మహాభారతం · అధ్యాయం 12.156
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.156.1
पापस्य यदधिष्ठानं यतः पापं प्रवर्तते ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन भरतर्षभ ॥ १२.१५६.१ ॥
పాపానికి ఆధారం ఏది, దేని నుండి పాపం ఉద్భవిస్తుందో — దీన్ని నిజంగా వినాలనుకుంటున్నాను, భరతశ్రేష్ఠా.
12.156.2
पापस्य यदधिष्ठानं तच्छृणुष्व नराधिप ।
एको लोभो महाग्राहो लोभात्पापं प्रवर्तते ॥ १२.१५६.२ ॥
పాపానికి ఆధారం ఏదో అది విను, నరాధిపా. ఒకటే లోభం, అది మహాగ్రాహం; లోభం నుండే పాపం ప్రవర్తిస్తుంది.
12.156.3
अतः पापमधर्मश्च तथा दुःखमनुत्तमम् ।
निकृत्या मूलमेतद्धि येन पापकृतो जनाः ॥ १२.१५६.३ ॥
అందువల్ల పాపం, అధర్మం, అత్యుత్తమమైన దుఃఖం — వీటన్నిటికీ మూలం వంచనే; దీనివల్లనే పాపం చేసే జనులు (పాపకారులు అవుతారు).
12.156.4
लोभात्क्रोधः प्रभवति लोभात्कामः प्रवर्तते ।
लोभान्मोहश्च माया च मानस्तम्भः परासुता ॥ १२.१५६.४ ॥
లోభం నుండి కోపం పుడుతుంది, లోభం నుండి కామం ప్రవర్తిస్తుంది; లోభం నుండి మోహం, మాయ, అహంకారపు మొద్దుతనం, పరాయి ద్వేషం (కలుగుతాయి).
12.156.5
अक्षमा ह्रीपरित्यागः श्रीनाशो धर्मसंक्षयः ।
अभिध्याऽप्रख्यता चैव सर्वं लोभात्प्रवर्तते ॥ १२.१५६.५ ॥
అక్షమ, సిగ్గు విడవడం, శ్రీ నాశనం, ధర్మ క్షయం, అభిధ్య (లోలుపత), అప్రఖ్యాతి — ఇవన్నీ లోభం నుండే ప్రవర్తిస్తాయి.
12.156.6
अत्यागश्च कुतर्कश्च विकर्मसु च याः क्रियः ।
कुलविद्यामदश्चैव रूपैश्वर्यमदस्तथा ॥ १२.१५६.६ ॥
అత్యాగం, కుతర్కం, విక్రమాలలో చేసే క్రియలు; కుల విద్యా మదం, రూప ఐశ్వర్య మదం కూడా (లోభం నుండే ఉద్భవిస్తాయి).
12.156.7
सर्वभूतेष्वभिद्रोहः सर्वभूतेष्वसत्कृतिः ।
सर्वभूतेष्वविश्वासः सर्वभूतेष्वनार्जवम् ॥ १२.१५६.७ ॥
అన్ని ప్రాణుల పట్ల ద్రోహం, అన్ని ప్రాణుల పట్ల అగౌరవం, అన్ని ప్రాణుల పట్ల అవిశ్వాసం, అన్ని ప్రాణుల పట్ల కపటత్వం.
12.156.8
हरणं परवित्तानां परदाराभिमर्शनम् ।
वाग्वेगो मनसो वेगो निन्दावेगस्तथैव च ॥ १२.१५६.८ ॥
ఇతరుల ధనాన్ని అపహరించడం, పరస్త్రీని స్పృశించడం, వాక్కు వేగం, మనసు వేగం, నిందావేగం కూడా.
12.156.9
उपस्थोदरयोर्वेगो मृत्युवेगश्च दारुणः ।
ईर्ष्यावेगश्च बलवान्मिथ्यावेगश्च दुर्जयः ॥ १२.१५६.९ ॥
ఉపస్థ, ఉదరాల వేగం, భయంకరమైన మృత్యువేగం, బలమైన ఈర్ష్యావేగం, జయించడానికి కష్టమైన అసత్యవేగం కూడా.
