مهابهاراتا · أدهيايا 12.204
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.204.1
तदेव सततं मन्ये न शक्यमनुवर्णितुम् ।
यथा निदर्शनं वस्तु न शक्यमनुबोधितुम् ॥ १२.२०४.१ ॥
أظن أن ذلك لا يمكن وصفه كاملاً أبداً، كما لا يمكن إفهام شيء بالمثال إفهاماً تاماً.
12.204.2
यथाहि सारं जानाति न कथंचन संस्थितम् ।
परकायच्छविस्तद्वद्देहेऽयं चेतनस्तथा ॥ १२.२०४.२ ॥
كما لا يعرف المرء بأي حال جوهر ما يقع في ظل جسد غيره، كذلك هذه الذات الواعية في هذا الجسد.
12.204.3
विना कायं न सा च्छाया तां विना कायमस्त्युत ।
तद्वदेव विना नास्ति प्रकृतेरिह वर्तनम् ॥ १२.२०४.३ ॥
بدون الجسد لا تكون ذلك الظل، وبدون ذلك الظل لا يكون الجسد؛ وكذلك هنا لا يوجد فعل الطبيعة بدونه.
12.204.4
इदं वै नास्ति नेदमस्ति परं विना ।
जीवात्मना त्वसौ छिन्नस्त्वेष चैव परात्मना ॥ १२.२०४.४ ॥
هذا في الحقيقة ليس موجوداً، وذاك أيضاً ليس موجوداً؛ لكن بدون ذلك يكون هذا هو الأسمى. ذاك منفصل عن النفس الفردية، وهذا أيضاً منفصل عن النفس العليا.
12.204.5
तत्तवेति विदुः केचिदतथ्यमिति चापरे ।
उभयं मे मतं विद्वन्मुक्तिहेतौ समाहितम् ॥ १२.२०४.५ ॥
يقول بعض الناس إن ذلك «لك»، ويقول آخرون إنه «باطل». أيها العالم، رأيي أن كليهما مجتمعان سبباً للتحرر.
12.204.6
विमुक्तैश्च मृगः सोऽपि दृश्यते संयतेन्द्रियः ।
सर्वेषां न हि दृश्यो हि तटिद्वत्स्फुरति ह्यसौ ॥ १२.२०४.६ ॥
ذلك الغزال، ذو الحواس المضبوطة، يراه أيضاً المتحررون. ليس مرئياً لكل أحد؛ إنه يلمع كالبرق.
12.204.7
ब्राह्मणस्य समादृश्यो वर्तते सोऽपि किं पुनः ।
विद्यते परमः शुद्धः साक्षिभूतो विभावसुः ॥ १२.२०४.७ ॥
إنه مرئي تمامًا حتى للبراهمي، فكيف بغيره؟ إنه الأسمى، الطاهر، الشاهد، فيبهافسو.
12.204.8
श्रुतिरेषा ततो नित्या तस्मादेकः परो मतः ।
न प्रयोजनमुद्दिश्य चेष्टा तस्य महात्मनः ॥ १२.२०४.८ ॥
هذا الوحي أبدي؛ ولذلك يُعتبر هو الواحد الأسمى. ولا يكون نشاط ذلك العظيم الروح موجَّهًا إلى غاية ما.
12.204.9
तादृशोस्त्विति मन्तव्यस्तथा सत्यं महात्मना ।
नानासंस्थेन भेदेन सदा गतिविभेदवत्।
तस्य भेदः समाख्यातो भेदो ह्यस्ति तथाविधः ॥ १२.२०४.९ ॥
ينبغي أن يُعتقد: «ليكن هكذا»؛ وهذا حق من ذلك العظيم الروح. مقيمًا في صور كثيرة، كاختلافات الحركة، يُرى دائمًا متمايزًا. وقد أُعلنت تمايزاته هكذا، لأن مثل هذه التمايزات موجودة حقًا.
