マハーバーラタ · 章 12.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.140.1
युगक्षयात्परिक्षीणे धर्मे लोके च भारत ।
दस्युभिः पीड्यमाने च कथं स्थेयं पितामह ॥ १२.१४०.१ ॥
時代の衰退によって法と世界が衰え、バーラタの子孫よ、盗賊に苦しめられるとき、祖父よ、人はどう生きるべきでしょうか。
12.140.2
हन्त ते वर्तयिष्यामि नीतिमापत्सु भारत ।
उत्सृज्यापि घृणां काले यथा वर्तेत भूमिपः ॥ १२.१४०.२ ॥
よろしい、バーラタの子孫よ、災難における政策を説こう。時が来れば慈悲さえ捨てて、王はどう振る舞うべきかを。
12.140.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भारद्वाजस्य संवादं राज्ञः शत्रुंतपस्य च ॥ १२.१४०.३ ॥
ここでも人々はこの古い物語を語る。バーラドヴァージャとシャトルタパ王の対話である。
12.140.4
राजात्शत्रुंतपो नाम सौवीरेषु महारथः ।
भारद्वाजमुपागम्य पप्रच्छार्थविनिश्चयम् ॥ १२.१४०.४ ॥
ソーヴィーラ族の中に、シャトルタパという名の大戦車王がいた。彼はバーラドヴァージャのもとを訪れ、義の確定を尋ねた。
12.140.5
अलब्धस्य कथं लिप्सा लब्धं केन विवर्धते ।
वधितं पाल्यते केन पालितं प्रणयेत्कथम् ॥ १२.१४०.५ ॥
得ていないものをどう求めるべきか。得たものは何によって増すのか。増したものは何によって守られ、守られたものはどう導くべきか。
12.140.6
तस्मै विनिश्चितार्थाय परिपृष्टोऽर्थिश्चयम् ।
उवाच मतिमान्वाक्यमिदं हेतुमदुत्तमम् ॥ १२.१४०.६ ॥
目的を定めた王が問うと、賢いバーラドヴァージャは義の確定について、この優れた理に適った言葉を語った。
12.140.7
नित्यमुद्यतदण्डः स्यान्नित्यं विवृतपौरुषः ।
अच्छिद्रश्छिद्रदर्शी च परेषां विवरानुगः ॥ १२.१४०.७ ॥
王は常に罰の杖を掲げ、常に武勇を示すべきである。自らは隙なく、敵の隙を見抜いてその裂け目に従うべし。
12.140.8
नित्यमुद्यतदण्डस्य भृशमुद्विजते नरः ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि दण्डेनैव प्रसाधयेत् ॥ १२.१४०.८ ॥
常に罰の杖を掲げる者は人々に大いに恐れられる。ゆえに、あらゆる生き物は罰によってのみ治めるべきである。
12.140.9
एवमेव प्रशंसन्ति बुधा ये तत्त्वदर्शिनः ।
तस्माच्चतुष्टये तस्मिन्प्रधानो दण्ड उच्यते ॥ १२.१४०.९ ॥
真理を見る賢者たちもこのように称賛する。ゆえにその四つの中で罰が第一とされる。
12.140.10
छिन्नमूले त्वधिष्ठाने सर्वे तज्जीविनो हताः ।
कथं हि शाखास्तिष्ठेयुश्छिन्नमूले वनस्पतौ ॥ १२.१४०.१० ॥
根と基が断たれれば、それに依って生きる者は皆滅びる。根を断たれた木に、どうして枝が残ろうか。
12.140.11
मूलमेवादितश्छिन्द्यादरिपक्षस्य पण्डितः ।
ततः सहायान्पक्षं च सर्वमेवानुशातयेत् ॥ १२.१४०.११ ॥
賢者は敵方の根を初めから断つべきである。その後、その援助者と支持者をすべて順に滅ぼすべし。
12.140.12
सुमन्त्रितं सुविक्रान्तं सुयुद्धं सुपलायितम् ।
आपदागमकाले तु कुर्वीत न विचारयेत् ॥ १२.१४०.१२ ॥
災難が訪れたときには、よく熟慮し、勇気をもって、よく戦い、よく退くべし。その時には、もはや思案せず行動すべきである。
12.140.13
वाङ्भात्रेण विनीतः स्याद्धृदयेन यथा क्षुरः ।
