മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.140.1
युगक्षयात्परिक्षीणे धर्मे लोके च भारत ।
दस्युभिः पीड्यमाने च कथं स्थेयं पितामह ॥ १२.१४०.१ ॥
യുഗക്ഷയത്താൽ ധർമ്മവും ലോകവും ക്ഷയിച്ച്, ഭാരതാ, ദസ്യുക്കളാൽ പീഡിതമാകുമ്പോൾ, പിതാമഹാ, എങ്ങനെ നിലനിൽക്കണം?
12.140.2
हन्त ते वर्तयिष्यामि नीतिमापत्सु भारत ।
उत्सृज्यापि घृणां काले यथा वर्तेत भूमिपः ॥ १२.१४०.२ ॥
ശരി, ഭാരതാ, ആപത്തിലെ നീതി ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം. കാലത്ത് ദയയും ഉപേക്ഷിച്ച് രാജാവ് എങ്ങനെ പെരുമാറണം എന്ന്.
12.140.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भारद्वाजस्य संवादं राज्ञः शत्रुंतपस्य च ॥ १२.१४०.३ ॥
ഇവിടെയും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയാറുണ്ട്: ഭരദ്വാജനും ശത്രുന്തപൻ രാജാവും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം.
12.140.4
राजात्शत्रुंतपो नाम सौवीरेषु महारथः ।
भारद्वाजमुपागम्य पप्रच्छार्थविनिश्चयम् ॥ १२.१४०.४ ॥
സൗവീരന്മാരിൽ ശത്രുന്തപൻ എന്നു പേരുള്ള മഹാരഥനായ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അവൻ ഭരദ്വാജന്റെ അടുത്തു ചെന്ന് അർത്ഥനിശ്ചയം ചോദിച്ചു.
12.140.5
अलब्धस्य कथं लिप्सा लब्धं केन विवर्धते ।
वधितं पाल्यते केन पालितं प्रणयेत्कथम् ॥ १२.१४०.५ ॥
ലഭിക്കാത്തത് എങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കണം? ലഭിച്ചത് എന്തിനാൽ വളരുന്നു? വളർന്നത് എന്തിനാൽ പാലിക്കപ്പെടുന്നു, പാലിച്ചത് എങ്ങനെ നയിക്കണം?
12.140.6
तस्मै विनिश्चितार्थाय परिपृष्टोऽर्थिश्चयम् ।
उवाच मतिमान्वाक्यमिदं हेतुमदुत्तमम् ॥ १२.१४०.६ ॥
തന്റെ ലക്ഷ്യം ഉറപ്പിച്ച അവൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ബുദ്ധിമാനായ ഭരദ്വാജൻ അർത്ഥനിശ്ചയത്തെക്കുറിച്ച് ഈ ഉത്തമവും യുക്തിയുള്ളതുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
12.140.7
नित्यमुद्यतदण्डः स्यान्नित्यं विवृतपौरुषः ।
अच्छिद्रश्छिद्रदर्शी च परेषां विवरानुगः ॥ १२.१४०.७ ॥
രാജാവ് എപ്പോഴും ദണ്ഡം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നവനായിരിക്കണം; എപ്പോഴും തന്റെ വീര്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നവനായിരിക്കണം. കുറവുകളില്ലാത്തവനായിരുന്നുകൊണ്ട് ശത്രുക്കളുടെ പിഴവുകൾ കണ്ട് അവയെ പിന്തുടരണം.
12.140.8
नित्यमुद्यतदण्डस्य भृशमुद्विजते नरः ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि दण्डेनैव प्रसाधयेत् ॥ १२.१४०.८ ॥
എപ്പോഴും ദണ്ഡം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നവനെ ജനങ്ങൾ വളരെയധികം ഭയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ദണ്ഡംകൊണ്ടുതന്നെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കണം.
12.140.9
एवमेव प्रशंसन्ति बुधा ये तत्त्वदर्शिनः ।
तस्माच्चतुष्टये तस्मिन्प्रधानो दण्ड उच्यते ॥ १२.१४०.९ ॥
തത്ത്വദർശികളായ ജ്ഞാനികൾ ഇപ്രകാരം തന്നെ പ്രശംസിക്കുന്നു. അതിനാൽ ആ നാലംഗത്തിൽ ദണ്ഡമാണ് പ്രധാനമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
12.140.10
छिन्नमूले त्वधिष्ठाने सर्वे तज्जीविनो हताः ।
कथं हि शाखास्तिष्ठेयुश्छिन्नमूले वनस्पतौ ॥ १२.१४०.१० ॥
വേരും അടിത്തറയും മുറിഞ്ഞാൽ അതിനെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്നവരെല്ലാം നശിക്കുന്നു. വേര് മുറിഞ്ഞ വൃക്ഷത്തിൽ ശാഖകൾ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും?
