مهابهاراتا · أدهيايا 12.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.140.1
युगक्षयात्परिक्षीणे धर्मे लोके च भारत ।
दस्युभिः पीड्यमाने च कथं स्थेयं पितामह ॥ १२.१४०.१ ॥
عندما يضعف الدارما والعالم بانحدار العصر، يا سليل بهاراتا، ويضطهد اللصوص الناس، فكيف ينبغي أن يثبت المرء، أيها الجد؟
12.140.2
हन्त ते वर्तयिष्यामि नीतिमापत्सु भारत ।
उत्सृज्यापि घृणां काले यथा वर्तेत भूमिपः ॥ १२.१४०.२ ॥
حسنًا، يا سليل بهاراتا، سأشرح لك سياسة الشدائد: كيف ينبغي للملك أن يتصرف، متخليًا حتى عن الرحمة حين يحين الوقت.
12.140.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भारद्वाजस्य संवादं राज्ञः शत्रुंतपस्य च ॥ १२.१४०.३ ॥
وهنا يروي الناس أيضًا هذه القصة القديمة، حوار بهارادفاجا والملك شاتروتابا.
12.140.4
राजात्शत्रुंतपो नाम सौवीरेषु महारथः ।
भारद्वाजमुपागम्य पप्रच्छार्थविनिश्चयम् ॥ १२.१४०.४ ॥
كان بين السوفيرا ملك محارب عظيم اسمه شاتروتابا، ذهب إلى بهاراداجا وسأله عن تحديد المعنى.
12.140.5
अलब्धस्य कथं लिप्सा लब्धं केन विवर्धते ।
वधितं पाल्यते केन पालितं प्रणयेत्कथम् ॥ १२.१४०.५ ॥
كيف يُشتهى ما لم يُنَل؟ وبماذا يزداد ما نيل؟ وبماذا يُحفظ المزدَاد، وكيف يُدار المحفوظ؟
12.140.6
तस्मै विनिश्चितार्थाय परिपृष्टोऽर्थिश्चयम् ।
उवाच मतिमान्वाक्यमिदं हेतुमदुत्तमम् ॥ १२.१४०.६ ॥
فلما سأله الملك، وقد استقر قصده، أجابه بهاراداجا الحكيم بهذا القول الرفيع المعلَّل في تحديد الأمر.
12.140.7
नित्यमुद्यतदण्डः स्यान्नित्यं विवृतपौरुषः ।
अच्छिद्रश्छिद्रदर्शी च परेषां विवरानुगः ॥ १२.१४०.७ ॥
ينبغي للملك أن يبقى رافعًا عصا العقاب دائمًا، وأن يُظهر بأسه دائمًا. ليكن هو نفسه بلا ثغرة، يرى ثغرات أعدائه ويتبع منافذهم.
12.140.8
नित्यमुद्यतदण्डस्य भृशमुद्विजते नरः ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि दण्डेनैव प्रसाधयेत् ॥ १२.१४०.८ ॥
يخاف الناس كثيرًا ممن يبقى دائمًا رافعًا عصا العقاب. لذلك ينبغي إخضاع جميع الكائنات بالعقاب وحده.
12.140.9
एवमेव प्रशंसन्ति बुधा ये तत्त्वदर्शिनः ।
तस्माच्चतुष्टये तस्मिन्प्रधानो दण्ड उच्यते ॥ १२.१४०.९ ॥
وهكذا يمدح الحكماء الذين يرون الحقيقة. ولذلك يُقال إن العقاب هو الأهم بين تلك الأمور الأربعة.
12.140.10
छिन्नमूले त्वधिष्ठाने सर्वे तज्जीविनो हताः ।
कथं हि शाखास्तिष्ठेयुश्छिन्नमूले वनस्पतौ ॥ १२.१४०.१० ॥
إذا قُطع الأصل والأساس هلك جميع من يعيشون عليه. فكيف تبقى الأغصان على شجرة قُطع جذرها؟
12.140.11
मूलमेवादितश्छिन्द्यादरिपक्षस्य पण्डितः ।
ततः सहायान्पक्षं च सर्वमेवानुशातयेत् ॥ १२.१४०.११ ॥
ينبغي للحكيم أن يقطع أصل جانب العدو منذ البداية، ثم يُهلك حلفاءه وجميع أنصاره واحدًا بعد آخر.
