มหาภารตะ · อัธยายะ 12.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.160.1
सत्यं धर्मं प्रशंसन्ति विप्रर्षिपितृदेवताः ।
सत्यमिच्छाम्यहं ज्ञातुं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१६०.१ ॥
นักพรตพราหมณ์ ฤๅษี บรรพบุรุษ และเทวดาต่างสรรเสริญสัจจะว่าเป็นธรรม ปู่เอ๋ย ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้สัจจะนั้น ขอโปรดบอกข้าพเจ้าด้วย
12.160.2
सत्यं किंलक्षणं राजन्कथं वा तदवाप्यते ।
सत्यं प्राप्य भवेत्किंच कथं चैव तदुच्यताम् ॥ १२.१६०.२ ॥
ข้าแต่พระราชา สัจจะมีลักษณะเช่นไร และจะบรรลุได้อย่างไร การบรรลุสัจจะจะให้ผลอะไร และควรกล่าวถึงสัจจะอย่างไร ขอโปรดบอกด้วย
12.160.3
चातुर्वर्ण्यस्य धर्माणां संकरो न प्रशस्यते ।
धर्मः साधारणः सत्यं सर्ववर्णेषु भारत ॥ १२.१६०.३ ॥
การปนกันของหน้าที่แห่งวรรณะทั้งสี่ไม่เป็นที่สรรเสริญ แต่สัจจะเป็นธรรมร่วมกันของทุกวรรณะ ข้าแต่ภารตะ
12.160.4
सत्यं सत्सु सदा धर्मः सत्यं धर्मः सनातनः ।
सत्यमेव नमस्येत सत्यं हि परमा गतिः ॥ १२.१६०.४ ॥
ในหมู่ผู้ดีมีสัจจะเป็นธรรมอยู่เสมอ สัจจะเป็นธรรมอันเป็นนิรันดร์ พึงนอบน้อมต่อสัจจะเท่านั้น เพราะสัจจะเป็นคติอันสูงสุด
12.160.5
सत्यं धर्मस्तपोयोगः सत्यं ब्रह्म सनातनम् ।
सत्यं यज्ञः परः प्रोक्तः सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१६०.५ ॥
สัจจะคือธรรม สัจจะคือตบะและโยคะ สัจจะคือพรหมันอันเป็นนิรันดร์ สัจจะคือยัญอันสูงสุดที่กล่าวไว้ สรรพสิ่งตั้งมั่นอยู่ในสัจจะ
12.160.6
रूपं यदिह सत्यस्य यथावदनुपूर्वशः ।
लक्षणं च प्रवक्ष्यामि सत्यस्येह पराक्रमम् ॥ १२.१६०.६ ॥
รูปลักษณ์ของสัจจะในโลกนี้ ข้าพเจ้าจะกล่าวตามที่เป็นจริงโดยลำดับ และจะอธิบายลักษณะของสัจจะกับอานุภาพของสัจจะในโลกนี้
12.160.7
प्राप्यते च यथा सत्यं तच्च वेत्तुमिहार्हसि ।
सत्यं त्रयोदशावधं सर्वलोकेषु भारत ॥ १२.१६०.७ ॥
สัจจะจะบรรลุได้อย่างไร ท่านควรรู้ในที่นี้ด้วย ข้าแต่ภารตะ สัจจะมีสิบสามประการในโลกทั้งปวง
12.160.8
सत्यं च समता चैव दमश्चैव न संशयः ।
अमात्सर्यं क्षमा चैव ह्रीस्तितिक्षाऽनसूयता ॥ १२.१६०.८ ॥
สัจจะ ความเสมอภาค และการข่มใจ ไม่มีข้อสงสัย ความไม่ริษยา ความอดทน ความละอาย ความอดกลั้น และการไม่จับผิดผู้อื่น
12.160.9
त्यागो ध्यानमथार्यत्वं धृतिश्च सततं दया ।
अहिंसा चैव राजेन्द्र सत्याकारास्त्रयोदश ॥ १२.१६०.९ ॥
การสละ การเพ่งฌาน ความเป็นผู้ประเสริฐ ความมั่นคง ความกรุณาอยู่เสมอ และอหิงสาด้วย ข้าแต่จอมราชา ทั้งสิบสามนี้คือรูปแบบของสัจจะ
