Mahābhārata · Adhyāya 12.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.161.1
यतः प्रभवति क्रोधः कामो वा भरतर्षभ ।
शोकमोहौ विधित्सा च परासुत्वं तथा मदः ॥ १२.१६१.१ ॥
Toro de los Bharatas, ¿de dónde surge la ira o el deseo? ¿Y el dolor y la confusión, el deseo de actuar, el estado de muerte espiritual y también la embriaguez, de dónde surgen?
12.161.2
लोभो मात्सर्यमीर्ष्या च कुत्साऽसूया कृपा भयम् ।
एतत्सर्वं महाप्राज्ञ याथातथ्येन मे वद ॥ १२.१६१.२ ॥
Avaricia, celos, envidia, desprecio, malicia, compasión y miedo: todo esto, oh gran sabio, dímelo tal como es en verdad.
12.161.3
त्रयोदशैतेऽतिबलाः शत्रवः प्राणिनां स्मृताः ।
उपासते महाराज समन्तात्पुरुषानिह ॥ १२.१६१.३ ॥
Estos trece enemigos muy poderosos de los seres vivos son recordados, gran rey; aquí se sientan alrededor de los hombres por todas partes.
12.161.4
एते प्रमत्तं पुरुषमप्रमत्तास्तुदन्ति च ।
वृका इव विलुम्पन्ति दृष्ट्वेव पुरुषेतरान् ॥ १२.१६१.४ ॥
Estos acosan al hombre descuidado, y también atormentan al vigilante; como lobos, al ver a otros hombres, los desgarran.
12.161.5
एभ्यः प्रवर्तते दुःखमेभ्यः पापं प्रवर्तते ।
इति मर्त्यो विजानीयात्सततं पुरुषर्षभ ॥ १२.१६१.५ ॥
De estos surge el sufrimiento; de estos surge el pecado. Así debe el mortal saberlo siempre, oh toro entre los hombres.
12.161.6
एतेषामुदयं स्थानं क्षयं च पृथिवीपते ।
हन्त ते कथयिष्यामि क्रोधस्योत्पत्तिमादितः।
यथातत्त्वं क्षितिपते तन्मे निगदतः शृणु ॥ १२.१६१.६ ॥
Señor de la tierra, te diré en verdad sobre su surgimiento, su morada y su declive, y sobre el origen de la ira desde el principio. Escucha, señor de la tierra, mientras lo narro.
12.161.7
लोभात्क्रोधः प्रभवति परदोषैरुदीर्यते ।
क्षमया तिष्ठते राजन्क्षमया विनिवर्तते ॥ १२.१६१.७ ॥
De la codicia nace la ira; la provocan las faltas de otros. Oh rey, por la paciencia permanece, y por la paciencia se retira.
12.161.8
संकल्पाज्जायते कामः सेव्यमानो विवर्धते ।
यदा प्राज्ञो विरमते तदा सद्यः प्रणश्यति ॥ १२.१६१.८ ॥
Del propósito nace el deseo; cuando se le sirve, crece. Cuando el sabio se detiene, perece de inmediato.
12.161.9
परामूया क्रोधलोभावन्तरा प्रतिमुच्यते ।
दयया सर्वभूतानां निर्वेदाद्विनिवर्तते।
अवद्यदर्शनादेति तत्त्वज्ञानाच्च नश्यति ॥ १२.१६१.९ ॥
Cuando son vencidas, la ira y la codicia se sueltan a mitad de camino. Por la compasión hacia todos los seres, y por el desapego, se retira. Al ver la falta se aleja, y por el conocimiento de la realidad perece.
12.161.10
अज्ञानप्रभवो मोहः पापाभ्यासात्प्रवर्तते ।
यदा प्राज्ञेषु रमते तदा सद्यः प्रणश्यति ॥ १२.१६१.१० ॥
La ofuscación, nacida de la ignorancia, surge por el hábito de obrar mal. Cuando uno se deleita con los sabios, perece de inmediato.