12.140.12
सुमन्त्रितं सुविक्रान्तं सुयुद्धं सुपलायितम् ।
आपदागमकाले तु कुर्वीत न विचारयेत् ॥ १२.१४०.१२ ॥
عند حلول النازلة ينبغي أن يعمل المرء بما أُحكم تدبيره وبما قام به بشجاعة، وأن يخوض حربًا حسنة أو ينسحب انسحابًا حسنًا، وفي ذلك الوقت لا ينبغي له أن يتروّى أكثر.
12.140.13
वाङ्भात्रेण विनीतः स्याद्धृदयेन यथा क्षुरः ।
श्लक्ष्णपूर्वाभिभाषी च कामक्रोधौ विवर्जयेत् ॥ १२.१४०.१३ ॥
ليكن متواضعًا بالكلام فقط، لا حادًّا كالموسى في قلبه. ليتكلم بلطف أولًا، ولْيتجنب الشهوة والغضب.
12.140.14
सपत्नसहितो राज्ये कृत्वा सन्धिं न विश्वसेत् ।
उपक्रामेत्ततः शीघ्रं कृतकार्यो विचक्षणः ॥ १२.१४०.१४ ॥
وحتى إن عقد هدنة في المملكة مع أعدائه، فلا يثق بهم. ثم إذا تم أمره، فلينسحب الحكيم من هناك سريعًا.
12.140.15
शत्रुं च मित्रं पूर्वेण सान्त्वेनैवानुसान्त्वयेत् ।
नित्यशश्चोद्विजेत्तस्मात्सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ १२.१४०.१५ ॥
فليُهدِّئ العدوَّ والصديقَ أولًا بالمواساة وحدها؛ ومع ذلك فليكن دائمًا على حذر منهما، كما يحذر الحية التي دخلت البيت.
12.140.16
यस्य बुद्धिं परिभवेत्तमतीतेन सान्त्वयेत् ।
अनागतेन दुष्प्रज्ञं प्रत्युत्पन्नेन पण्डितम् ॥ १२.१४०.१६ ॥
من أراد أن يغلب عقله، فليُواسِه بالماضي؛ الأحمق بالمستقبل، والعالِم بالحاضر.
12.140.17
अञ्जलिं शपथं सान्त्वं शिरसा पादवन्दनम् ।
अश्रुप्रपातनं चैव कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १२.१४०.१७ ॥
من يطلب الازدهار، فليقم بالتحية بكفين مضمومتين، وليقسم، وليتودد بالمواساة، وليسجد برأسه عند القدمين، وليذرف الدموع.
12.140.18
वहेदमित्रं स्कन्धेन यावदर्थस्य लम्भनम् ।
अथैनमागते काले भिन्द्याद्धटमिवाश्मनि ॥ १२.१४०.१८ ॥
فليحمل العدوَّ على كتفه حتى يبلغ الغاية؛ فإذا جاء الوقت، فليكسره كما يُكسر الإناء على الحجر.
12.140.19
मुहूर्तमपि राजेन्द्र तिन्दुकालातवज्ज्वलेत् ।
मा तुषाग्निरिवानर्चिर्धूमायेत चिरं नरः ॥ १२.१४०.१९ ॥
يا سيد الملوك، ليشتعل الإنسان ولو لحظة كجمرة خشب التندوكا المتقدة، لا أن يدخّن طويلا بلا لهب كنار القش.
12.140.20
नानार्थिकोऽर्थसंबन्धं कृतघ्ने न समाचरेत् ।
अर्थी तु शक्यते भोक्तुं कृतकार्योऽवमन्यते।
तस्मात्सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत् ॥ १२.१४०.२० ॥
لا ينبغي لذي المقاصد الكثيرة أن يقيم علاقة مصلحة مع الجاحد. يُستعمل الملتمس، لكنه بعد قضاء حاجته يُحتقر. فلتُنجز جميع الأعمال مع ترك شيء منها باقيا.