12.160.10
सत्यं नामाव्ययं नित्यमविकारि तथैव च ।
सर्वधर्माविरुद्धं च योगेनैतदवाप्यते ॥ १२.१६०.१० ॥
สัจจะโดยนามเป็นสิ่งไม่เสื่อมสลาย เป็นนิรันดร์ และไม่แปรเปลี่ยน และไม่ขัดต่อธรรมทั้งปวง สิ่งนี้บรรลุได้ด้วยโยคะ
12.160.11
आत्मनीष्टे तथाऽनिष्टे रिपौ च समता तथा ।
इच्छाद्वेषं क्षयं प्राप्य कामक्रोधक्षयं तथा ॥ १२.१६०.११ ॥
มีความเสมอภาคต่อตน ต่อสิ่งที่น่าปรารถนาและไม่น่าปรารถนา และต่อศัตรูด้วย เมื่อบรรลุความดับสิ้นแห่งความปรารถนาและความเกลียดชัง และความดับสิ้นแห่งกามและความโกรธเช่นกัน
12.160.12
दमी नान्यस्पृहा नित्यं गाम्भीर्यं धैर्यमेव च ।
अशाठ्यं क्रोधदमनं ज्ञानेनैतदवाप्यते ॥ १२.१६०.१२ ॥
ผู้ข่มใจได้ ไม่ปรารถนาสิ่งของของผู้อื่นเป็นนิตย์ มีความลึกซึ้งและความมั่นคง ซื่อตรงและข่มความโกรธได้ สิ่งเหล่านี้บรรลุได้ด้วยปัญญา
12.160.13
अमात्सर्यं बुधाः प्राहुर्दाने धर्मे च संयमः ।
अवस्थितेन नित्यं च सत्येनामत्सरी भवेत् ॥ १२.१६०.१३ ॥
ผู้รู้กล่าวว่า การไม่ริษยาและการสำรวมในการให้ทานและในธรรม ผู้ตั้งมั่นอยู่เสมอพึงไม่ริษยาด้วยสัจจะ
12.160.14
अक्षमायाः क्षमायाश्च प्रियाणीहाप्रियाणि च ।
क्षमते स तः साधुस्ततः प्राप्नोति सत्यताम् ॥ १२.१६०.१४ ॥
ผู้ที่อดทนได้ทั้งต่อสิ่งที่ไม่ควรให้อภัยและควรให้อภัย ทั้งสิ่งที่น่ายินดีและไม่น่ายินดีในโลกนี้ ผู้นั้นเป็นคนดี และเพราะเหตุนั้นจึงบรรลุความจริงใจ
12.160.15
कल्याणं रुते बाढं धीमान्न ग्लायते क्वचित् ।
प्रशान्तवाङ्भना नित्यं ह्रीस्तु धर्मादवाप्यते ॥ १२.१६०.१५ ॥
ผู้มีปัญญาย่อมกล่าวสิ่งที่เป็นมงคล และไม่เคยเหน็ดเหนื่อย สำหรับผู้มีวาจาและใจสงบอยู่เสมอ ความละอายย่อมได้มาด้วยธรรม
12.160.16
धर्मार्थहेतोः क्षमते तितिक्षा धर्म उत्तमः ।
लोकसंग्रहणार्थं वै सा तु धैर्येण लभ्यते ॥ १२.१६०.१६ ॥
เพื่อธรรมและทรัพย์ ย่อมอดทน ความอดทนเป็นธรรมอันสูงสุด เพื่อการรวบรวมโลกไว้ ความอดทนนั้นย่อมได้มาด้วยความมั่นคง
12.160.17
अनसूया तु गाम्भीर्यं दानेनैतदवाप्यते ।
त्यक्तस्नेहस्य यस्त्यागो विषयाणां तथैव च।
रागद्वेषप्रहीणस्य त्यागो भवति नान्यथा ॥ १२.१६०.१७ ॥
ความไม่จับผิดและความลึกซึ้งแห่งจิต ย่อมบรรลุได้ด้วยการให้ทาน การสละวัตถุกามของผู้ละความรักใคร่แล้วก็เป็นเช่นนั้น การสละของผู้ที่ละราคะและโทสะแล้ว ย่อมเป็นไปโดยไม่เป็นอย่างอื่น
12.160.18
ध्यानं च शाठ्यमित्युक्तं मौनेनैतदवाप्यते ।
आर्यता नाम भूतानां यः करोति प्रयत्नतः।
शुभं कर्म निराकारो वीतरागस्तथैव च ॥ १२.१६०.१८ ॥
