Mahābhārata · Adhyāya 12.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.166.1
पितामह महाप्राज्ञ कुरूणां प्रीतिवर्धन ।
प्रश्नं कंचित्प्रवक्ष्यामि तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.१६६.१ ॥
Abuelo, de gran sabiduría, acrecentador del gozo de los Kurus: voy a hacerte una pregunta; conviene que me la expliques.
12.166.2
कीदृशा मानवाः सेव्याः कै प्रीति परमा भवेत् ।
आयत्यां च तदात्वे च के क्षमास्तान्वदस्व मे ॥ १२.१६६.२ ॥
¿A qué clase de hombres se debe servir, y con qué se produce el afecto supremo? ¿Quiénes son capaces de ayudar, tanto en el futuro como en el presente? Háblame de ellos.
12.166.3
न हि तत्र धनं स्फीतं न च संबन्धिबान्धवाः ।
तिष्ठन्ति यत्र सुहृदस्तिष्ठन्तीति मतिर्मम ॥ १२.१६६.३ ॥
Donde no hay riqueza abundante, ni parientes ni allegados permanecen, allí sí permanecen los amigos verdaderos: tal es mi parecer.
12.166.4
दुर्लभो हि सुहृच्छ्रोता दुर्लभश्च हितः सुहृत् ।
एतद्धर्मभृतां श्रेष्ठ सर्वं व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.१६६.४ ॥
Raro es el amigo que escucha, y raro también el amigo que de verdad beneficia. Mejor de los que sostienen el dharma, conviene que expliques todo esto.
12.166.5
सन्धेयान्पुरुषान्राजन्नसन्धेयांश्च तत्त्वतः ।
वदतो मे निबोध त्वं निखिलेन युधिष्ठिर ॥ १२.१६६.५ ॥
Oh rey, te diré con verdad quiénes son dignos de confianza y quiénes no; Yudhiṣṭhira, comprende por completo lo que digo.
12.166.6
लुब्धः क्रूरस्त्यक्तधर्मा निकृतिः शठ एव च ।
क्षुद्रः पापसमाचारः सर्वशङ्की तथाऽलसः ॥ १२.१६६.६ ॥
El codicioso, el cruel, quien ha abandonado el dharma, el engañador, el traidor, el mezquino, el de conducta malvada, el que sospecha de todos y el perezoso: estos no son de fiar.
12.166.7
दीर्घसूत्रोऽनृजुः क्रुष्टो गुरुदारप्रधर्पकः ।
व्यसने यः परित्यागी दुरात्मा निरपत्रपः ॥ १२.१६६.७ ॥
El que dilata, es torcido y cruel, deshonra a la esposa de su maestro, abandona en la desgracia, es perverso de alma y desvergonzado—
12.166.8
सर्वतः पापदर्शी च नास्तिको वेदनिन्दकः ।
संप्रकीर्णेन्दियो लोके यः कालनिरतश्चरेत् ॥ १२.१६६.८ ॥
El que ve el pecado en todas partes, es un ateo, un difamador de los Vedas, cuyos sentidos están dispersos y que en el mundo vive entregado a fines pasajeros—
12.166.9
असभ्यो लोकविद्विष्टः समये चानवस्थितः ।
पिशुनोऽथाकृतप्रज्ञो मत्सरी पापनिश्चयः ॥ १२.१६६.९ ॥
El que es grosero, odiado por la gente, inconstante en sus acuerdos, calumniador, carente de juicio, envidioso y decidido al mal—
12.166.10
दुःशीलोऽथाकृतात्मा च नृशंसः कितवस्तथा ।
मित्रैरपकृतिर्नित्यमटतेऽर्थं धनेप्सया ॥ १२.१६६.१० ॥
El que es de mala conducta, de alma no refinada, cruel y jugador; que constantemente agravia a sus amigos y vaga en busca de riquezas por ansia de dinero—
12.166.11
ददतश्च यथाशक्ति यो न तुष्यति मन्दधीः ।
अधैर्यमपि यो युङ्क्ते सदा मित्रं नराधमः ॥ १२.१६६.११ ॥
Quien no se contenta ni con quien da según su capacidad es de mente torpe; quien siempre trata a un amigo con impaciencia es el más vil de los hombres—
12.166.12
अस्थानक्रोधनो यश्च अकस्माच्च विरज्यते ।
सुहृदश्चैव कल्याणानाशु त्यजति किल्बिपी ॥ १२.१६६.१२ ॥
Quien se enoja sin motivo y de pronto se aparta, ese pecador abandona pronto incluso a los buenos amigos—
12.166.13
अल्पेऽप्यपकृते मूढे न संस्मरनि यत्कृतम् ।
कार्यसेवी च मित्रेषु मित्रद्वेषी नराधिप। ॥ १२.१६६.१३ ॥
Oh señor de los hombres, los necios no recuerdan lo que se hizo por ellos, aun ante una pequeña ofensa; sirven a sus amigos solo por interés propio y son hostiles a los amigos.
12.166.14
शत्रुर्मित्रमुखो यश्च जिह्नप्रेक्षी विलोचनः ।
न तुष्यति च कल्याणे यम्त्यजेत्तादृशं नरम् ॥ १२.१६६.१४ ॥
Hay que abandonar a un hombre así: el enemigo que lleva rostro de amigo, que mira con ojos torcidos y no se complace con el bien.
