മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.161.1
यतः प्रभवति क्रोधः कामो वा भरतर्षभ ।
शोकमोहौ विधित्सा च परासुत्वं तथा मदः ॥ १२.१६१.१ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ക്രോധവും കാമവും എവിടെനിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്? ശോകം, മോഹം, വിധിത്സ, പരാസുത്വം, അതുപോലെ മദവും എവിടെനിന്ന്?
12.161.2
लोभो मात्सर्यमीर्ष्या च कुत्साऽसूया कृपा भयम् ।
एतत्सर्वं महाप्राज्ञ याथातथ्येन मे वद ॥ १२.१६१.२ ॥
ലോഭം, മാത്സര്യം, ഈർഷ്യ, നിന്ദ, അസൂയ, കൃപ, ഭയം — ഇതെല്ലാം, മഹാപ്രാജ്ഞാ, യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്നോട് പറയൂ.
12.161.3
त्रयोदशैतेऽतिबलाः शत्रवः प्राणिनां स्मृताः ।
उपासते महाराज समन्तात्पुरुषानिह ॥ १२.१६१.३ ॥
മഹാരാജാവേ, ജീവികളുടെ ഈ പതിമൂന്ന് അതിബലവാന്മാരായ ശത്രുക്കൾ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇവിടെ അവർ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും മനുഷ്യരെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു.
12.161.4
एते प्रमत्तं पुरुषमप्रमत्तास्तुदन्ति च ।
वृका इव विलुम्पन्ति दृष्ट्वेव पुरुषेतरान् ॥ १२.१६१.४ ॥
ഇവ അശ്രദ്ധനായ മനുഷ്യനെയും പീഡിപ്പിക്കുന്നു, ജാഗ്രതയുള്ളവരെയും പീഡിപ്പിക്കുന്നു; ചെന്നായ്ക്കളെപ്പോലെ മറ്റു മനുഷ്യരെ കണ്ടാൽ അവരെ കടിച്ചുകീറുന്നു.
12.161.5
एभ्यः प्रवर्तते दुःखमेभ्यः पापं प्रवर्तते ।
इति मर्त्यो विजानीयात्सततं पुरुषर्षभ ॥ १२.१६१.५ ॥
ഇവയിൽനിന്ന് ദുഃഖം ഉണ്ടാകുന്നു, ഇവയിൽനിന്ന് പാപം ഉണ്ടാകുന്നു — പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, മനുഷ്യൻ ഇത് എപ്പോഴും അറിയണം.
12.161.6
एतेषामुदयं स्थानं क्षयं च पृथिवीपते ।
हन्त ते कथयिष्यामि क्रोधस्योत्पत्तिमादितः।
यथातत्त्वं क्षितिपते तन्मे निगदतः शृणु ॥ १२.१६१.६ ॥
ഭൂപതേ, ഇവയുടെ ഉദയവും സ്ഥാനവും ക്ഷയവും, ക്രോധത്തിന്റെ ഉത്പത്തിയും ആദിമുതൽ നിനക്ക് ഞാൻ പറയാം; ക്ഷിതിപതേ, ഞാൻ പറയുന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ കേൾക്കൂ.
12.161.7
लोभात्क्रोधः प्रभवति परदोषैरुदीर्यते ।
क्षमया तिष्ठते राजन्क्षमया विनिवर्तते ॥ १२.१६१.७ ॥
ലോഭത്തിൽ നിന്ന് കോപം ഉണ്ടാകുന്നു; മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷങ്ങളാൽ അത് ഇളക്കപ്പെടുന്നു. രാജാവേ, ക്ഷമയാൽ അത് നിലനിൽക്കുന്നു, ക്ഷമയാൽത്തന്നെ അത് പിൻവാങ്ങുന്നു.
12.161.8
संकल्पाज्जायते कामः सेव्यमानो विवर्धते ।
यदा प्राज्ञो विरमते तदा सद्यः प्रणश्यति ॥ १२.१६१.८ ॥
സങ്കല്പത്തിൽ നിന്ന് കാമം ജനിക്കുന്നു; സേവിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അത് വളരുന്നു. ജ്ഞാനി വിരമിക്കുമ്പോൾ അത് ഉടനെ നശിക്കുന്നു.
12.161.9
परामूया क्रोधलोभावन्तरा प्रतिमुच्यते ।
दयया सर्वभूतानां निर्वेदाद्विनिवर्तते।
अवद्यदर्शनादेति तत्त्वज्ञानाच्च नश्यति ॥ १२.१६१.९ ॥
ക്രോധവും ലോഭവും പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ ഇടയ്ക്കുവെച്ചുതന്നെ വിട്ടൊഴിയുന്നു. സർവഭൂതങ്ങളോടുമുള്ള ദയയാൽ, വൈരാഗ്യത്താൽ അത് പിൻവാങ്ങുന്നു. ദോഷദർശനത്താൽ അത് അകലുന്നു; തത്ത്വജ്ഞാനത്താൽ അത് നശിക്കുന്നു.
12.161.10
अज्ञानप्रभवो मोहः पापाभ्यासात्प्रवर्तते ।
यदा प्राज्ञेषु रमते तदा सद्यः प्रणश्यति ॥ १२.१६१.१० ॥
അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച മോഹം പാപാഭ്യാസത്താൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ജ്ഞാനികളിൽ രമിക്കുമ്പോൾ അത് ഉടനെ നശിക്കുന്നു.
