ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.160.1
सत्यं धर्मं प्रशंसन्ति विप्रर्षिपितृदेवताः ।
सत्यमिच्छाम्यहं ज्ञातुं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१६०.१ ॥
ಸತ್ಯವೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ. ಪಿತಾಮಹರೇ, ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
12.160.2
सत्यं किंलक्षणं राजन्कथं वा तदवाप्यते ।
सत्यं प्राप्य भवेत्किंच कथं चैव तदुच्यताम् ॥ १२.१६०.२ ॥
ರಾಜನೇ, ಸತ್ಯದ ಲಕ್ಷಣವೇನು? ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ? ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬೇಕು?
12.160.3
चातुर्वर्ण्यस्य धर्माणां संकरो न प्रशस्यते ।
धर्मः साधारणः सत्यं सर्ववर्णेषु भारत ॥ १२.१६०.३ ॥
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸುವುದು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸತ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ, ಭಾರತ.
12.160.4
सत्यं सत्सु सदा धर्मः सत्यं धर्मः सनातनः ।
सत्यमेव नमस्येत सत्यं हि परमा गतिः ॥ १२.१६०.४ ॥
ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸತ್ಯವೇ ಧರ್ಮ; ಸತ್ಯವೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ. ಸತ್ಯವನ್ನೇ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಸತ್ಯವೇ ಪರಮ ಗತಿ.
12.160.5
सत्यं धर्मस्तपोयोगः सत्यं ब्रह्म सनातनम् ।
सत्यं यज्ञः परः प्रोक्तः सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१६०.५ ॥
ಸತ್ಯವೇ ಧರ್ಮ; ಸತ್ಯವೇ ತಪಸ್ಸು, ಯೋಗ; ಸತ್ಯವೇ ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮ. ಸತ್ಯವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
12.160.6
रूपं यदिह सत्यस्य यथावदनुपूर्वशः ।
लक्षणं च प्रवक्ष्यामि सत्यस्येह पराक्रमम् ॥ १२.१६०.६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ರೂಪವನ್ನು ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಸತ್ಯದ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
12.160.7
प्राप्यते च यथा सत्यं तच्च वेत्तुमिहार्हसि ।
सत्यं त्रयोदशावधं सर्वलोकेषु भारत ॥ १२.१६०.७ ॥
ಸತ್ಯವು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಓ ಭಾರತ, ಸತ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ಬಗೆಯದು.
12.160.8
सत्यं च समता चैव दमश्चैव न संशयः ।
अमात्सर्यं क्षमा चैव ह्रीस्तितिक्षाऽनसूयता ॥ १२.१६०.८ ॥
ಸತ್ಯ, ಸಮತೆ, ದಮ ಕೂಡ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ (ಸತ್ಯದ ರೂಪಗಳು). ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಕ್ಷಮೆ, ಲಜ್ಜೆ, ಸಹನೆ, ದೋಷ ಹುಡುಕದಿರುವಿಕೆ ಕೂಡ.
12.160.9
त्यागो ध्यानमथार्यत्वं धृतिश्च सततं दया ।
अहिंसा चैव राजेन्द्र सत्याकारास्त्रयोदश ॥ १२.१६०.९ ॥
ತ್ಯಾಗ, ಧ್ಯಾನ, ಆರ್ಯತ್ವ, ಧೈರ್ಯ, ಸದಾ ದಯೆ, ಅಹಿಂಸೆ ಕೂಡ — ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಇವು ಹದಿಮೂರು ಸತ್ಯರೂಪಗಳು.
12.160.10
सत्यं नामाव्ययं नित्यमविकारि तथैव च ।
सर्वधर्माविरुद्धं च योगेनैतदवाप्यते ॥ १२.१६०.१० ॥
ಸತ್ಯವು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯ, ನಿತ್ಯ, ಅವಿಕಾರಿ; ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ. ಯೋಗದಿಂದ ಇದು ಪಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.160.11
आत्मनीष्टे तथाऽनिष्टे रिपौ च समता तथा ।
इच्छाद्वेषं क्षयं प्राप्य कामक्रोधक्षयं तथा ॥ १२.१६०.११ ॥
ತನ್ನಲ್ಲಿ, ಇಷ್ಟದಲ್ಲಿ, ಅನಿಷ್ಟದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಮತೆ; ಇಚ್ಛೆ-ದ್ವೇಷಗಳು ಕ್ಷಯಿಸಿ, ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಗಳೂ ಕ್ಷಯಿಸಿ ಪಡೆಯಲ್ಪಡುವುದು.
12.160.12
दमी नान्यस्पृहा नित्यं गाम्भीर्यं धैर्यमेव च ।
अशाठ्यं क्रोधदमनं ज्ञानेनैतदवाप्यते ॥ १२.१६०.१२ ॥
ದಮವುಳ್ಳವನು, ಸದಾ ಪರರನ್ನು ಬಯಸದವನು; ಗಾಂಭೀರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ ಕೂಡ; ನಿಷ್ಕಪಟತೆ, ಕೋಪ ನಿಗ್ರಹ — ಇವು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
12.160.13
अमात्सर्यं बुधाः प्राहुर्दाने धर्मे च संयमः ।
अवस्थितेन नित्यं च सत्येनामत्सरी भवेत् ॥ १२.१६०.१३ ॥
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ದಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ಸರವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಯಮವಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಿರನಾದವನು ಸತ್ಯದಿಂದ ಸದಾ ಮತ್ಸರವಿಲ್ಲದವನಾಗಿರಬೇಕು.