श्लक्ष्णपूर्वाभिभाषी च कामक्रोधौ विवर्जयेत् ॥ १२.१४०.१३ ॥
言葉だけで謙虚であれ、心は剃刀のように鋭くあってはならない。まず優しく語り、欲と怒りを避けよ。
12.140.14
सपत्नसहितो राज्ये कृत्वा सन्धिं न विश्वसेत् ।
उपक्रामेत्ततः शीघ्रं कृतकार्यो विचक्षणः ॥ १२.१४०.१४ ॥
敵と共に王国で和約を結んでも信用してはならない。その後、目的を果たしたら、賢者は速やかにそこを去れ。
12.140.15
शत्रुं च मित्रं पूर्वेण सान्त्वेनैवानुसान्त्वयेत् ।
नित्यशश्चोद्विजेत्तस्मात्सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ १२.१४०.१५ ॥
敵も味方も、まず慰めによってのみ宥めよ。それでも家に入り込んだ蛇のように、常に彼らを警戒せよ。
12.140.16
यस्य बुद्धिं परिभवेत्तमतीतेन सान्त्वयेत् ।
अनागतेन दुष्प्रज्ञं प्रत्युत्पन्नेन पण्डितम् ॥ १२.१४०.१६ ॥
その判断力を打ち負かしたい者は、過去によって慰めよ。愚者は未来によって、賢者は現在によって宥めよ。
12.140.17
अञ्जलिं शपथं सान्त्वं शिरसा पादवन्दनम् ।
अश्रुप्रपातनं चैव कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १२.१४०.१७ ॥
繁栄を望む者は、合掌し、誓い、和解を示し、頭を足に伏せ、涙を流すべきである。
12.140.18
वहेदमित्रं स्कन्धेन यावदर्थस्य लम्भनम् ।
अथैनमागते काले भिन्द्याद्धटमिवाश्मनि ॥ १२.१४०.१८ ॥
目的を達するまでは敵を肩に担いでおけ。やがて時が来れば、石に投げつけた壺のように彼を打ち砕け。
12.140.19
मुहूर्तमपि राजेन्द्र तिन्दुकालातवज्ज्वलेत् ।
मा तुषाग्निरिवानर्चिर्धूमायेत चिरं नरः ॥ १२.१४०.१९ ॥
王の中の王よ、人は一瞬でもティンドゥカの燃える薪のように燃え上がるべきであり、籾殻の火のように炎もなく長く煙を上げ続けてはならない。
12.140.20
नानार्थिकोऽर्थसंबन्धं कृतघ्ने न समाचरेत् ।
अर्थी तु शक्यते भोक्तुं कृतकार्योऽवमन्यते।
तस्मात्सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत् ॥ १२.१४०.२० ॥
多くの目的を持つ者は、恩知らずの者と利害の関係を結ぶべきではない。請願者は利用できるが、用が済めば軽蔑される。ゆえに、すべての仕事は少し残しておいて行わせるべきである。
12.140.21
कोकिलस्य वराहस्य मेरोः शून्यस्य वेस्मनः ।
व्यालस्य भक्तचित्तस्य यच्छ्रेयस्तत्समाचरेत् ॥ १२.१४०.२१ ॥
カッコウ、イノシシ、メール山、空き家、そして食物に心を向ける蛇の、最も良いところを実践すべきである。
12.140.22
उत्थायोत्थाय गच्छेच्च नित्ययुक्तो रिपोर्गृहम् ।
कुशलं चास्य पृच्छेत यद्यप्यकुशलं भवेत् ॥ १२.१४०.२२ ॥
常に用心深い者は、何度も立ち上がって敵の家を訪ね、たとえ相手に不幸があっても、その安否を尋ねるべきである。
12.140.23
नालसाः प्राप्नुवन्त्यर्थान्न क्लीबा नातिमानिनः ।
न च लोकरवाद्भीता न वै शश्वत्प्रतीक्षिणः ॥ १२.१४०.२३ ॥
怠け者は目的を得ず、臆病者や慢心の強すぎる者も得られない。世間の噂を恐れる者や、いつも待ってばかりいる者も得られない。
12.140.24
नास्य च्छिद्रं परो विद्याद्विद्याच्छिद्रं परस्य तु ।
गूहेत्कूर्म इवाङ्गानि रक्षेद्विवरमात्मनः ॥ १२.१४०.२४ ॥
敵に自分の弱点を知られてはならず、むしろ自分が敵の弱点を知るべきである。亀が手足を隠すように自らを隠し、自分の隙を守るべきである。
12.140.25
बकवच्चिन्तयेदर्थान्सिंहवच्च पराक्रमेत् ।
वृकवच्चावलुम्पेत शरवच्च विनिष्पतेत् ॥ १२.१४०.२५ ॥
鷺のように事を熟慮し、獅子のように勇猛を示し、狼のように襲いかかり、矢のように飛び出すべきである。
12.140.26
पानमक्षास्तथा नार्यो मृगया गीतवादितम् ।
एतानि युक्त्या सेवेत प्रसङ्गो ह्यत्र दोषवान् ॥ १२.१४०.२६ ॥
飲酒、賭博、女性、狩猟、歌と音楽――これらは節度をもって用いるべきであり、過度の執着は過ちである。
12.140.27
कुर्यात्तृणमयं चापं शयीत मृगशायिकाम् ।
अन्धः स्यादन्धवेलायां बाधिर्यमपि संश्रयेत् ॥ १२.१४०.२७ ॥
草で弓を作り、鹿の寝姿で横たわるべきである。盲いた時には盲人のようになり、聾の状態にも身を寄せるべきである。
12.140.28
देशकालं समासाद्य विक्रमेत विचक्षणः ।
देशकालव्यतीतो हि विक्रमो निष्फलो भवेत् ॥ १२.१४०.२८ ॥
賢者は適切な場所と時を得て勇んで行動すべきである。場所と時を過ぎた勇武は無益となる。
12.140.29
कालाकालौ संप्रधार्य बलाबलमथात्मनः ।
परस्य च बलं ज्ञात्वा तथाऽऽत्मानं नियोजयेत् ॥ १२.१४०.२९ ॥
好機と不利な時機をよく見極め、自身の強弱を量り、敵の力を知ってから、初めて自らを動かすべきである。
12.140.30
दण्डेनोपनतं शत्रुं यो राजा न नियच्छति ।
स मृत्युमुपगूहेत् गर्भमश्वतरी यथा ॥ १२.१४०.३० ॥
刑罰によって屈服させられた敵を抑えない王は、雌ラバが胎児を抱くように、死を抱きしめるのである。
12.140.31
सुपुष्पितः स्यादफलः फलवान्स्याद्दुरारुहः ।
आमः स्यात्पक्वसंकाशो न च शीर्येत कस्यचित् ॥ १२.१४०.३१ ॥
花が盛んに咲いても実がなく、実がなっても登りにくい。未熟でも熟したように見え、誰にも落ちてこない。
12.140.32
आशां कालवतीं कुर्यात्तां च विघ्नेन योजयेत् ।
विघ्नं निमित्ततो ब्रूयान्निमित्तं चापि हेतुमत् ॥ १२.१४०.३२ ॥
希望を時に結びつけ、障害と結び付けるべきである。障害は兆しによると告げ、その兆しにも理由があると告げよ。
12.140.33
भीतवत्संविधातव्यं यावद्भयमनागतम् ।
आगतं तु भयं दृष्ट्वा प्रहर्तव्यमभीतवत् ॥ १२.१४०.३३ ॥
まだ来ていない危険があるうちは、怯える者のように振る舞うべきである。危険が来たと見たならば、恐れを知らぬ者のように打ち掛かるべきだ。
12.140.34
न साहसमनारुह्य नरो भद्राणि पश्यति ।
संशयं पुनरारुह्य यदि जीवति पश्यति ॥ १२.१४०.३४ ॥
大胆な冒険をしなければ、人は善いものを見ない。再び危険に身を置いて生き残れば、それを見るのだ。
12.140.35
अनागतं विजानीयात्त्यजेद्भयमुपस्थितम् ।
पुनर्बुद्धिक्षयात्किंचिदनिवृत्तिं निशामयेत् ॥ १२.१४०.३५ ॥
まだ来ていないものを見極め、現れた危険は捨て去るべきだ。さらに、知恵を失えば何事も取り返しがつかなくなると心得よ。
12.140.36
प्रत्युपस्थितकालस्य सुखस्य परिवर्जनम् ।
अनागतसुखाशा च नैव बुद्धिमतां नयः ॥ १२.१४०.३६ ॥
目前に訪れた時の幸福を捨て、将来の幸福への望みに執着することは、賢者の方策ではない。
12.140.37
योऽरिणा सह संधाय विश्वस्तः स्वपते सुखम् ।
स वृक्षाग्रे प्रसुप्तो वा पतितः प्रतिबुध्यते ॥ १२.१४०.३७ ॥
敵と和約を結び、信頼して安らかに眠る者は、木の梢で眠っている者か、落ちた者のように目覚めるだろう。
12.140.38
कर्मणा येन केनेह मृदुना दारुणेन वा ।
उद्धरेद्दीनमात्मानं समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १२.१४०.३८ ॥
ここで、穏やかであれ厳しくあれ、どのような行いによってでも、惨めな自己を立て直すべきであり、能力ある者は法を行うべきだ。
12.140.39
ये सपत्नाः सपत्नानां सर्वांस्ताननुवर्तयेत् ।
आत्मनश्चापि बोद्धव्याश्चाराः सुमहिताः परैः ॥ १२.१४०.३९ ॥
敵である者たちには、その敵すべてを見張るべきである。また、自分の間者も、他者によってよく配置されたものを知っておくべきだ。
12.140.40
चारः सुविहितः कार्य आत्मनोऽथ परस्य च ।
पाषण्डांस्तापसादींश्च परराष्ट्रे प्रवेशयेत् ॥ १२.१४०.४० ॥
自分と他者のために、よく任命された間者を置くべきである。また、異端者や苦行者などを敵国に送り込むべきだ。
12.140.41
उद्यानेषु विहारेषु प्रपास्वावसथेषु च ।
पानागारे प्रवेशेषु तीर्थेषु च सभासु च ॥ १२.१४०.४१ ॥
庭園、遊楽の場、水飲み場、宿所、酒場の入口、聖地の渡し場、そして集会の場にも。
12.140.42
धर्माभिचारिणः पापाश्चौरा लोकस्य कण्टकाः ।
समागच्छन्ति तान्बुद्ध्वा नियच्छेच्छमयीत च ॥ १२.१४०.४२ ॥
法を踏み越える邪悪な盗賊は世の棘である。彼らは集まるものだ。彼らを知って抑え、鎮めるべきである。
12.140.43
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
विश्वासाद्भयमभ्येति नापरीक्ष्य च विश्वसेत् ॥ १२.१४०.४३ ॥
信頼できない者を信頼してはならず、信頼できる者にも過度に信頼してはならない。恐れは信頼から生じる。試さずに信頼してはならない。
12.140.44
विश्वासयित्वा तु परं तत्त्वभूतेन हेतुना ।
अथास्य प्रहरेत्काले किंचिद्विचलिते पदे ॥ १२.१४०.४४ ॥
真実らしく見える手段で相手の信頼を得たのち、ふさわしい時に、その足がわずかに揺らいだところを打つべきである。
12.140.45
अशङ्क्यमपि शङ्केत नित्यं शङ्केत शङ्कितान ।
भयं ह्यशङ्किताज्जातं समूलमपि कृन्तति ॥ १२.१४०.४५ ॥
疑うべきでない者をも疑い、疑わしい者は常に疑うべきである。疑わないところから生じた恐れは、根こそぎ断ち切る。
12.140.46
अवधानेन मौनेन काषायेण जटाजिनैः ।
विश्वासयित्वा द्वेष्टारमवलुम्पेद्यथा वृकः ॥ १२.१४०.४६ ॥
注意深さ、沈黙、赭色の衣、もつれた髪と鹿皮によって信頼を得たのち、狼のように敵を捕らえるべきである。
12.140.47
पुत्रो वा यदि वा भ्राता पिता वा यदि वा सुहृद ।
अर्थस्य विघ्नं कुर्वाणा हन्तव्या भूतिमिच्छता ॥ १२.१४०.४७ ॥
息子であれ兄弟であれ、父であれ友であれ、財の事業を妨げる者は、繁栄を望む者によって殺されるべきである。
12.140.48
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य कार्यं भवति शासनम् ॥ १२.१४०.४८ ॥
師であっても、傲慢で、為すべきことと為すべきでないことを知らず、邪道に踏み入ったなら、懲罰を与えることが必要となる。
12.140.49
प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यां संप्रदानेन केनचित् ।