12.166.15
पानपो द्वेषणः क्रोधी निर्घृणः परुपस्तथा ।
परोपतापी मित्रध्रुक् तथा प्राणिवधे रतः ॥ १२.१६६.१५ ॥
El bebedor, el que odia, el iracundo, el despiadado, el duro, el que atormenta a otros, el traidor de los amigos y el que se complace en matar seres vivos:
12.166.16
कृतघ्नश्चाधमो लोके न सन्धेयः कथंचन ।
मित्रद्वेषी ह्यसंधेयः सन्धेयानपि मे शृणु ॥ १२.१६६.१६ ॥
Nunca se debe hacer alianza de ninguna manera con el hombre ingrato y vil de este mundo, ni con quien odia a sus amigos. Ahora escucha de quienes puede hacerse alianza.
12.166.17
कुलीना वाक्यसंपन्ना ज्ञानविज्ञानकोविदाः ।
रूपवन्तो गुणोपेतास्तथाऽलुब्धा जितश्रमाः ॥ १२.१६६.१७ ॥
Hombres de noble linaje, hábiles en el habla, expertos en el conocimiento y el discernimiento, bellos, dotados de virtudes, libres de avaricia y vencedores del cansancio:
12.166.18
सन्मित्राश्च कृतज्ञाश्च सर्वज्ञा लोभवर्जिताः ।
माधुर्यगुणसंपन्नाः सत्यसन्धा जितेन्द्रियाः ॥ १२.१६६.१८ ॥
Buenos amigos, agradecidos, omniscientes, libres de avaricia, dotados de la cualidad de la dulzura, fieles a su palabra y dueños de sus sentidos:
12.166.19
व्यायामशीलाः सततं भृत्यपुत्राः कुलोद्वहाः ।
दोषैः प्रमुक्ताः प्रथितास्ते ग्राह्याः पार्थिवैर्नराः ॥ १२.१६६.१९ ॥
Hombres siempre diligentes, como siervos e hijos, sostén de la familia, libres de faltas y renombrados: a tales hombres deben acogerlos los reyes.
12.166.20
यथाशक्ति समाचाराः संप्रतुष्यन्ति हि प्रभो ।
नास्थाने क्रोधवन्तश्च न चाकस्माद्विरागिणः ॥ १२.१६६.२० ॥
Oh señor, los de buena conducta se contentan según su capacidad; no se enfurecen sin motivo ni se desencantan de repente.
12.166.21
विरक्ताश्च न दुष्यन्ति मनसाऽप्यर्थकोविदाः ।
आत्मानं पीडयित्वाऽपि सुहृत्कार्यपरायणाः।
विरज्यन्ति न मित्रेभ्यो वासो रक्तमिवाविकम् ॥ १२.१६६.२१ ॥
Los expertos en asuntos, aunque se distancien, no se corrompen en su mente; aun afligiéndose a sí mismos, se dedican a la causa de sus amigos, y no se apartan de ellos, como la lana teñida de rojo no pierde su color.
12.166.22
दोषांश्च लोभमोहादीनर्थेषु युवतीपु च ।
न दर्शयन्ति सुहृदो विश्वस्ता बन्धुवत्सलाः ॥ १२.१६६.२२ ॥
Los amigos de confianza, afectuosos como parientes, no muestran sus defectos de codicia y ofuscación en asuntos de riqueza ni respecto a las mujeres jóvenes.
12.166.23
लोष्टकाञ्चनतुल्यार्थाः सुहृत्सु दृढबुद्धयः ।
ये चरन्त्यनभीमाना निसृष्टार्थविभूषणाः।
संगृह्णन्तः परिजनं स्वाम्यर्थपरमाः सदा ॥ १२.१६६.२३ ॥
Quienes consideran igual un terrón y el oro, firmes de juicio entre sus amigos, que se mueven sin orgullo, que entregan la riqueza como su adorno, que acogen a su servidumbre y siempre buscan el bien de su señor.
12.166.24
ईदृशैः पुरुषश्रेष्ठैर्यः सन्धिं कुरुते नृपः ।
तस्य विस्तीर्यते राज्यं ज्योत्स्ना ग्रहपतेरिव ॥ १२.१६६.२४ ॥
El reino del rey que hace una alianza con tales mejores de los hombres se extiende como la luz de la luna, señora de los astros.
12.166.25
सत्ववन्तो जितक्रोधा बलवन्तो रणे सदा ।
जन्मशीलगुणोपेताः सन्धेयाः पुरुषोत्तमाः। ॥ १२.१६६.२५ ॥
Con los mejores de los hombres —firmes, que han vencido la ira, siempre fuertes en la batalla, dotados de noble linaje, carácter y virtudes— se debe hacer alianza.
12.166.26
ये च दोपसमायुक्ता नराः प्रोक्ता मयाऽन ।
तेषामप्यधमा राजन्कृतघ्ना मित्रघातकाः।
त्यक्तव्यास्तु दुराचाराः सर्वेषामिति निश्चयः। ॥ १२.१६६.२६ ॥
Y entre los hombres llenos de defectos que he descrito aquí, oh rey, los más bajos son los ingratos y los traidores de amigos. Los de conducta perversa deben ser abandonados por todos; esta es la conclusión segura.