12.161.11
विरुद्धानीह शास्त्राणि ये पश्यन्ति कुरूद्वह ।
विधित्सा जायते तेषां तत्त्वज्ञानान्निवर्तते ॥ १२.१६१.११ ॥
Oh mejor de los Kurus, en quienes ven aquí los escrituras contradictorias surge el deseo de resolverlas; por el conocimiento de la realidad se retira.
12.161.12
प्रीतेः शोकः प्रभवति वियोगात्तस्य देहिनः ।
यदा निरर्थकं वेत्ति तदा सद्यः प्रणश्यति ॥ १२.१६१.१२ ॥
Del apego nace la pena, por la separación de aquel ser encarnado. Cuando se sabe que es vano, perece de inmediato.
12.161.13
परासुता क्रोधलोभादभ्यासाच्च प्रवर्तते ।
दयया सर्वभूतानां निर्वेदात्सा निवर्तते ॥ १२.१६१.१३ ॥
La extenuación nace de la ira y la codicia, y del hábito. Por la compasión hacia todos los seres y por el desapego, cesa y se retira.
12.161.14
सत्यत्यागात्तु मात्सर्यमहितानां च सेवया ।
एतत्तु क्षीयते तात साधूनामुपसेवनात् ॥ १२.१६१.१४ ॥
La envidia surge del abandono de la verdad y del servicio a quienes no son benéficos. Pero, querido hijo, se destruye al servir a los buenos.
12.161.15
कुलाञ्ज्ञानात्तथैश्वर्यान्मदो भवति देहिनाम् ।
एभिरेव तु विज्ञातैर्मदः सद्यः प्रणश्यति ॥ १२.१६१.१५ ॥
Del linaje, del conocimiento y, asimismo, del poder, surge el orgullo en los seres encarnados. Pero cuando se comprenden bien estas mismas cosas, ese orgullo se destruye de inmediato.
12.161.16
ईर्ष्या कामात्प्रभवति संहर्षाच्चैव जायते ।
इतरेषां तु सत्वानां प्रज्ञया सा प्रणश्यति ॥ १२.१६१.१६ ॥
La envidia surge del deseo y también nace del regocijo. Pero en otros seres se destruye por la sabiduría.
12.161.17
विभ्रमाल्लोकबाह्यानां द्वेष्यैर्वाक्यैरसंमतैः ।
कुत्सा संजायते राजँल्लोकान्प्रेक्ष्याभिशाम्यति ॥ १२.१६१.१७ ॥
Del engaño y de las palabras odiosas y reprobadas de quienes están fuera del mundo surge el desprecio, oh rey. Al contemplar los mundos, se apacigua.
12.161.18
प्रतिकर्तुं न शक्ता ये बलस्थायापकारिणे ।
असूया जायते तीव्रा कारुण्याद्विनिवर्तते ॥ १२.१६१.१८ ॥
En quienes no pueden devolver el daño al poderoso que los ha agraviado surge una feroz resentimiento. Por la compasión se aparta.
12.161.19
कृपणान्सततं दृष्ट्वा ततः संजायते कृपा ।
धर्मनिष्ठां यदा वेत्ति तदा शाम्यति सा कृपा ॥ १२.१६१.१९ ॥
Al ver constantemente a los desdichados, entonces surge la compasión; cuando se reconoce la firmeza en el dharma, esa compasión se apacigua.
12.161.20
अज्ञानप्रभवो लोभो भूतानां दृश्यते सदा ।
अस्थिरत्वं च भोगानां दृष्ट्वा ज्ञात्वा निवर्तते ॥ १२.१६१.२० ॥
La codicia, nacida de la ignorancia, siempre se ve en los seres; habiendo visto y conocido la inestabilidad de los goces, uno se aparta.
12.161.21
एतान्येव जितान्याहुः प्रशान्तेन त्रयोदश ।
एते हि धार्तराष्ट्राणां सर्वे दोषास्त्रयोदश।
त्वया सत्यार्थिना नित्यं विजिता जेष्यता चते ॥ १२.१६१.२१ ॥
Se dice que estos trece son vencidos por el hombre sereno. Estas son en verdad las trece faltas de los hijos de Dhṛtarāṣṭra; tú, que buscas la verdad, siempre las has vencido y las vencerás.