प्रपूजयन्निघाती स्यात्तीक्ष्णतुण्ड इव द्विजः। ॥ १२.१४०.४९ ॥
立ち上がり、挨拶し、何かを贈って敬意を示しながら、鋭いくちばしの鳥のように隠れて打つべきである。
12.140.50
नाच्छित्त्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दारुणम् ।
नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्नोति परमां श्रियम् ॥ १२.१४०.५० ॥
急所を断たず、残酷な行いをせず、漁師のように打たない者は、最高の繁栄を得ない。
12.140.51
नास्ति जात्या रिपुर्नाम मित्रं वाऽपि न विद्यते ।
सामर्थ्ययोगाज्जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा ॥ १२.१४०.५१ ॥
生まれによって敵も友もない。力の結びつきによって友も敵も生じるのである。
12.140.52
न प्रमुञ्चेत दायादं वदन्तं करुणं बहु ।
दुःखं तत्र न कर्तव्यं हन्यात्पूर्वापकारिणम् ॥ १२.१४०.५२ ॥
哀れみを乞い多くを語る継承の親族を放してはならない。そこで悲しんではならず、先に害を与えた者を殺すべきである。
12.140.53
संग्रहानुग्रहे यत्नः सदा कार्योऽनसूयता ।
निग्रहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो हितमिच्छता ॥ १२.१४०.५३ ॥
人を集め恩恵を施すことに、嫉妬なく常に努めるべきである。また福利を望む者は、努めて抑制もすべきである。
12.140.54
प्रहरिष्यन्प्रियं ब्रूयात्प्रहृत्यापि प्रियोत्तरम् ।
असिनाऽपि शिरश्छित्त्वा शोचेत च रुदेत च ॥ १२.१४०.५४ ॥
打とうとする者は優しく語るべきである。打った後も優しく答えるべきである。剣で首を切り落としてさえ、嘆き泣くべきである。
12.140.55
निमन्त्रयीत सान्त्वेन संमानेन तितिक्षया ।
आशाकरणमित्येतत्कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १२.१४०.५५ ॥
慰めと敬意と忍耐によって招くべきである。繁栄を望む者は、希望を生じさせることをなすべきである。
12.140.56
न शुष्कवैरं कुर्वीत बाहुभ्यां न नदीं तरेत् ।
अनर्थकमनायुष्यं गोविषाणस्य भक्षणम्।
दन्ताश्च परिमृद्यन्ते रसश्चापि न लभ्यते ॥ १२.१४०.५६ ॥
無益な敵意を抱くべきではなく、腕で川を渡るべきでもない。牛の角を噛むのは無益で寿命を縮める。歯はすり減り、味さえ得られない。
12.140.57
त्रिवर्गे त्रिविधा पीडा अनुबन्धस्तथैव च ।
अनुबन्धं तथा ज्ञात्वा पीडां च परिवर्जयेत् ॥ १२.१४०.५७ ॥
三つの目的（三宗）には三種の苦があり、その結果もまた同様である。結果を知って、苦を避けるべきである。
12.140.58
ऋणशेषं चाग्निशेषं शत्रुशेषं तथैव च ।
पुनः पुनः प्रवर्धन्ते तस्माच्छेषं न कारयेत् ॥ १२.१४०.५८ ॥
借金の残り、火の残り、敵の残りは、幾度も増大する。ゆえに残りを残してはならない。
12.140.59
ऋणशेषां विवर्धन्ते परिभूताश्च शत्रवः ।
आवहन्त्यनयं तीव्रं व्याधयश्चाप्युपेक्षिताः ॥ १२.१४०.५९ ॥
借金の残りから、屈服させられた敵さえ勢いを増す。放置された病も激しい災いをもたらす。
12.140.60
नाम…क्कृत्यकारी स्यादप्रमत्तः सदा भवेत् ।
कष्यकोपि हि दुश्छिन्नो विकारं कुरुते चिरम् ॥ १२.१४०.६० ॥
……なすべきことを行う者であり、常に怠らずにいるべきである。小さな傷でも、きちんと癒えなければ長く悪化を生む。
