มหาภารตะ · อัธยายะ 12.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.166.1
पितामह महाप्राज्ञ कुरूणां प्रीतिवर्धन ।
प्रश्नं कंचित्प्रवक्ष्यामि तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.१६६.१ ॥
ปิตามห ผู้มีปัญญายิ่ง ผู้เพิ่มพูนความยินดีของพวกกุรุ ข้าพเจ้าจะถามคำถามบางอย่าง ขอท่านโปรดอธิบายให้ข้าพเจ้าฟังด้วยเถิด
12.166.2
कीदृशा मानवाः सेव्याः कै प्रीति परमा भवेत् ।
आयत्यां च तदात्वे च के क्षमास्तान्वदस्व मे ॥ १२.१६६.२ ॥
ควรรับใช้มนุษย์เช่นไร และความรักอันสูงสุดจะเกิดขึ้นได้ด้วยสิ่งใด ใครเล่าที่สามารถช่วยเหลือได้ทั้งในอนาคตและในปัจจุบัน ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าถึงคนเหล่านั้นด้วย
12.166.3
न हि तत्र धनं स्फीतं न च संबन्धिबान्धवाः ।
तिष्ठन्ति यत्र सुहृदस्तिष्ठन्तीति मतिर्मम ॥ १२.१६६.३ ॥
ในที่ใดที่ไม่มีทรัพย์สมบัติมากมาย และญาติพี่น้องฝ่ายสายเลือดและฝ่ายการสมรสไม่คงอยู่ ที่นั่นมิตรสหายยังคงอยู่ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
12.166.4
दुर्लभो हि सुहृच्छ्रोता दुर्लभश्च हितः सुहृत् ।
एतद्धर्मभृतां श्रेष्ठ सर्वं व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.१६६.४ ॥
มิตรที่รับฟังนั้นหาได้ยาก และมิตรที่หวังประโยชน์อย่างแท้จริงก็หาได้ยากเช่นกัน ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม ขอท่านโปรดอธิบายเรื่องทั้งหมดนี้ด้วยเถิด
12.166.5
सन्धेयान्पुरुषान्राजन्नसन्धेयांश्च तत्त्वतः ।
वदतो मे निबोध त्वं निखिलेन युधिष्ठिर ॥ १२.१६६.५ ॥
ข้าแต่พระองค์ ข้าพเจ้าจะกล่าวโดยแท้จริงถึงบุคคลที่ควรไว้วางใจและบุคคลที่ไม่ควรไว้วางใจ ยุธิษฐิระ ขอท่านจงเข้าใจทุกสิ่งที่ข้าพเจ้ากล่าวอย่างครบถ้วน
12.166.6
लुब्धः क्रूरस्त्यक्तधर्मा निकृतिः शठ एव च ।
क्षुद्रः पापसमाचारः सर्वशङ्की तथाऽलसः ॥ १२.१६६.६ ॥
ผู้โลภ ผู้โหดร้าย ผู้ละทิ้งธรรม ผู้หลอกลวง ผู้คดโกง ผู้ต่ำช้า ผู้ประพฤติชั่ว ผู้ระแวงทุกคน และผู้เกียจคร้าน เหล่านี้ไม่ควรไว้วางใจ
12.166.7
दीर्घसूत्रोऽनृजुः क्रुष्टो गुरुदारप्रधर्पकः ।
व्यसने यः परित्यागी दुरात्मा निरपत्रपः ॥ १२.१६६.७ ॥
ผู้ชักช้า ผู้ไม่ซื่อตรง ผู้หยาบกระด้าง ผู้ล่วงเกินภริยาของครูอาจารย์ ผู้ทอดทิ้งผู้อื่นในยามทุกข์ ผู้มีจิตใจชั่วร้ายและไร้ความละอาย
12.166.8
सर्वतः पापदर्शी च नास्तिको वेदनिन्दकः ।
संप्रकीर्णेन्दियो लोके यः कालनिरतश्चरेत् ॥ १२.१६६.८ ॥
ผู้เห็นบาปอยู่ทุกหนแห่ง ผู้ปฏิเสธ ผู้ดูหมิ่นพระเวท ผู้มีอินทรีย์กระจัดกระจาย และผู้ที่ดำเนินชีวิตในโลกโดยยึดติดกับเป้าหมายชั่วครู่ชั่วยาม
12.166.9
असभ्यो लोकविद्विष्टः समये चानवस्थितः ।
पिशुनोऽथाकृतप्रज्ञो मत्सरी पापनिश्चयः ॥ १२.१६६.९ ॥