12.160.14
अक्षमायाः क्षमायाश्च प्रियाणीहाप्रियाणि च ।
क्षमते स तः साधुस्ततः प्राप्नोति सत्यताम् ॥ १२.१६०.१४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಮೆ, ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವವನೇ ಸಾಧು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.160.15
कल्याणं रुते बाढं धीमान्न ग्लायते क्वचित् ।
प्रशान्तवाङ्भना नित्यं ह्रीस्तु धर्मादवाप्यते ॥ १२.१६०.१५ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಮಂಗಳಕರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಾನೆ, ಎಂದಿಗೂ ಬಳಲುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾತು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾದವನಿಗೆ ಧರ್ಮದಿಂದ ಲಜ್ಜೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
12.160.16
धर्मार्थहेतोः क्षमते तितिक्षा धर्म उत्तमः ।
लोकसंग्रहणार्थं वै सा तु धैर्येण लभ्यते ॥ १२.१६०.१६ ॥
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಿತಿಕ್ಷೆ (ಸಹನೆ) ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮ; ಲೋಕಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
12.160.17
अनसूया तु गाम्भीर्यं दानेनैतदवाप्यते ।
त्यक्तस्नेहस्य यस्त्यागो विषयाणां तथैव च।
रागद्वेषप्रहीणस्य त्यागो भवति नान्यथा ॥ १२.१६०.१७ ॥
ಅನಸೂಯೆ (ದೋಷ ಹುಡುಕದಿರುವುದು) ಮತ್ತು ಗಾಂಭೀರ್ಯ ದಾನದಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನ ವಿಷಯತ್ಯಾಗವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ರಾಗದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟವನ ತ್ಯಾಗ ಬೇರೆಯಾಗಿಲ್ಲ.
12.160.18
ध्यानं च शाठ्यमित्युक्तं मौनेनैतदवाप्यते ।
आर्यता नाम भूतानां यः करोति प्रयत्नतः।
शुभं कर्म निराकारो वीतरागस्तथैव च ॥ १२.१६०.१८ ॥
ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಶಾಠ್ಯ (ಕಪಟ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಮೌನದಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಆರ್ಯತೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಶುಭಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನೇ; ನಿರಾಕಾರನು ಮತ್ತು ವೀತರಾಗನು ಹಾಗೆಯೇ.
12.160.19
धृतिर्नाम सुखे दुःखे यया नाप्नोति विक्रियाम् ।
तां भजेत सदा प्राज्ञो य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १२.१६०.१९ ॥
ಧೃತಿ ಎಂದರೆ, ಅದರಿಂದ ಸುಖದಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖದಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯನು ವಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಸದಾ ಅದನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
12.160.20
सर्वथा क्षमिणा भाव्यं तथा सत्यपरेण च ।
वीतहर्षभयक्रोधो धृतिमाप्नोति पण्डितः ॥ १२.१६०.२० ॥
ಕ್ಷಮಾಶೀಲನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇರಬೇಕು, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನೂ ಆಗಿರಬೇಕು. ಹರ್ಷ, ಭಯ, ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಪಂಡಿತನು ಧೃತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.160.21
अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा ।
अनुग्रहश्च दानं च सतां धर्मः सनातनः ॥ १२.१६०.२१ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ದ್ರೋಹ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಅನುಗ್ರಹ, ದಾನ — ಇವೇ ಸತ್ಪುರುಷರ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ.
12.160.22
एते त्रयोदशाकाराः पृथक्सत्यैकलक्षणाः ।
भजन्ते सत्यमेवेह बृंहयन्ते च भारत ॥ १२.१६०.२२ ॥
ಈ ಹದಿಮೂರು ರೂಪಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸತ್ಯವೆಂಬ ಒಂದೇ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಭಾರತನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಇವು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಸೇವಿಸಿ ಅದನ್ನೇ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ.
12.160.23
नान्तः शक्यो गुणानां च वक्तुं सत्यस्य पार्थिव ।
अतः सत्यं प्रशंसन्ति विप्राः सपितृदेवताः ॥ १२.१६०.२३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಸತ್ಯದ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.160.24
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् ।
स्थितिर्हि सत्यं धर्मस्य तस्मात्सत्यं न लोपयेत् ॥ १२.१६०.२४ ॥
ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ, ಅಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಾತಕವಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯವೇ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಲೋಪಗೊಳಿಸಬಾರದು.
12.160.25
उपैति सत्याद्दानं हि तथा यज्ञाः सदक्षिणाः ।
त्रेताग्निहोत्रं वेदाश्च ये चान्ये धर्मनिश्चयाः ॥ १२.१६०.२५ ॥
ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ದಾನವು ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ; ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ; ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧರ್ಮ ನಿಶ್ಚಯಗಳೂ (ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತವೆ).
12.160.26
अश्वमेधसहस्त्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ।
अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते ॥ १२.१६०.२६ ॥
ಸಾವಿರ ಅಶ್ವಮೇಧಗಳು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಿದರೆ, ಸಾವಿರ ಅಶ್ವಮೇಧಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸತ್ಯವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆನಿಸುತ್ತದೆ.