12.140.61
वधेम च मनुष्याणां मार्गाणां दूषणेन च ।
आकाराणां विनाशैश्च परराष्ट्रं विनाशयेत् ॥ १२.१४०.६१ ॥
人を殺し、道を汚し、目印を破壊して、敵国を滅ぼすべきである。
12.140.62
गृध्रदृष्टिर्बकालीनः श्वचेष्टः सिंहविक्रमः ।
अनुद्विग्रः काकशङ्की भुजङ्गचरितं चरेत् ॥ १२.१४०.६२ ॥
禿鷲の目、鷺の潜伏、犬の振る舞い、獅子の勇猛を持ち、恐れずに、鴉のように疑い深く、蛇のように振る舞うべきである。
12.140.63
शूरमञ्जलिपातेन भीरुं भेदेन भेदयेत् ।
लुब्धमर्थप्रदानेन समं तुल्येन विग्रहः ॥ १२.१४०.६३ ॥
勇者には合掌して帰順させ、臆病者は離間によって分裂させ、貪欲な者には財物を与え、対等の者とは戦うべきである。
12.140.64
श्रेणीमुख्योपजापेषु वल्लभानुनयेषु च ।
अमात्यान्परिरक्षेत भेदसंघातयोरपि ॥ १२.१४०.६४ ॥
組合の長との謀略や寵臣の宥和において、離間にも結託にも大臣を守るべきである。
12.140.65
मृदुरित्यवजानन्ति तीक्ष्ण इत्युद्विजन्ति च ।
तीक्ष्णकाले भवेत्तीक्ष्णो मृदुकाले मृदुर्भवेत् ॥ १२.१४०.६५ ॥
「この人は穏やかだ」と見れば侮り、「この人は厳しい」と見れば恐れる。ゆえに厳しい時には厳しく、穏やかな時には穏やかであるべきである。
12.140.66
मृदुनैव मृदुं हन्ति मृदुना हन्ति दारुणम् ।
नासाध्यं मृदुना किंचित्तस्मात्तीक्ष्णतरो मृदुः ॥ १२.१४०.६६ ॥
柔らかさによって柔らかな者を打ち倒し、柔らかさによって苛烈な者をも打ち倒す。柔らかさで成し得ないものは何もない。ゆえに柔和な人は鋭い人よりも鋭いのである。
12.140.67
काले मृदुर्यो भवति काले भवति दारुणः ।
स साधयति कृत्यानि शत्रुं चाप्यधितिष्ठति ॥ १२.१४०.६७ ॥
時に応じて柔和になり、時に応じて厳しくなる者は、務めを成し遂げ、敵をさえ制する。
12.140.68
पण्डितेन विरुद्धस्तु दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ।
दीर्घौ बुद्धिमतो बाहू याभ्यां हिंसति हिंसितः ॥ १२.१४०.६८ ॥
賢者と敵対したとき、「私は遠くにいる」と思って安心してはならない。賢者の腕は長く、それで自分を害する者を打つのだ。
12.140.69
न तत्तरेद्यस्य न पारमुत्तरे ।
न्न तद्धरेद्यत्पुनराहरेत्परः।
न तत्खनेद्यस्य न मूलमुद्धरे ।
न्न तं हन्याद्यस्य शिरो न पातयेत् ॥ १२.१४०.६९ ॥
渡れないものを渡ろうとしてはならない。敵が取り返せるものを奪ってはならない。根を引き抜けないものを掘ってはならない。首を落とせない者を打ってはならない。
12.140.70
इतीदमुक्तं वृजिनाभिसंहितं ।
न चैतदेवं पुरुषः समाचरेत्।
परप्रयुक्तस्तु कथं विभावये ।
दतो मयोक्तं भवतो हितार्थिना ॥ १२.१४०.७० ॥
このように、悪意に満ちたことが語られた。人はこのようにふるまうべきではない。しかし、他人にそそのかされた者をどうして見分けられようか。あなたの利益を願って私はこう言ったのだ。
12.140.71
यथावदुक्तं वचनं हितार्थिना ।
निशम्य विप्रेण सुवीरराष्ट्रपः।
तथाऽकरोद्वाक्यमदीनचेतनः ।
श्रियं च दीप्तां बुभुजे सबान्धवः ॥ १२.१४०.७१ ॥
勇敢な戦士たちの国を治めるその王は、利益を願う者の言葉を、そのままの通りバラモンから聞き、動じない心でその通りに行い、親族とともに輝かしい繁栄を享受した。