ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.194
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.194.1
चातुरात्रस्यनुक्तं ते राजधर्मास्तथैव च ।
नानाश्रयाश्च भगवन्नितिहासाः पृथग्विधाः ॥ १२.१९४.१ ॥
ହେ ଭଗବାନ୍, ଚାରି ରାତ୍ରିର ଯଜ୍ଞ ଓ ରାଜଧର୍ମ ଆପଣ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହିନାହାନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସର ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ କହିନାହାନ୍ତି।
12.194.2
श्रुतास्त्वत्तः कथाश्चैव धर्मयुक्ता महामते ।
संदेहोऽस्ति तु कश्चिन्मे तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.१९४.२ ॥
ହେ ମହାମତି, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି; କିନ୍ତୁ ମୋ ମନରେ ଏକ ସଂଶୟ ଅଛି; ତାହା ଆପଣ ହିଁ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
12.194.3
जापकानां फलावाप्तिं श्रोतुमिच्छामि भारत ।
किं फलं जपतामुक्तं क्व वा तिष्ठन्ति जापकाः ॥ १२.१९४.३ ॥
ହେ ଭାରତ, ଜପ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଆନ୍ତି ତାହା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଜପକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କି ଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ଜପକାରୀମାନେ କେଉଁଠାରେ ରହନ୍ତି?
12.194.4
जपस्य च विधिं कृत्स्नं वक्तुमर्हसि सेऽनघ ।
जापका इति किंचैतत्साङ्ख्ययोगक्रियाविधिः ॥ १२.१९४.४ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଜପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧି ଆପଣ ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ। 'ଜାପକ' କଣ, ଏହା କି ସାଂଖ୍ୟ-ଯୋଗର କ୍ରିୟାବିଧି?
12.194.5
किं यज्ञविधिरेवैष किमेतज्जप्यमुच्यते ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ १२.१९४.५ ॥
ଏହା କେବଳ ଯଜ୍ଞବିଧି କି, ନା ଏହାକୁ ଜପ କୁହାଯାଏ? ଏସବୁ ମୋତେ ବୁଝାନ୍ତୁ; ମୋ ମତରେ ଆପଣ ସର୍ବଜ୍ଞ।
12.194.6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यमस्य यत्पुरा वृत्तं कालस्य ब्राह्मणस्य च ॥ १२.१९४.६ ॥
ଏହି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯମ, କାଳ ଓ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୂର୍ବେ ଘଟିଥିବା ସେହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବରେ କହନ୍ତି।
12.194.7
इक्ष्वाकोश्चैव मृत्योश्च विवादे धर्मकारणात् ।
संन्यास एव वेदान्ते वर्तते जपनं प्रति।
वेदवादाङ्गनिर्वृत्ताः शान्ता ब्रह्मण्यवस्थिताः ॥ १२.१९४.७ ॥
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଧର୍ମକାରଣ ବିବାଦରେ, ବେଦାନ୍ତରେ ଜପ ବିଷୟରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ହିଁ ରହିଛି। ବେଦବାଦର ଅଙ୍ଗରେ ସିଦ୍ଧ, ଶାନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମରେ ସ୍ଥିତ।
12.194.8
साङ्ख्ययोगौ तु यावुक्तौ मुनिभिः समदर्शिभिः ।
मार्गौ तावप्युभावेतौ संश्रितौ न च संश्रितौ ॥ १२.१९४.८ ॥
ସମଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନେ କହିଥିବା ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ — ଏହି ଦୁଇ ପଥ ଆଶ୍ରିତ ମଧ୍ୟ ଓ ଅନାଶ୍ରିତ ମଧ୍ୟ।
12.194.9
यथा संश्रूयते राजन्कारणं चात्र वक्ष्यते ।
क्रमेण चैव विहितो जपयज्ञविधिर्नृप ॥ १२.१९४.९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯେପରି ଶୁଣାଯାଏ ସେପରି ଏଠାରେ ତାହାର କାରଣ ମଧ୍ୟ କୁହାଯିବ। ହେ ନୃପ, କ୍ରମାନୁସାରେ ଜପଯଜ୍ଞ ବିଧି ବିହିତ ହୋଇଛି।
12.194.10
सालम्बनमिति ज्ञेयं जपयज्ञात्मकं शुभम् ।
मनः समाधिरेवात्र तथेन्द्रियजयः स्मृतः ॥ १२.१९४.१० ॥
ଏହା ସାଲମ୍ବନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ — ଜପଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ ଶୁଭ। ଏଠାରେ ମନର ସମାଧି ହିଁ, ସେହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତ।
12.194.11
सत्यमग्निपरीचारो विविक्तानां च सेवनम् ।
ध्यानं तपो दमः क्षान्तिरनसूया मिताशनम् ॥ १२.१९४.११ ॥
ସତ୍ୟ, ଅଗ୍ନିପରିଚର୍ଯ୍ୟା, ଏକାନ୍ତବାସୀଙ୍କ ସେବା, ଧ୍ୟାନ, ତପ, ଦମ, କ୍ଷମା, ଅସୂୟାହୀନତା, ମିତାହାର।
12.194.12
विषयप्रतिसंहारो मितजल्पस्तथा शमः ।
एष प्रवर्तको धर्मो निवर्तकमथो शृणु ॥ १२.१९४.१२ ॥
ବିଷୟରୁ ପ୍ରତିସଂହାର, ମିତଭାଷଣ, ସେହିପରି ଶମ — ଏହା ପ୍ରବର୍ତକ ଧର୍ମ। ଏବେ ନିବର୍ତକ ଧର୍ମ ଶୁଣ।
12.194.13
यथा निवर्तते धर्मो जपतो ब्रह्मचारिणः ।
न जपो न च वै ध्यानं नेच्छा न द्वेषहर्षणौ।
युज्यते नृपशार्दूल सुसंवेद्यं हि तत्किल ॥ १२.१९४.१३ ॥
ଜପକାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ଧର୍ମ ଯେପରି ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଜପ ନାହିଁ, ଧ୍ୟାନ ନାହିଁ, ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ଦ୍ବେଷ ଓ ହର୍ଷ ନାହିଁ; ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ, ତାହା ସହଜରେ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ।
12.194.14
जपमावर्तयन्नित्यं जपन्वै ब्रह्मचारिकम् ।
तदर्थबुद्ध्या संयाति मनसा जापकः परम् ॥ १२.१९४.१४ ॥
ଜପକୁ ସର୍ବଦା ପୁନଃ ପୁନଃ କରି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପରି ଜପି, ତାହାର ଅର୍ଥରେ ବୁଦ୍ଧି ରଖି, ଜପକାରୀ ମନ ଦ୍ୱାରା ପରମକୁ ପାଏ।
12.194.15
यथा संश्रूयते जापो येन वै जापको भवेत् ।
संहिताप्रणवेनैव सावित्री च परा मता ॥ १२.१९४.१५ ॥
ଜପ ଯେପରି ଶୁଣାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜପକାରୀ ହୁଏ, ସଂହିତା ଓ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ହିଁ, ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ପରମ ବୋଲି ମନ୍ୟ।
12.194.16
यदन्यदुचितं शुद्धं वेदस्मृत्युपपादितम् ।
एतत्सर्वमशेषेण यथोक्तं परिवर्तयेत् ॥ १२.१९४.१६ ॥
ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଉଚିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଯାହା ଅନ୍ୟ କିଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଅବଶେଷ ନ ରଖି, କହିଥିବା ପରି ପୁନଃ ପୁନଃ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।
12.194.17
द्विविदं मार्गमासाद्य व्यक्ताव्यक्तमनामयम् ।
कुशोच्चयनिषष्णः सन्कुशहस्तः कुशैः शिख।
कुशैः परिवृतस्तस्मिन्मध्ये छन्नः कुशैस्तथा ॥ १२.१९४.१७ ॥
ଦ୍ୱିବିଧ ମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ନିରାମୟ; କୁଶର ସ୍ତୂପ ଉପରେ ବସି, ହାତରେ କୁଶ ଧରି, ଶିଖାରେ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଘେରି, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ।
12.194.18
विषयेभ्यो नमस्कुर्याद्विषयान्न च भावयेत् ।
साम्यमुत्पाद्य मनसा मनस्येव मनो दधत् ॥ १२.१९४.१८ ॥
ବିଷୟରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ, ବିଷୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମନ ଦ୍ୱାରା ସମତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ମନରେ ହିଁ ମନକୁ ସ୍ଥାପିତ କରି।
12.194.19
तद्धिया ध्यायति ब्रह्म जपन्वै संहितां हिताम् ।
संन्यस्यत्यथवा तां वै समाधौ पर्यवस्थितः ॥ १२.१९४.१९ ॥