12.140.11
मूलमेवादितश्छिन्द्यादरिपक्षस्य पण्डितः ।
ततः सहायान्पक्षं च सर्वमेवानुशातयेत् ॥ १२.१४०.११ ॥
ബുദ്ധിമാനായവൻ ശത്രുപക്ഷത്തിന്റെ വേരുതന്നെ ആദ്യമേ മുറിക്കണം. പിന്നീട് അതിന്റെ സഹായികളെയും പക്ഷക്കാരെയും എല്ലാവരെയും നശിപ്പിക്കണം.
12.140.12
सुमन्त्रितं सुविक्रान्तं सुयुद्धं सुपलायितम् ।
आपदागमकाले तु कुर्वीत न विचारयेत् ॥ १२.१४०.१२ ॥
ആപത്തു വന്ന കാലത്ത് നന്നായി ആലോചിച്ചതും വീര്യത്തോടെ ചെയ്തതുമായ കാര്യങ്ങൾ, നല്ല യുദ്ധവും നല്ല പിന്മാറ്റവും ചെയ്യണം; ആ സമയത്ത് വിചാരിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കണം.
12.140.13
वाङ्भात्रेण विनीतः स्याद्धृदयेन यथा क्षुरः ।
श्लक्ष्णपूर्वाभिभाषी च कामक्रोधौ विवर्जयेत् ॥ १२.१४०.१३ ॥
വാക്കിൽ മാത്രം വിനീതനായിരിക്കട്ടെ; ഹൃദയത്തിൽ ക്ഷുരം പോലെ മൂർച്ചയുള്ളവനാകരുത്. ആദ്യം മൃദുവായി സംസാരിക്കട്ടെ; കാമക്രോധങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കട്ടെ.
12.140.14
सपत्नसहितो राज्ये कृत्वा सन्धिं न विश्वसेत् ।
उपक्रामेत्ततः शीघ्रं कृतकार्यो विचक्षणः ॥ १२.१४०.१४ ॥
ശത്രുക്കളോടൊപ്പം രാജ്യത്ത് സന്ധി ചെയ്താലും വിശ്വസിക്കരുത്. പിന്നെ കാര്യം സാധിച്ചാൽ വിവേകി വേഗം അവിടെനിന്ന് പിന്മാറട്ടെ.
12.140.15
शत्रुं च मित्रं पूर्वेण सान्त्वेनैवानुसान्त्वयेत् ।
नित्यशश्चोद्विजेत्तस्मात्सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ १२.१४०.१५ ॥
ശത്രുവിനെയും മിത്രത്തെയും ആദ്യം സാന്ത്വനം കൊണ്ടുതന്നെ ആശ്വസിപ്പിക്കണം. എങ്കിലും വീട്ടിൽ കയറിയ പാമ്പിനെപ്പോലെ അവനെ നിത്യവും ഭയത്തോടെ കാണണം.
12.140.16
यस्य बुद्धिं परिभवेत्तमतीतेन सान्त्वयेत् ।
अनागतेन दुष्प्रज्ञं प्रत्युत्पन्नेन पण्डितम् ॥ १२.१४०.१६ ॥
ആരുടെ ബുദ്ധിയെ തോൽപ്പിക്കണമോ, അവനെ കഴിഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾകൊണ്ട് ആശ്വസിപ്പിക്കണം. ദുർബുദ്ധിയെ ഭാവികൊണ്ടും പണ്ഡിതനെ വർത്തമാനംകൊണ്ടും ആശ്വസിപ്പിക്കണം.
12.140.17
अञ्जलिं शपथं सान्त्वं शिरसा पादवन्दनम् ।
अश्रुप्रपातनं चैव कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १२.१४०.१७ ॥
ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അഞ്ജലി, ശപഥം, സാന്ത്വനം, തലകൊണ്ട് പാദവന്ദനം, കണ്ണീർ വാർക്കൽ എന്നിവ ചെയ്യണം.
12.140.18
वहेदमित्रं स्कन्धेन यावदर्थस्य लम्भनम् ।
अथैनमागते काले भिन्द्याद्धटमिवाश्मनि ॥ १२.१४०.१८ ॥
കാര്യം സാധിക്കുന്നതുവരെ ശത്രുവിനെ തോളിൽ ചുമക്കണം. പിന്നെ തക്ക കാലം വന്നാൽ കല്ലിൽ കുടം പൊട്ടിക്കുന്നതുപോലെ അവനെ തകർക്കണം.