ว่าการเพ่งฌานและการหลอกลวงนั้น ย่อมบรรลุได้ด้วยความเงียบ ความเป็นผู้ประเสริฐต่อสรรพสัตว์ ย่อมเป็นของผู้ที่พยายามกระทำกรรมอันเป็นมงคล ผู้ไร้รูปและผู้ปราศจากราคะก็เช่นกัน
12.160.19
धृतिर्नाम सुखे दुःखे यया नाप्नोति विक्रियाम् ।
तां भजेत सदा प्राज्ञो य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १२.१६०.१९ ॥
ความมั่นคงนั้น คือสิ่งที่ทำให้บุคคลไม่เปลี่ยนแปลงในความสุขและความทุกข์ ผู้มีปัญญาที่ปรารถนาความเจริญของตนพึงเสพสิ่งนั้นอยู่เสมอ
12.160.20
सर्वथा क्षमिणा भाव्यं तथा सत्यपरेण च ।
वीतहर्षभयक्रोधो धृतिमाप्नोति पण्डितः ॥ १२.१६०.२० ॥
ผู้อดทนต้องเป็นเช่นนั้นในทุกทาง และผู้ยึดมั่นในสัจจะก็เช่นกัน ผู้มีปัญญาที่ปราศจากความยินดี ความกลัว และความโกรธ ย่อมบรรลุความมั่นคง
12.160.21
अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा ।
अनुग्रहश्च दानं च सतां धर्मः सनातनः ॥ १२.१६०.२१ ॥
การไม่เบียดเบียนสรรพชีวิตทั้งด้วยการกระทำ ใจ หรือวาจา ความกรุณา และการให้ทาน นี้คือธรรมอันเป็นนิรันดร์ของผู้ประเสริฐ
12.160.22
एते त्रयोदशाकाराः पृथक्सत्यैकलक्षणाः ।
भजन्ते सत्यमेवेह बृंहयन्ते च भारत ॥ १२.१६०.२२ ॥
รูปแบบทั้งสิบสามนี้ แม้จะต่างกัน แต่มีลักษณะเดียวคือความจริง ข้าแต่พระภารตะ ที่นี่รูปแบบเหล่านี้ล้วนอาศัยความจริงเท่านั้นและทำให้ความจริงเจริญยิ่งขึ้น
12.160.23
नान्तः शक्यो गुणानां च वक्तुं सत्यस्य पार्थिव ।
अतः सत्यं प्रशंसन्ति विप्राः सपितृदेवताः ॥ १२.१६०.२३ ॥
ข้าแต่พระราชา คุณลักษณะของความจริงไม่อาจกล่าวให้จบสิ้นได้ เพราะเหตุนี้ พวกพราหมณ์พร้อมด้วยบิดรและเทพทั้งหลายจึงสรรเสริญความจริง
12.160.24
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् ।
स्थितिर्हि सत्यं धर्मस्य तस्मात्सत्यं न लोपयेत् ॥ १२.१६०.२४ ॥
ไม่มีธรรมใดสูงกว่าความจริง และไม่มีบาปใดใหญ่กว่าความเท็จ ความจริงคือรากฐานที่ค้ำจุนธรรม เพราะเหตุนั้นไม่ควรละทิ้งความจริง
12.160.25
उपैति सत्याद्दानं हि तथा यज्ञाः सदक्षिणाः ।
त्रेताग्निहोत्रं वेदाश्च ये चान्ये धर्मनिश्चयाः ॥ १२.१६०.२५ ॥
การให้ทานย่อมเกิดจากความจริง เช่นเดียวกับการบูชายัญพร้อมค่าตอบแทนแก่ปุโรหิต การบูชาไฟตรีเพลิง คัมภีร์พระเวท และความมั่นคงอื่นๆ ของธรรม
12.160.26
अश्वमेधसहस्त्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ।
अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते ॥ १२.१६०.२६ ॥
หากชั่งน้ำหนักการบูชาอัศวเมธนับพันครั้งกับความจริงไว้บนตาชั่ง ความจริงเพียงอย่างเดียวจะหนักกว่าการบูชาอัศวเมธนับพันครั้ง