12.140.21
कोकिलस्य वराहस्य मेरोः शून्यस्य वेस्मनः ।
व्यालस्य भक्तचित्तस्य यच्छ्रेयस्तत्समाचरेत् ॥ १२.१४०.२१ ॥
فليتّبع المرء أفضل ما عند الوقواق والخنزير وجبل مِيرو والبيت الخالي والحية التي قلبها على الطعام.
12.140.22
उत्थायोत्थाय गच्छेच्च नित्ययुक्तो रिपोर्गृहम् ।
कुशलं चास्य पृच्छेत यद्यप्यकुशलं भवेत् ॥ १२.१४०.२२ ॥
فليقم اليقِظ دائما مرة بعد أخرى ويذهب إلى بيت العدو ويسأل عن سلامته، ولو كان في سوء حال.
12.140.23
नालसाः प्राप्नुवन्त्यर्थान्न क्लीबा नातिमानिनः ।
न च लोकरवाद्भीता न वै शश्वत्प्रतीक्षिणः ॥ १२.१४०.२३ ॥
لا ينال الغايات الكسالى، ولا الضعفاء، ولا المتكبرون جدا؛ ولا الخائفون من قالة الناس، ولا الذين يترقبون دائما.
12.140.24
नास्य च्छिद्रं परो विद्याद्विद्याच्छिद्रं परस्य तु ।
गूहेत्कूर्म इवाङ्गानि रक्षेद्विवरमात्मनः ॥ १२.१४०.२४ ॥
لا ينبغي أن يعرف العدو ثغرتك، بل ينبغي أن تعرف ثغرة العدو؛ كالسلحفاة تخفي أطرافها، فليخفِ المرء نفسه وليحفظ ثغرته.
12.140.25
बकवच्चिन्तयेदर्थान्सिंहवच्च पराक्रमेत् ।
वृकवच्चावलुम्पेत शरवच्च विनिष्पतेत् ॥ १२.१४०.२५ ॥
ينبغي أن يتأمّل أموره كالبَلَشون، ويُظهر البأس كالأسد، ويَنقضّ كالذئب، ويندفع كالسهم.
12.140.26
पानमक्षास्तथा नार्यो मृगया गीतवादितम् ।
एतानि युक्त्या सेवेत प्रसङ्गो ह्यत्र दोषवान् ॥ १२.१४०.२६ ॥
الشراب والنرد والنساء والصيد والغناء والموسيقى — ينبغي التمتع بها بحكمة، فالإفراط في التعلق بها عيب.
12.140.27
कुर्यात्तृणमयं चापं शयीत मृगशायिकाम् ।
अन्धः स्यादन्धवेलायां बाधिर्यमपि संश्रयेत् ॥ १२.१४०.२७ ॥
ينبغي أن يصنع قوسًا من العشب، وأن يضطجع في هيئة الغزال؛ وفي وقت العمى ليكن أعمى، وليلجأ حتى إلى الصمم.
12.140.28
देशकालं समासाद्य विक्रमेत विचक्षणः ।
देशकालव्यतीतो हि विक्रमो निष्फलो भवेत् ॥ १२.१४०.२८ ॥
ينبغي للحكيم، إذا وجد المكان والزمان المناسبين، أن يتصرف بجرأة؛ فالبأس الذي فات مكانه وزمانه يصير عقيمًا.
12.140.29
कालाकालौ संप्रधार्य बलाबलमथात्मनः ।
परस्य च बलं ज्ञात्वा तथाऽऽत्मानं नियोजयेत् ॥ १२.१४०.२९ ॥
بعد أن يزن بعناية الوقت المناسب وغير المناسب، وقوته وضعفه، ويعلم قوة العدو، عندئذٍ ينبغي أن يُقدِم.
12.140.30
दण्डेनोपनतं शत्रुं यो राजा न नियच्छति ।
स मृत्युमुपगूहेत् गर्भमश्वतरी यथा ॥ १२.१४०.३० ॥
الملك الذي لا يكبح عدوًّا أُخضع بالعقوبة يعانق الموت، كما تعانق البغلة جنينها.