12.140.19
मुहूर्तमपि राजेन्द्र तिन्दुकालातवज्ज्वलेत् ।
मा तुषाग्निरिवानर्चिर्धूमायेत चिरं नरः ॥ १२.१४०.१९ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ, മനുഷ്യൻ ഒരു നിമിഷമെങ്കിലും തിന്ദുക കൊള്ളിപോലെ ജ്വലിക്കട്ടെ; എന്നാൽ ഉമിത്തീപോലെ ജ്വാലയില്ലാതെ ദീർഘനേരം പുകയരുത്.
12.140.20
नानार्थिकोऽर्थसंबन्धं कृतघ्ने न समाचरेत् ।
अर्थी तु शक्यते भोक्तुं कृतकार्योऽवमन्यते।
तस्मात्सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत् ॥ १२.१४०.२० ॥
പല ലക്ഷ്യമുള്ളവൻ കൃതഘ്നനുമായി ധനബന്ധം പുലർത്തരുത്. യാചകനെ ഉപയോഗിക്കാം; പക്ഷേ കാര്യം കഴിഞ്ഞാൽ അവൻ അവഹേളിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അല്പം ശേഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ചെയ്യിക്കണം.
12.140.21
कोकिलस्य वराहस्य मेरोः शून्यस्य वेस्मनः ।
व्यालस्य भक्तचित्तस्य यच्छ्रेयस्तत्समाचरेत् ॥ १२.१४०.२१ ॥
കുയിലിന്റെയും പന്നിയുടെയും മേരു പർവതത്തിന്റെയും ശൂന്യഗൃഹത്തിന്റെയും ആഹാരത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച പാമ്പിന്റെയും നല്ല നടപ്പുവഴി സ്വീകരിക്കണം.
12.140.22
उत्थायोत्थाय गच्छेच्च नित्ययुक्तो रिपोर्गृहम् ।
कुशलं चास्य पृच्छेत यद्यप्यकुशलं भवेत् ॥ १२.१४०.२२ ॥
എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെയിരിക്കുന്നവൻ ശത്രുവിന്റെ വീട്ടിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് ചെന്ന് അവന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിക്കണം—അവന് അസുഖമാണെങ്കിലും.
12.140.23
नालसाः प्राप्नुवन्त्यर्थान्न क्लीबा नातिमानिनः ।
न च लोकरवाद्भीता न वै शश्वत्प्रतीक्षिणः ॥ १२.१४०.२३ ॥
അലസർ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടുന്നില്ല; ദുർബലരും അതിഗർവികളും നേടുന്നില്ല; ലോകാപവാദത്തിൽ ഭയപ്പെടുന്നവരും എപ്പോഴും കാത്തിരിക്കുന്നവരും നേടുന്നില്ല.
12.140.24
नास्य च्छिद्रं परो विद्याद्विद्याच्छिद्रं परस्य तु ।
गूहेत्कूर्म इवाङ्गानि रक्षेद्विवरमात्मनः ॥ १२.१४०.२४ ॥
ശത്രു നമ്മുടെ ദൗർബല്യം അറിയരുത്; നാം ശത്രുവിന്റെ ദൗർബല്യം അറിയണം. ആമ തന്റെ അവയവങ്ങൾ ഒളിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ഒളിപ്പിച്ച്, സ്വന്തം ദുർബലസ്ഥാനം കാക്കണം.
12.140.25
बकवच्चिन्तयेदर्थान्सिंहवच्च पराक्रमेत् ।
वृकवच्चावलुम्पेत शरवच्च विनिष्पतेत् ॥ १२.१४०.२५ ॥
കൊക്കിനെപ്പോലെ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കണം, സിംഹത്തെപ്പോലെ പരാക്രമം കാണിക്കണം, ചെന്നായയെപ്പോലെ പെട്ടെന്ന് ആക്രമിക്കണം, അമ്പിനെപ്പോലെ കുതിച്ചുപായണം.
12.140.26
पानमक्षास्तथा नार्यो मृगया गीतवादितम् ।
एतानि युक्त्या सेवेत प्रसङ्गो ह्यत्र दोषवान् ॥ १२.१४०.२६ ॥
മദ്യപാനം, ചൂതുകളി, സ്ത്രീകൾ, വേട്ട, പാട്ടും വാദ്യവും — ഇവ യുക്തിപൂർവം മാത്രം അനുഭവിക്കണം; ഇവയിലെ അമിത ആസക്തി ദോഷമാണ്.
12.140.27
कुर्यात्तृणमयं चापं शयीत मृगशायिकाम् ।
अन्धः स्यादन्धवेलायां बाधिर्यमपि संश्रयेत् ॥ १२.१४०.२७ ॥
പുല്ലുകൊണ്ടുള്ള വില്ല് ഉണ്ടാക്കണം, മാനിനെപ്പോലെ കിടക്കുന്ന രീതി സ്വീകരിക്കണം; അന്ധരുടെ സമയത്ത് അന്ധനെപ്പോലെ ആകണം, ബധിരതയും ആശ്രയിക്കണം.