12.161.11
विरुद्धानीह शास्त्राणि ये पश्यन्ति कुरूद्वह ।
विधित्सा जायते तेषां तत्त्वज्ञानान्निवर्तते ॥ १२.१६१.११ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഇവിടെ വിരുദ്ധമായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ കാണുന്നവർക്ക് അവയെ തീർക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകുന്നു; തത്ത്വജ്ഞാനത്താൽ അത് പിൻവാങ്ങുന്നു.
12.161.12
प्रीतेः शोकः प्रभवति वियोगात्तस्य देहिनः ।
यदा निरर्थकं वेत्ति तदा सद्यः प्रणश्यति ॥ १२.१६१.१२ ॥
പ്രീതിയിൽ നിന്ന് ശോകം ഉണ്ടാകുന്നു; ആ ദേഹിയുടെ വിയോഗത്താൽ. അതിനെ നിരർത്ഥകമെന്ന് അറിയുമ്പോൾ അത് ഉടനെ നശിക്കുന്നു.
12.161.13
परासुता क्रोधलोभादभ्यासाच्च प्रवर्तते ।
दयया सर्वभूतानां निर्वेदात्सा निवर्तते ॥ १२.१६१.१३ ॥
ക്രോധവും ലോഭവും അഭ്യാസവും കൊണ്ട് പരാസുത ഉണ്ടാകുന്നു. സർവഭൂതങ്ങളോടുള്ള ദയയാലും നിർവേദത്താലും അത് നിവർത്തിക്കുന്നു.
12.161.14
सत्यत्यागात्तु मात्सर्यमहितानां च सेवया ।
एतत्तु क्षीयते तात साधूनामुपसेवनात् ॥ १२.१६१.१४ ॥
സത്യം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും ശത്രുക്കളെ സേവിക്കുന്നതും കൊണ്ട് മാത്സര്യം ഉണ്ടാകുന്നു. കുഞ്ഞേ, സാധുക്കളെ സേവിക്കുന്നതിനാൽ അത് ക്ഷയിക്കുന്നു.
12.161.15
कुलाञ्ज्ञानात्तथैश्वर्यान्मदो भवति देहिनाम् ।
एभिरेव तु विज्ञातैर्मदः सद्यः प्रणश्यति ॥ १२.१६१.१५ ॥
കുലം, ജ്ഞാനം, ഐശ്വര്യം എന്നിവകൊണ്ട് ദേഹികൾക്ക് മദം ഉണ്ടാകുന്നു. ഇവയെത്തന്നെ നന്നായി അറിഞ്ഞാൽ മദം ഉടനെ നശിക്കുന്നു.
12.161.16
ईर्ष्या कामात्प्रभवति संहर्षाच्चैव जायते ।
इतरेषां तु सत्वानां प्रज्ञया सा प्रणश्यति ॥ १२.१६१.१६ ॥
ഈർഷ്യ കാമത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നു, സന്തോഷത്തിൽ നിന്നും ജനിക്കുന്നു. എന്നാൽ മറ്റു ജീവികളിൽ അത് പ്രജ്ഞയാൽ നശിക്കുന്നു.
12.161.17
विभ्रमाल्लोकबाह्यानां द्वेष्यैर्वाक्यैरसंमतैः ।
कुत्सा संजायते राजँल्लोकान्प्रेक्ष्याभिशाम्यति ॥ १२.१६१.१७ ॥
മായയിൽ നിന്നും, ലോകബാഹ്യരുടെ വെറുപ്പുള്ളതും അംഗീകരിക്കാത്തതുമായ വാക്കുകളിൽ നിന്നും നിന്ദ ഉണ്ടാകുന്നു. രാജാവേ, ലോകങ്ങളെ നോക്കി അത് ശമിക്കുന്നു.
12.161.18
प्रतिकर्तुं न शक्ता ये बलस्थायापकारिणे ।
असूया जायते तीव्रा कारुण्याद्विनिवर्तते ॥ १२.१६१.१८ ॥
ശക്തിമാനായി അപകാരം ചെയ്തവനോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവർക്ക് കടുത്ത അസൂയ ഉണ്ടാകുന്നു. കാരുണ്യത്താൽ അത് നിവർത്തിക്കുന്നു.
12.161.19
कृपणान्सततं दृष्ट्वा ततः संजायते कृपा ।
धर्मनिष्ठां यदा वेत्ति तदा शाम्यति सा कृपा ॥ १२.१६१.१९ ॥
ദീനരെ നിരന്തരം കാണുമ്പോൾ അപ്പോൾ കരുണ ഉണ്ടാകുന്നു. ധർമനിഷ്ഠ അറിയുമ്പോൾ ആ കരുണ ശമിക്കുന്നു.
12.161.20
अज्ञानप्रभवो लोभो भूतानां दृश्यते सदा ।
अस्थिरत्वं च भोगानां दृष्ट्वा ज्ञात्वा निवर्तते ॥ १२.१६१.२० ॥
അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ലോഭം ജീവികളിൽ എപ്പോഴും കാണപ്പെടുന്നു. ഭോഗങ്ങളുടെ അസ്ഥിരത കണ്ടറിഞ്ഞ് അവൻ പിന്മാറുന്നു.
12.161.21
एतान्येव जितान्याहुः प्रशान्तेन त्रयोदश ।
एते हि धार्तराष्ट्राणां सर्वे दोषास्त्रयोदश।
त्वया सत्यार्थिना नित्यं विजिता जेष्यता चते ॥ १२.१६१.२१ ॥
ഈ പതിമൂന്നിനെയും ശാന്തനായവൻ ജയിച്ചവയെന്ന് പറയുന്നു. ഇവയാണ് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ പതിമൂന്ന് ദോഷങ്ങൾ. സത്യാർഥിയായ നീ ഇവയെ എപ്പോഴും ജയിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇനിയും ജയിക്കും.