12.156.10
रसवेगश्च दुर्वार्यः श्रोत्रवेगश्च दुःसह ।
कुत्सा विकत्था मात्सर्यं पापं दुष्कर्मकारिता।
साहसानां च सर्वेषामकार्याणां क्रियास्तथा ॥ १२.१५६.१० ॥
రుచి వేగం అడ్డుకోవడానికి కష్టం, వినే వేగం సహించలేనిది. నింద, ఆత్మస్తుతి, మాత్సర్యం, పాపం, దుష్కర్మలు చేయడం, సాహసాలు మరియు అనుచితమైన అన్ని పనులు కూడా.
12.156.11
आतौ बाल्ये च कौमारे यौवने चापि मानवाः ।
न त्यजन्त्यात्मकर्मैकं यन्न जीर्यति जीर्यतः ॥ १२.१५६.११ ॥
శిశు, బాల్య, కౌమార, యౌవన దశలలో కూడా మానవులు తమ ఒక్క కర్మను వదలరు; అది వృద్ధాప్యంలోనూ క్షీణించదు.
12.156.12
यो न पूरयितुं शक्यो लोभः प्रीत्या कथंचन ।
नित्यं गम्भीरतोयाभिरापगाभिरिवोदधिः ॥ १२.१५६.१२ ॥
ఏ విధంగానైనా తృప్తితో నింపలేనటువంటి లోభం, లోతైన నీటితో ప్రవహించే నదుల చేత ఎప్పుడూ నిండని సముద్రం వంటిది.
12.156.13
न प्रहृष्यति यो लोभैः कामैर्यश्च न तृप्यति ।
यो न देवैर्न गन्धर्वैर्नासुरैर्न महोरगैः ॥ १२.१५६.१३ ॥
లోభాలతో సంతోషించనివాడు, కోరికలతో తృప్తి చెందనివాడు, దేవతలచేత, గంధర్వులచేత, అసురులచేత, మహోరగులచేత కూడా తృప్తి పొందనివాడు.
12.156.14
ज्ञायते नृप तत्त्वेन सर्वैर्भूतगणैस्तथा ।
स लोभः सह मोहेन विजेतव्यो जितात्मना ॥ १२.१५६.१४ ॥
ఓ రాజా, అన్ని ప్రాణులచేత నిజంగా తెలియబడేది. ఆ లోభం మోహంతో కలిసి ఉంటుంది; జితాత్ముడు దానిని జయించాలి.
12.156.15
दम्भो द्रोहश्च निन्दा च पैशून्यं मत्सरस्तथा ।
भवन्त्येतानि कौरव्य लुब्धानामकृतात्मनाम् ॥ १२.१५६.१५ ॥
దంభం, ద్రోహం, నింద, చాడీ, మాత్సర్యం కూడా కలుగుతాయి. ఓ కౌరవ్యా, ఇవి లోభులలో, అకృతాత్ములలో కలుగుతాయి.
12.156.16
सुमहान्त्यपि शास्त्राणि धारयन्तो बहुश्रुताः ।
छेत्तारः संशयानां च क्लिश्यन्तीहाल्पबुद्धयः ॥ १२.१५६.१६ ॥
అత్యంత గొప్ప శాస్త్రాలను ధరించి, బహుశ్రుతులైనవారు, సంశయాలను ఛేదించేవారు కూడా, అల్పబుద్ధులు కావడంవల్ల ఇక్కడ క్లేశపడతారు.
12.156.17
द्वेपक्रोधप्रसक्ताश्च शिष्टाचारबहिष्कृताः ।
अन्तःक्षुरा वाङ्भधुराः कृपाश्छन्नास्तृणैरिव ॥ १२.१५६.१७ ॥
ద్వేషం, క్రోధంలో ఆసక్తులై, శిష్టాచారం నుండి బహిష్కృతులై, లోపల కత్తుల్లా, మాటలో మధురులై, గడ్డితో కప్పబడిన బావుల్లా దాగి ఉన్నవారు.
12.156.18
धर्मवैतंसिकाः क्षुद्रा मुष्णन्ति ध्वजिनो जगत् ।
कुर्वते च बहून्मार्गांस्तान्हेतुबलमाश्रिताः।
सर्वमार्गान्विलुम्पन्ति लोभज्ञानेष्ववस्थिताः ॥ १२.१५६.१८ ॥
ధర్మ వేషధారులైన క్షుద్రులు, ధ్వజధారులుగా లోకాన్ని దోచుకుంటారు. వారు తర్క బలాన్ని ఆశ్రయించి అనేక మార్గాలను చేస్తారు; లోభ జ్ఞానంలో నిలిచి అన్ని మార్గాలను నాశనం చేస్తారు.
12.156.19
धर्मस्य ह्रियमाणस्य लोभग्रस्तैर्दुरात्मभिः ।
याया विक्रियते संस्था ततः साऽपि प्रपद्यते ॥ १२.१५६.१९ ॥
లోభగ్రస్తులైన దురాత్ములచే ధర్మం అపహరింపబడినప్పుడు, ఏ వ్యవస్థ వికృతమౌతుందో, అదీ అప్పుడు నశిస్తుంది.
12.156.20
दर्पः बोधो मदः स्वप्नो हर्षः शोकोऽभिमानिता ।
एत हि कौरव्य दृश्यन्ते लुब्धबुद्धिषु ॥ १२.१५६.२० ॥
ఓ కౌరవ్యా, లోభబుద్ధి కలవారిలో గర్వం, చైతన్యం, మదం, నిద్ర, హర్షం, శోకం, అహంకారం — ఇవే కనిపిస్తాయి.
12.156.21
एताना टान्बुद्धस्व नित्यं लोभसमन्वितान् ।
शिष्टांस्तु परिपृच्छेथा यान्वक्ष्यामि शुचिव्रतान् ॥ १२.१५६.२१ ॥
లోభయుక్తులైన వీరిని ఎల్లప్పుడూ గుర్తించు. కానీ నేను చెప్పబోయే శుచివ్రతులైన శిష్టులను అడిగి తెలుసుకో.
12.156.22
येष्वावृत्तिभयं नास्ति परलोकभयं न च ।
नामिपेषु प्रसङ्गोऽस्ति न प्रियेष्वप्रियेषु च ॥ १२.१५६.२२ ॥
ఎవరిలో పునర్జన్మ భయం లేదో, పరలోక భయం కూడా లేదో; భోగవస్తువులపై, ప్రియమైన వాటిపై, అప్రియమైన వాటిపై ఆసక్తి లేదో వారు.
12.156.23
शिष्टाचारः प्रियो येषु दमो येषु प्रतिष्ठितः ।
सुखं दुःखं समं येषां सत्यं येषां परायणम् ॥ १२.१५६.२३ ॥
శిష్టాచారం ఎవరికి ప్రియమో, దమం ఎవరిలో స్థిరమో; సుఖదుఃఖాలు ఎవరికి సమానమో, సత్యమే ఎవరి పరమ ఆశ్రయమో.
12.156.24
दातारो न ग्रहीतारो दयावन्तस्नथैव च ।
पितृदेवातिथेयाश्च नित्योद्युक्तास्तथैव च ॥ १२.१५६.२४ ॥
వారు దాతలు, గ్రహీతలు కారు; దయగలవారు; పితరులు, దేవతలు, అతిథులను గౌరవించేవారు; ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండేవారు.
12.156.25
सर्वोपकारिणो वीराः सर्वधर्मानुपालकाः ।
सर्वभूतहिताश्चैव सर्वदेयाश्च भारत ॥ १२.१५६.२५ ॥
భారతా, వారు అందరికీ ఉపకారం చేసేవారు, వీరులు, అన్ని ధర్మాలను కాపాడేవారు, అన్ని ప్రాణులకు హితం చేసేవారు, అందరికీ దానం ఇచ్చేవారు.
12.156.26
न ते चालयितुं शक्या धर्मव्याहारकारिणः ।
न तेषां भिद्यते वृत्तं यत्पुरा साधुभिः कृतम् ॥ १२.१५६.२६ ॥
ధర్మాన్ని మాటల్లో చెప్పి ఆచరించేవారిని కదిలించలేరు. పూర్వం సాధువులు చేసిన వారి నడవడి విరిగిపోదు.
