ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.204
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.204.1
तदेव सततं मन्ये न शक्यमनुवर्णितुम् ।
यथा निदर्शनं वस्तु न शक्यमनुबोधितुम् ॥ १२.२०४.१ ॥
ಅದನ್ನು ಸದಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗದಂತೆ.
12.204.2
यथाहि सारं जानाति न कथंचन संस्थितम् ।
परकायच्छविस्तद्वद्देहेऽयं चेतनस्तथा ॥ १२.२०४.२ ॥
ಒಬ್ಬನು ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ದೇಹದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಾರವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ, ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಚೇತನ ಆತ್ಮವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.204.3
विना कायं न सा च्छाया तां विना कायमस्त्युत ।
तद्वदेव विना नास्ति प्रकृतेरिह वर्तनम् ॥ १२.२०४.३ ॥
ದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಆ ನೆರಳು ಇಲ್ಲ; ನೆರಳಿಲ್ಲದೆ ದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಚಲನೆಯೂ ಅದಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲ.
12.204.4
इदं वै नास्ति नेदमस्ति परं विना ।
जीवात्मना त्वसौ छिन्नस्त्वेष चैव परात्मना ॥ १२.२०४.४ ॥
ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲ, ಇದೂ ಅಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದಿಲ್ಲದೆ ಇದು ಪರವಾದುದು. ಅದು ಜೀವಾತ್ಮನಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇದು ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.204.5
तत्तवेति विदुः केचिदतथ्यमिति चापरे ।
उभयं मे मतं विद्वन्मुक्तिहेतौ समाहितम् ॥ १२.२०४.५ ॥
ಕೆಲವರು ಅದು ನಿನ್ನದೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ಅದು ಅಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಓ ವಿದ್ವಾಂಸನೇ, ಎರಡೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
12.204.6
विमुक्तैश्च मृगः सोऽपि दृश्यते संयतेन्द्रियः ।
सर्वेषां न हि दृश्यो हि तटिद्वत्स्फुरति ह्यसौ ॥ १२.२०४.६ ॥
ಮುಕ್ತರಾದವರು ಆ ಮೃಗವನ್ನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಯಮಗೊಳಿಸಿದವನಾಗಿ, ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.204.7
ब्राह्मणस्य समादृश्यो वर्तते सोऽपि किं पुनः ।
विद्यते परमः शुद्धः साक्षिभूतो विभावसुः ॥ १२.२०४.७ ॥
ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದರ್ಶನೀಯನು; ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳುವುದು? ಅವನು ಪರಮ ಶುದ್ಧನೂ ಸಾಕ್ಷಿಭೂತನೂ ವಿಭಾವಸುವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
12.204.8
श्रुतिरेषा ततो नित्या तस्मादेकः परो मतः ।
न प्रयोजनमुद्दिश्य चेष्टा तस्य महात्मनः ॥ १२.२०४.८ ॥
ಈ ಶ್ರುತಿ ನಿತ್ಯವಾದುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನೇ ಏಕನೂ ಪರಮನೂ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಕ್ರಿಯೆ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿಲ್ಲ.
12.204.9
तादृशोस्त्विति मन्तव्यस्तथा सत्यं महात्मना ।
नानासंस्थेन भेदेन सदा गतिविभेदवत्।
तस्य भेदः समाख्यातो भेदो ह्यस्ति तथाविधः ॥ १२.२०४.९ ॥
"ಅವನು ಹಾಗೆಯೇ ಇರಲಿ" ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ ಇದು ಸತ್ಯ. ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಚಲನೆಯ ಭೇದಗಳಂತೆ ಅವನು ಸದಾ ಭಿನ್ನನಾಗಿ ತೋರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಭೇದಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಥ ಭೇದಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇವೆ.
12.204.10
एवं विद्वन्विजानीहि परमात्मानमव्ययम् ।
तत्तद्गुणविशेषेण संज्ञानामनुसंयुतम् ॥ १२.२०४.१० ॥
ಹೀಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಆ ಅವ್ಯಯ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆತನು ಆಯಾ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ನಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು.