ସେହି ବୁଦ୍ଧିରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ହିତକର ସଂହିତା ଜପ କରି। ଅଥବା ତାହା ତ୍ୟାଗ କରି ସମାଧିରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ।
12.194.20
ध्यानमुत्पादयत्यत्र संहिताबलसंश्रयात् ।
अथाभिमतमन्त्रेण प्रणवाद्यं जपेत्कृती ॥ १२.१९४.२० ॥
ଏଠାରେ ସଂହିତାର ବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ଧ୍ୟାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ପରେ ନିଜ ପସନ୍ଦର ମନ୍ତ୍ରରେ, ପ୍ରଣବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କୁଶଳୀ ଲୋକ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
12.194.21
यस्मिन्नेवाभिपतितं मनस्तत्र निवेशयेत् ।
समाधौ स हि मन्त्रे तु संहितां वा यथाविधि।
शुद्धात्मा तपसा दान्तो निवृत्तद्वेषकामवान् ॥ १२.१९४.२१ ॥
ମନ ଯେଉଁଠି ସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେଠାରେ ହିଁ ତାକୁ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ସମାଧିରେ ସେ ମନ୍ତ୍ରରେ, ଅଥବା ବିଧି ଅନୁସାରେ ସଂହିତାରେ ଲୀନ ହୁଏ। ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ତପସ୍ୟାରେ ସଂଯମୀ, ଦ୍ୱେଷ ଓ କାମନାରୁ ମୁକ୍ତ।
12.194.22
अरागमोहो निर्द्वन्द्वो न शोचति न सज्जते ।
न कर्ता करणीयानां नाकार्याणामिति स्थितिः ॥ १२.१९४.२२ ॥
ରାଗ ଓ ମୋହରହିତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ, ଆସକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। କରଣୀୟର କର୍ତ୍ତା ନୁହେଁ, ଅକରଣୀୟର କର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ତାହାର ସ୍ଥିତି।
12.194.23
न चाहंकारयोगेन मनः प्रस्थाफ्येत्क्वचित् ।
न चार्थग्रहणे युक्तो नावमानी न चाक्रियः ॥ १२.१९४.२३ ॥
ଅହଂକାରର ସଂଯୋଗରେ ମନ କେବେ ବି ବିଚଳିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପଦାର୍ଥ ଗ୍ରହଣରେ ଲାଗିଥିବା ନୁହେଁ, ଅପମାନକାରୀ ନୁହେଁ, ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.194.24
ध्यानक्रियापरो युक्तो ध्यानवान्ध्याननिश्चयः ।
ध्याने समाधिमुत्पाद्य तदपि त्यजति क्रमात् ॥ १२.१९४.२४ ॥
ଧ୍ୟାନକ୍ରିୟାରେ ତତ୍ପର, ଯୋଗଯୁକ୍ତ, ଧ୍ୟାନବାନ, ଧ୍ୟାନରେ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ, ଧ୍ୟାନରେ ସମାଧି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି କ୍ରମେ ତାକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ।
12.194.25
स वै तस्यामवस्थायां सर्वत्यागकृतः सुखी ।
निरिच्छस्त्यजति प्राणान्ब्राह्मीं संश्रयते तनुम् ॥ १२.१९४.२५ ॥
ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ, ସର୍ବତ୍ୟାଗୀ ସୁଖୀ ହୁଏ। ଇଚ୍ଛାରହିତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମୀ ତନୁର ଆଶ୍ରୟ ନିଏ।
12.194.26
निरालम्बो भवेत्स्मृत्वा मरणाय समाधिमान् ।
सर्वाल्लोँकान्समाक्रम्य क्रमात्प्राप्नोति वै परम् ॥ १२.१९४.२६ ॥
ସମାଧିରେ ସ୍ଥିତ, ଆଧାରହୀନ ହୋଇ, ମରଣକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ କ୍ରମଶଃ ପରମ ପାଏ।
12.194.27
अथवा नेच्छते तत्र ब्रह्मकायनिषेवणम् ।
उत्क्रामति च मार्गस्थो नैव क्वचन जायते ॥ १२.१९४.२७ ॥
କିମ୍ବା ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମକାୟ ସେବା ନ ଇଚ୍ଛୁକ ଜଣେ, ମାର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ; ସେ କେଉଁଠି ପୁଣି ଜନ୍ମ ନିଏ ନାହିଁ।
12.194.28
आत्मबुद्धिं समास्थाय शान्तीभूतो निरामयः ।
अमृतं विरजाः शुद्धमात्मानं प्रतिपद्यते ॥ १२.१९४.२८ ॥
ଆତ୍ମବୁଦ୍ଧିକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଶାନ୍ତ ଓ ନିରାମୟ ହୋଇ, ସେ ଅମୃତ, ରଜୋରହିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାକୁ ପାଏ।