12.140.31
सुपुष्पितः स्यादफलः फलवान्स्याद्दुरारुहः ।
आमः स्यात्पक्वसंकाशो न च शीर्येत कस्यचित् ॥ १२.१४०.३१ ॥
قد يكون مزهرًا كثيرًا لكنه بلا ثمر، أو مثمرًا لكنه عسير المنال؛ قد يكون غير ناضج لكنه يبدو ناضجًا، ولا يسقط لأحد.
12.140.32
आशां कालवतीं कुर्यात्तां च विघ्नेन योजयेत् ।
विघ्नं निमित्ततो ब्रूयान्निमित्तं चापि हेतुमत् ॥ १२.१४०.३२ ॥
ينبغي أن يُربط الأمل بوقت، وأن يُقرن بعائق؛ ويُقال إن العائق سببه علامة، وإن العلامة نفسها لها سبب.
12.140.33
भीतवत्संविधातव्यं यावद्भयमनागतम् ।
आगतं तु भयं दृष्ट्वा प्रहर्तव्यमभीतवत् ॥ १२.१४०.३३ ॥
ما دام الخطر لم يأتِ فينبغي أن يتصرف المرء كمن يخاف؛ فإذا أتى الخطر ورآه، فليضرب كمن لا يخاف.
12.140.34
न साहसमनारुह्य नरो भद्राणि पश्यति ।
संशयं पुनरारुह्य यदि जीवति पश्यति ॥ १२.१४०.३४ ॥
من لم يُقدم على مغامرة لا يرى الخير؛ ولكن إن خاض المخاطرة من جديد وبقي حيًّا، رآه.
12.140.35
अनागतं विजानीयात्त्यजेद्भयमुपस्थितम् ।
पुनर्बुद्धिक्षयात्किंचिदनिवृत्तिं निशामयेत् ॥ १२.१४०.३५ ॥
ينبغي أن يُدرك المرء ما لم يأتِ بعد، وأن يترك الخطر الذي حضر؛ ثم ليتأمل أن بفقدان العقل يصير شيء ما غير قابل للرجوع.
12.140.36
प्रत्युपस्थितकालस्य सुखस्य परिवर्जनम् ।
अनागतसुखाशा च नैव बुद्धिमतां नयः ॥ १२.१४०.३६ ॥
أن يترك المرء سعادة الوقت الذي دنا حضوره، وأن يتعلق بأمل السعادة المقبلة — ليس هذا نهج الحكماء.
12.140.37
योऽरिणा सह संधाय विश्वस्तः स्वपते सुखम् ।
स वृक्षाग्रे प्रसुप्तो वा पतितः प्रतिबुध्यते ॥ १२.१४०.३७ ॥
من يعقد صلحًا مع عدو وينام مطمئنًا في سعادة، يستيقظ كمن ينام على قمة شجرة أو كمن سقط.
12.140.38
कर्मणा येन केनेह मृदुना दारुणेन वा ।
उद्धरेद्दीनमात्मानं समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १२.१४०.३८ ॥
بأي عمل هنا، لينًا كان أو قاسيًا، ينبغي للمرء أن يرفع نفسه البائسة؛ وعلى القادر أن يتبع الدارما.
12.140.39
ये सपत्नाः सपत्नानां सर्वांस्ताननुवर्तयेत् ।
आत्मनश्चापि बोद्धव्याश्चाराः सुमहिताः परैः ॥ १२.१४०.३९ ॥
على من هم أعداء أن يراقب جميع أعداء أولئك؛ وينبغي أن يُعرف أيضًا عيون المرء، وقد وضعها غيره بإحكام.
12.140.40
चारः सुविहितः कार्य आत्मनोऽथ परस्य च ।
पाषण्डांस्तापसादींश्च परराष्ट्रे प्रवेशयेत् ॥ १२.१४०.४० ॥
ينبغي أن يُعيَّن جاسوس حسن التدبير لنفسه ولغيره؛ وأن يُرسل المبتدعون والنساك ونحوهم إلى المملكة الأجنبية.
12.140.41
उद्यानेषु विहारेषु प्रपास्वावसथेषु च ।
पानागारे प्रवेशेषु तीर्थेषु च सभासु च ॥ १२.१४०.४१ ॥
في البساتين، وأماكن التنزه، ومواضع سقاية الماء، والمنازل، ومداخل الحانات، والمشارع المقدسة، وكذلك في المجالس.