12.204.10
एवं विद्वन्विजानीहि परमात्मानमव्ययम् ।
तत्तद्गुणविशेषेण संज्ञानामनुसंयुतम् ॥ १२.२०४.१० ॥
وهكذا ينبغي للعالم أن يعرف الذات العليا الباقية، التي تقترن بأسماء مختلفة بحسب كل صفة خاصة.
12.204.11
सर्वेश्वरः सर्वमयः स च सर्वप्रवर्तकः ।
सर्वात्मकः सर्वशक्तिः सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०४.११ ॥
هو رب الكل، المتكوّن من كل شيء؛ وهو المحرّك لكل شيء، ذات كل شيء، القادر على كل شيء، سبب كل الأسباب.
12.204.12
सर्वसाधारणः सर्वैरुपास्यश्च महात्मभिः ।
वासुदेवेति विख्यातस्तं विदित्वाऽश्नुतेऽमृतम् ॥ १२.२०४.१२ ॥
هو مشترك بين الجميع، يُعبد من جميع العظماء الأرواح، مشهور باسم فاسودفا. ومن عرفه نال الخلود.
12.204.13
यदा ते प़ञ्चभिः पञ्च युक्तानि मनसा सह ।
अथ तद्द्रक्ष्यते ब्रह्म मणौ सूत्रमिवार्पितम् ॥ १२.२०४.१३ ॥
حين تتصل حواسك الخمس مع العقل بموضوعاتها الخمسة، عندئذ ترى البراهمن كما يُرى الخيط المنظوم في الجوهرة.
12.204.14
तदेव च यथा सूत्रं सुवर्णे वर्तते पुनः ।
मुक्तास्वथ प्रवालेषु मृन्मये राजते तथा ॥ १२.२०४.१४ ॥
كما يلمع ذلك الخيط نفسه من جديد في الذهب واللؤلؤ والمرجان والأشياء الطينية، هكذا هو.
12.204.15
तद्वद्गोऽश्वमनुष्येषु तद्वद्धस्तिमृगादिषु ।
तद्वत्कीटपतङ्गेषु प्रसक्तात्मा स्वकर्मभिः ॥ १२.२०४.१५ ॥
وكذلك بين الأبقار والخيل والبشر؛ وكذلك بين الفيلة والغزلان وسواها؛ وكذلك بين الحشرات والفراش، تسكن الذات المتعلّقة بأعمالها.
12.204.16
येनयेन शरीरेण यद्यत्कर्म करोत्ययम् ।
तेनतेन शरीरेण तत्तत्फलमुपाश्नुते ॥ १२.२०४.१६ ॥
بأي جسد يؤدي هذا الكائن أي عمل، بذلك الجسد نفسه ينال ثمرته.
12.204.17
यथा ह्येकरसा भूमिरोषध्यर्थानुसारिणी ।
तथा कर्मानुगा बुद्धिरन्तरात्माऽनुदर्शिनी ॥ १२.२०४.१७ ॥
كما تتبع الأرض ذات المذاق الواحد غاية الأعشاب، كذلك يُظهر العقل التابع للفعل الذات الباطنة وفقاً له.
12.204.18
ज्ञानपूर्वोद्भवा लिप्सा लिप्सापूर्वाभिसन्धिता ।
अभिसन्धिपूर्वकं कर्म कर्ममूलं ततः फलम् ॥ १२.२०४.१८ ॥
تنشأ الرغبة من المعرفة؛ والقصد يسبق الرغبة؛ والفعل يسبق القصد؛ الفعل هو الجذر، ومنه الثمرة.
12.204.19
फलं कर्मत्मकं विद्यात्कर्म ज्ञेयात्मकं तथा ।
ज्ञेयं ज्ञानात्मकं विद्याज्ज्ञानं सदसदात्मकम् ॥ १२.२०४.१९ ॥
ينبغي أن تعلم أن الثمرة ذات طبيعة الفعل، وأن الفعل ذو طبيعة ما يُعرف. وأن ما يُعرف ذو طبيعة المعرفة، وأن المعرفة ذات طبيعة الموجود وغير الموجود.
12.204.20
तदेवमिष्यते ब्रह्म संख्यानाद्विनिभिद्यते ।
ज्ञानानां च फलानां च ज्ञेयानां कर्मणां तथा।
क्षयान्ते यत्फलं विद्याज्ज्ञानं ज्ञेयप्रतिष्ठितम् ॥ १२.२०४.२० ॥
وهكذا يُعلَّم أن البراهمان، وبالعدّ يتميّز. وينبغي أن تعلم أن الثمرة التي تنشأ عند نهاية فناء المعارف والثمار وما يُعرف والأفعال، هي المعرفة القائمة فيما يُعرف.
12.204.21
महद्धि परमं भूतं युक्ताः पश्यन्ति योगिनः ।
अबुधास्तं न पश्यन्ति ह्यात्मस्थं गुणबुद्धयः ॥ १२.२०४.२१ ॥
يراه اليوغيون المنضبطون، ذلك الكائن العظيم الأسمى. أما الجهلاء الذين عقولهم معلّقة بالصفات فلا يرونه ساكناً في الذات.
12.204.22
पृथिवीरुपतो रूपमपामिह महत्तरम् ।
अद्भ्यो महत्तरं तेजस्तेजसः पवनो महान् ॥ १२.२०४.२२ ॥
هنا صورة الماء أعظم من صورة الأرض، والنار أعظم من الماء، والريح العظيمة أعظم من النار.
12.204.23
पवनाच्च महद्व्योम तस्मात्परतरं मनः ।
मनसो महती बुद्धिर्बुद्धेः कालो महान्स्मृतः ॥ १२.२०४.२३ ॥
أعظم من الريح الفضاء العظيم، وأعلى من ذلك العقل. وأعظم من العقل الفهم الكبير، وأعظم من الفهم يُذكر الزمن العظيم.
12.204.24
कालात्स भगवान्विष्णुर्यस्य सर्वमिदं जगत् ।
नादिर्न मध्यं नैवान्तस्तस्य देवस्य विद्यते ॥ १२.२०४.२४ ॥
ومن الزمن ذلك الرب فيشنو، الذي له هذا العالم كله. ليس لذلك الإله بداية، ولا وسط، ولا نهاية تُدرك.
12.204.25
अनादित्वादमध्यत्वादनन्तत्वाच्च सोऽव्ययः ।
अत्येति सर्वदुःखानि दुःखं ह्यन्तवदुच्यते ॥ १२.२०४.२५ ॥
لأنه لا بداية له ولا وسط ولا نهاية، فهو غير فانٍ. وهو يتجاوز كل الآلام، إذ يُقال إن الألم وحده له نهاية.
12.204.26
तद्ब्रह्म परमं प्रोक्तं तद्धाम परमं पदम् ।
तद्गत्वा कालविषयाद्विमुक्ता मोक्षमाश्रिताः ॥ १२.२०४.२६ ॥
ذلك البراهمان يُعلن أنه الأسمى، وذلك المقام هو الحال الأسمى. من بلغه متحرراً من مجال الزمن، ولاذ بالتحرر، نال الخلاص.
12.204.27
गुणेष्वेते प्रकाशन्ते निर्गुणत्वात्ततः परम् ।
निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथाऽऽनन्त्याय कल्पते ॥ १२.२०४.२७ ॥
تظهر هذه في الصفات؛ ولكونه بلا صفات فهو فوقها. وهكذا يصبح الدارما الذي علامته الانكفاء صالحاً للامتناهي.
12.204.28
ऋचो यजूंषि सामानि शरीराणि व्यपाश्रिताः ।
जिह्वाग्रेषु प्रवर्तन्ते यत्नसाध्याविनाशिनः ॥ १२.२०४.२८ ॥
ترانيم الريغ وصيغ اليجوس وأناشيد السامان تسكن الأجساد؛ تنبثق على أطراف اللسان، وتُدرك بالجهد، ومع ذلك فهي لا تفنى.
