Mahābhārata · Adhyāya 12.204
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.204.1
तदेव सततं मन्ये न शक्यमनुवर्णितुम् ।
यथा निदर्शनं वस्तु न शक्यमनुबोधितुम् ॥ १२.२०४.१ ॥
Creo que eso nunca puede describirse por completo, así como una cosa no puede hacerse comprender plenamente mediante un ejemplo.
12.204.2
यथाहि सारं जानाति न कथंचन संस्थितम् ।
परकायच्छविस्तद्वद्देहेऽयं चेतनस्तथा ॥ १२.२०४.२ ॥
Así como uno nunca conoce de modo alguno la esencia situada en la sombra del cuerpo de otro, así también este yo consciente en este cuerpo.
12.204.3
विना कायं न सा च्छाया तां विना कायमस्त्युत ।
तद्वदेव विना नास्ति प्रकृतेरिह वर्तनम् ॥ १२.२०४.३ ॥
Sin el cuerpo no hay sombra, y sin esa sombra no hay cuerpo; así también, aquí, el obrar de la naturaleza no existe sin ella.
12.204.4
इदं वै नास्ति नेदमस्ति परं विना ।
जीवात्मना त्वसौ छिन्नस्त्वेष चैव परात्मना ॥ १२.२०४.४ ॥
Esto en verdad no es, y esto tampoco es; pero sin aquello, esto es lo supremo. Aquello está separado del alma individual, y esto también está separado del alma suprema.
12.204.5
तत्तवेति विदुः केचिदतथ्यमिति चापरे ।
उभयं मे मतं विद्वन्मुक्तिहेतौ समाहितम् ॥ १२.२०४.५ ॥
Algunos dicen que aquello es 'tuyo', y otros dicen que es 'falso'. Oh sabio, mi opinión es que ambos están reunidos como causa de la liberación.
12.204.6
विमुक्तैश्च मृगः सोऽपि दृश्यते संयतेन्द्रियः ।
सर्वेषां न हि दृश्यो हि तटिद्वत्स्फुरति ह्यसौ ॥ १२.२०४.६ ॥
Aquel ciervo, con los sentidos dominados, también es visto por los liberados. No es visible para todos; centellea como un relámpago.
12.204.7
ब्राह्मणस्य समादृश्यो वर्तते सोऽपि किं पुनः ।
विद्यते परमः शुद्धः साक्षिभूतो विभावसुः ॥ १२.२०४.७ ॥
Incluso para un brahmán es plenamente visible; cuánto más para otros. Él es el supremo, puro testigo, Vibhāvasu.
12.204.8
श्रुतिरेषा ततो नित्या तस्मादेकः परो मतः ।
न प्रयोजनमुद्दिश्य चेष्टा तस्य महात्मनः ॥ १२.२०४.८ ॥
Esta revelación es eterna; por eso se le considera el único supremo. La actividad de ese gran alma no se dirige a ningún propósito.
12.204.9
तादृशोस्त्विति मन्तव्यस्तथा सत्यं महात्मना ।
नानासंस्थेन भेदेन सदा गतिविभेदवत्।
तस्य भेदः समाख्यातो भेदो ह्यस्ति तथाविधः ॥ १२.२०४.९ ॥
Debe pensarse: «Que sea así»; por el gran alma esto es verdad. Morando en muchas formas, como las diferencias de movimiento, siempre aparece diferenciado. Así se declaran sus distinciones, pues tales distinciones existen en verdad.
12.204.10
एवं विद्वन्विजानीहि परमात्मानमव्ययम् ।
तत्तद्गुणविशेषेण संज्ञानामनुसंयुतम् ॥ १२.२०४.१० ॥
Así el sabio debe conocer al Ser supremo imperecedero, que se une a diversos nombres según cada cualidad particular.
12.204.11
सर्वेश्वरः सर्वमयः स च सर्वप्रवर्तकः ।
सर्वात्मकः सर्वशक्तिः सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०४.११ ॥
Él es el señor de todo, compuesto de todo; él es el impulsor de todo, el alma de todo, omnipotente, la causa de todas las causas.
12.204.12
सर्वसाधारणः सर्वैरुपास्यश्च महात्मभिः ।
वासुदेवेति विख्यातस्तं विदित्वाऽश्नुतेऽमृतम् ॥ १२.२०४.१२ ॥
Es común a todos, digno de ser venerado por todas las grandes almas, célebre como Vāsudeva. Habiéndole conocido, uno alcanza la inmortalidad.