12.140.42
धर्माभिचारिणः पापाश्चौरा लोकस्य कण्टकाः ।
समागच्छन्ति तान्बुद्ध्वा नियच्छेच्छमयीत च ॥ १२.१४०.४२ ॥
اللصوص الأشرار الذين يتعدون الدارما هم شوك العالم؛ يجتمعون معًا. فإذا عُرفوا وجب كبحهم وتهدئتهم.
12.140.43
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
विश्वासाद्भयमभ्येति नापरीक्ष्य च विश्वसेत् ॥ १२.१४०.४३ ॥
لا ينبغي أن يثق المرء بمن لا يُؤتمن، ولا أن يفرط في الثقة حتى بمن يُؤتمن. فمن الثقة يأتي الخوف، ولا ينبغي أن يثق المرء دون اختبار.
12.140.44
विश्वासयित्वा तु परं तत्त्वभूतेन हेतुना ।
अथास्य प्रहरेत्काले किंचिद्विचलिते पदे ॥ १२.१४०.४४ ॥
بعد أن يكسب ثقة الآخر بوسائل تبدو حقيقية، ينبغي أن يضرب في الوقت المناسب، حين يتزعزع قدمه قليلاً.
12.140.45
अशङ्क्यमपि शङ्केत नित्यं शङ्केत शङ्कितान ।
भयं ह्यशङ्किताज्जातं समूलमपि कृन्तति ॥ १२.१४०.४५ ॥
ينبغي أن يشك المرء حتى فيمن لا يُشك فيه، وأن يشك دائماً في المشكوك فيهم؛ فالخوف الناشئ ممن لا يُشك فيه يقطع حتى الجذر.
12.140.46
अवधानेन मौनेन काषायेण जटाजिनैः ।
विश्वासयित्वा द्वेष्टारमवलुम्पेद्यथा वृकः ॥ १२.१४०.४६ ॥
بعد أن يكسب الثقة بالانتباه الحذر والصمت وثياب الكاشا والشعر المتشابك وجلود الغزلان، ينبغي أن يمسك العدو كما يفعل الذئب.
12.140.47
पुत्रो वा यदि वा भ्राता पिता वा यदि वा सुहृद ।
अर्थस्य विघ्नं कुर्वाणा हन्तव्या भूतिमिच्छता ॥ १२.१४०.४७ ॥
سواء كان ابناً أو أخاً أو أباً أو صديقاً، فمن يعرقل أمر المال ينبغي أن يُقتل بيد من يرغب في الازدهار.
12.140.48
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य कार्यं भवति शासनम् ॥ १२.१४०.४८ ॥
حتى المعلّم، إن كان متكبراً لا يعرف ما ينبغي فعله وما لا ينبغي، وقد انحرف عن الطريق، فإن تأديبه بالعقوبة يصبح واجباً.
12.140.49
प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यां संप्रदानेन केनचित् ।
प्रपूजयन्निघाती स्यात्तीक्ष्णतुण्ड इव द्विजः। ॥ १२.१४०.४९ ॥
بالنهوض والتحية وتقديم هدية ما في إكرامه، يكون المرء كطائر ذي منقار حاد يضرب من الخفاء.
12.140.50
नाच्छित्त्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दारुणम् ।
नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्नोति परमां श्रियम् ॥ १२.१४०.५० ॥
من لا يقطع المواضع الحيوية، ولا يرتكب عملاً قاسياً، ولا يضرب كصياد السمك، لا ينال الازدهار الأعلى.
12.140.51
नास्ति जात्या रिपुर्नाम मित्रं वाऽपि न विद्यते ।
सामर्थ्ययोगाज्जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा ॥ १२.१४०.५१ ॥
ليس هناك عدو بالولادة ولا صديق؛ فباتحاد القدرة ينشأ الأصدقاء والأعداء.
12.140.52
न प्रमुञ्चेत दायादं वदन्तं करुणं बहु ।
दुःखं तत्र न कर्तव्यं हन्यात्पूर्वापकारिणम् ॥ १२.१४०.५२ ॥
لا ينبغي أن يطلق المرء الوارث الذي يتكلم كثيراً بعطف؛ وهناك لا ينبغي الحزن، بل ينبغي قتل من أساء إليه من قبل.