12.204.11
सर्वेश्वरः सर्वमयः स च सर्वप्रवर्तकः ।
सर्वात्मकः सर्वशक्तिः सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०४.११ ॥
ಅವನು ಸರ್ವೇಶ್ವರನು, ಸರ್ವಮಯನು; ಅವನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರವರ್ತಿಸುವವನು, ಸರ್ವಾತ್ಮನು, ಸರ್ವಶಕ್ತನು, ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣ.
12.204.12
सर्वसाधारणः सर्वैरुपास्यश्च महात्मभिः ।
वासुदेवेति विख्यातस्तं विदित्वाऽश्नुतेऽमृतम् ॥ १२.२०४.१२ ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯನು; ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಉಪಾಸ್ಯನು; "ವಾಸುದೇವ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದು ಮನುಷ್ಯನು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.204.13
यदा ते प़ञ्चभिः पञ्च युक्तानि मनसा सह ।
अथ तद्द्रक्ष्यते ब्रह्म मणौ सूत्रमिवार्पितम् ॥ १२.२०४.१३ ॥
ನಿನ್ನ ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಐದು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದಾಗ, ಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಿದ ದಾರದಂತೆ ಆ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿನಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದು.
12.204.14
तदेव च यथा सूत्रं सुवर्णे वर्तते पुनः ।
मुक्तास्वथ प्रवालेषु मृन्मये राजते तथा ॥ १२.२०४.१४ ॥
ಅದೇ ದಾರ ಚಿನ್ನದಲ್ಲಿ, ಮುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಹವಳಗಳಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
12.204.15
तद्वद्गोऽश्वमनुष्येषु तद्वद्धस्तिमृगादिषु ।
तद्वत्कीटपतङ्गेषु प्रसक्तात्मा स्वकर्मभिः ॥ १२.२०४.१५ ॥
ಅಂತೆಯೇ ಹಸು, ಕುದುರೆ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ; ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ; ಅಂತೆಯೇ ಕ್ರಿಮಿ, ಪತಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಆತ್ಮ (ಇರುತ್ತದೆ).
12.204.16
येनयेन शरीरेण यद्यत्कर्म करोत्ययम् ।
तेनतेन शरीरेण तत्तत्फलमुपाश्नुते ॥ १२.२०४.१६ ॥
ಈ ಜೀವಿ ಯಾವ ಯಾವ ದೇಹದಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ಆ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.204.17
यथा ह्येकरसा भूमिरोषध्यर्थानुसारिणी ।
तथा कर्मानुगा बुद्धिरन्तरात्माऽनुदर्शिनी ॥ १२.२०४.१७ ॥
ಒಂದೇ ರಸದ ಭೂಮಿ ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ, ಕರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಬುದ್ಧಿ ಅಂತರಾತ್ಮನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
12.204.18
ज्ञानपूर्वोद्भवा लिप्सा लिप्सापूर्वाभिसन्धिता ।
अभिसन्धिपूर्वकं कर्म कर्ममूलं ततः फलम् ॥ १२.२०४.१८ ॥
ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವುದು ಆಸೆ; ಆಸೆಗೆ ಮೊದಲು ಸಂಕಲ್ಪ; ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಕರ್ಮ; ಕರ್ಮವೇ ಮೂಲ, ಅದರಿಂದಲೇ ಫಲ.
12.204.19
फलं कर्मत्मकं विद्यात्कर्म ज्ञेयात्मकं तथा ।
ज्ञेयं ज्ञानात्मकं विद्याज्ज्ञानं सदसदात्मकम् ॥ १२.२०४.१९ ॥
ಫಲವನ್ನು ಕರ್ಮಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಕರ್ಮವನ್ನು ಜ್ಞೇಯಸ್ವರೂಪವೆಂದು. ಜ್ಞೇಯವನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸತ್-ಅಸತ್ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು.
12.204.20
तदेवमिष्यते ब्रह्म संख्यानाद्विनिभिद्यते ।
ज्ञानानां च फलानां च ज्ञेयानां कर्मणां तथा।
क्षयान्ते यत्फलं विद्याज्ज्ञानं ज्ञेयप्रतिष्ठितम् ॥ १२.२०४.२० ॥
ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಎಣಿಕೆಯಿಂದ ಅದು ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನ, ಫಲ, ಜ್ಞೇಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಕ್ಷಯಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಫಲವಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಜ್ಞೇಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
12.204.21
महद्धि परमं भूतं युक्ताः पश्यन्ति योगिनः ।
अबुधास्तं न पश्यन्ति ह्यात्मस्थं गुणबुद्धयः ॥ १२.२०४.२१ ॥
ಮಹತ್ತಾದ, ಪರಮವಾದ ಭೂತವನ್ನು ಯುಕ್ತರಾದ ಯೋಗಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಟ್ಟ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅವನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.204.22
पृथिवीरुपतो रूपमपामिह महत्तरम् ।
अद्भ्यो महत्तरं तेजस्तेजसः पवनो महान् ॥ १२.२०४.२२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ರೂಪಕ್ಕಿಂತ ನೀರಿನ ರೂಪ ದೊಡ್ಡದು. ನೀರಿಗಿಂತ ತೇಜಸ್ಸು ದೊಡ್ಡದು; ತೇಜಸ್ಸಿಗಿಂತ ವಾಯು ಮಹಾನ್.
12.204.23
पवनाच्च महद्व्योम तस्मात्परतरं मनः ।
मनसो महती बुद्धिर्बुद्धेः कालो महान्स्मृतः ॥ १२.२०४.२३ ॥
ವಾಯುವಿಗಿಂತ ಮಹತ್ತಾದದ್ದು ಆಕಾಶ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ಮನಸ್ಸು. ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮಹತಿಯಾದ ಬುದ್ಧಿ; ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಮಹಾನ್ ಕಾಲವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.204.24
कालात्स भगवान्विष्णुर्यस्य सर्वमिदं जगत् ।
नादिर्न मध्यं नैवान्तस्तस्य देवस्य विद्यते ॥ १२.२०४.२४ ॥
ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು; ಅವನದೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು. ಆ ದೇವನಿಗೆ ಆದಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂತ್ಯವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.204.25
अनादित्वादमध्यत्वादनन्तत्वाच्च सोऽव्ययः ।
अत्येति सर्वदुःखानि दुःखं ह्यन्तवदुच्यते ॥ १२.२०४.२५ ॥
ಆದಿಯಿಲ್ಲದುದರಿಂದ, ಮಧ್ಯವಿಲ್ಲದುದರಿಂದ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದುದರಿಂದ ಅವನು ಅವ್ಯಯ. ಅವನು ಸರ್ವ ದುಃಖಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ; ದುಃಖವೇ ಅಂತ್ಯವುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.204.26
तद्ब्रह्म परमं प्रोक्तं तद्धाम परमं पदम् ।
तद्गत्वा कालविषयाद्विमुक्ता मोक्षमाश्रिताः ॥ १२.२०४.२६ ॥
ಆ ಬ್ರಹ್ಮವು ಪರಮವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆ ಧಾಮವೇ ಪರಮ ಪದ. ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಕಾಲದ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.204.27
गुणेष्वेते प्रकाशन्ते निर्गुणत्वात्ततः परम् ।
निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथाऽऽनन्त्याय कल्पते ॥ १२.२०४.२७ ॥
ಇವು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ; ನಿರ್ಗುಣನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದವನು. ನಿವೃತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣದ ಧರ್ಮವು ಹೀಗೆ ಅನಂತತೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
12.204.28
ऋचो यजूंषि सामानि शरीराणि व्यपाश्रिताः ।
जिह्वाग्रेषु प्रवर्तन्ते यत्नसाध्याविनाशिनः ॥ १२.२०४.२८ ॥
ಋಕ್ಕುಗಳು, ಯಜುಸ್ಸುಗಳು, ಸಾಮಗಳು ದೇಹಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ; ಅವು ನಾಲಿಗೆಯ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುವವು, ಆದರೂ ಅವಿನಾಶಿಗಳು.
12.204.29
न चैवमिष्यते ब्रह्म शरीराश्रयसंभवम् ।
न यत्नसाध्यं तद्ब्रह्म नादिमध्यं न चान्तवन् ॥ १२.२०४.२९ ॥
ಈ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮವು ದೇಹವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಹುಟ್ಟುವಂತಹದೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಬ್ರಹ್ಮವು ಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದುದಲ್ಲ, ಆದಿ-ಮಧ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಲ್ಲ, ಅಂತ್ಯವುಳ್ಳದ್ದೂ ಅಲ್ಲ.
12.204.30
ऋचामादिस्तथा साम्नां यजुषामादिरुच्यते ।
अन्तश्चादिमतां दृष्टो न त्वादिर्ब्रह्मणः स्मृतः ॥ १२.२०४.३० ॥
ಋಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಆದಿಯಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಯಜುಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಆದಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದಿಯುಳ್ಳವುಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಆದಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.204.31
अनादित्वादनन्तत्वात्तदनन्तमथाव्ययम् ।
अव्ययत्वाच्च निर्दुःखं द्वन्द्वाभावस्ततः परम् ॥ १२.२०४.३१ ॥
ಆದಿರಹಿತವಾದ್ದರಿಂದ, ಅಂತ್ಯರಹಿತವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಅನಂತ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ. ಅವ್ಯಯವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ದುಃಖರಹಿತ; ಅನಂತರ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಅಭಾವ.
12.204.32
अदृष्टतोऽनुपायाच्च प्रतिसन्धेश्च कर्मणः ।
न तेन मर्त्याः पश्यन्ति येन गच्छान्त तत्पदम् ॥ १२.२०४.३२ ॥
ಕಾಣದಿರುವಿಕೆ, ಉಪಾಯದ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದ ಪುನರ್ಬಂಧದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಯಾವ ದಾರಿಯಿಂದ ಆ ಪದವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೋ ಆ ದಾರಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.204.33
विषयेषु च संसर्गाच्छाश्वतस्य च संशयात् ।
मनसा चान्यदाकाङ्क्षन्परं न प्रतिपद्यते ॥ १२.२०४.३३ ॥
ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತದ ಕುರಿತು ಸಂಶಯದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೇರೊಂದನ್ನು ಆಶಿಸುವವನು ಪರಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.204.34
गुणान्यदिह पश्यन्ति तदिच्छन्त्यपरे जनाः ।
परं नैवाभिकाङ्क्षन्ति निर्गुणत्वाद्गुणार्थिनः ॥ १२.२०४.३४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೋಡುವವರನ್ನು ಇತರರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಗುಣಾರ್ಥಿಗಳು ನಿರ್ಗುಣವಾದ್ದರಿಂದ ಪರಮವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.204.35
गुणैर्यस्त्ववरैर्युक्तः कथं विद्याद्गुणानिमान् ।
अनुमानाद्धि गन्तव्यं गुणैरवयवैः परम् ॥ १२.२०४.३५ ॥
ಆದರೆ ಕೀಳು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲನು? ಅನುಮಾನದಿಂದಲೇ, ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವಯವಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಮವನ್ನು ತಲುಪಬೇಕು.
12.204.36
सूक्ष्मेण मनसा विद्मो वाचा वक्तुं न शक्नुमः ।
मनो हि मनसा ग्राह्यं दर्शनेन च दर्शनम् ॥ १२.२०४.३६ ॥
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾವು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ; ಮಾತಿನಿಂದ ಹೇಳಲು ಶಕ್ತರಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ದರ್ಶನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ.
12.204.37
ज्ञानेन निर्मलीकृत्य बुद्धिं बुद्ध्या मनस्तथा ।
मनसा चेन्द्रियग्राममक्षरं प्रतिपद्यते ॥ १२.२०४.३७ ॥
ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಣವನ್ನು (ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ) ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.204.38
बुद्धिप्रहीणो मनसा समृद्ध ।
स्तथाऽनिराशीर्गुणतामुपैति।
परं त्यजन्तीह विलोभ्यमाना ।
हुताशनं वायुरिवेन्धनस्थम् ॥ १२.२०४.३८ ॥
ಬುದ್ಧಿರಹಿತನು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನು, ಹೀಗೆ ಆಶೆರಹಿತನಾಗಿ ಗುಣಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೋಹಿತರಾದವರು ಪರಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಗಾಳಿ ಇಂಧನದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವಂತೆ.
12.204.39
गुणादाने विप्रयोगे च तेषां ।
मनः सदा विद्धि परावराभ्याम्।
अनेनैव विधिना संप्रवृत्तो ।
गुणादाने ब्रह्म शरीरमेति ॥ १२.२०४.३९ ॥
ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸದಾ ಪರಾವರ (ಉನ್ನತ-ನೀಚ) ಎರಡರಿಂದಲೂ ತಿಳಿ. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದಲೇ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿ, ಗುಣಗಳ ಸ್ವೀಕಾರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.204.40
अव्यक्तात्मा पुरुषोऽव्यक्तकर्मा ।
सोऽव्यक्तत्वं गच्छति ह्यन्तकाले।
तैरेवायं चेन्द्रियैर्वर्धमानै ।
र्ग्लायद्भिर्वा वर्ततेऽकामरूपः ॥ १२.२०४.४० ॥
ಅವ್ಯಕ್ತ ಆತ್ಮವೂ ಅವ್ಯಕ್ತ ಕರ್ಮವೂ ಉಳ್ಳ ಪುರುಷನು ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬೆಳೆಯುವ ಅಥವಾ ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದಲೇ ಇವನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.
12.204.41
सर्वैरयं चेन्द्रियैः संप्रयुक्तो ।
देहं प्राप्तः यञ्चभूताश्रयः स्यात्।
न सामर्थ्याद्गच्छति कर्मणेह ।
हीनस्तेन परमेणाव्ययेन ॥ १२.२०४.४१ ॥
ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇವನು, ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದು ಭೂತಗಳ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಲ್ಲ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಆ ಪರಮ ಅವ್ಯಯದಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
12.204.42
पृथ्व्या नरः पश्यति नान्तमस्या ।
ह्यन्तश्चास्या भविता चेति विद्धि।
परं न यातीह विलोभ्यमानो ।
यथा प्लवं वायुरिवार्णवस्थम् ॥ १२.२०४.४२ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಈ ಭೂಮಿಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೂ ಅಂತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯನ್ನು ಗಾಳಿ ಅಲೆಸುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಲೋಭದಿಂದ ಕಲಕಲ್ಪಟ್ಟವನು ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.
12.204.43
दिवाकरो गुणमुपलभ्य निर्गुणो ।
यथा भवेदपगतरश्मिमण्डलः।
तथां ह्यसौ मुनिरिह निर्विशेषवान् ।
स निर्गुणं प्रविशति ब्रह्म चाव्ययम् ॥ १२.२०४.४३ ॥
ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಮಂಡಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ನಿರ್ಗುಣನಾಗುವಂತೆ, ಈ ಮುನಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಭೇದರಹಿತನಾಗಿ ನಿರ್ಗುಣವೂ ಅವ್ಯಯವೂ ಆದ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.204.44
अनागतं सुकृतवतां परां गतिं ।
स्वयंभुवं प्रभवनिधानमव्ययम्।
सनातनं यदमृतमव्ययं ध्रुवं ।
निचाय्य तत्परममृतत्वमश्नुते ॥ १२.२०४.४४ ॥
ಪುಣ್ಯವಂತರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಬಾರದ ಪರಮ ಗತಿ, ಸ್ವಯಂಭುವಾದ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ ಮತ್ತು ನಿಧಿಯಾದ, ಅವ್ಯಯ, ಸನಾತನ, ಅಮೃತ, ಧ್ರುವ ಆದುದು. ಅದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಅವನು ಪರಮ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.