マハーバーラタ · 章 12.204
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.204.1
तदेव सततं मन्ये न शक्यमनुवर्णितुम् ।
यथा निदर्शनं वस्तु न शक्यमनुबोधितुम् ॥ १२.२०४.१ ॥
それは常に完全に述べることはできないと私は思う。ちょうど、例によって事物を完全に理解させることができないように。
12.204.2
यथाहि सारं जानाति न कथंचन संस्थितम् ।
परकायच्छविस्तद्वद्देहेऽयं चेतनस्तथा ॥ १२.२०४.२ ॥
ちょうど、他人の身体の影にある本質をどうしても知ることができないように、この身体の中のこの意識ある自我もまたそうである。
12.204.3
विना कायं न सा च्छाया तां विना कायमस्त्युत ।
तद्वदेव विना नास्ति प्रकृतेरिह वर्तनम् ॥ १२.२०४.३ ॥
身体がなければその影はなく、その影がなければ身体もない。同様に、ここで自然の働きもそれなしには存在しない。
12.204.4
इदं वै नास्ति नेदमस्ति परं विना ।
जीवात्मना त्वसौ छिन्नस्त्वेष चैव परात्मना ॥ १२.२०४.४ ॥
これは実にない、またあれもない。しかしそれがなければ、これは至高である。あれは個我から断たれ、これもまた至高我から断たれている。
12.204.5
तत्तवेति विदुः केचिदतथ्यमिति चापरे ।
उभयं मे मतं विद्वन्मुक्तिहेतौ समाहितम् ॥ १२.२०४.५ ॥
ある者はそれを「汝のもの」と言い、他の者は「偽りである」と言う。賢者よ、私の考えでは、両者は解脱の因として結び合わされている。
12.204.6
विमुक्तैश्च मृगः सोऽपि दृश्यते संयतेन्द्रियः ।
सर्वेषां न हि दृश्यो हि तटिद्वत्स्फुरति ह्यसौ ॥ १२.२०४.६ ॥
感覚を制した、その鹿もまた解脱した者たちによって見られる。すべての人に見えるわけではない。彼は稲妻のように閃く。
12.204.7
ब्राह्मणस्य समादृश्यो वर्तते सोऽपि किं पुनः ।
विद्यते परमः शुद्धः साक्षिभूतो विभावसुः ॥ १२.२०४.७ ॥
バラモンにさえ完全に見えるものであり、ましてや他の者には言うまでもない。彼は至高で清浄な証人、ヴィバーヴァスである。
12.204.8
श्रुतिरेषा ततो नित्या तस्मादेकः परो मतः ।
न प्रयोजनमुद्दिश्य चेष्टा तस्य महात्मनः ॥ १२.२०४.८ ॥
このシュルティは永遠である。ゆえに彼は唯一にして至高とみなされる。その偉大な魂の行為は、何らかの目的を目指すものではない。
12.204.9
तादृशोस्त्विति मन्तव्यस्तथा सत्यं महात्मना ।
नानासंस्थेन भेदेन सदा गतिविभेदवत्।
तस्य भेदः समाख्यातो भेदो ह्यस्ति तथाविधः ॥ १२.२०४.९ ॥
「彼はそのようにあれ」と考えるべきである。偉大な魂によって、これは真実である。運動の差異のように、多様な形に住みつつ、彼は常に区別されて見える。彼の区別はこのように説かれる。そのような区別は実に存在するからである。
12.204.10
एवं विद्वन्विजानीहि परमात्मानमव्ययम् ।
तत्तद्गुणविशेषेण संज्ञानामनुसंयुतम् ॥ १२.२०४.१० ॥
このように賢者は、不滅の至高の自己を知るべきである。彼は、それぞれの特定の性質に応じて様々な名前と結びついている。
12.204.11
सर्वेश्वरः सर्वमयः स च सर्वप्रवर्तकः ।
सर्वात्मकः सर्वशक्तिः सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०४.११ ॥
彼は一切の主であり、一切からなる。彼は一切を動かす者、一切の自己、全能であり、あらゆる原因の原因である。
12.204.12
सर्वसाधारणः सर्वैरुपास्यश्च महात्मभिः ।
वासुदेवेति विख्यातस्तं विदित्वाऽश्नुतेऽमृतम् ॥ १२.२०४.१२ ॥
彼はすべてに共通し、偉大な魂たちすべてに崇拝される。「ヴァースデーヴァ」の名で名高い。彼を知る者は不死を得る。
12.204.13
यदा ते प़ञ्चभिः पञ्च युक्तानि मनसा सह ।
अथ तद्द्रक्ष्यते ब्रह्म मणौ सूत्रमिवार्पितम् ॥ १२.२०४.१३ ॥
汝の五感が意と共に五つの対象に結びつくとき、宝玉に通された糸のように、汝はブラフマンを見るであろう。
12.204.14
तदेव च यथा सूत्रं सुवर्णे वर्तते पुनः ।
मुक्तास्वथ प्रवालेषु मृन्मये राजते तथा ॥ १२.२०४.१४ ॥
同じ糸が金にも、真珠にも、珊瑚にも、土器にも再び輝くように、そのとおりである。
12.204.15
तद्वद्गोऽश्वमनुष्येषु तद्वद्धस्तिमृगादिषु ।
तद्वत्कीटपतङ्गेषु प्रसक्तात्मा स्वकर्मभिः ॥ १२.२०४.१५ ॥
同様に牛、馬、人間の中に、同様に象、鹿などの中に、同様に虫や蛾の中に、自らの行為に執着した自我が住む。
12.204.16
येनयेन शरीरेण यद्यत्कर्म करोत्ययम् ।
तेनतेन शरीरेण तत्तत्फलमुपाश्नुते ॥ १२.२०४.१६ ॥
この者が、どの身体によってどの行為をなそうとも、その同じ身体によってその果報を得る。
12.204.17
यथा ह्येकरसा भूमिरोषध्यर्थानुसारिणी ।
तथा कर्मानुगा बुद्धिरन्तरात्माऽनुदर्शिनी ॥ १२.२०४.१७ ॥
ひとつの味の大地が薬草の用途に従うように、行為に従う知性は内なる自我をそれに応じて示す。
12.204.18
ज्ञानपूर्वोद्भवा लिप्सा लिप्सापूर्वाभिसन्धिता ।
अभिसन्धिपूर्वकं कर्म कर्ममूलं ततः फलम् ॥ १२.२०४.१८ ॥
渇望は知識から生じ、渇望に先立つのは意図であり、意図に先立つのは行為である。行為が根であり、そこから果報が生じる。
12.204.19
फलं कर्मत्मकं विद्यात्कर्म ज्ञेयात्मकं तथा ।
ज्ञेयं ज्ञानात्मकं विद्याज्ज्ञानं सदसदात्मकम् ॥ १२.२०४.१९ ॥
果は行為の本性を持つと知るべきであり、行為は知られるべきものの本性を持つと知るべきである。知られるべきものは知識の本性を持つと知るべきであり、知識は有と無からなると知るべきである。
12.204.20
तदेवमिष्यते ब्रह्म संख्यानाद्विनिभिद्यते ।
ज्ञानानां च फलानां च ज्ञेयानां कर्मणां तथा।
क्षयान्ते यत्फलं विद्याज्ज्ञानं ज्ञेयप्रतिष्ठितम् ॥ १२.२०४.२० ॥
このようにブラフマンは説かれ、数え上げによって区別される。知識・果・知られるべきもの・行為が滅び尽きた後に生じる果を、知られるべきものに根ざした知識と知るべきである。
12.204.21
महद्धि परमं भूतं युक्ताः पश्यन्ति योगिनः ।
अबुधास्तं न पश्यन्ति ह्यात्मस्थं गुणबुद्धयः ॥ १२.२०४.२१ ॥
偉大で至上の存在は、制御された瑜伽行者によって見られる。徳性に心を縛られた愚者は、自己の内に住むそれを見ない。
12.204.22
पृथिवीरुपतो रूपमपामिह महत्तरम् ।
अद्भ्यो महत्तरं तेजस्तेजसः पवनो महान् ॥ १२.२०४.२२ ॥
ここでは水の形は地の形より大きい。火は水より大きく、大いなる風は火より大きい。
12.204.23
पवनाच्च महद्व्योम तस्मात्परतरं मनः ।
मनसो महती बुद्धिर्बुद्धेः कालो महान्स्मृतः ॥ १२.२०४.२३ ॥
風より大いなるものは虚空であり、それより勝れるのは心である。心より大いなるのは大いなる知性であり、知性より大いなるものとして時間が記憶されている。
12.204.24
कालात्स भगवान्विष्णुर्यस्य सर्वमिदं जगत् ।
नादिर्न मध्यं नैवान्तस्तस्य देवस्य विद्यते ॥ १२.२०४.२४ ॥
時を超えるのは、このすべての世界が属するバガヴァーン、ヴィシュヌである。その神には始まりも中間もなく、終わりも見出されない。
12.204.25
अनादित्वादमध्यत्वादनन्तत्वाच्च सोऽव्ययः ।
अत्येति सर्वदुःखानि दुःखं ह्यन्तवदुच्यते ॥ १२.२०४.२५ ॥
始まりも中間も終わりもないゆえ、彼は不滅である。彼はあらゆる苦しみを超える。終わりあるものとして語られるのは苦しみだけだからである。
12.204.26
तद्ब्रह्म परमं प्रोक्तं तद्धाम परमं पदम् ।
तद्गत्वा कालविषयाद्विमुक्ता मोक्षमाश्रिताः ॥ १२.२०४.२६ ॥
そのブラフマンは至高と宣言される。その住処こそ至高の境地である。それに到達し、時間の領域から解放され、解脱に帰依した者は解脱する。
12.204.27
गुणेष्वेते प्रकाशन्ते निर्गुणत्वात्ततः परम् ।
निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथाऽऽनन्त्याय कल्पते ॥ १२.२०४.२७ ॥
これらは諸性質の中に現れる。彼は性質を超えた無性質であるゆえ、それらを超越している。こうして、離脱を特徴とするダルマは無限にふさわしいものとなる。
12.204.28
ऋचो यजूंषि सामानि शरीराणि व्यपाश्रिताः ।
जिह्वाग्रेषु प्रवर्तन्ते यत्नसाध्याविनाशिनः ॥ १२.२०४.२८ ॥
リグ讃歌、ヤジュル祭句、サーマ歌詠は身体に依拠している。それらは舌先に生じ、努力によって成就されるが、しかし不滅である。
12.204.29
न चैवमिष्यते ब्रह्म शरीराश्रयसंभवम् ।
न यत्नसाध्यं तद्ब्रह्म नादिमध्यं न चान्तवन् ॥ १२.२०४.२९ ॥
このように、ブラフマンは身体に依拠して生じたものとは見なされない。そのブラフマンは努力によって成就されるものではなく、始めも中間もなく、終わりを備えるものでもない。
12.204.30
ऋचामादिस्तथा साम्नां यजुषामादिरुच्यते ।
अन्तश्चादिमतां दृष्टो न त्वादिर्ब्रह्मणः स्मृतः ॥ १२.२०४.३० ॥
リグ讃歌には始まりがあり、同様にサーマ歌詠とヤジュル祭句にも始まりがあると言われる。始まりあるものには終わりが見られるが、ブラフマンの始まりは伝えられない。
12.204.31
अनादित्वादनन्तत्वात्तदनन्तमथाव्ययम् ।
अव्ययत्वाच्च निर्दुःखं द्वन्द्वाभावस्ततः परम् ॥ १२.२०४.३१ ॥
始まりも終わりもないゆえに、それは無限であり不滅である。不滅であるゆえに苦を離れている。その後、最高の境地には対立する二元がない。
12.204.32
अदृष्टतोऽनुपायाच्च प्रतिसन्धेश्च कर्मणः ।
न तेन मर्त्याः पश्यन्ति येन गच्छान्त तत्पदम् ॥ १२.२०४.३२ ॥
見えないこと、手段がないこと、そして業による再結合のゆえに、死すべき者たちはその境地に至る道を見ない。
12.204.33
विषयेषु च संसर्गाच्छाश्वतस्य च संशयात् ।
मनसा चान्यदाकाङ्क्षन्परं न प्रतिपद्यते ॥ १२.२०४.३३ ॥
感覚対象との接触と永遠への疑いのゆえに、心で別のものを望む者は至高に達しない。
12.204.34
गुणान्यदिह पश्यन्ति तदिच्छन्त्यपरे जनाः ।
परं नैवाभिकाङ्क्षन्ति निर्गुणत्वाद्गुणार्थिनः ॥ १२.२०४.३४ ॥
ここで人々は、見える性質を求めて他のものを欲する。しかし性質を求める者は、自ら無性であるため至高を欲しない。
12.204.35
गुणैर्यस्त्ववरैर्युक्तः कथं विद्याद्गुणानिमान् ।
अनुमानाद्धि गन्तव्यं गुणैरवयवैः परम् ॥ १२.२०४.३५ ॥
しかし低い性質を備えた者が、どうしてこれらの性質を知ることができようか。至高は推論によって、性質とその部分を通して到達されねばならない。
12.204.36
सूक्ष्मेण मनसा विद्मो वाचा वक्तुं न शक्नुमः ।
मनो हि मनसा ग्राह्यं दर्शनेन च दर्शनम् ॥ १२.२०४.३६ ॥
私たちは微細な心によってそれを知るが、言葉で表すことはできない。心は心によって把握され、見ることは見ることによって。
12.204.37
ज्ञानेन निर्मलीकृत्य बुद्धिं बुद्ध्या मनस्तथा ।
मनसा चेन्द्रियग्राममक्षरं प्रतिपद्यते ॥ १२.२०४.३७ ॥
知識によって知性を清め、知性によって、また同様に意によって、意によって感官の群れを制御すれば、不滅のものに至る。
12.204.38
बुद्धिप्रहीणो मनसा समृद्ध ।
स्तथाऽनिराशीर्गुणतामुपैति।
परं त्यजन्तीह विलोभ्यमाना ।
हुताशनं वायुरिवेन्धनस्थम् ॥ १२.२०४.३८ ॥
知性を欠き、意によって満ちた者は、このように欲望を離れて、グナの状態に至る。ここで誘惑された者たちは最高のものを捨てる。風が薪の中の火を捨てるように。
12.204.39
गुणादाने विप्रयोगे च तेषां ।
मनः सदा विद्धि परावराभ्याम्।
अनेनैव विधिना संप्रवृत्तो ।
गुणादाने ब्रह्म शरीरमेति ॥ १२.२०४.३९ ॥
グナを取り入れることと、それから離れることにおいて、彼らの意を常に高と低によって知れ。まさにこの方法によって進むと、グナを取る中で、ブラフマンの身体に至る。
12.204.40
अव्यक्तात्मा पुरुषोऽव्यक्तकर्मा ।
सोऽव्यक्तत्वं गच्छति ह्यन्तकाले।
तैरेवायं चेन्द्रियैर्वर्धमानै ।
र्ग्लायद्भिर्वा वर्ततेऽकामरूपः ॥ १२.२०४.४० ॥
自己が未顕現であり、行為も未顕現である者は、死の時に未顕現の状態に赴く。増減するその諸感官によって、彼は意のままの姿をとって存続する。
12.204.41
सर्वैरयं चेन्द्रियैः संप्रयुक्तो ।
देहं प्राप्तः यञ्चभूताश्रयः स्यात्।
न सामर्थ्याद्गच्छति कर्मणेह ।
हीनस्तेन परमेणाव्ययेन ॥ १२.२०४.४१ ॥
すべての感官と結びついたこの者は、身体を得て、元素の支えとなりうる。力によってではなく、行為によって、ここからその至高の不滅のものを欠いて去って行く。
12.204.42
पृथ्व्या नरः पश्यति नान्तमस्या ।
ह्यन्तश्चास्या भविता चेति विद्धि।
परं न यातीह विलोभ्यमानो ।
यथा प्लवं वायुरिवार्णवस्थम् ॥ १२.२०४.४२ ॥
人はこの大地の果てを見ない。だがこれにも終わりがあると知れ。海の上の舟が風に揺さぶられるように、貪欲に惑わされた者はここで至高に達しない。
12.204.43
दिवाकरो गुणमुपलभ्य निर्गुणो ।
यथा भवेदपगतरश्मिमण्डलः।
तथां ह्यसौ मुनिरिह निर्विशेषवान् ।
स निर्गुणं प्रविशति ब्रह्म चाव्ययम् ॥ १२.२०४.४३ ॥
太陽は光の輪が消えると無性となるように、この聖者はここで差別を離れ、無属性で不変のブラフマンに入る。
12.204.44
अनागतं सुकृतवतां परां गतिं ।
स्वयंभुवं प्रभवनिधानमव्ययम्।
सनातनं यदमृतमव्ययं ध्रुवं ।
निचाय्य तत्परममृतत्वमश्नुते ॥ १२.२०४.४४ ॥
善行者にまだ訪れていない至高の帰趨、自生、万有の源であり蔵であるもの、不変、永遠、不死、不壊、堅固なもの。それを確かに知って、人は至高の不死に至る。