Mahābhārata · Adhyāya 12.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.160.1
सत्यं धर्मं प्रशंसन्ति विप्रर्षिपितृदेवताः ।
सत्यमिच्छाम्यहं ज्ञातुं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१६०.१ ॥
Brahmanes, sabios, antepasados y dioses alaban la verdad como dharma. Abuelo, deseo conocer esa verdad; dímela.
12.160.2
सत्यं किंलक्षणं राजन्कथं वा तदवाप्यते ।
सत्यं प्राप्य भवेत्किंच कथं चैव तदुच्यताम् ॥ १२.१६०.२ ॥
Oh rey, ¿cuál es la característica de la verdad y cómo se alcanza? ¿Qué sucede al alcanzar la verdad, y cómo debe explicarse?
12.160.3
चातुर्वर्ण्यस्य धर्माणां संकरो न प्रशस्यते ।
धर्मः साधारणः सत्यं सर्ववर्णेषु भारत ॥ १२.१६०.३ ॥
Mezclar los deberes de las cuatro varṇas no es alabado. Pero la verdad es un dharma común a todas las varṇas, oh Bhārata.
12.160.4
सत्यं सत्सु सदा धर्मः सत्यं धर्मः सनातनः ।
सत्यमेव नमस्येत सत्यं हि परमा गतिः ॥ १२.१६०.४ ॥
Entre los buenos, la verdad es siempre dharma; la verdad es el dharma eterno. Solo la verdad debe ser venerada, pues la verdad es la meta suprema.
12.160.5
सत्यं धर्मस्तपोयोगः सत्यं ब्रह्म सनातनम् ।
सत्यं यज्ञः परः प्रोक्तः सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१६०.५ ॥
La verdad es dharma; la verdad es austeridad y yoga; la verdad es el Brahman eterno. La verdad es declarada el sacrificio supremo; todo está establecido en la verdad.
12.160.6
रूपं यदिह सत्यस्य यथावदनुपूर्वशः ।
लक्षणं च प्रवक्ष्यामि सत्यस्येह पराक्रमम् ॥ १२.१६०.६ ॥
Expondré aquí, en orden y tal como es, la forma de la verdad; y también explicaré la característica de la verdad y su poder.
12.160.7
प्राप्यते च यथा सत्यं तच्च वेत्तुमिहार्हसि ।
सत्यं त्रयोदशावधं सर्वलोकेषु भारत ॥ १२.१६०.७ ॥
Y cómo se alcanza la verdad, también debes conocerlo aquí. Oh Bhārata, la verdad es de trece formas en todos los mundos.
12.160.8
सत्यं च समता चैव दमश्चैव न संशयः ।
अमात्सर्यं क्षमा चैव ह्रीस्तितिक्षाऽनसूयता ॥ १२.१६०.८ ॥
La verdad, la ecuanimidad y el dominio de sí, sin duda; la ausencia de envidia, la paciencia, la modestia, la tolerancia y no buscar faltas.
12.160.9
त्यागो ध्यानमथार्यत्वं धृतिश्च सततं दया ।
अहिंसा चैव राजेन्द्र सत्याकारास्त्रयोदश ॥ १२.१६०.९ ॥
La renuncia, la meditación, la nobleza, la firmeza y la compasión constante, y también la no violencia, oh rey de reyes: estas son las trece formas de la verdad.
12.160.10
सत्यं नामाव्ययं नित्यमविकारि तथैव च ।
सर्वधर्माविरुद्धं च योगेनैतदवाप्यते ॥ १२.१६०.१० ॥
La verdad, en su nombre, es imperecedera, eterna e inmutable, y no se opone a ningún dharma; se alcanza mediante el yoga.
12.160.11
आत्मनीष्टे तथाऽनिष्टे रिपौ च समता तथा ।
इच्छाद्वेषं क्षयं प्राप्य कामक्रोधक्षयं तथा ॥ १२.१६०.११ ॥
La ecuanimidad hacia uno mismo, hacia lo deseado y lo indeseado, y también hacia un enemigo; habiendo alcanzado la destrucción del deseo y la aversión, y asimismo del deseo ardiente y la ira.
12.160.12
दमी नान्यस्पृहा नित्यं गाम्भीर्यं धैर्यमेव च ।
अशाठ्यं क्रोधदमनं ज्ञानेनैतदवाप्यते ॥ १२.१६०.१२ ॥
El hombre dominado que nunca desea lo ajeno; también la profundidad y la firmeza; la sinceridad y el control de la ira: esto se alcanza mediante el conocimiento.
12.160.13
अमात्सर्यं बुधाः प्राहुर्दाने धर्मे च संयमः ।
अवस्थितेन नित्यं च सत्येनामत्सरी भवेत् ॥ १२.१६०.१३ ॥
Los sabios dicen que en la generosidad y en el dharma debe haber ausencia de envidia y dominio de sí. El que permanece firme debe estar siempre libre de envidia mediante la verdad.
