ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.206
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.206.1
पितामह महाप्राज्ञ पुण्डरीकाक्षमच्युतम् ।
कर्तारमकृतं विष्णुं भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ १२.२०६.१ ॥
ହେ ପିତାମହ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ପଦ୍ମନୟନ, ଅଚ୍ୟୁତ, ସ୍ରଷ୍ଟା, ଅକୃତ, ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ଭୂତମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ।
12.206.2
नारायणं हृषीकेशं गोविन्दमपराजितम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छामि केशवम् ॥ १२.२०६.२ ॥
ନାରାୟଣ, ହୃଷୀକେଶ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଅପରାଜିତ କେଶବଙ୍କୁ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
12.206.3
श्रुतोऽयमर्थो रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः ।
नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ १२.२०६.३ ॥
ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ, ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ଓ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ କଥନରେ ମୁଁ ଏହି ବିଷୟ ଶୁଣିଛି।
12.206.4
असितो देवलस्तात वाल्मीकिश्च महातपाः ।
मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयन्त्यद्भुतं महत् ॥ १२.२०६.४ ॥
ହେ ତାତ, ଅସିତ, ଦେବଳ, ମହାତପସ୍ୱୀ ବାଲ୍ମୀକି ଓ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବିଷୟରେ ମହାନ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କହନ୍ତି।
12.206.5
केशवस्य मया राजन्न शक्या वर्णितुं गुणाः ।
ईदृशोऽसौ हृषीकेशो वासुदेवः परात्परः ॥ १२.२०६.५ ॥
ହେ ରାଜନ, କେଶବଙ୍କ ଗୁଣ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏମିତି ସେ ହୃଷୀକେଶ ବାସୁଦେବ, ପରାତ୍ପର।
12.206.6
केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्वरः प्रभुः ।
पुरुषः सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभुः ॥ १२.२०६.६ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଶବ ଭଗବାନ, ଈଶ୍ୱର, ପ୍ରଭୁ, ପୁରୁଷ; ସେ ହିଁ ସବୁ ବୋଲି ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଶୁଣାଯାଏ; ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ।
12.206.7
किंतु यानि विदुर्लोके ब्राह्मणाः शार्ङ्गधन्वनि ।
महात्मनि महाबाहो शृणु तानि युधिष्ठिर ॥ १२.२०६.७ ॥
କିନ୍ତୁ ଜଗତରେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱା ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବିଷୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହା ଜାଣନ୍ତି, ହେ ମହାବାହୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାହା ଶୁଣ।
12.206.8
यानि चाहुर्मनुष्येन्द्र ये पुराणविदो जनाः ।
श्रुत्वा सर्वाणि गोविन्दो कीर्तयिष्यामि तान्यहम् ॥ १२.२०६.८ ॥
ହେ ମନୁଷ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ପୁରାଣଜ୍ଞମାନେ ଯାହା କହନ୍ତି ସବୁ ଶୁଣି, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବିଷୟରେ ସେସବୁ ମୁଁ କହିବି।
12.206.9
महाभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः ।
वायुर्ज्योतिस्तथा चापः खं च गां चान्वकल्पयत् ॥ १२.२०६.९ ॥
ଭୂତାତ୍ମା ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବାୟୁ, ଜ୍ୟୋତି, ଜଳ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମହାଭୂତଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଇଲେ।