ผู้ไม่สุภาพ ผู้ที่ผู้คนรังเกียจ ผู้ไม่มั่นคงในข้อตกลง ผู้นินทาใส่ร้าย ผู้ขาดปัญญา ผู้ริษยา และผู้ที่มุ่งมั่นในความชั่ว
12.166.10
दुःशीलोऽथाकृतात्मा च नृशंसः कितवस्तथा ।
मित्रैरपकृतिर्नित्यमटतेऽर्थं धनेप्सया ॥ १२.१६६.१० ॥
ผู้มีความประพฤติเลว ผู้มีจิตใจไม่ได้ขัดเกลา ผู้โหดเหี้ยม และผู้เล่นการพนัน ผู้ทำร้ายมิตรอยู่เสมอ และพเนจรแสวงหาทรัพย์ด้วยความปรารถนาในความมั่งคั่ง
12.166.11
ददतश्च यथाशक्ति यो न तुष्यति मन्दधीः ।
अधैर्यमपि यो युङ्क्ते सदा मित्रं नराधमः ॥ १२.१६६.११ ॥
ผู้ที่ไม่พอใจแม้กับผู้ให้ตามกำลังของตน ผู้มีปัญญาทึบ ผู้ที่ปฏิบัติต่อมิตรด้วยความไม่อดทนอยู่เสมอ เป็นคนต่ำช้าที่สุดในหมู่มนุษย์
12.166.12
अस्थानक्रोधनो यश्च अकस्माच्च विरज्यते ।
सुहृदश्चैव कल्याणानाशु त्यजति किल्बिपी ॥ १२.१६६.१२ ॥
ผู้โกรธโดยไม่มีเหตุผล และผู้ที่เปลี่ยนใจห่างเหินโดยทันทีโดยไม่มีเหตุ คนบาปเช่นนั้นย่อมละทิ้งมิตรผู้ดีได้อย่างรวดเร็ว
12.166.13
अल्पेऽप्यपकृते मूढे न संस्मरनि यत्कृतम् ।
कार्यसेवी च मित्रेषु मित्रद्वेषी नराधिप। ॥ १२.१६६.१३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ของมนุษย์ คนโง่ไม่ระลึกถึงความดีที่ได้รับ แม้เพียงความผิดเล็กน้อยที่ผู้อื่นทำต่อตน พวกเขารับใช้มิตรเพื่อประโยชน์ของตนเท่านั้น และมีใจเกลียดชังมิตร
12.166.14
शत्रुर्मित्रमुखो यश्च जिह्नप्रेक्षी विलोचनः ।
न तुष्यति च कल्याणे यम्त्यजेत्तादृशं नरम् ॥ १२.१६६.१४ ॥
ควรละทิ้งคนเช่นนั้น คือศัตรูที่สวมหน้ามิตร ผู้มองด้วยสายตาคดเคี้ยวจากดวงตาของตน และผู้ไม่พอใจแม้กับความดีที่ผู้อื่นทำให้
12.166.15
पानपो द्वेषणः क्रोधी निर्घृणः परुपस्तथा ।
परोपतापी मित्रध्रुक् तथा प्राणिवधे रतः ॥ १२.१६६.१५ ॥
ผู้ดื่มสุรา ผู้เกลียดชัง ผู้โกรธเคือง ผู้ไร้ความเมตตา ผู้หยาบคาย ผู้ทรมานผู้อื่น ผู้ทรยศมิตร และผู้ที่ยินดีในการฆ่าสัตว์มีชีวิต
12.166.16
कृतघ्नश्चाधमो लोके न सन्धेयः कथंचन ।
मित्रद्वेषी ह्यसंधेयः सन्धेयानपि मे शृणु ॥ १२.१६६.१६ ॥
ผู้อกตัญญูและต่ำช้าในโลกนี้ ไม่ควรทำข้อตกลงกับเขาในทุกกรณี ผู้เกลียดชังมิตรก็ไม่ควรทำข้อตกลงด้วยเช่นกัน บัดนี้จงฟังเถิดว่าควรทำข้อตกลงกับใคร
12.166.17
कुलीना वाक्यसंपन्ना ज्ञानविज्ञानकोविदाः ।
रूपवन्तो गुणोपेतास्तथाऽलुब्धा जितश्रमाः ॥ १२.१६६.१७ ॥
บุรุษผู้มีตระกูลสูง พูดจาถูกต้องสมบูรณ์ เชี่ยวชาญในความรู้และความเข้าใจ มีรูปงาม ประกอบด้วยคุณธรรม ไม่โลภ และชนะความเหน็ดเหนื่อยได้แล้ว
12.166.18
सन्मित्राश्च कृतज्ञाश्च सर्वज्ञा लोभवर्जिताः ।
माधुर्यगुणसंपन्नाः सत्यसन्धा जितेन्द्रियाः ॥ १२.१६६.१८ ॥
เป็นมิตรที่ดี รู้คุณ รอบรู้ทุกสิ่ง ปราศจากความโลภ ประกอบด้วยคุณแห่งความอ่อนหวาน ซื่อตรงต่อคำมั่น และควบคุมอินทรีย์ได้
12.166.19
व्यायामशीलाः सततं भृत्यपुत्राः कुलोद्वहाः ।
दोषैः प्रमुक्ताः प्रथितास्ते ग्राह्याः पार्थिवैर्नराः ॥ १२.१६६.१९ ॥
ผู้ขยันหมั่นเพียรอยู่เสมอ เหมือนผู้รับใช้และบุตร ผู้ค้ำชูวงศ์ตระกูล ปราศจากโทษ มีชื่อเสียง บุรุษเช่นนี้ควรได้รับการรับเข้ารับใช้จากพระมหากษัตริย์
12.166.20
यथाशक्ति समाचाराः संप्रतुष्यन्ति हि प्रभो ।
नास्थाने क्रोधवन्तश्च न चाकस्माद्विरागिणः ॥ १२.१६६.२० ॥
ข้าแต่พระองค์ ผู้มีความประพฤติดีย่อมพอใจตามกำลังของตน เขาไม่โกรธโดยไม่มีเหตุอันควร และไม่หันหนีโดยทันทีโดยไม่มีเหตุ
12.166.21
विरक्ताश्च न दुष्यन्ति मनसाऽप्यर्थकोविदाः ।
आत्मानं पीडयित्वाऽपि सुहृत्कार्यपरायणाः।
विरज्यन्ति न मित्रेभ्यो वासो रक्तमिवाविकम् ॥ १२.१६६.२१ ॥
ผู้รู้ในกิจการทั้งหลาย แม้จะไม่พอใจ ก็ไม่เสื่อมเสียในใจ แม้จะทรมานตนเอง ก็ยังอุทิศตนต่อกิจของมิตร และไม่หันหนีจากมิตรทั้งหลาย ดุจผ้าขนสัตว์ที่ย้อมด้วยสีแดงไม่สูญเสียสีของตน
12.166.22
दोषांश्च लोभमोहादीनर्थेषु युवतीपु च ।
न दर्शयन्ति सुहृदो विश्वस्ता बन्धुवत्सलाः ॥ १२.१६६.२२ ॥
มิตรผู้ซื่อสัตย์ ผู้รักใคร่ดุจญาติ ย่อมไม่แสดงโทษต่าง ๆ เช่น ความโลภและความหลง ในเรื่องทรัพย์สมบัติ หรือในเรื่องของหญิงสาวทั้งหลาย
12.166.23
लोष्टकाञ्चनतुल्यार्थाः सुहृत्सु दृढबुद्धयः ।
ये चरन्त्यनभीमाना निसृष्टार्थविभूषणाः।
संगृह्णन्तः परिजनं स्वाम्यर्थपरमाः सदा ॥ १२.१६६.२३ ॥
ผู้ที่ถือก้อนดินกับทองคำว่าเท่ากัน ผู้มีจิตมั่นคงต่อมิตร ผู้ประพฤติโดยปราศจากความถือตัว ผู้สละทรัพย์เป็นเครื่องประดับ ผู้ดูแลคนในบ้าน และผู้มุ่งประโยชน์ของนายอยู่เสมอ
12.166.24
ईदृशैः पुरुषश्रेष्ठैर्यः सन्धिं कुरुते नृपः ।
तस्य विस्तीर्यते राज्यं ज्योत्स्ना ग्रहपतेरिव ॥ १२.१६६.२४ ॥
พระราชาผู้ทำสัญญาพันธมิตรกับบุรุษผู้ประเสริฐเช่นนี้ ราชอาณาจักรของพระองค์ย่อมแผ่ไพศาล ดุจแสงจันทร์ของเจ้าแห่งดาวเคราะห์
12.166.25
सत्ववन्तो जितक्रोधा बलवन्तो रणे सदा ।
जन्मशीलगुणोपेताः सन्धेयाः पुरुषोत्तमाः। ॥ १२.१६६.२५ ॥
ควรทำสัญญาพันธมิตรกับบุรุษผู้ประเสริฐ ผู้มีจิตใจมั่นคง ผู้ชนะความโกรธ ผู้เข้มแข็งอยู่เสมอในการรบ ผู้ประกอบด้วยกำเนิด อุปนิสัย และคุณงามความดีอันสูงส่ง
12.166.26
ये च दोपसमायुक्ता नराः प्रोक्ता मयाऽन ।
तेषामप्यधमा राजन्कृतघ्ना मित्रघातकाः।
त्यक्तव्यास्तु दुराचाराः सर्वेषामिति निश्चयः। ॥ १२.१६६.२६ ॥
ส่วนบรรดามนุษย์ที่เต็มไปด้วยโทษ ซึ่งเราได้กล่าวไว้ที่นี่ ข้าแต่พระราชา ในพวกเขานั้น ผู้ที่ต่ำช้าที่สุดคือผู้อกตัญญูและผู้ทำลายมิตร ผู้ประพฤติชั่วต้องถูกทอดทิ้งโดยทุกคน นี่คือข้อสรุปที่แน่นอน