12.156.27
न त्रासिनो न चपला न रौद्राः सत्पथे स्थिताः ।
ते सेव्याः साधुभिर्नित्यमसाधूंश्च विवर्जयेत् ॥ १२.१५६.२७ ॥
భయపెట్టనివారు, చంచలత్వం లేనివారు, క్రూరత్వం లేనివారు, సన్మార్గంలో ఉండేవారు — వారిని సాధువులు ఎల్లప్పుడూ సేవించాలి; అసాధువులను విడిచిపెట్టాలి.
12.156.28
कामक्रोधव्यपेता ये निर्ममा निरहंकृताः ।
सुव्रताः स्थिरमर्यादास्तानुपास्व च पृच्छ च ॥ १२.१५६.२८ ॥
కామ, క్రోధాలు లేనివారు, మమకారం లేనివారు, అహంకారం లేనివారు, మంచి వ్రతం ఉన్నవారు, స్థిరమైన మర్యాదలు కలవారు — వారిని సేవించి ప్రశ్నించు.
12.156.29
न वागर्थं यशोर्थं वा धर्मस्तेपां युधिष्ठिर ।
अवश्यं कार्य इत्येव शरीरस्य क्रियास्तथा ॥ १२.१५६.२९ ॥
యుధిష్ఠిరా, వారి ధర్మం మాటకోసం కాదు, కీర్తికోసం కాదు; 'ఇది తప్పక చేయాలి' అని భావించి శరీర కార్యాలను కూడా వారు అలాగే చేస్తారు.
12.156.30
त भयं क्रोधचापल्ये न शोकस्तेषु विद्यते ।
न धर्मध्वजिनश्चैव न गुह्यं किंचिदास्थिताः ॥ १२.१५६.३० ॥
వారిలో భయం లేదు, క్రోధం చంచలత్వం లేదు, శోకం లేదు; ధర్మధ్వజాన్ని చూపించే కపటులు కారు, ఏ రహస్యాన్నీ ఆశ్రయించినవారూ కారు.
12.156.31
येष्वलोभस्तथाऽमोहो ये च सत्यार्जवे स्थिताः ।
तेषु कौन्तेय रज्येथा येषां न भ्रश्यते पुनः ॥ १२.१५६.३१ ॥
ఎవరిలో లోభం లేకుండా, మోహం లేకుండా ఉంటుందో, సత్యంలో, ఋజుత్వంలో స్థిరంగా ఉంటారో, ఓ కౌంతేయా, వారితోనే నువ్వు అనురాగం కలిగి ఉండాలి; వారు మళ్లీ పతనం చెందరు.
12.156.32
ये न हृष्यन्ति लाभेषु नालाभेषु व्यथन्ति च ।
निर्ममा निरहंकाराः सत्वस्थाः समदर्शिनः ॥ १२.१५६.३२ ॥
లాభంలో సంతోషించనివారు, నష్టంలో బాధపడనివారు, మమకారం అహంకారం లేనివారు, సత్త్వంలో స్థిరులు, సమదృష్టి కలవారు.
12.156.33
लाभालाभौ सुखदुःखे च तात ।
प्रियाप्रिये मरणं जीवितं च।
समानि येषां स्थिरविक्रमाणां ।
बुभुत्सतां सत्यपथे स्थितानाम् ॥ १२.१५६.३३ ॥
లాభం నష్టం, సుఖం దుఃఖం, ప్రియం అప్రియం, మరణం జీవితం — స్థిర పరాక్రమం కలిగి, జ్ఞానాన్ని కోరి సత్యమార్గంలో స్థిరంగా ఉన్నవారికి ఇవన్నీ సమానమే, ఓ నాయనా.
12.156.34
धर्मप्रियांस्तान्सुमहानुभावान् ।
दान्तोऽप्रमत्तश्च समर्चयेथाः।
दैवात्सर्वे गुणवन्तो भवन्ति ।
शुभाशुभे वाक्प्रलापास्तथाऽन्ये ॥ १२.१५६.३४ ॥
ధర్మాన్ని ప్రేమించే ఆ మహానుభావులను, ఇంద్రియనిగ్రహంతో అప్రమత్తంగా ఉంటూ నువ్వు పూజించాలి. దైవవశాత్తు అందరూ గుణవంతులవుతారు; శుభాశుభాలు, ఇతర మాటలు కేవలం వాక్ప్రలాపాలే.