12.206.10
स सृष्ट्वा पृथिवीं चैव सर्वभूतेश्वरः प्रभुः ।
अप्स्वेव शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः ॥ १२.२०६.१० ॥
ସର୍ବଭୂତେଶ୍ୱର ସେହି ପ୍ରଭୁ ମହାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପୃଥିବୀ ସୃଷ୍ଟି କରି ଜଳରେ ହିଁ ନିଜର ଶଯ୍ୟା ରଚିଲେ।
12.206.11
सर्वतेजोमयस्तस्मिञ्शयानः शयने शुभे ।
सोऽग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमचिन्तयत् ॥ १२.२०६.११ ॥
ସର୍ବତେଜୋମୟ ସେ ସେହି ଶୁଭ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରି, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
12.206.12
आश्रयं सर्वभूतानां मनसेतीह शुश्रुम् ।
स धारयति भूतानि उभे भूतभविष्यती ॥ १२.२०६.१२ ॥
ଏଠାରେ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ମନ ଦ୍ୱାରା ସେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ; ସେ ହିଁ ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
12.206.13
प्रद्युम्नमसृजत्तस्मात्सर्वतेजः प्रकाशकम् ।
अनिरुद्धस्ततो जज्ञे सर्वशक्तिर्महाद्युतिः ॥ १२.२०६.१३ ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ସର୍ବତେଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତା'ପରେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ମହାଦ୍ୟୁତି ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ।
12.206.14
अप्सु व्योमगतः श्रीमान्योगनिद्रामुपेयिवान् ।
तस्मात्संजज्ञिरे देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः।
लयस्थित्यन्तकर्माणस्रयस्ते सुमहौजसः ॥ १२.२०६.१४ ॥
ଜଳରେ ଓ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେହି ଶ୍ରୀମାନ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ବର ଦେବତା ଜନ୍ମିଲେ; ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ଲୟ କର୍ମବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ତିନିଜଣ ମହାତେଜସ୍ୱୀ।
12.206.15
ततस्तस्मिन्महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि ।
भास्करप्रतिमं दिव्यं नाभ्यां पद्ममजायत ॥ १२.२०६.१५ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ମହାବାହୁ ମହାତ୍ମା ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ନାଭିରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦିବ୍ୟ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
12.206.16
स तत्र भगवान्देवः पुष्करे भ्राजयन्दिशः ।
ब्रह्मा समभवत्तात सर्वभूतपितामहः ॥ १२.२०६.१६ ॥
ସେଠାରେ ସେହି ପଦ୍ମରେ ସେହି ଭଗବାନ ଦେବ ଦିଗସମୂହ ଆଲୋକିତ କରି ବ୍ରହ୍ମା ହୋଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ହେ ତାତ, ସେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କର ପିତାମହ।
12.206.17
तस्मिन्नपि महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि ।
तमसः पूर्वजो जज्ञे मधुर्नाम महासुरः ॥ १२.२०६.१७ ॥
ସେହି ମହାବାହୁ ମହାତ୍ମା ପ୍ରକଟ ହେବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତମସରୁ ପ୍ରଥମଜ 'ମଧୁ' ନାମକ ମହାଅସୁର ଜନ୍ମିଲା।
12.206.18
तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम् ।
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः ॥ १२.२०६.१८ ॥
ସେହି ଉଗ୍ରକର୍ମା, ଉଗ୍ରବୁଦ୍ଧିରେ ସ୍ଥିତ ଉଗ୍ର ମଧୁଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉନ୍ନତି ସାଧନ କରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବଧ କଲେ।
12.206.19
तस्य तात वधात्सर्वे देवदानवमानवाः ।
