वसाहयम् ॥ १२.१४.११२ ॥
ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿੰਡਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਦੰਡ ਦੇ ਕੇ, ਪਹਿਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੱਧਮ ਦੰਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.113
कुलस्त्रीव्यभिचारं च राष्ट्रस्य च विमर्दनम् ।
ब्रह्महत्यां च चौर्यं च राजद्रोहं च पञ्चमम् ॥ १२.१४.११३ ॥
ਕੁਲ-ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਭਚਾਰ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼, ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ, ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਦ੍ਰੋਹ — ਇਹ ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ।
12.14.114
युद्धादन्यत्र हिंसायां सुरापस्य च कीर्तने ।
महान्तं गुरुतल्पे च मित्रद्रोहे च पातकम् ॥ १२.१४.११४ ॥
ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਸੇਜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ-ਦ੍ਰੋਹ ਵਿੱਚ — ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।
12.14.115
न कथंचिदुपेक्षेत महासाहसिकं नरम् ।
सर्वस्वमपहृत्याशु ततः प्राणैर्वियोजयेत् ॥ १२.१४.११५ ॥
ਮਹਾਸਾਹਸੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਦੇਖੀ ਨਾ ਕਰੇ; ਉਸਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਰੰਤ ਖੋਹ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇ।
12.14.116
त्रिषु वर्णेषु यो दण्डः प्रणीतो ब्रह्मणा पुरा ।
महासाहसिकं विप्रं कृताङ्कं विप्रवासयेत् ॥ १२.१४.११६ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਜੋ ਦੰਡ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ — ਮਹਾਸਾਹਸੀ, ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.14.117
साहस्रो वा भवेद्दण्डः काञ्चनो देहनिष्क्रिया ।
चतुर्णामपि वर्णानामेवमाहोशना कविः ॥ १२.१४.११७ ॥
ਹਜ਼ਾਰ (ਸਿੱਕੇ) ਦਾ ਦੰਡ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦੰਡ, ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਦੰਡ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਚਾਰਾਂ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਵੀ ਉਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।
12.14.118
नारीणां बालवृद्धानां गोपतेश्च महामतिः ।
पापानां दुर्विनीतानां प्राणान्तं च बृहस्पतिः।
दण्डमाह महाभाग सर्वेषामाततायिनाम् ॥ १२.१४.११८ ॥
ਇਸਤਰੀਆਂ, ਬਾਲ-ਬਿਰਧਾਂ, ਰਾਜੇ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਤੇ ਬਦਤਮੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਹਾਮਤੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣਦੰਡ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਸਾਰੇ ਆਤਤਾਈਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹੀ ਦੰਡ ਦੱਸਿਆ।
12.14.119
सर्वेषां पापबुद्धीनां पापकर्मैव क्वुर्वताम् ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां दण्डो निर्दोष इष्यते।
सौबलस्य च दुर्बुद्धेः कर्णस्य च दुरात्मनः ॥ १२.१४.११९ ॥
ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੰਡ ਹੀ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਅਤੇ ਦੁਰਾਤਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.14.120
पश्यतां चैव शूराणां याऽहं द्यूते सभां तदा ।
रजस्वला समानीता भवतां पश्यतां नृप।
वाससैकेन संवीता तव दोषेण भूपते ॥ १२.१४.१२० ॥
ਸੂਰਵੀਰ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਜੂਏ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਜਸਵਲਾ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਵਸਤਰ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਭੂਪਤੀ।
12.14.121
माभूद्धर्मविलोपस्ते धृतराष्ट्रकुलक्षयात् ।
क्रोधाग्निना तु दग्धं च सपशुद्रव्यसंचयम् ॥ १२.१४.१२१ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਚੇ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸੜ ਗਿਆ ਹੈ।
12.14.122
साऽहमेवंविधं दुःखं संप्राप्ता तव हेतुना ।
आदित्यस्य प्रसादेन न च प्राणैर्वियोजिता ॥ १२.१४.१२२ ॥
ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
12.14.123
रक्षिता देवदेवेन जगतः कालहेतुना ।
दिवाकरेण देवेन विवस्त्रा न कृता तदा ॥ १२.१४.१२३ ॥
ਜਗਤ ਦੇ ਕਾਲ-ਹੇਤੂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸੂਰਜ ਨੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਵਸਤਰਹੀਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
12.14.124
एतेषां यतमानानां न मेऽद्य वचनं मृषा ।
त्वं तु सर्वां महीं त्यक्त्वा कुरुषे स्वयमापदम् ॥ १२.१४.१२४ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਅੱਜ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਆਫ਼ਤ ਸਹੇੜ ਰਹੇ ਹੋ।
12.14.125
यथाऽऽस्तां संमतौ राज्ञां पृथिव्यां राजसत्तम् ।
मांधाता चाम्बरीषश्च तथा राजन्विराजसे ॥ १२.१४.१२५ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਮਾਂਧਾਤਾ ਅਤੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਵਾਂਗ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੋਭੋਗੇ।
12.14.126
प्रशाधि पृथिवीं देवीं प्रजा धर्मेण पालयन् ।
सपर्वतवनद्वीपां मा राजन्विमना भव ॥ १२.१४.१२६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਰਬਤਾਂ, ਬਣਾਂ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜ ਕਰੋ; ਮਨ ਨਾ ਢਾਹੋ।
12.14.127
यजस्व विविधैर्यज्ञैर्युध्यस्वारीन्प्रयच्छ च ।
धनानि भोगान्वासांसि द्विजातिभ्यो नृपोत्तम ॥ १२.१४.१२७ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਨ, ਵਿਭਿੰਨ ਯੱਗ ਕਰੋ, ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ, ਭੋਗ ਤੇ ਵਸਤਰ ਦਾਨ ਕਰੋ।