12.140.53
संग्रहानुग्रहे यत्नः सदा कार्योऽनसूयता ।
निग्रहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो हितमिच्छता ॥ १२.१४०.५३ ॥
في الجمع والإنعام ينبغي السعي دائماً دون حسد؛ وينبغي لمن يريد الخير أن يسعى كذلك في الكبح بجد.
12.140.54
प्रहरिष्यन्प्रियं ब्रूयात्प्रहृत्यापि प्रियोत्तरम् ।
असिनाऽपि शिरश्छित्त्वा शोचेत च रुदेत च ॥ १२.१४०.५४ ॥
من يوشك أن يضرب ينبغي أن يتكلم بلطف؛ وحتى بعد الضرب ينبغي أن يجيب بلطف؛ وحتى بعد قطع الرأس بالسيف ينبغي أن يحزن ويبكي.
12.140.55
निमन्त्रयीत सान्त्वेन संमानेन तितिक्षया ।
आशाकरणमित्येतत्कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १२.१४०.५५ ॥
ينبغي أن يُستمال بالتلطف والتكريم والصبر؛ فمن يريد الازدهار فواجبه أن يبعث الأمل.
12.140.56
न शुष्कवैरं कुर्वीत बाहुभ्यां न नदीं तरेत् ।
अनर्थकमनायुष्यं गोविषाणस्य भक्षणम्।
दन्ताश्च परिमृद्यन्ते रसश्चापि न लभ्यते ॥ १२.१४०.५६ ॥
لا ينبغي أن يُولِّد المرء عداوةً عقيمة، ولا أن يعبر النهر بذراعيه؛ أكل قرن البقر عبث ومقصِّر للعمر، إذ تتآكل الأسنان ولا يُنال حتى الطعم.
12.140.57
त्रिवर्गे त्रिविधा पीडा अनुबन्धस्तथैव च ।
अनुबन्धं तथा ज्ञात्वा पीडां च परिवर्जयेत् ॥ १२.१४०.५७ ॥
في ثلاثية الغايات ثلاثة أنواع من الأذى، وكذلك عواقبها؛ فمن عرف العاقبة وجب عليه أن يتجنب الأذى.
12.140.58
ऋणशेषं चाग्निशेषं शत्रुशेषं तथैव च ।
पुनः पुनः प्रवर्धन्ते तस्माच्छेषं न कारयेत् ॥ १२.१४०.५८ ॥
بقايا الدين وبقايا النار وبقايا العدو تنمو مرارًا وتكرارًا؛ فلذلك لا ينبغي أن يُبقي المرء أي بقية.
12.140.59
ऋणशेषां विवर्धन्ते परिभूताश्च शत्रवः ।
आवहन्त्यनयं तीव्रं व्याधयश्चाप्युपेक्षिताः ॥ १२.१४०.५९ ॥
من بقايا الدين تنمو الأعداء المذلّون، وتجلب الأمراض المُهمَلة هلاكًا شديدًا.
12.140.60
नाम…क्कृत्यकारी स्यादप्रमत्तः सदा भवेत् ।
कष्यकोपि हि दुश्छिन्नो विकारं कुरुते चिरम् ॥ १२.१४०.६० ॥
…… ينبغي أن يكون فاعلًا لما يجب، وأن يكون يقظًا دائمًا؛ فالجرح الصغير إن لم يُشفَ جيدًا أحدث فسادًا زمنًا طويلًا.
12.140.61
वधेम च मनुष्याणां मार्गाणां दूषणेन च ।
आकाराणां विनाशैश्च परराष्ट्रं विनाशयेत् ॥ १२.१४०.६१ ॥
بقتل الناس، وإفساد الطرق، وتدمير العلامات، فليُهلك مملكة العدو.
12.140.62
गृध्रदृष्टिर्बकालीनः श्वचेष्टः सिंहविक्रमः ।
अनुद्विग्रः काकशङ्की भुजङ्गचरितं चरेत् ॥ १२.१४०.६२ ॥
بعين النسر، وكتمان البلشون، وسلوك الكلب، وشجاعة الأسد، غير هيّاب ومرتاب كالغراب، فليسلك مسلك الأفعى.