12.140.28
देशकालं समासाद्य विक्रमेत विचक्षणः ।
देशकालव्यतीतो हि विक्रमो निष्फलो भवेत् ॥ १२.१४०.२८ ॥
വിവേകമുള്ളവൻ ഉചിതമായ ദേശവും കാലവും ലഭിക്കുമ്പോൾ പരാക്രമിക്കണം; ദേശവും കാലവും കഴിഞ്ഞുപോയാൽ പരാക്രമം നിഷ്ഫലമാകും.
12.140.29
कालाकालौ संप्रधार्य बलाबलमथात्मनः ।
परस्य च बलं ज्ञात्वा तथाऽऽत्मानं नियोजयेत् ॥ १२.१४०.२९ ॥
കാലവും അകാലവും നന്നായി പരിശോധിച്ച്, സ്വന്തം ബലവും ബലഹീനതയും തൂക്കിനോക്കി, ശത്രുവിന്റെ ബലവും അറിഞ്ഞ ശേഷം മാത്രം സ്വയം നിയോഗിക്കണം.
12.140.30
दण्डेनोपनतं शत्रुं यो राजा न नियच्छति ।
स मृत्युमुपगूहेत् गर्भमश्वतरी यथा ॥ १२.१४०.३० ॥
ദണ്ഡത്താൽ കീഴടങ്ങിവന്ന ശത്രുവിനെ ഏത് രാജാവ് അടക്കുന്നില്ലയോ, അവൻ പെൺകോവർകഴുത ഗർഭത്തെ പുണരുന്നതുപോലെ മരണത്തെ പുണരുന്നു.
12.140.31
सुपुष्पितः स्यादफलः फलवान्स्याद्दुरारुहः ।
आमः स्यात्पक्वसंकाशो न च शीर्येत कस्यचित् ॥ १२.१४०.३१ ॥
അത് ധാരാളം പൂവിട്ട് ഫലമില്ലാത്തതാകാം; ഫലവത്തായാലും കയറാൻ പ്രയാസമാകാം; പഴുക്കാത്തതായാലും പഴുത്തതുപോലെ തോന്നാം, ആരും അതിനെ വീഴ്ത്താതെ.
12.140.32
आशां कालवतीं कुर्यात्तां च विघ्नेन योजयेत् ।
विघ्नं निमित्ततो ब्रूयान्निमित्तं चापि हेतुमत् ॥ १२.१४०.३२ ॥
പ്രതീക്ഷയെ കാലത്തോടു ബന്ധിപ്പിക്കണം, അതിനെ ഒരു തടസ്സവുമായി ചേർക്കണം; തടസ്സത്തെ ഒരു നിമിത്തത്താൽ എന്നു പറയണം, നിമിത്തത്തെയും കാരണസഹിതം പറയണം.
12.140.33
भीतवत्संविधातव्यं यावद्भयमनागतम् ।
आगतं तु भयं दृष्ट्वा प्रहर्तव्यमभीतवत् ॥ १२.१४०.३३ ॥
വരാത്ത ഭയം വരുന്നതുവരെ ഭയപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ പെരുമാറണം; ഭയം വന്നെത്തിയാൽ അതു കണ്ട് ഭയമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ പ്രഹരിക്കണം.
12.140.34
न साहसमनारुह्य नरो भद्राणि पश्यति ।
संशयं पुनरारुह्य यदि जीवति पश्यति ॥ १२.१४०.३४ ॥
സാഹസം ചെയ്യാതെ മനുഷ്യൻ ശുഭങ്ങൾ കാണുന്നില്ല; വീണ്ടും സംശയത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി ജീവിച്ചിരുന്നാൽ അവൻ കാണുന്നു.
12.140.35
अनागतं विजानीयात्त्यजेद्भयमुपस्थितम् ।
पुनर्बुद्धिक्षयात्किंचिदनिवृत्तिं निशामयेत् ॥ १२.१४०.३५ ॥
വരാത്തതിനെ മനസ്സിലാക്കണം, വന്നെത്തിയ ഭയത്തെ ഉപേക്ഷിക്കണം; വീണ്ടും, ബുദ്ധിക്ഷയത്താൽ എന്തെങ്കിലും മടങ്ങാത്തതായിത്തീരും എന്നു ചിന്തിക്കണം.
12.140.36
प्रत्युपस्थितकालस्य सुखस्य परिवर्जनम् ।
अनागतसुखाशा च नैव बुद्धिमतां नयः ॥ १२.१४०.३६ ॥
അടുത്തുവന്നിരിക്കുന്ന കാലത്തെ സുഖം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും, ഭാവിസുഖത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷ മാത്രം പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നതും ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ നീതിയല്ല.
12.140.37
योऽरिणा सह संधाय विश्वस्तः स्वपते सुखम् ।
स वृक्षाग्रे प्रसुप्तो वा पतितः प्रतिबुध्यते ॥ १२.१४०.३७ ॥
ശത്രുവുമായി ഉടമ്പടി ചെയ്ത് വിശ്വസിച്ച് സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നവൻ, മരത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ഉറങ്ങിയവനോ വീണവനോ എന്നപോലെ ഉണരും.
12.140.38
कर्मणा येन केनेह मृदुना दारुणेन वा ।
उद्धरेद्दीनमात्मानं समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १२.१४०.३८ ॥
ഇവിടെ ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടായാലും, മൃദുവോ കഠിനമോ ആയാലും, ദീനനായ തന്നെ ഉയർത്തണം; സമർത്ഥൻ ധർമ്മം ആചരിക്കണം.
12.140.39
ये सपत्नाः सपत्नानां सर्वांस्ताननुवर्तयेत् ।
आत्मनश्चापि बोद्धव्याश्चाराः सुमहिताः परैः ॥ १२.१४०.३९ ॥
ആരാണോ ശത്രുക്കൾ അവരുടെ എല്ലാവരെയും പിന്തുടരണം; തന്റെ ചാരന്മാരെയും അറിഞ്ഞിരിക്കണം, അവർ മറ്റുള്ളവരാൽ നന്നായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവരായിരിക്കണം.
12.140.40
चारः सुविहितः कार्य आत्मनोऽथ परस्य च ।
पाषण्डांस्तापसादींश्च परराष्ट्रे प्रवेशयेत् ॥ १२.१४०.४० ॥
സ്വന്തത്തിനും മറ്റുള്ളവർക്കും നന്നായി നിയോഗിച്ച ചാരനെ വെക്കണം; പാഷണ്ഡന്മാരെയും തപസ്വികളെയും മറ്റും ശത്രുരാജ്യത്തേക്ക് അയക്കണം.
12.140.41
उद्यानेषु विहारेषु प्रपास्वावसथेषु च ।
पानागारे प्रवेशेषु तीर्थेषु च सभासु च ॥ १२.१४०.४१ ॥
ഉദ്യാനങ്ങളിലും വിഹാരസ്ഥലങ്ങളിലും ജലശാലകളിലും വാസസ്ഥലങ്ങളിലും മദ്യശാലയുടെ പ്രവേശനങ്ങളിലും തീർത്ഥങ്ങളിലും സഭകളിലും.
12.140.42
धर्माभिचारिणः पापाश्चौरा लोकस्य कण्टकाः ।
समागच्छन्ति तान्बुद्ध्वा नियच्छेच्छमयीत च ॥ १२.१४०.४२ ॥
ധർമ്മം ലംഘിക്കുന്ന പാപികളായ കള്ളന്മാർ ലോകത്തിന്റെ മുള്ളുകളാണ്; അവർ ഒന്നിച്ചുകൂടും. അവരെ അറിഞ്ഞ് നിയന്ത്രിച്ച് ശമിപ്പിക്കണം.
12.140.43
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
विश्वासाद्भयमभ्येति नापरीक्ष्य च विश्वसेत् ॥ १२.१४०.४३ ॥
വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയാത്തവനെ വിശ്വസിക്കരുത്; വിശ്വസിക്കാവുന്നവനെയും അമിതമായി വിശ്വസിക്കരുത്. വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഭയം വരുന്നത്; പരിശോധിക്കാതെ വിശ്വസിക്കരുത്.
12.140.44
विश्वासयित्वा तु परं तत्त्वभूतेन हेतुना ।
अथास्य प्रहरेत्काले किंचिद्विचलिते पदे ॥ १२.१४०.४४ ॥
മറ്റൊരാളുടെ വിശ്വാസം സത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന മാർഗത്താൽ നേടി, ഉചിതസമയത്ത് അയാളുടെ കാൽ അല്പം ഇളകുമ്പോൾ പ്രഹരിക്കണം.
12.140.45
अशङ्क्यमपि शङ्केत नित्यं शङ्केत शङ्कितान ।
भयं ह्यशङ्किताज्जातं समूलमपि कृन्तति ॥ १२.१४०.४५ ॥
സംശയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനെയും സംശയിക്കണം; എപ്പോഴും സംശയിക്കപ്പെടുന്നവരെ സംശയിക്കണം. സംശയിക്കാത്തവനിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ഭയം വേരോടെ മുറിച്ചുകളയും.
12.140.46
अवधानेन मौनेन काषायेण जटाजिनैः ।
विश्वासयित्वा द्वेष्टारमवलुम्पेद्यथा वृकः ॥ १२.१४०.४६ ॥
ശ്രദ്ധ, മൗനം, കാവിവസ്ത്രം, ജടയും മാൻതോലും എന്നിവയാൽ വിശ്വാസം നേടി, ശത്രുവിനെ ചെന്നായയെപ്പോലെ പിടികൂടണം.
12.140.47
पुत्रो वा यदि वा भ्राता पिता वा यदि वा सुहृद ।
अर्थस्य विघ्नं कुर्वाणा हन्तव्या भूतिमिच्छता ॥ १२.१४०.४७ ॥
മകനോ സഹോദരനോ പിതാവോ സുഹൃത്തോ ആകട്ടെ, സമ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവരെ ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വധിക്കണം.
12.140.48
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य कार्यं भवति शासनम् ॥ १२.१४०.४८ ॥
ഗുരുവായാലും അഹങ്കരിച്ച്, കർത്തവ്യാകർത്തവ്യങ്ങൾ അറിയാതെ, തെറ്റായ വഴിയിൽ പോയവന് ശിക്ഷ ആവശ്യമാകുന്നു.
12.140.49
प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यां संप्रदानेन केनचित् ।
प्रपूजयन्निघाती स्यात्तीक्ष्णतुण्ड इव द्विजः। ॥ १२.१४०.४९ ॥
എഴുന്നേറ്റ് വന്ദിച്ചും എന്തെങ്കിലും ദാനം നൽകിയും ആദരിക്കുന്നവൻ, മൂർച്ചയുള്ള കൊക്കുള്ള പക്ഷിയെപ്പോലെ രഹസ്യമായി പ്രഹരിക്കുന്നവനായിരിക്കണം.
12.140.50
नाच्छित्त्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दारुणम् ।
नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्नोति परमां श्रियम् ॥ १२.१४०.५० ॥
അതിപ്രധാന മർമ്മങ്ങൾ മുറിക്കാതെയും, ക്രൂരകർമ്മം ചെയ്യാതെയും, മീൻപിടുത്തക്കാരനെപ്പോലെ പ്രഹരിക്കാതെയും ഇരിക്കുന്നവൻ പരമമായ ഐശ്വര്യം നേടുന്നില്ല.
12.140.51
नास्ति जात्या रिपुर्नाम मित्रं वाऽपि न विद्यते ।
सामर्थ्ययोगाज्जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा ॥ १२.१४०.५१ ॥
ജന്മം കൊണ്ട് ആരും ശത്രുവല്ല, മിത്രവുമല്ല. ശക്തിയുടെ സംയോഗത്താലാണ് മിത്രങ്ങളും ശത്രുക്കളും ഉണ്ടാകുന്നത്.
12.140.52
न प्रमुञ्चेत दायादं वदन्तं करुणं बहु ।
दुःखं तत्र न कर्तव्यं हन्यात्पूर्वापकारिणम् ॥ १२.१४०.५२ ॥
കരുണയോടെ ഏറെ സംസാരിക്കുന്ന അവകാശിയെ വിട്ടയക്കരുത്. അവിടെ ദുഃഖം കാണിക്കരുത്; മുൻപ് ദോഷം ചെയ്തവനെ കൊല്ലണം.
12.140.53
संग्रहानुग्रहे यत्नः सदा कार्योऽनसूयता ।
निग्रहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो हितमिच्छता ॥ १२.१४०.५३ ॥
സംഗ്രഹത്തിലും അനുഗ്രഹത്തിലും എപ്പോഴും അസൂയയില്ലാതെ പരിശ്രമിക്കണം. ഹിതം കാംക്ഷിക്കുന്നവൻ പരിശ്രമത്തോടെ നിഗ്രഹവും ചെയ്യണം.
12.140.54
प्रहरिष्यन्प्रियं ब्रूयात्प्रहृत्यापि प्रियोत्तरम् ।
असिनाऽपि शिरश्छित्त्वा शोचेत च रुदेत च ॥ १२.१४०.५४ ॥
പ്രഹരിക്കാനിരിക്കുന്നവൻ പ്രിയവാക്കുകൾ പറയണം; പ്രഹരിച്ച ശേഷവും പ്രിയമായ മറുപടി നൽകണം. വാളുകൊണ്ട് തല ഛേദിച്ചിട്ടും ദുഃഖിക്കുകയും കരയുകയും വേണം.
12.140.55
निमन्त्रयीत सान्त्वेन संमानेन तितिक्षया ।
आशाकरणमित्येतत्कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १२.१४०.५५ ॥
സാന്ത്വനം, ബഹുമാനം, ക്ഷമ എന്നിവകൊണ്ട് ക്ഷണിക്കണം; ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നത് തന്നെ ചെയ്യണം.
12.140.56
न शुष्कवैरं कुर्वीत बाहुभ्यां न नदीं तरेत् ।
अनर्थकमनायुष्यं गोविषाणस्य भक्षणम्।
दन्ताश्च परिमृद्यन्ते रसश्चापि न लभ्यते ॥ १२.१४०.५६ ॥
വ്യർത്ഥമായ വൈരം വളർത്തരുത്; കൈകൾകൊണ്ട് നദി നീന്തരുത്; പശുവിന്റെ കൊമ്പ് ഭക്ഷിക്കുന്നത് നിഷ്ഫലവും ആയുസ്സ് കുറയ്ക്കുന്നതുമാണ്; പല്ലുകൾ തേഞ്ഞുപോകും, രസവും കിട്ടില്ല.
12.140.57
त्रिवर्गे त्रिविधा पीडा अनुबन्धस्तथैव च ।
अनुबन्धं तथा ज्ञात्वा पीडां च परिवर्जयेत् ॥ १२.१४०.५७ ॥
ത്രിവർഗത്തിൽ മൂന്നുതരം പീഡകളുണ്ട്; അവയുടെ ഫലവും അതുപോലെ തന്നെ; ഫലം അറിഞ്ഞ് പീഡ ഒഴിവാക്കണം.
12.140.58
ऋणशेषं चाग्निशेषं शत्रुशेषं तथैव च ।
पुनः पुनः प्रवर्धन्ते तस्माच्छेषं न कारयेत् ॥ १२.१४०.५८ ॥
കടത്തിന്റെ ശേഷിപ്പും തീയുടെ ശേഷിപ്പും ശത്രുവിന്റെ ശേഷിപ്പും ആവർത്തിച്ച് വളരുന്നു; അതിനാൽ ഒരു ശേഷിപ്പും അവശേഷിപ്പിക്കരുത്.
12.140.59
ऋणशेषां विवर्धन्ते परिभूताश्च शत्रवः ।
आवहन्त्यनयं तीव्रं व्याधयश्चाप्युपेक्षिताः ॥ १२.१४०.५९ ॥
കടത്തിന്റെ ശേഷിപ്പിൽനിന്ന് തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ട ശത്രുക്കളും വളരുന്നു; അവഗണിക്കപ്പെട്ട രോഗങ്ങളും കഠിനമായ നാശം വരുത്തുന്നു.
12.140.60
नाम…क्कृत्यकारी स्यादप्रमत्तः सदा भवेत् ।
कष्यकोपि हि दुश्छिन्नो विकारं कुरुते चिरम् ॥ १२.१४०.६० ॥
…… കർത്തവ്യം ചെയ്യുന്നവനാകണം, എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടിരിക്കണം; ചെറിയ മുറിവും ശരിയായി ഉണങ്ങാതിരുന്നാൽ ദീർഘകാലം വികൃതി ഉണ്ടാക്കും.
12.140.61
वधेम च मनुष्याणां मार्गाणां दूषणेन च ।
आकाराणां विनाशैश्च परराष्ट्रं विनाशयेत् ॥ १२.१४०.६१ ॥
മനുഷ്യരെ വധിച്ചും മാർഗങ്ങളെ ദൂഷിപ്പിച്ചും അടയാളങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചും ശത്രുരാഷ്ട്രത്തെ നശിപ്പിക്കണം.
12.140.62
गृध्रदृष्टिर्बकालीनः श्वचेष्टः सिंहविक्रमः ।
अनुद्विग्रः काकशङ्की भुजङ्गचरितं चरेत् ॥ १२.१४०.६२ ॥
കഴുകന്റെ ദൃഷ്ടിയോടും കൊക്കിന്റെ ഒളിച്ചിരിപ്പോടും നായയുടെ പെരുമാറ്റത്തോടും സിംഹത്തിന്റെ വീര്യത്തോടും ഭയമില്ലാതെയും കാക്കയെപ്പോലെ സംശയത്തോടെയും പാമ്പിന്റെ നടപ്പുമായും പ്രവർത്തിക്കണം.
12.140.63
शूरमञ्जलिपातेन भीरुं भेदेन भेदयेत् ।
लुब्धमर्थप्रदानेन समं तुल्येन विग्रहः ॥ १२.१४०.६३ ॥
ശൂരനെ അഞ്ജലിയർപ്പിച്ച് വശത്താക്കണം, ഭീരുവിനെ ഭേദത്താൽ പിളർക്കണം, ലോഭിയെ ധനം നൽകി, സമനോട് യുദ്ധം ചെയ്യണം.
12.140.64
श्रेणीमुख्योपजापेषु वल्लभानुनयेषु च ।
अमात्यान्परिरक्षेत भेदसंघातयोरपि ॥ १२.१४०.६४ ॥
ശ്രേണീ മുഖ്യന്മാരുമായുള്ള കുതന്ത്രങ്ങളിലും പ്രിയരെ അനുനയിപ്പിക്കുന്നതിലും ഭേദത്തിൽനിന്നും സംഘാതത്തിൽനിന്നും അമാത്യന്മാരെ സംരക്ഷിക്കണം.
12.140.65
मृदुरित्यवजानन्ति तीक्ष्ण इत्युद्विजन्ति च ।
तीक्ष्णकाले भवेत्तीक्ष्णो मृदुकाले मृदुर्भवेत् ॥ १२.१४०.६५ ॥
"മൃദുവാണ്" എന്നു കരുതി അവർ അവഗണിക്കുന്നു, "തീക്ഷ്ണനാണ്" എന്നു കരുതി ഭയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ തീക്ഷ്ണകാലത്ത് തീക്ഷ്ണനും മൃദുകാലത്ത് മൃദുവും ആകണം.
12.140.66
मृदुनैव मृदुं हन्ति मृदुना हन्ति दारुणम् ।
नासाध्यं मृदुना किंचित्तस्मात्तीक्ष्णतरो मृदुः ॥ १२.१४०.६६ ॥
മൃദുത്വത്താൽ മൃദുവിനെയും, മൃദുത്വത്താൽ ക്രൂരനെയും അവൻ വധിക്കുന്നു. മൃദുത്വത്താൽ ഒന്നും അസാധ്യമല്ല; അതിനാൽ മൃദുവായവൻ തീക്ഷ്ണനെക്കാൾ തീക്ഷ്ണനാണ്.
12.140.67
काले मृदुर्यो भवति काले भवति दारुणः ।
स साधयति कृत्यानि शत्रुं चाप्यधितिष्ठति ॥ १२.१४०.६७ ॥
കാലത്തിനനുസരിച്ച് മൃദുവാകുന്നവനും കാലത്തിനനുസരിച്ച് കഠിനനാകുന്നവനും കാര്യങ്ങൾ സാധിക്കുന്നു; ശത്രുവിനെയും അവൻ കീഴടക്കുന്നു.
12.140.68
पण्डितेन विरुद्धस्तु दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ।
दीर्घौ बुद्धिमतो बाहू याभ्यां हिंसति हिंसितः ॥ १२.१४०.६८ ॥
പണ്ഡിതനുമായി വിരോധമുണ്ടായാൽ 'ഞാൻ ദൂരെയാണ്' എന്ന് സ്വസ്ഥനായിരിക്കരുത്; ബുദ്ധിമാന്റെ ബാഹുക്കൾ നീണ്ടവയാണ്, അവയാൽ അവൻ തന്നെ ഉപദ്രവിച്ചവനെ പ്രഹരിക്കുന്നു.
12.140.69
न तत्तरेद्यस्य न पारमुत्तरे ।
न्न तद्धरेद्यत्पुनराहरेत्परः।
न तत्खनेद्यस्य न मूलमुद्धरे ।
न्न तं हन्याद्यस्य शिरो न पातयेत् ॥ १२.१४०.६९ ॥
കടക്കാനാവാത്തതിനെ കടക്കരുത്; ശത്രുവിന് വീണ്ടും കൊണ്ടുവരാവുന്നത് കവരരുത്; വേര് പറിക്കാനാവാത്തത് കുഴിക്കരുത്; തല വീഴ്ത്താനാവാത്തവനെ കൊല്ലരുത്.
12.140.70
इतीदमुक्तं वृजिनाभिसंहितं ।
न चैतदेवं पुरुषः समाचरेत्।
परप्रयुक्तस्तु कथं विभावये ।
दतो मयोक्तं भवतो हितार्थिना ॥ १२.१४०.७० ॥
ഇങ്ങനെ വഞ്ചനയോടെ കൂടിയ കാര്യം പറഞ്ഞു; മനുഷ്യൻ ഇങ്ങനെ പെരുമാറരുത്. എന്നാൽ മറ്റൊരാളാൽ പ്രേരിതനായവനെ ഞാൻ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയും? നിന്റെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ചാണ് ഞാൻ ഇതു പറഞ്ഞത്.
12.140.71
यथावदुक्तं वचनं हितार्थिना ।
निशम्य विप्रेण सुवीरराष्ट्रपः।
तथाऽकरोद्वाक्यमदीनचेतनः ।
श्रियं च दीप्तां बुभुजे सबान्धवः ॥ १२.१४०.७१ ॥
ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്റെ വാക്കുകൾ ബ്രാഹ്മണനിൽനിന്ന് കേട്ട്, ശ്രേഷ്ഠ വീരരുടെ രാഷ്ട്രം ഭരിക്കുന്ന ആ രാജാവ് ധൈര്യമുള്ള മനസ്സോടെ അവയെപ്പോലെ തന്നെ പ്രവർത്തിച്ചു; ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം തിളങ്ങുന്ന ഐശ്വര്യം അനുഭവിച്ചു.