12.160.14
अक्षमायाः क्षमायाश्च प्रियाणीहाप्रियाणि च ।
क्षमते स तः साधुस्ततः प्राप्नोति सत्यताम् ॥ १२.१६०.१४ ॥
Quien soporta el perdón y la falta de perdón, y lo agradable y lo desagradable aquí, es un hombre bueno; por eso alcanza la veracidad.
12.160.15
कल्याणं रुते बाढं धीमान्न ग्लायते क्वचित् ।
प्रशान्तवाङ्भना नित्यं ह्रीस्तु धर्मादवाप्यते ॥ १२.१६०.१५ ॥
El sabio dice verdaderamente lo auspicioso y nunca se cansa. Para quien tiene el habla y la mente siempre en calma, la modestia se alcanza por el dharma.
12.160.16
धर्मार्थहेतोः क्षमते तितिक्षा धर्म उत्तमः ।
लोकसंग्रहणार्थं वै सा तु धैर्येण लभ्यते ॥ १२.१६०.१६ ॥
Por el dharma y la riqueza uno tolera; la paciencia (titikṣā) es el dharma supremo. Para sostener el mundo, se alcanza por la firmeza.
12.160.17
अनसूया तु गाम्भीर्यं दानेनैतदवाप्यते ।
त्यक्तस्नेहस्य यस्त्यागो विषयाणां तथैव च।
रागद्वेषप्रहीणस्य त्यागो भवति नान्यथा ॥ १२.१६०.१७ ॥
La ausencia de censura y la profundidad se obtienen por la generosidad. La renuncia a los objetos de los sentidos del que ha abandonado el apego es igual; la renuncia del libre de deseo y aversión no es de otro modo.
12.160.18
ध्यानं च शाठ्यमित्युक्तं मौनेनैतदवाप्यते ।
आर्यता नाम भूतानां यः करोति प्रयत्नतः।
शुभं कर्म निराकारो वीतरागस्तथैव च ॥ १२.१६०.१८ ॥
Se dice que la meditación y la falsedad; esto se alcanza por el silencio. La nobleza hacia los seres pertenece a quien con esfuerzo realiza acciones auspiciosas; el sin forma y el libre de pasión también.
12.160.19
धृतिर्नाम सुखे दुःखे यया नाप्नोति विक्रियाम् ।
तां भजेत सदा प्राज्ञो य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १२.१६०.१९ ॥
La firmeza es aquello por lo cual uno no se altera en el placer ni en el dolor. El sabio que desea su propio bienestar debe cultivarla siempre.
12.160.20
सर्वथा क्षमिणा भाव्यं तथा सत्यपरेण च ।
वीतहर्षभयक्रोधो धृतिमाप्नोति पण्डितः ॥ १२.१६०.२० ॥
El hombre paciente debe serlo en todo, y también dedicado a la verdad. El sabio libre de alegría, miedo e ira alcanza la firmeza.
12.160.21
अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा ।
अनुग्रहश्च दानं च सतां धर्मः सनातनः ॥ १२.१६०.२१ ॥
No dañar a ningún ser con obra, mente ni palabra, la bondad y la generosidad: este es el deber eterno de los justos.
12.160.22
एते त्रयोदशाकाराः पृथक्सत्यैकलक्षणाः ।
भजन्ते सत्यमेवेह बृंहयन्ते च भारत ॥ १२.१६०.२२ ॥
Estas trece formas, aunque separadas, comparten la única característica de la verdad. Oh Bhārata, aquí participan solo de la verdad y la fortalecen.
12.160.23
नान्तः शक्यो गुणानां च वक्तुं सत्यस्य पार्थिव ।
अतः सत्यं प्रशंसन्ति विप्राः सपितृदेवताः ॥ १२.१६०.२३ ॥
Oh rey, las cualidades de la verdad no pueden enumerarse hasta su final. Por eso los brahmanes, junto con los antepasados y los dioses, alaban la verdad.
12.160.24
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् ।
स्थितिर्हि सत्यं धर्मस्य तस्मात्सत्यं न लोपयेत् ॥ १२.१६०.२४ ॥
No hay deber superior a la verdad, ni pecado mayor que la falsedad. La verdad es el propio sustento del dharma; por ello no se debe abandonar la verdad.
12.160.25
उपैति सत्याद्दानं हि तथा यज्ञाः सदक्षिणाः ।
त्रेताग्निहोत्रं वेदाश्च ये चान्ये धर्मनिश्चयाः ॥ १२.१६०.२५ ॥
Del satya proviene la donación; asimismo los sacrificios con sus dakṣiṇās, el trētāgnihotra, los Vedas y las demás certezas del dharma.
12.160.26
अश्वमेधसहस्त्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ।
अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते ॥ १२.१६०.२६ ॥
Si se pesaran en una balanza mil sacrificios del caballo y la verdad, sólo la verdad superaría a los mil sacrificios del caballo.