12.140.63
शूरमञ्जलिपातेन भीरुं भेदेन भेदयेत् ।
लुब्धमर्थप्रदानेन समं तुल्येन विग्रहः ॥ १२.१४०.६३ ॥
فليستمل البطل بضم الكفين، وليفرّق الجبان بالتفريق، وليستمل الطامع بالمال، وليحارب المكافئ.
12.140.64
श्रेणीमुख्योपजापेषु वल्लभानुनयेषु च ।
अमात्यान्परिरक्षेत भेदसंघातयोरपि ॥ १२.१४०.६४ ॥
وفي مكائد رؤساء النقابات وفي استمالة المحبوبين، فليحمِ وزراءه من التفريق ومن التحالف.
12.140.65
मृदुरित्यवजानन्ति तीक्ष्ण इत्युद्विजन्ति च ।
तीक्ष्णकाले भवेत्तीक्ष्णो मृदुकाले मृदुर्भवेत् ॥ १२.१४०.६५ ॥
يحتقرونه إن ظنوه ليّناً، ويخافونه إن ظنوه شديداً؛ فليكن شديداً في وقت الشدة، ولَيِّناً في وقت اللين.
12.140.66
मृदुनैव मृदुं हन्ति मृदुना हन्ति दारुणम् ।
नासाध्यं मृदुना किंचित्तस्मात्तीक्ष्णतरो मृदुः ॥ १२.१४०.६६ ॥
بالليونة يُهزم الليّن، وبالليونة يُهزم القاسي أيضاً؛ ولا شيء يعسر على الليونة، فلذلك يكون اللّيّن أمضى من الشديد.
12.140.67
काले मृदुर्यो भवति काले भवति दारुणः ।
स साधयति कृत्यानि शत्रुं चाप्यधितिष्ठति ॥ १२.१४०.६७ ॥
من كان لينًا في وقته وشديدًا في وقته، أنجز أعماله وقهر عدوه أيضًا.
12.140.68
पण्डितेन विरुद्धस्तु दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ।
दीर्घौ बुद्धिमतो बाहू याभ्यां हिंसति हिंसितः ॥ १२.१४०.६८ ॥
إذا وقع الخلاف مع الحكيم فلا ينبغي أن تطمئن قائلًا: «أنا بعيد»؛ فذراعا الحكيم طويلتان، يضرب بهما من يضربه.
12.140.69
न तत्तरेद्यस्य न पारमुत्तरे ।
न्न तद्धरेद्यत्पुनराहरेत्परः।
न तत्खनेद्यस्य न मूलमुद्धरे ।
न्न तं हन्याद्यस्य शिरो न पातयेत् ॥ १२.१४०.६९ ॥
لا ينبغي أن تعبر ما لا يُعبر، ولا تأخذ ما قد يستعيده العدو، ولا تحفر ما لا يُقتلع جذره، ولا تضرب من لا يُسقط رأسه.
12.140.70
इतीदमुक्तं वृजिनाभिसंहितं ।
न चैतदेवं पुरुषः समाचरेत्।
परप्रयुक्तस्तु कथं विभावये ।
दतो मयोक्तं भवतो हितार्थिना ॥ १२.१४०.७० ॥
قيل هذا مشحونًا بالنية الخبيثة؛ ولا ينبغي للإنسان أن يتصرف هكذا. لكن كيف لي أن أميّز من حرّضه غيره؟ قلت لك هذا راغبًا في خيرك.
12.140.71
यथावदुक्तं वचनं हितार्थिना ।
निशम्य विप्रेण सुवीरराष्ट्रपः।
तथाऽकरोद्वाक्यमदीनचेतनः ।
श्रियं च दीप्तां बुभुजे सबान्धवः ॥ १२.१४०.७१ ॥
فلمّا سمع الملك حاكم بلاد الأبطال الأخيار من البراهمي الكلام الذي قاله من يرجو خيره، كما قيل تمامًا، عمل بمقتضاه بقلب ثابت، ونعم مع أقاربه بازدهار مشرق.