12.204.29
न चैवमिष्यते ब्रह्म शरीराश्रयसंभवम् ।
न यत्नसाध्यं तद्ब्रह्म नादिमध्यं न चान्तवन् ॥ १२.२०४.२९ ॥
وهكذا لا يُعتقد أن البراهمان ينشأ من السكنى في الأجساد؛ وذلك البراهمان لا يُدرك بالجهد، ولا له بداية ووسط، ولا له نهاية.
12.204.30
ऋचामादिस्तथा साम्नां यजुषामादिरुच्यते ।
अन्तश्चादिमतां दृष्टो न त्वादिर्ब्रह्मणः स्मृतः ॥ १२.२०४.३० ॥
للريغ بداية، وكذلك يُقال إن للسامان واليجوس بداية. تُرى نهاية الأشياء التي لها بداية، أما بداية البراهمان فلا يُذكر لها أثر.
12.204.31
अनादित्वादनन्तत्वात्तदनन्तमथाव्ययम् ।
अव्ययत्वाच्च निर्दुःखं द्वन्द्वाभावस्ततः परम् ॥ १२.२०४.३१ ॥
لأنه لا بداية له ولا نهاية، فهو لا نهائي وغير فانٍ. ولأنه غير فانٍ فهو خالٍ من الألم، ثم في المقام الأعلى لا توجد ثنائيات.
12.204.32
अदृष्टतोऽनुपायाच्च प्रतिसन्धेश्च कर्मणः ।
न तेन मर्त्याः पश्यन्ति येन गच्छान्त तत्पदम् ॥ १२.२०४.३२ ॥
لأنه غير مرئي، ولعدم الوسيلة، ولارتباط الفعل من جديد، لا يرى الفانون الطريق الذي يصلون به إلى ذلك المقام.
12.204.33
विषयेषु च संसर्गाच्छाश्वतस्य च संशयात् ।
मनसा चान्यदाकाङ्क्षन्परं न प्रतिपद्यते ॥ १२.२०४.३३ ॥
بسبب الاتصال بموضوعات الحواس وبسبب الشك في الأبدي، فإن من يشتهي بعقله شيئا آخر لا يبلغ الأعلى.
12.204.34
गुणान्यदिह पश्यन्ति तदिच्छन्त्यपरे जनाः ।
परं नैवाभिकाङ्क्षन्ति निर्गुणत्वाद्गुणार्थिनः ॥ १२.२०४.३४ ॥
هنا يرغب آخرون فيما يرونه صفات؛ أما طالبو الصفات فلكونهم بلا صفات لا يرغبون في الأعلى.
12.204.35
गुणैर्यस्त्ववरैर्युक्तः कथं विद्याद्गुणानिमान् ।
अनुमानाद्धि गन्तव्यं गुणैरवयवैः परम् ॥ १२.२०४.३५ ॥
لكن من كان متصفا بصفات دنيا، كيف يعرف هذه الصفات؟ ينبغي الوصول إلى الأعلى بالاستدلال، عبر الصفات وأجزائها.
12.204.36
सूक्ष्मेण मनसा विद्मो वाचा वक्तुं न शक्नुमः ।
मनो हि मनसा ग्राह्यं दर्शनेन च दर्शनम् ॥ १२.२०४.३६ ॥
نعرفه بالعقل اللطيف، ولا نستطيع أن نعبر عنه بالكلام. يُدرك العقل بالعقل، والرؤية بالرؤية.
12.204.37
ज्ञानेन निर्मलीकृत्य बुद्धिं बुद्ध्या मनस्तथा ।
मनसा चेन्द्रियग्राममक्षरं प्रतिपद्यते ॥ १२.२०४.३७ ॥
إذا طهّر العقلَ بالمعرفة، وطهّر الذهنَ بالعقل كذلك، وضبط جماعةَ الحواسّ بالذهن، بلغ الأزلي غير الفاني.
12.204.38
बुद्धिप्रहीणो मनसा समृद्ध ।
स्तथाऽनिराशीर्गुणतामुपैति।
परं त्यजन्तीह विलोभ्यमाना ।
हुताशनं वायुरिवेन्धनस्थम् ॥ १२.२०४.३८ ॥
من فقد العقل وامتلأ بالذهن، فصار بلا رغبة على هذا النحو، بلغ حال الصفات؛ وهنا يترك المغرورون الأعلى، كما تترك الريح النار الكامنة في الوقود.
12.204.39
गुणादाने विप्रयोगे च तेषां ।
मनः सदा विद्धि परावराभ्याम्।
अनेनैव विधिना संप्रवृत्तो ।
गुणादाने ब्रह्म शरीरमेति ॥ १२.२०४.३९ ॥
في أخذ الصفات وفي فصلها عنهم، اعرف عقولهم دائمًا بالأعلى والأدنى؛ وإذا سار المرء بهذا النهج نفسه، بلغ في أخذ الصفات جسدَ البراهمن.
12.204.40
अव्यक्तात्मा पुरुषोऽव्यक्तकर्मा ।
सोऽव्यक्तत्वं गच्छति ह्यन्तकाले।
तैरेवायं चेन्द्रियैर्वर्धमानै ।
र्ग्लायद्भिर्वा वर्ततेऽकामरूपः ॥ १२.२०४.४० ॥
الإنسان الذي ذاته غير ظاهرة وأفعاله غير ظاهرة يمضي عند الموت إلى حال عدم الظهور؛ وبتلك الحواس نفسها، وهي تنمو أو تضمر، يبقى متخذًا صورة بحسب إرادته.
12.204.41
सर्वैरयं चेन्द्रियैः संप्रयुक्तो ।
देहं प्राप्तः यञ्चभूताश्रयः स्यात्।
न सामर्थ्याद्गच्छति कर्मणेह ।
हीनस्तेन परमेणाव्ययेन ॥ १२.२०४.४१ ॥
هذا الكائن، متصلًا بجميع هذه الحواس، وقد نال جسدًا، قد يصير سندًا للعناصر؛ ليس بالقدرة بل بالفعل يمضي هنا، محرومًا من ذلك الأزلي الأعلى غير الفاني.
12.204.42
पृथ्व्या नरः पश्यति नान्तमस्या ।
ह्यन्तश्चास्या भविता चेति विद्धि।
परं न यातीह विलोभ्यमानो ।
यथा प्लवं वायुरिवार्णवस्थम् ॥ १२.२०४.४२ ॥
لا يرى الإنسان نهاية هذه الأرض، فاعلم أن لها نهاية أيضاً. كما تتقاذف الريح السفينة في البحر، فإن من يضله الطمع لا يبلغ هنا الغاية العليا.
12.204.43
दिवाकरो गुणमुपलभ्य निर्गुणो ।
यथा भवेदपगतरश्मिमण्डलः।
तथां ह्यसौ मुनिरिह निर्विशेषवान् ।
स निर्गुणं प्रविशति ब्रह्म चाव्ययम् ॥ १२.२०४.४३ ॥
كما تصبح الشمس بلا صفات حين يزول قرصها المشع، كذلك يدخل هذا الحكيم هنا، متجرداً من التمايز، في البراهمن الخالي من الصفات والباقي.
12.204.44
अनागतं सुकृतवतां परां गतिं ।
स्वयंभुवं प्रभवनिधानमव्ययम्।
सनातनं यदमृतमव्ययं ध्रुवं ।
निचाय्य तत्परममृतत्वमश्नुते ॥ १२.२०४.४४ ॥
الغاية العليا التي لم تأت بعد للأخيار، الذاتية الوجود، منبع الأصول ومستودعها، الباقية الخالدة، الفانية لا، الثابتة؛ فمن أدركها بيقين نال تلك الخلود الأسمى.