12.204.13
यदा ते प़ञ्चभिः पञ्च युक्तानि मनसा सह ।
अथ तद्द्रक्ष्यते ब्रह्म मणौ सूत्रमिवार्पितम् ॥ १२.२०४.१३ ॥
Cuando tus cinco sentidos, junto con la mente, estén unidos a sus cinco objetos, entonces verás a Brahman, como el hilo ensartado en una gema.
12.204.14
तदेव च यथा सूत्रं सुवर्णे वर्तते पुनः ।
मुक्तास्वथ प्रवालेषु मृन्मये राजते तथा ॥ १२.२०४.१४ ॥
Así como ese mismo hilo resplandece de nuevo en el oro, en las perlas, en el coral y en las cosas de barro, así es.
12.204.15
तद्वद्गोऽश्वमनुष्येषु तद्वद्धस्तिमृगादिषु ।
तद्वत्कीटपतङ्गेषु प्रसक्तात्मा स्वकर्मभिः ॥ १२.२०४.१५ ॥
Del mismo modo entre vacas, caballos y hombres; del mismo modo entre elefantes, ciervos y demás; del mismo modo entre insectos y polillas, el ser apegado por sus propias acciones habita.
12.204.16
येनयेन शरीरेण यद्यत्कर्म करोत्ययम् ।
तेनतेन शरीरेण तत्तत्फलमुपाश्नुते ॥ १२.२०४.१६ ॥
Con cualquier cuerpo que este ser realice cualquier acción, con ese mismo cuerpo obtiene su fruto.
12.204.17
यथा ह्येकरसा भूमिरोषध्यर्थानुसारिणी ।
तथा कर्मानुगा बुद्धिरन्तरात्माऽनुदर्शिनी ॥ १२.२०४.१७ ॥
Como la tierra de un solo sabor sigue el propósito de las hierbas, así el intelecto que sigue a la acción muestra al yo interior en consecuencia.
12.204.18
ज्ञानपूर्वोद्भवा लिप्सा लिप्सापूर्वाभिसन्धिता ।
अभिसन्धिपूर्वकं कर्म कर्ममूलं ततः फलम् ॥ १२.२०४.१८ ॥
El deseo surge del conocimiento; la intención precede al deseo; la acción precede a la intención; la acción es la raíz, y de ella el fruto.
12.204.19
फलं कर्मत्मकं विद्यात्कर्म ज्ञेयात्मकं तथा ।
ज्ञेयं ज्ञानात्मकं विद्याज्ज्ञानं सदसदात्मकम् ॥ १२.२०४.१९ ॥
Se debe saber que el fruto es de naturaleza de acción, y la acción de naturaleza de lo que ha de ser conocido. Lo que ha de ser conocido debe saberse de naturaleza de conocimiento, y el conocimiento, de naturaleza de lo existente y lo no existente.
12.204.20
तदेवमिष्यते ब्रह्म संख्यानाद्विनिभिद्यते ।
ज्ञानानां च फलानां च ज्ञेयानां कर्मणां तथा।
क्षयान्ते यत्फलं विद्याज्ज्ञानं ज्ञेयप्रतिष्ठितम् ॥ १२.२०४.२० ॥
Así se enseña que es Brahman, y por enumeración se distingue. Debe saberse que el fruto que surge al final de la destrucción de los conocimientos, frutos, cosas por conocer y acciones es el conocimiento, asentado en lo que ha de ser conocido.
12.204.21
महद्धि परमं भूतं युक्ताः पश्यन्ति योगिनः ।
अबुधास्तं न पश्यन्ति ह्यात्मस्थं गुणबुद्धयः ॥ १२.२०४.२१ ॥
El gran ser supremo lo ven los yoguis disciplinados. Los necios, cuya mente está ligada a las cualidades, no lo ven, morando en el yo.
12.204.22
पृथिवीरुपतो रूपमपामिह महत्तरम् ।
अद्भ्यो महत्तरं तेजस्तेजसः पवनो महान् ॥ १२.२०४.२२ ॥
Aquí la forma del agua es mayor que la forma de la tierra; el fuego es mayor que el agua, y el gran viento es mayor que el fuego.
12.204.23
पवनाच्च महद्व्योम तस्मात्परतरं मनः ।
मनसो महती बुद्धिर्बुद्धेः कालो महान्स्मृतः ॥ १२.२०४.२३ ॥
Mayor que el viento es el gran espacio; más alto que eso es la mente. Mayor que la mente es el gran intelecto, y mayor que el intelecto se recuerda que es el gran tiempo.
12.204.24
कालात्स भगवान्विष्णुर्यस्य सर्वमिदं जगत् ।
नादिर्न मध्यं नैवान्तस्तस्य देवस्य विद्यते ॥ १२.२०४.२४ ॥
Más allá del tiempo está aquel Señor Viṣṇu, de quien es este mundo entero. Ese dios no tiene principio, ni medio, ni fin que se encuentre.
12.204.25
अनादित्वादमध्यत्वादनन्तत्वाच्च सोऽव्ययः ।
अत्येति सर्वदुःखानि दुःखं ह्यन्तवदुच्यते ॥ १२.२०४.२५ ॥
Por carecer de principio, de medio y de fin, él es imperecedero. Trasciende todos los sufrimientos, pues solo el sufrimiento se dice que tiene fin.
12.204.26
तद्ब्रह्म परमं प्रोक्तं तद्धाम परमं पदम् ।
तद्गत्वा कालविषयाद्विमुक्ता मोक्षमाश्रिताः ॥ १२.२०४.२६ ॥
Aquel Brahman es declarado supremo; aquella morada es el estado supremo. Habiéndolo alcanzado, liberados del dominio del tiempo, quienes se refugian en la liberación quedan libres.
12.204.27
गुणेष्वेते प्रकाशन्ते निर्गुणत्वात्ततः परम् ।
निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथाऽऽनन्त्याय कल्पते ॥ १२.२०४.२७ ॥
Estas cosas se manifiestan dentro de las cualidades; por carecer de cualidades, él está más allá de ellas. Así, el dharma cuyo signo es el retiro se vuelve apto para la infinitud.
12.204.28
ऋचो यजूंषि सामानि शरीराणि व्यपाश्रिताः ।
जिह्वाग्रेषु प्रवर्तन्ते यत्नसाध्याविनाशिनः ॥ १२.२०४.२८ ॥
Los versos del Ṛg, las fórmulas del Yajus y los cantos del Sāma habitan en los cuerpos; surgen en la punta de la lengua, se alcanzan con esfuerzo y, sin embargo, son imperecederos.
12.204.29
न चैवमिष्यते ब्रह्म शरीराश्रयसंभवम् ।
न यत्नसाध्यं तद्ब्रह्म नादिमध्यं न चान्तवन् ॥ १२.२०४.२९ ॥
Así, no se considera que Brahman surja de morar en cuerpos; ese Brahman no se alcanza con esfuerzo, no tiene principio ni medio, ni tiene fin.
12.204.30
ऋचामादिस्तथा साम्नां यजुषामादिरुच्यते ।
अन्तश्चादिमतां दृष्टो न त्वादिर्ब्रह्मणः स्मृतः ॥ १२.२०४.३० ॥
Los versos del Ṛg tienen un comienzo, y asimismo se dice que los cantos del Sāma y las fórmulas del Yajus lo tienen. Se ve el fin de las cosas que tienen comienzo, pero del comienzo de Brahman no se recuerda nada.
12.204.31
अनादित्वादनन्तत्वात्तदनन्तमथाव्ययम् ।
अव्ययत्वाच्च निर्दुःखं द्वन्द्वाभावस्ततः परम् ॥ १२.२०४.३१ ॥
Por carecer de principio y de fin, aquello es sin fin e imperecedero. Por ser imperecedero, está libre de dolor; y después, en el estado supremo, no hay dualidades.
12.204.32
अदृष्टतोऽनुपायाच्च प्रतिसन्धेश्च कर्मणः ।
न तेन मर्त्याः पश्यन्ति येन गच्छान्त तत्पदम् ॥ १२.२०४.३२ ॥
Por no ser visto, por carecer de medio y por el reenlace de la acción, los mortales no ven el camino por el que podrían llegar a ese estado.
12.204.33
विषयेषु च संसर्गाच्छाश्वतस्य च संशयात् ।
मनसा चान्यदाकाङ्क्षन्परं न प्रतिपद्यते ॥ १२.२०४.३३ ॥
Por el contacto con los objetos de los sentidos y por la duda sobre lo eterno, quien en la mente desea otra cosa no alcanza lo supremo.
12.204.34
गुणान्यदिह पश्यन्ति तदिच्छन्त्यपरे जनाः ।
परं नैवाभिकाङ्क्षन्ति निर्गुणत्वाद्गुणार्थिनः ॥ १२.२०४.३४ ॥
Aquí, otros desean aquello que ven como cualidades; pero los buscadores de cualidades, por carecer de cualidades, no desean lo supremo.
12.204.35
गुणैर्यस्त्ववरैर्युक्तः कथं विद्याद्गुणानिमान् ।
अनुमानाद्धि गन्तव्यं गुणैरवयवैः परम् ॥ १२.२०४.३५ ॥
Pero ¿cómo podría conocer estas cualidades quien está dotado de cualidades inferiores? Lo supremo debe alcanzarse por inferencia, a través de las cualidades y sus partes.
12.204.36
सूक्ष्मेण मनसा विद्मो वाचा वक्तुं न शक्नुमः ।
मनो हि मनसा ग्राह्यं दर्शनेन च दर्शनम् ॥ १२.२०४.३६ ॥
Lo conocemos con la mente sutil; no somos capaces de expresarlo con la palabra. La mente se aprehende con la mente, y la visión con la visión.
12.204.37
ज्ञानेन निर्मलीकृत्य बुद्धिं बुद्ध्या मनस्तथा ।
मनसा चेन्द्रियग्राममक्षरं प्रतिपद्यते ॥ १२.२०४.३७ ॥
Habiendo purificado el intelecto mediante el conocimiento, y asimismo la mente mediante el intelecto, si controla la multitud de los sentidos con la mente, alcanza lo Imperecedero.
12.204.38
बुद्धिप्रहीणो मनसा समृद्ध ।
स्तथाऽनिराशीर्गुणतामुपैति।
परं त्यजन्तीह विलोभ्यमाना ।
हुताशनं वायुरिवेन्धनस्थम् ॥ १२.२०४.३८ ॥
Privado de intelecto pero enriquecido en la mente, así libre de anhelo, llega al estado de las cualidades. Aquí, seducidos, abandonan lo supremo, como el viento abandona el fuego que reposa en el combustible.
12.204.39
गुणादाने विप्रयोगे च तेषां ।
मनः सदा विद्धि परावराभ्याम्।
अनेनैव विधिना संप्रवृत्तो ।
गुणादाने ब्रह्म शरीरमेति ॥ १२.२०४.३९ ॥
En la adquisición de las cualidades y en su separación, conoce siempre su mente por lo superior y lo inferior. Puesto en marcha por este mismo método, al adquirir las cualidades, alcanza un cuerpo de Brahman.
12.204.40
अव्यक्तात्मा पुरुषोऽव्यक्तकर्मा ।
सोऽव्यक्तत्वं गच्छति ह्यन्तकाले।
तैरेवायं चेन्द्रियैर्वर्धमानै ।
र्ग्लायद्भिर्वा वर्ततेऽकामरूपः ॥ १२.२०४.४० ॥
La persona cuyo yo es no manifiesto y cuyas acciones son no manifiestas, va al estado no manifiesto en el momento de la muerte. Por esos mismos sentidos, que crecen o menguan, subsiste tomando una forma a voluntad.
12.204.41
सर्वैरयं चेन्द्रियैः संप्रयुक्तो ।
देहं प्राप्तः यञ्चभूताश्रयः स्यात्।
न सामर्थ्याद्गच्छति कर्मणेह ।
हीनस्तेन परमेणाव्ययेन ॥ १२.२०४.४१ ॥
Unido a todos estos sentidos, éste, habiendo obtenido un cuerpo, puede llegar a ser sostén de los elementos. No por capacidad, sino por la acción, va aquí, privado de aquel supremo Imperecedero.
12.204.42
पृथ्व्या नरः पश्यति नान्तमस्या ।
ह्यन्तश्चास्या भविता चेति विद्धि।
परं न यातीह विलोभ्यमानो ।
यथा प्लवं वायुरिवार्णवस्थम् ॥ १२.२०४.४२ ॥
El hombre no ve el fin de esta tierra; sabe que también tendrá un fin. Como una barca en el océano zarandeada por el viento, quien es arrastrado por la codicia no alcanza aquí lo supremo.
12.204.43
दिवाकरो गुणमुपलभ्य निर्गुणो ।
यथा भवेदपगतरश्मिमण्डलः।
तथां ह्यसौ मुनिरिह निर्विशेषवान् ।
स निर्गुणं प्रविशति ब्रह्म चाव्ययम् ॥ १२.२०४.४३ ॥
Como el sol, cuando su disco de rayos se retira, se vuelve sin cualidades, así este sabio, libre de distinciones, entra aquí en el brahman sin atributos e imperecedero.
12.204.44
अनागतं सुकृतवतां परां गतिं ।
स्वयंभुवं प्रभवनिधानमव्ययम्।
सनातनं यदमृतमव्ययं ध्रुवं ।
निचाय्य तत्परममृतत्वमश्नुते ॥ १२.२०४.४४ ॥
La meta suprema, aún no llegada para los virtuosos, autoexistente, fuente y depósito de los orígenes, imperecedera, eterna, inmortal, inalterable y firme: habiéndola reconocido con certeza, se alcanza esa suprema inmortalidad.