मधुसूदनमित्याहुर्ऋषभं सर्वसात्वताम् ॥ १२.२०६.१९ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ତାଙ୍କ ବଧ ଯୋଗୁଁ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ମଧୁସୂଦନ କହନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ସାତ୍ୱତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭ।
12.206.20
ब्रह्माऽनुससृजे पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान् ।
मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् ॥ १२.२०६.२० ॥
ବ୍ରହ୍ମା ମନରୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଦକ୍ଷ ସପ୍ତମ ଥିଲେ। ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ ଓ କ୍ରତୁ।
12.206.21
मरीचिः कश्यपं तात पुत्रमग्रजमग्रजः ।
मानसं जनयामास तैजसं ब्रह्मवित्तमम् ॥ १२.२०६.२१ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ମରୀଚି ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେ ମାନସ, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.206.22
अङ्गुष्ठात्ससृजे ब्रह्मा मरीचेरपि पूर्वजम् ।
सोऽभवद्भरतश्रेष्ठ दक्षो नाम प्रजापतिः ॥ १२.२०६.२२ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିରୁ ମରୀଚିଙ୍କ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଦକ୍ଷ ନାମକ ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ।
12.206.23
तस्य पूर्वमजायन्त दश तिस्रश्च भारत ।
प्रजापतेर्दुहितरस्तासां ज्येष्ठाऽभवद्दितिः ॥ १२.२०६.२३ ॥
ହେ ଭାରତ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦଶ ଓ ତିନି କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦିତି ଥିଲେ।
12.206.24
सर्वधर्मविशेषज्ञः पुण्यकीर्तिर्महायशाः ।
मारीचः कश्यपस्तात सर्वासामभवत्पतिः ॥ १२.२०६.२४ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ସର୍ବଧର୍ମର ବିଶେଷଜ୍ଞ, ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତି ଓ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ମରୀଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପତି ହେଲେ।
12.206.25
उत्पाद्य तु महाभागस्तासामवरजा दश ।
ददौ धर्माय धर्मज्ञो दक्ष एव प्रजापतिः ॥ १२.२०६.२५ ॥
ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ସେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କନିଷ୍ଠ ଦଶ ଜଣଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଧର୍ମଜ୍ଞ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ସେମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
12.206.26
धर्मस्य वसवः पुत्रा रुद्राश्चामिततेजसः ।
विश्वेदेवाश्च साध्याश्च मरुत्वन्तश्च भारत ॥ १२.२०६.२६ ॥
ଧର୍ମଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ବସୁ ଥିଲେ; ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ରୁଦ୍ରଗଣ, ବିଶ୍ୱଦେବଗଣ, ସାଧ୍ୟଗଣ ଓ ହେ ଭାରତ, ମରୁତ୍ୱନ୍ତଗଣ ମଧ୍ୟ।
12.206.27
अपराश्च यवीयस्यस्ताभ्योऽन्याः सप्तविंशतिः ।
सोमस्तासां महाभागः सर्वासामभवत्पतिः ॥ १२.२०६.२७ ॥
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ କନିଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ ସତାଇଶ ଜଣ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ପତି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ସୋମ ହେଲେ।
12.206.28
इतरास्तु व्यजायन्त गन्धवोस्तुरगान्द्विजान् ।
गाश्च किंपुरुषान्मत्स्यानुद्भिज्जांश्च वनस्पतीन् ॥ १२.२०६.२८ ॥
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଘୋଡ଼ା, ପକ୍ଷୀ, ଗାଈ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ମାଛ ଓ ଭୂମିରୁ ଉଦ୍ଭିଦ ବୃକ୍ଷଲତା ଜନ୍ମିଲେ।
12.206.29
आदित्यानदितिर्जज्ञे देवश्रेष्ठान्महाबलान् ।
तेषां विष्णुर्वामनोऽभूद्गोविन्दश्चाभवत्प्रभुः ॥ १२.२०६.२९ ॥
ଅଦିତି ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାବଳୀମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ବାମନ ହେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଗୋବିନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ହେଲେ।
12.206.30
तस्य विक्रमणाच्चापि देवानां श्रीर्व्यवर्धत ।
दानवाश्च पराभूता दैतेयाश्चासुरी प्रजा ॥ १२.२०६.३० ॥
ତାଙ୍କ ବିକ୍ରମଣରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରୀ ବଢ଼ିଲା; ଦାନବମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଅସୁର-ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ।
12.206.31
विप्रचित्तिप्रधानांश्च दानवानसृजद्दनुः ।
दितिस्तु सर्वानसुरान्महासत्वानजीजनत् ॥ १२.२०६.३१ ॥
ଦନୁ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ପ୍ରମୁଖ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଦିତି ମହାବଳ ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
12.206.32
ततः ससर्ज भगवान्मृत्युं लोकभयंकरम् ।
हर्तारं सर्व भूतानां ससर्ज च जनार्दनः ॥ १२.२०६.३२ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦନ ଲୋକଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସର୍ବଭୂତର ହର୍ତ୍ତାକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.206.33
अहोरात्रं च कालं च यथर्तु मधुसूदनः ।
पूर्वाह्णं चापराह्णं च सर्वमेवान्वकल्पयत् ॥ १२.२०६.३३ ॥
ମଧୁସୂଦନ ଦିନ-ରାତ୍ରି, କାଳ, ଋତୁ ଅନୁସାରେ, ପୂର୍ବାହ୍ନ ଓ ଅପରାହ୍ନ — ଏସବୁକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କଲ୍ପନା କଲେ।
12.206.34
लब्ध्वापः सोऽसृजन्मेघांस्तथा स्थावरजङ्गमान् ।
पृथिवीं सोऽसृजद्विश्वां सहीतां भूरितेजसा ॥ १२.२०६.३४ ॥
ଜଳ ପାଇ ସେ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ନିଜ ମହାତେଜରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ସୃଷ୍ଟି କରି ଧାରଣ କଲେ।
12.206.35
ततः कृष्णो महाभागः पुनरेव युधिष्ठिर ।
ब्राह्मणानां शतं श्रेष्ठं मुखादेवासृजत्प्रभुः ॥ १२.२०६.३५ ॥
ତା'ପରେ ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମହାଭାଗ କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶହେ ଜଣଙ୍କୁ ମୁଖରୁ ହିଁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.206.36
बाहुभ्यां क्षत्रियशतं वैश्यानामूरुतः शतम् ।
पद्भ्यां शूत्रशतं चैव कशेवो भरतर्षभ ॥ १२.२०६.३६ ॥
ବାହୁରୁ ଶହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଊରୁରୁ ଶହେ ବୈଶ୍ୟ ଓ ପାଦରୁ ଶହେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.206.37
स एवं चतुरो वर्णान्समुत्पाद्य महातपाः ।
अध्यक्षं सर्व भूतानां धातारमकरोत्स्वयम् ॥ १२.२०६.३७ ॥
ଏହିପରି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ସୃଷ୍ଟି କରି ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ନିଜେ ସର୍ବଭୂତର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଧାତା ହେଲେ।
12.206.38
वेदविद्याविधातारं ब्रह्माणमतितद्युतिम् ।
भूतमातृगणाध्यक्षं विरूपाक्षं च सोऽसृजत् ॥ १२.२०६.३८ ॥
ବେଦବିଦ୍ୟାର ସ୍ଥାପକ, ଅତିତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଭୂତମାତୃଗଣର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.206.39
शासितारं च पापानां पितृणां समवर्तिनम् ।
असृजत्सर्वभूतात्मा निधिपं च धनेश्वरम् ॥ १२.२०६.३९ ॥
ପାପୀମାନଙ୍କର ଶାସକ ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖୁଥିବା ଏବଂ ନିଧିପତି ଧନେଶ୍ବରଙ୍କୁ ସର୍ବଭୂତାତ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.206.40
यादसामसृजन्नाथं वरुणं च जलेश्वरम् ।
वासवं सर्वदेवानामध्यक्षमकरोत्प्रभुः ॥ १२.२०६.४० ॥
ଜଳଚରମାନଙ୍କ ନାଥ ବରୁଣ ଏବଂ ଜଳେଶ୍ବରଙ୍କୁ ସେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପ୍ରଭୁ ବାସବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କଲେ।
12.206.41
यावद्यावदभूच्छ्रद्धा देहं धारयितुं नृणाम् ।
तावत्तावदजीवंस्ते नासीद्यमकृतं भयम् ॥ १२.२०६.४१ ॥
ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେହ ଧାରଣ କରିବାର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଯେତେଦିନ ଥିଲା, ସେତେଦିନ ସେମାନେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ; ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟ ସେମାନଙ୍କର ନଥିଲା।
12.206.42
न चैषां मैथुनो धर्मो बभूव भरतर्षभ ।
संकल्पादेव चैतेषां गर्भः समुपपद्यते ॥ १२.२०६.४२ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୈଥୁନ ଧର୍ମ ନଥିଲା; ସଂକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ଗର୍ଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା।
12.206.43
ततस्रेतायुगे काले संस्पर्शाज्जायते प्रजा ।
न ह्यभून्मैथुनो धर्मस्तेषामपि जनाधिप ॥ १२.२०६.४३ ॥
ତା'ପରେ ତ୍ରେତାଯୁଗ କାଳରେ ସ୍ପର୍ଶରୁ ପ୍ରଜା ଜନ୍ମୁଥିଲେ। ହେ ଜନାଧିପ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୈଥୁନ ଧର୍ମ ନ ଥିଲା।
12.206.44
द्वापरे मैथुनो धर्मः प्रजानामभवन्नृप ।
तथा कलियुगे राजन्द्वन्द्वमापेदिरे जनाः ॥ १२.२०६.४४ ॥
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ହେ ନୃପ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କଠାରେ ମୈଥୁନ ଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେହିପରି ହେ ରାଜନ, କଳିଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ପାଇଲେ।
12.206.45
एष भूतपतिस्तात स्वध्यक्षश्च तथोच्यते ।
निरपेक्षांश्च कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १२.२०६.४५ ॥
ଏ ଭୂତପତି, ହେ ତାତ; ନିଜର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କୁହାଯାଏ। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ନିରପେକ୍ଷମାନଙ୍କ କଥା ମୁଁ କହିବି; ତାହା ଶୁଣ।
12.206.46
दक्षिणापथजन्मानः सर्वे करभृतस्तव ।
आन्ध्राः पुलिन्दाः शवराश्चूचुपा मद्रकैः सह ॥ १२.२०६.४६ ॥
ଦକ୍ଷିଣାପଥରେ ଜନ୍ମିତ ସମସ୍ତେ ତୁମର କର ଦେଉଥିବା ଲୋକ: ଆନ୍ଧ୍ର, ପୁଲିନ୍ଦ, ଶବର, ମଦ୍ରକମାନଙ୍କ ସହ ଚୂଚୁପ।
12.206.47
उत्तरापथजन्मानः कीर्तयिष्यामि तानपि ।
ये तु काम्भोजगान्धाराः किराता बर्वरैः सह ॥ १२.२०६.४७ ॥
ଉତ୍ତରାପଥରେ ଜନ୍ମିତ ଲୋକଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବି: କାମ୍ବୋଜ, ଗାନ୍ଧାର, କିରାତ, ବର୍ବରମାନଙ୍କ ସହ।
12.206.48
एते पापकृतस्तात चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
बकश्वपाकगृध्राणां सधर्माणो नराधिप ॥ १२.२०६.४८ ॥
ଏହି ପାପକର୍ମୀମାନେ, ହେ ତାତ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ହେ ନରାଧିପ, ସେମାନେ ବକ, ଶ୍ୱପାକ ଓ ଗଧୁଆଙ୍କ ସମଧର୍ମୀ।
12.206.49
नैते कृतयुगे तात चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
त्रेताप्रभुति वर्धन्ते ते जना भरतर्षभ ॥ १२.२०६.४९ ॥
ହେ ତାତ, ଏମାନେ କୃତଯୁଗରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କରୁନଥିଲେ; ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ସେହି ଲୋକମାନେ ତ୍ରେତାଠାରୁ ବଢ଼ିଲେ।
12.206.50
ततस्तस्मिन्महाघोरे संन्ध्याकाले युगान्तिके ।
राजानः समसज्जन्त समासाद्येतरेतम् ॥ १२.२०६.५० ॥
ତା'ପରେ ସେହି ମହାଭୟଙ୍କର, ଯୁଗାନ୍ତର ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ ରାଜାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସାମ୍ନା କରି ସଂଘର୍ଷ କଲେ।
12.206.51
ऐन्द्रं रूपं समास्थाय ह्यसुरेभ्यो चरन्महीम् ।
स एव भगवान्देवो वेदित्वं च गता मही ॥ १२.२०६.५१ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଅସୁରମାନଙ୍କଠାରୁ ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କଲେ; ସେହି ଭଗବାନ ହିଁ ଦେବ; ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ଆସିଲା।
12.206.52
एवंभूते सृष्टिर्नारसिंहादयः क्रमात् ।
प्रादुर्भावाः स्मृता विष्णोर्जगतीरक्षणाय वै ॥ १२.२०६.५२ ॥
ଏହିପରି ନରସିଂହ ଆଦି କ୍ରମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ସ୍ମରିତ ହୁଏ; ଜଗତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ହିଁ।
12.206.53
एष कृष्णो महायोगी तत्तत्कार्यानुरूपणम् ।
हिरण्यकशिपुं दैत्यं हिरण्याक्षं तथैव च ॥ १२.२०६.५३ ॥
ଏହି ମହାଯୋଗୀ କୃଷ୍ଣ, ସେହି ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁରୂପ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
12.206.54
रावणं च महादैत्यं हत्वासौ पुरुषोत्तमः ।
भूमेर्दुःखोपनाशार्थं ब्रह्मशक्रादिभिः स्तुतः ॥ १२.२०६.५४ ॥
ମହାଦୈତ୍ୟ ରାବଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରି, ସେହି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ପୃଥିବୀର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହେଲେ।
12.206.55
आत्मनोऽङ्गान्महातेजा उद्वबर्ह जनार्दनः ।
सितकृष्णौ महाराज केशौ हरिरुदारधीः ॥ १२.२०६.५५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ମହାତେଜା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜ ଅଙ୍ଗରୁ ଧଳା ଓ କଳା ଦୁଇଟି କେଶ ଉପାଡ଼ିଲେ; ସେ ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ହରି।
12.206.56
वसुदेवस्य देवक्यामेष जात इहोत्तमः ।
देहवानिह विश्वात्मा संबन्धी ते जनार्दनः ॥ १२.२०६.५६ ॥
ବସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବକୀଙ୍କଠାରେ ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଏଠାରେ ଜନ୍ମିଲେ; ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏଠାରେ ଦେହଧାରୀ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀ।
12.206.57
आविर्वभूव योगीन्द्रो मनोतीतो जगत्पतिः ।
अचिन्त्यः पुरुषव्याघ्र नैव केवलमानुषः ॥ १२.२०६.५७ ॥
ଯୋଗେଶ୍ବର, ମନର ଅତୀତ, ଜଗତ୍ପତି ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, କେବଳ ମାନବ ନୁହଁନ୍ତି।
12.206.58
अव्यक्तादिविशेषान्तं परिमाणार्थसंयुतम् ।
क्रीडा हरेरिदं सर्वं क्षरमित्येव धार्यताम् ॥ १२.२०६.५८ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପରିମାଣ ଓ ପ୍ରୟୋଜନ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଏହି ସବୁ ହରିଙ୍କ କ୍ରୀଡ଼ା; ଏହାକୁ କ୍ଷର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
12.206.59
अक्षरं तत्परं नित्यं वैरूप्यं जगतो हरेः ।
तद्विद्धि रूपमतुलममृतत्वं भवज्जितम् ॥ १२.२०६.५९ ॥
ସେହି ଅକ୍ଷର, ପରମ, ନିତ୍ୟ; ଜଗତର ବୈରୂପ୍ୟ ହରିଙ୍କର; ତାହାକୁ ଅତୁଳ ରୂପ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଥିବା ଅମୃତତ୍ୱ ବୋଲି ଜାଣ।
12.206.60
तदेव कृष्णो दाशार्हः श्रीमाञ्श्रीवत्सलक्षणः ।
न भूतसृष्टिसंस्थानं देहोऽस्य परमात्मनः ॥ १२.२०६.६० ॥
ସେହି ଦାଶାର୍ହ କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ରୀମାନ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ; ଏହି ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଦେହ ଭୂତସୃଷ୍ଟିର ସଂସ୍ଥାନ ନୁହେଁ।
12.206.61
देहवानिह यो विष्णुरसौ मायामयो हरिः ।
आत्मनो लोकरक्षार्थं ध्याहि नित्यं सनातनम् ॥ १२.२०६.६१ ॥
ଏଠାରେ ଦେହଧାରୀ ଯେ ବିଷ୍ଣୁ, ସେ ମାୟାମୟ ହରି। ଲୋକରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେଇ ସନାତନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଧ୍ୟାନ କର।
12.206.62
अङ्गानि चतुरे वेदा मीमांसा न्यायविस्तरः ।
इतिहासपुराणानि धर्माः स्वायंभुवादयः ॥ १२.२०६.६२ ॥
ଚାରି ବେଦ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ, ମୀମାଂସା, ନ୍ୟାୟର ବିସ୍ତାର, ଇତିହାସ-ପୁରାଣ ଏବଂ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଆଦି ଧର୍ମ।
12.206.63
य एनं प्रतिवर्तन्ते वेदान्तानि च सर्वशः ।
भक्तिहीना न तैर्यान्ति नित्यमेनं कथंचन ॥ १२.२०६.६३ ॥
ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଫେରନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଥା ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତିହୀନ, ସେମାନେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ନାହିଁ।
12.206.64
सर्वभूतेषु भूतात्मा तत्तद्बुद्धिं समास्थितः ।
तस्माद्बुद्धस्त्वमेवैनं ध्याहि नित्यमतन्द्रितः ॥ १२.२०६.६४ ॥
ସବୁ ପ୍ରାଣୀରେ ଭୂତାତ୍ମା ରୂପେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେ ହିଁ। ଅତଏବ ସଚେତନ ହୋଇ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଅଳସତା ବିନା ଧ୍ୟାନ କର।
12.206.65
एवमेष कुरुश्रेष्ठ प्रादुर्भावो महात्मनः ।
एवं देवर्षिराचष्ट नारदः सर्वलोकदृक् ॥ १२.२०६.६५ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଏହି ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ଏପରି। ସର୍ବଲୋକଦର୍ଶୀ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ଏହିପରି କହିଥିଲେ।
12.206.66
नारदोऽप्यथ कृष्णस्य परं मेने नराधिप ।
शाश्वतत्वं महाबाहो यथावद्भरतर्षभ ॥ १२.२०६.६६ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ନାରଦ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପରମ ବୋଲି ମାନିଲେ। ହେ ମହାବାହୋ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ତାଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତତ୍ୱକୁ ଯଥାବତ୍ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
12.206.67
एवमेव महाबाहुः केशवः सत्यविक्रमः ।
अचिन्त्यः पुण्डरीकाक्षो नैष केवलमानुषः ॥ १२.२०६.६७ ॥
ସେହିପରି ମହାବାହୁ କେଶବ, ଯାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସତ୍ୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ପଦ୍ମନୟନ; ସେ କେବଳ ମନୁଷ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
12.206.68
एवंविधोऽसौ पुरुषः को वैनं वेत्ति सर्वदा ।
एतत्ते कथितं राजन्भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १२.२०६.६८ ॥
ଏପରି ସେହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ କିଏ ସର୍ବଦା ଜାଣିପାରେ? ହେ ରାଜନ, ଏହା ତୁମକୁ କହିଲି; ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର?