ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.166.1
पितामह महाप्राज्ञ कुरूणां प्रीतिवर्धन ।
प्रश्नं कंचित्प्रवक्ष्यामि तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.१६६.१ ॥
ಓ ಪಿತಾಮಹ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಕುರುಗಳ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನೇ! ನಾನು ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸುವುದು ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯ.
12.166.2
कीदृशा मानवाः सेव्याः कै प्रीति परमा भवेत् ।
आयत्यां च तदात्वे च के क्षमास्तान्वदस्व मे ॥ १२.१६६.२ ॥
ಯಾವ ರೀತಿಯ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಯಾವುದರಿಂದ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲೂ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲೂ ಯಾರು ಸಮರ್ಥರು? ಅವರನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
12.166.3
न हि तत्र धनं स्फीतं न च संबन्धिबान्धवाः ।
तिष्ठन्ति यत्र सुहृदस्तिष्ठन्तीति मतिर्मम ॥ १२.१६६.३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಹೇರಳ ಧನವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಸಂಬಂಧಿಗಳೂ ಬಂಧುಗಳೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಸುಹೃದರು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೋ — ಅದೇ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
12.166.4
दुर्लभो हि सुहृच्छ्रोता दुर्लभश्च हितः सुहृत् ।
एतद्धर्मभृतां श्रेष्ठ सर्वं व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.१६६.४ ॥
ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಕೇಳುವ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಅಪರೂಪ; ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಅಪರೂಪ. ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುವುದು ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯ.
12.166.5
सन्धेयान्पुरुषान्राजन्नसन्धेयांश्च तत्त्वतः ।
वदतो मे निबोध त्वं निखिलेन युधिष्ठिर ॥ १२.१६६.५ ॥
ರಾಜನೇ, ನಂಬಬಹುದಾದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ನಂಬಲಾಗದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊ.
12.166.6
लुब्धः क्रूरस्त्यक्तधर्मा निकृतिः शठ एव च ।
क्षुद्रः पापसमाचारः सर्वशङ्की तथाऽलसः ॥ १२.१६६.६ ॥
ಲೋಭಿ, ಕ್ರೂರ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ವಂಚಕ, ಕಪಟಿ, ಕ್ಷುದ್ರ, ಪಾಪಾಚಾರಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಶಂಕಿಸುವವನು, ಸೋಮಾರಿ — ಇಂಥವರು ನಂಬಲರ್ಹರಲ್ಲ.
12.166.7
दीर्घसूत्रोऽनृजुः क्रुष्टो गुरुदारप्रधर्पकः ।
व्यसने यः परित्यागी दुरात्मा निरपत्रपः ॥ १२.१६६.७ ॥
ವಿಳಂಬಿಸುವವನು, ಕುಟಿಲನು, ಕಠೋರನು, ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವವನು, ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡುವವನು, ದುರಾತ್ಮನು, ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದವನು—
12.166.8
सर्वतः पापदर्शी च नास्तिको वेदनिन्दकः ।
संप्रकीर्णेन्दियो लोके यः कालनिरतश्चरेत् ॥ १२.१६६.८ ॥
ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಪಾಪವನ್ನೇ ಕಾಣುವವನು, ನಾಸ್ತಿಕನು, ವೇದಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನು, ಚದುರಿದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳುಳ್ಳವನು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನುಸಾರ ನಡೆಯುವವನು—
12.166.9
असभ्यो लोकविद्विष्टः समये चानवस्थितः ।
पिशुनोऽथाकृतप्रज्ञो मत्सरी पापनिश्चयः ॥ १२.१६६.९ ॥
ಅಸಭ್ಯನು, ಲೋಕದಿಂದ ದ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರನು, ಚಾಡಿಕೋರನು, ಅಜ್ಞಾನಿ, ಮತ್ಸರಿ, ಪಾಪವನ್ನೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸುವವನು—
12.166.10
दुःशीलोऽथाकृतात्मा च नृशंसः कितवस्तथा ।
मित्रैरपकृतिर्नित्यमटतेऽर्थं धनेप्सया ॥ १२.१६६.१० ॥
ದುರ್ನಡತೆಯುಳ್ಳವನು, ಅಸಂಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಕ್ರೂರನು, ಜೂಜುಕೋರನು; ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಸದಾ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿ, ಧನಾಸೆಯಿಂದ ಅಲೆಯುವವನು—
12.166.11
ददतश्च यथाशक्ति यो न तुष्यति मन्दधीः ।
अधैर्यमपि यो युङ्क्ते सदा मित्रं नराधमः ॥ १२.१६६.११ ॥
ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರ ಕೊಡುವವನಲ್ಲಿಯೂ ತೃಪ್ತಿಪಡದವನು ಮಂದಬುದ್ಧಿ; ಸದಾ ಸ್ನೇಹಿತನ ಬಗ್ಗೆ ತಾಳ್ಮೆಯಿಲ್ಲದೆ ವರ್ತಿಸುವವನು ನರಾಧಮ—
12.166.12
अस्थानक्रोधनो यश्च अकस्माच्च विरज्यते ।
सुहृदश्चैव कल्याणानाशु त्यजति किल्बिपी ॥ १२.१६६.१२ ॥
ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕೋಪಿಸುವವನು, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ವಿರಕ್ತನಾಗುವವನು ಆ ಪಾಪಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ—
12.166.13
अल्पेऽप्यपकृते मूढे न संस्मरनि यत्कृतम् ।
कार्यसेवी च मित्रेषु मित्रद्वेषी नराधिप। ॥ १२.१६६.१३ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ಸ್ವಲ್ಪ ಅಪಕಾರಕ್ಕೂ ಮೂಢರು ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರದ್ವೇಷಿಗಳು.
12.166.14
शत्रुर्मित्रमुखो यश्च जिह्नप्रेक्षी विलोचनः ।
न तुष्यति च कल्याणे यम्त्यजेत्तादृशं नरम् ॥ १२.१६६.१४ ॥
ಮಿತ್ರನ ಮುಖವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಶತ್ರು, ಕೊಂಕು ನೋಟದ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನು, ಒಳ್ಳೆಯದರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡದವನು — ಇಂತಹ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
12.166.15
पानपो द्वेषणः क्रोधी निर्घृणः परुपस्तथा ।
परोपतापी मित्रध्रुक् तथा प्राणिवधे रतः ॥ १२.१६६.१५ ॥
ಕುಡುಕ, ದ್ವೇಷಿ, ಕೋಪಿಷ್ಠ, ನಿರ್ದಯ, ಕಠೋರ, ಇತರರನ್ನು ಸಂಕಟಪಡಿಸುವವನು, ಮಿತ್ರದ್ರೋಹಿ, ಪ್ರಾಣಿಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವನು —
12.166.16
कृतघ्नश्चाधमो लोके न सन्धेयः कथंचन ।
मित्रद्वेषी ह्यसंधेयः सन्धेयानपि मे शृणु ॥ १२.१६६.१६ ॥
ಕೃತಘ್ನ ಮತ್ತು ಅಧಮನೊಂದಿಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಮಿತ್ರದ್ವೇಷಿಯೊಂದಿಗೂ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಸಲ್ಲದು. ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ಕೇಳು.
12.166.17
कुलीना वाक्यसंपन्ना ज्ञानविज्ञानकोविदाः ।
रूपवन्तो गुणोपेतास्तथाऽलुब्धा जितश्रमाः ॥ १२.१६६.१७ ॥
ಕುಲೀನರು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು, ರೂಪವಂತರು, ಗುಣಸಂಪನ್ನರು, ಲೋಭವಿಲ್ಲದವರು, ಶ್ರಮವನ್ನು ಗೆದ್ದವರು —
12.166.18
सन्मित्राश्च कृतज्ञाश्च सर्वज्ञा लोभवर्जिताः ।
माधुर्यगुणसंपन्नाः सत्यसन्धा जितेन्द्रियाः ॥ १२.१६६.१८ ॥
ಸನ್ಮಿತ್ರರು, ಕೃತಜ್ಞರು, ಸರ್ವಜ್ಞರು, ಲೋಭರಹಿತರು, ಮಾಧುರ್ಯ ಗುಣಸಂಪನ್ನರು, ಸತ್ಯಸಂಧರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು —
12.166.19
व्यायामशीलाः सततं भृत्यपुत्राः कुलोद्वहाः ।
दोषैः प्रमुक्ताः प्रथितास्ते ग्राह्याः पार्थिवैर्नराः ॥ १२.१६६.१९ ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಿಶ್ರಮಶೀಲರಾದ, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಪುತ್ರರಂತಿರುವ, ಕುಲವನ್ನು ಹೊತ್ತವರಾದ, ದೋಷಮುಕ್ತರಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಜನರನ್ನು ರಾಜರು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
12.166.20
यथाशक्ति समाचाराः संप्रतुष्यन्ति हि प्रभो ।
नास्थाने क्रोधवन्तश्च न चाकस्माद्विरागिणः ॥ १२.१६६.२० ॥
ಓ ಪ್ರಭೂ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸದಾಚಾರದಿಂದ ನಡೆಯುವವರು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಪಿಸದವರು ಮತ್ತು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ವಿರಕ್ತರಾಗದವರು.
12.166.21
विरक्ताश्च न दुष्यन्ति मनसाऽप्यर्थकोविदाः ।
आत्मानं पीडयित्वाऽपि सुहृत्कार्यपरायणाः।
विरज्यन्ति न मित्रेभ्यो वासो रक्तमिवाविकम् ॥ १२.१६६.२१ ॥
ಅರ್ಥಜ್ಞರು ವಿರಕ್ತರಾದರೂ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ; ತಮ್ಮನ್ನೇ ಪೀಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಮಿತ್ರನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿದ ಉಣ್ಣೆಯ ಬಟ್ಟೆಯಂತೆ ಮಿತ್ರರಿಂದ ವಿರಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.166.22
दोषांश्च लोभमोहादीनर्थेषु युवतीपु च ।
न दर्शयन्ति सुहृदो विश्वस्ता बन्धुवत्सलाः ॥ १२.१६६.२२ ॥
ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರೂ ಬಂಧುವಿನಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸುವರೂ ಆದ ಮಿತ್ರರು, ಧನ ಮತ್ತು ಯುವತಿಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಲೋಭ, ಮೋಹ ಮುಂತಾದ ದೋಷಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.166.23
लोष्टकाञ्चनतुल्यार्थाः सुहृत्सु दृढबुद्धयः ।
ये चरन्त्यनभीमाना निसृष्टार्थविभूषणाः।
संगृह्णन्तः परिजनं स्वाम्यर्थपरमाः सदा ॥ १२.१६६.२३ ॥
ಮಣ್ಣಿನ ಹೆಂಟೆ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವವರು, ಮಿತ್ರರ ನಡುವೆ ದೃಢಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುವವರು, ಧನವನ್ನು ಅಲಂಕಾರವೆಂದು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವವರು, ಪರಿಜನರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವವರು, ಸದಾ ಯಜಮಾನನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.
12.166.24
ईदृशैः पुरुषश्रेष्ठैर्यः सन्धिं कुरुते नृपः ।
तस्य विस्तीर्यते राज्यं ज्योत्स्ना ग्रहपतेरिव ॥ १२.१६६.२४ ॥
ಇಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ರಾಜನು ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ರಾಜ್ಯವು ಗ್ರಹಪತಿಯ (ಚಂದ್ರನ) ಬೆಳದಿಂಗಳಂತೆ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
12.166.25
सत्ववन्तो जितक्रोधा बलवन्तो रणे सदा ।
जन्मशीलगुणोपेताः सन्धेयाः पुरुषोत्तमाः। ॥ १२.१६६.२५ ॥
ಸತ್ತ್ವವಂತರು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಗೆದ್ದವರು, ರಣದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಬಲವಂತರು, ಉತ್ತಮ ಜನ್ಮ, ಶೀಲ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುರುಷೋತ್ತಮರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಬೇಕು.
12.166.26
ये च दोपसमायुक्ता नराः प्रोक्ता मयाऽन ।
तेषामप्यधमा राजन्कृतघ्ना मित्रघातकाः।
त्यक्तव्यास्तु दुराचाराः सर्वेषामिति निश्चयः। ॥ १२.१६६.२६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ದೋಷಯುಕ್ತ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ರಾಜನೇ, ಅವರಲ್ಲಿಯೂ ಕೃತಘ್ನರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರಘಾತಕರು ಅಧಮರು. ದುರಾಚಾರಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಯ.