Mahābhārata · Adhyāya 12.206
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.206.1
पितामह महाप्राज्ञ पुण्डरीकाक्षमच्युतम् ।
कर्तारमकृतं विष्णुं भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ १२.२०६.१ ॥
Kakek, yang maha bijaksana, bermata teratai, Yang Tak Lapuk, Viṣṇu, pencipta yang tidak diciptakan, asal dan akhir segala makhluk.
12.206.2
नारायणं हृषीकेशं गोविन्दमपराजितम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छामि केशवम् ॥ १२.२०६.२ ॥
Nārāyaṇa, Hṛṣīkeśa, Govinda, Keśava yang tak terkalahkan — aku ingin mendengarnya sebenarnya, wahai yang terbaik di antara Bharata.
12.206.3
श्रुतोऽयमर्थो रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः ।
नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ १२.२०६.३ ॥
Hal ini telah kudengar sebagaimana diceritakan oleh Rāma putra Jamadagni, resi dewa Nārada, dan Kṛṣṇa Dvaipāyana.
12.206.4
असितो देवलस्तात वाल्मीकिश्च महातपाः ।
मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयन्त्यद्भुतं महत् ॥ १२.२०६.४ ॥
Anakku, Asita, Devala, pertapa agung Vālmīki, dan Mārkaṇḍeya berbicara tentang Govinda sebagai hal yang agung dan menakjubkan.
12.206.5
केशवस्य मया राजन्न शक्या वर्णितुं गुणाः ।
ईदृशोऽसौ हृषीकेशो वासुदेवः परात्परः ॥ १२.२०६.५ ॥
Wahai raja, aku tak mampu menguraikan sifat-sifat Keśava. Demikianlah Hṛṣīkeśa Vāsudeva itu, yang lebih tinggi dari yang tertinggi.
12.206.6
केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्वरः प्रभुः ।
पुरुषः सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभुः ॥ १२.२०६.६ ॥
Wahai yang terbaik di antara Bharata, Keśava adalah Tuhan yang diberkati, penguasa, junjungan, Puruṣa; banyak diceritakan bahwa dialah segalanya, yang meliputi segala sesuatu.
12.206.7
किंतु यानि विदुर्लोके ब्राह्मणाः शार्ङ्गधन्वनि ।
महात्मनि महाबाहो शृणु तानि युधिष्ठिर ॥ १२.२०६.७ ॥
Tetapi dengarkanlah, wahai Yudhiṣṭhira berlengan perkasa, apa yang diketahui para brahmana di dunia tentang Dia yang berjiwa agung, pemanggul busur Śārṅga.
12.206.8
यानि चाहुर्मनुष्येन्द्र ये पुराणविदो जनाः ।
श्रुत्वा सर्वाणि गोविन्दो कीर्तयिष्यामि तान्यहम् ॥ १२.२०६.८ ॥
Wahai penguasa manusia, setelah mendengar semua yang dikatakan para ahli Purāṇa, aku akan menceritakan hal-hal itu tentang Govinda.
12.206.9
महाभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः ।
वायुर्ज्योतिस्तथा चापः खं च गां चान्वकल्पयत् ॥ १२.२०६.९ ॥
Jiwa segala makhluk, Puruṣottama yang berjiwa agung, menata unsur-unsur besar: udara, api, air, angkasa, dan bumi.
12.206.10
स सृष्ट्वा पृथिवीं चैव सर्वभूतेश्वरः प्रभुः ।
अप्स्वेव शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः ॥ १२.२०६.१० ॥
Setelah menciptakan bumi, Tuhan penguasa segala makhluk, Puruṣottama yang berjiwa agung, membuat pembaringan-Nya di dalam air itu sendiri.
12.206.11
सर्वतेजोमयस्तस्मिञ्शयानः शयने शुभे ।
सोऽग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमचिन्तयत् ॥ १२.२०६.११ ॥
Sepenuhnya terbuat dari cahaya, berbaring di atas pembaringan yang membawa keberuntungan itu, Ia merenungkan Saṃkarṣaṇa, kakak sulung segala makhluk.
12.206.12
आश्रयं सर्वभूतानां मनसेतीह शुश्रुम् ।
स धारयति भूतानि उभे भूतभविष्यती ॥ १२.२०६.१२ ॥
Di sini kami mendengar bahwa dengan pikiran-Nya Ia adalah tempat bernaung segala makhluk; Ia menopang baik yang telah terjadi maupun yang akan terjadi.
12.206.13
प्रद्युम्नमसृजत्तस्मात्सर्वतेजः प्रकाशकम् ।
अनिरुद्धस्ततो जज्ञे सर्वशक्तिर्महाद्युतिः ॥ १२.२०६.१३ ॥
Dari-Nya Dia menciptakan Pradyumna, yang menerangi segala cahaya; kemudian lahirlah Aniruddha, yang Mahakuasa dan bercahaya agung.
12.206.14
अप्सु व्योमगतः श्रीमान्योगनिद्रामुपेयिवान् ।
तस्मात्संजज्ञिरे देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः।
लयस्थित्यन्तकर्माणस्रयस्ते सुमहौजसः ॥ १२.२०६.१४ ॥
Yang Mulia itu, yang berdiam di air dan di langit, memasuki tidur yoga; dari-Nya lahirlah para dewa Brahmā, Viṣṇu, dan Maheśvara, yang tugasnya penciptaan, pemeliharaan, dan peleburan—ketiganya amat perkasa.
12.206.15
ततस्तस्मिन्महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि ।
भास्करप्रतिमं दिव्यं नाभ्यां पद्ममजायत ॥ १२.२०६.१५ ॥
Kemudian ketika Yang Berlengan Besar dan Berjiwa Agung itu muncul, dari pusar-Nya tumbuh teratai ilahi, bagaikan matahari.
12.206.16
स तत्र भगवान्देवः पुष्करे भ्राजयन्दिशः ।
ब्रह्मा समभवत्तात सर्वभूतपितामहः ॥ १२.२०६.१६ ॥
Di sana, di atas teratai itu, Dewa yang Mulia, menerangi segala penjuru, menjelma sebagai Brahmā, kakek segala makhluk, wahai anakku.
12.206.17
तस्मिन्नपि महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि ।
तमसः पूर्वजो जज्ञे मधुर्नाम महासुरः ॥ १२.२०६.१७ ॥
Dan ketika Yang Berlengan Besar dan Berjiwa Agung itu pun muncul, lahirlah dari Tamas putra sulung, asura agung bernama Madhu.
12.206.18
तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम् ।
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः ॥ १२.२०६.१८ ॥
Makhluk yang bengis perbuatannya dan bengis pikirannya itu, Madhu, dibunuh oleh Sang Puruṣottama demi memperkuat Brahmā.
12.206.19
तस्य तात वधात्सर्वे देवदानवमानवाः ।
मधुसूदनमित्याहुर्ऋषभं सर्वसात्वताम् ॥ १२.२०६.१९ ॥
Wahai anakku, karena kematiannya, para dewa, daitya dan manusia semua menyebutnya Madhusūdana, banteng di antara seluruh Sātvata.
12.206.20
ब्रह्माऽनुससृजे पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान् ।
मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् ॥ १२.२०६.२० ॥
Brahmā menciptakan putra-putra dari pikirannya secara berurutan, dengan Dakṣa sebagai yang ketujuh: Marīci, Atri, Aṅgiras, Pulastya, Pulaha dan Kratu.
12.206.21
मरीचिः कश्यपं तात पुत्रमग्रजमग्रजः ।
मानसं जनयामास तैजसं ब्रह्मवित्तमम् ॥ १२.२०६.२१ ॥
Wahai anakku, Marīci melahirkan Kaśyapa, putra sulungnya, yang lahir dari pikiran, bersinar, dan paling mahir dalam Brahman.
12.206.22
अङ्गुष्ठात्ससृजे ब्रह्मा मरीचेरपि पूर्वजम् ।
सोऽभवद्भरतश्रेष्ठ दक्षो नाम प्रजापतिः ॥ १२.२०६.२२ ॥
Brahmā menciptakan dari ibu jarinya seseorang yang lebih tua daripada Marīci. Wahai yang terbaik di antara Bharata, ia menjadi penguasa makhluk bernama Dakṣa.
12.206.23
तस्य पूर्वमजायन्त दश तिस्रश्च भारत ।
प्रजापतेर्दुहितरस्तासां ज्येष्ठाऽभवद्दितिः ॥ १२.२०६.२३ ॥
Wahai Bharata, sebelum dirinya lahir sepuluh dan tiga putri penguasa makhluk; yang tertua di antara mereka adalah Diti.
12.206.24
सर्वधर्मविशेषज्ञः पुण्यकीर्तिर्महायशाः ।
मारीचः कश्यपस्तात सर्वासामभवत्पतिः ॥ १२.२०६.२४ ॥
Wahai anakku, Kaśyapa putra Marīci, yang mengetahui sifat khusus segala dharma, bermasyhur karena kebajikan dan sangat termasyhur, menjadi suami mereka semua.
12.206.25
उत्पाद्य तु महाभागस्तासामवरजा दश ।
ददौ धर्माय धर्मज्ञो दक्ष एव प्रजापतिः ॥ १२.२०६.२५ ॥
Sang Mahābhāgya melahirkan sepuluh yang termuda di antara mereka, dan Dakṣa, penguasa makhluk yang mengetahui dharma, memberikannya kepada Dharma.
12.206.26
धर्मस्य वसवः पुत्रा रुद्राश्चामिततेजसः ।
विश्वेदेवाश्च साध्याश्च मरुत्वन्तश्च भारत ॥ १२.२०६.२६ ॥
Putra-putra Dharma adalah para Vasu, Rudra yang bercahaya tak terbatas, Viśvedeva, Sādhya, dan Marut, wahai Bhārata.
12.206.27
अपराश्च यवीयस्यस्ताभ्योऽन्याः सप्तविंशतिः ।
सोमस्तासां महाभागः सर्वासामभवत्पतिः ॥ १२.२०६.२७ ॥
Dan dua puluh tujuh lainnya, yang lebih muda lagi, Soma yang mahābhāgya menjadi suami bagi mereka semua.
12.206.28
इतरास्तु व्यजायन्त गन्धवोस्तुरगान्द्विजान् ।
गाश्च किंपुरुषान्मत्स्यानुद्भिज्जांश्च वनस्पतीन् ॥ १२.२०६.२८ ॥
Dari yang lain lahirlah para Gandharva, kuda, burung, sapi, Kiṃpuruṣa, ikan, serta pepohonan dan tumbuhan yang tumbuh dari bumi.
12.206.29
आदित्यानदितिर्जज्ञे देवश्रेष्ठान्महाबलान् ।
तेषां विष्णुर्वामनोऽभूद्गोविन्दश्चाभवत्प्रभुः ॥ १२.२०६.२९ ॥
Aditi melahirkan para Āditya, yang terkuat di antara para dewa; di antara mereka Viṣṇu menjadi Vāmana, dan Govinda sang penguasa pun menjadi.
12.206.30
तस्य विक्रमणाच्चापि देवानां श्रीर्व्यवर्धत ।
दानवाश्च पराभूता दैतेयाश्चासुरी प्रजा ॥ १२.२०६.३० ॥
Dengan langkahnya kemuliaan para dewa bertambah, dan para Dānava dikalahkan, begitu pula para Daitya serta bangsa asura.
12.206.31
विप्रचित्तिप्रधानांश्च दानवानसृजद्दनुः ।
दितिस्तु सर्वानसुरान्महासत्वानजीजनत् ॥ १२.२०६.३१ ॥
Danu melahirkan para Dānava yang dipimpin Vipracitti, dan Diti melahirkan semua Asura yang bernatur perkasa.
12.206.32
ततः ससर्ज भगवान्मृत्युं लोकभयंकरम् ।
हर्तारं सर्व भूतानां ससर्ज च जनार्दनः ॥ १२.२०६.३२ ॥
Kemudian Yang Mahaagung Janārdana menciptakan Kematian, teror bagi dunia, sang perampas segala makhluk.
12.206.33
अहोरात्रं च कालं च यथर्तु मधुसूदनः ।
पूर्वाह्णं चापराह्णं च सर्वमेवान्वकल्पयत् ॥ १२.२०६.३३ ॥
Madhusūdana menata dengan semestinya siang dan malam, waktu menurut musim, pagi dan sore, semuanya.
12.206.34
लब्ध्वापः सोऽसृजन्मेघांस्तथा स्थावरजङ्गमान् ।
पृथिवीं सोऽसृजद्विश्वां सहीतां भूरितेजसा ॥ १२.२०६.३४ ॥
Setelah memperoleh air, Ia menciptakan awan serta makhluk yang diam dan yang bergerak; dan dengan cahaya-Nya yang agung Ia menciptakan seluruh bumi dan menopangnya.
12.206.35
ततः कृष्णो महाभागः पुनरेव युधिष्ठिर ।
ब्राह्मणानां शतं श्रेष्ठं मुखादेवासृजत्प्रभुः ॥ १२.२०६.३५ ॥
Kemudian, wahai Yudhiṣṭhira, Kṛṣṇa yang amat diberkahi, Sang Tuhan, menciptakan dari mulut-Nya seratus brahmana terbaik.
12.206.36
बाहुभ्यां क्षत्रियशतं वैश्यानामूरुतः शतम् ।
पद्भ्यां शूत्रशतं चैव कशेवो भरतर्षभ ॥ १२.२०६.३६ ॥
Dari lengan seratus kṣatriya, dari paha seratus vaiśya, dan dari kaki seratus śūdra; wahai banteng keturunan Bharata.
12.206.37
स एवं चतुरो वर्णान्समुत्पाद्य महातपाः ।
अध्यक्षं सर्व भूतानां धातारमकरोत्स्वयम् ॥ १२.२०६.३७ ॥
Setelah menciptakan keempat varṇa demikian, yang bertapa agung itu menjadikan dirinya sendiri pengawas dan pencipta seluruh makhluk.
12.206.38
वेदविद्याविधातारं ब्रह्माणमतितद्युतिम् ।
भूतमातृगणाध्यक्षं विरूपाक्षं च सोऽसृजत् ॥ १२.२०६.३८ ॥
Ia juga menciptakan Brahmā, penegak pengetahuan Veda yang sangat bercahaya, dan Virūpākṣa, pengawas pasukan ibu-ibu makhluk.
12.206.39
शासितारं च पापानां पितृणां समवर्तिनम् ।
असृजत्सर्वभूतात्मा निधिपं च धनेश्वरम् ॥ १२.२०६.३९ ॥
Jiwa segala makhluk menciptakan penguasa para pendosa, yang adil di antara para leluhur, dan Dhaneśvara, penguasa harta dan kekayaan.
12.206.40
यादसामसृजन्नाथं वरुणं च जलेश्वरम् ।
वासवं सर्वदेवानामध्यक्षमकरोत्प्रभुः ॥ १२.२०६.४० ॥
Ia menciptakan Varuṇa, penguasa makhluk air, dan penguasa perairan; dan Sang Prabhu menjadikan Vāsava pengawas semua dewa.
12.206.41
यावद्यावदभूच्छ्रद्धा देहं धारयितुं नृणाम् ।
तावत्तावदजीवंस्ते नासीद्यमकृतं भयम् ॥ १२.२०६.४१ ॥
Selama manusia memiliki keyakinan untuk memelihara tubuh, selama itu pula mereka hidup, dan tidak ada ketakutan yang disebabkan oleh Yama.
12.206.42
न चैषां मैथुनो धर्मो बभूव भरतर्षभ ।
संकल्पादेव चैतेषां गर्भः समुपपद्यते ॥ १२.२०६.४२ ॥
Mereka juga tidak memiliki dharma persetubuhan, wahai banteng keturunan Bharata; pada mereka janin timbul semata-mata dari kehendak.
12.206.43
ततस्रेतायुगे काले संस्पर्शाज्जायते प्रजा ।
न ह्यभून्मैथुनो धर्मस्तेषामपि जनाधिप ॥ १२.२०६.४३ ॥
Kemudian, pada zaman Tretā, keturunan lahir melalui sentuhan. Sesungguhnya, wahai raja manusia, bagi mereka pun tidak ada dharma persetubuhan.
12.206.44
द्वापरे मैथुनो धर्मः प्रजानामभवन्नृप ।
तथा कलियुगे राजन्द्वन्द्वमापेदिरे जनाः ॥ १२.२०६.४४ ॥
Pada zaman Dvāpara, wahai raja, dharma persetubuhan muncul di antara makhluk. Demikian pula, wahai raja, pada zaman Kali manusia jatuh ke dalam dualitas.
12.206.45
एष भूतपतिस्तात स्वध्यक्षश्च तथोच्यते ।
निरपेक्षांश्च कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १२.२०६.४५ ॥
Ini adalah penguasa makhluk, anakku, dan demikian pula disebut sebagai pengawas dirinya sendiri. Wahai putra Kuntī, aku akan menyebutkan orang-orang yang tak terikat; dengarkanlah.
12.206.46
दक्षिणापथजन्मानः सर्वे करभृतस्तव ।
आन्ध्राः पुलिन्दाः शवराश्चूचुपा मद्रकैः सह ॥ १२.२०६.४६ ॥
Semua yang lahir di wilayah selatan adalah pembayar upeti kepadamu: orang Āndhra, Pulinda, Śavara, dan Cūcupa bersama orang Madraka.
12.206.47
उत्तरापथजन्मानः कीर्तयिष्यामि तानपि ।
ये तु काम्भोजगान्धाराः किराता बर्वरैः सह ॥ १२.२०६.४७ ॥
Aku juga akan menyebutkan mereka yang lahir di wilayah utara: orang Kāmboja dan Gāndhāra, orang Kirāta bersama orang Barbara.
12.206.48
एते पापकृतस्तात चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
बकश्वपाकगृध्राणां सधर्माणो नराधिप ॥ १२.२०६.४८ ॥
Para pelaku kejahatan ini, anakku, mengembara di bumi ini, wahai raja manusia, mereka berbagi sifat dengan bangau, pemasak anjing, dan burung nasar.
12.206.49
नैते कृतयुगे तात चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
त्रेताप्रभुति वर्धन्ते ते जना भरतर्षभ ॥ १२.२०६.४९ ॥
Anakku, mereka tidak berkeliaran di bumi ini pada zaman Kṛta; sejak zaman Tretā orang-orang itu bertambah, wahai banteng keturunan Bharata.
12.206.50
ततस्तस्मिन्महाघोरे संन्ध्याकाले युगान्तिके ।
राजानः समसज्जन्त समासाद्येतरेतम् ॥ १२.२०६.५० ॥
Kemudian, pada senja yang sangat mengerikan di akhir zaman itu, para raja saling bertemu dan berbenturan.
12.206.51
ऐन्द्रं रूपं समास्थाय ह्यसुरेभ्यो चरन्महीम् ।
स एव भगवान्देवो वेदित्वं च गता मही ॥ १२.२०६.५१ ॥
Dengan mengambil wujud Indra, ia mengembara di bumi menjauhi para asura; dialah Tuhan yang mulia itu, dan bumi pun mengenalnya.
12.206.52
एवंभूते सृष्टिर्नारसिंहादयः क्रमात् ।
प्रादुर्भावाः स्मृता विष्णोर्जगतीरक्षणाय वै ॥ १२.२०६.५२ ॥
Demikianlah, Narasiṃha dan yang lainnya diingat secara berurutan sebagai penjelmaan Viṣṇu, tentu untuk perlindungan dunia.
12.206.53
एष कृष्णो महायोगी तत्तत्कार्यानुरूपणम् ।
हिरण्यकशिपुं दैत्यं हिरण्याक्षं तथैव च ॥ १२.२०६.५३ ॥
Yogin agung Kṛṣṇa ini mengambil wujud yang sesuai dengan setiap tugas; demikian pula daitya Hiraṇyakaśipu dan Hiraṇyākṣa.
12.206.54
रावणं च महादैत्यं हत्वासौ पुरुषोत्तमः ।
भूमेर्दुःखोपनाशार्थं ब्रह्मशक्रादिभिः स्तुतः ॥ १२.२०६.५४ ॥
Setelah membunuh pula daitya agung Rāvaṇa, Dia, yang terbaik di antara manusia, untuk menghilangkan penderitaan bumi, dipuji oleh Brahmā, Indra dan yang lainnya.
12.206.55
आत्मनोऽङ्गान्महातेजा उद्वबर्ह जनार्दनः ।
सितकृष्णौ महाराज केशौ हरिरुदारधीः ॥ १२.२०६.५५ ॥
Dari anggota tubuhnya sendiri, Janārdana yang bercahaya agung mencabut dua helai rambut, satu putih dan satu hitam, wahai raja agung; dia adalah Hari yang berpikiran luhur.
12.206.56
वसुदेवस्य देवक्यामेष जात इहोत्तमः ।
देहवानिह विश्वात्मा संबन्धी ते जनार्दनः ॥ १२.२०६.५६ ॥
Di sini, dari Vasudeva dan Devakī, lahirlah Yang Tertinggi ini; Janārdana, jiwa alam semesta, yang menjelma di sini, adalah kerabatmu.
12.206.57
आविर्वभूव योगीन्द्रो मनोतीतो जगत्पतिः ।
अचिन्त्यः पुरुषव्याघ्र नैव केवलमानुषः ॥ १२.२०६.५७ ॥
Penguasa para yogi, melampaui pikiran, penguasa dunia, muncul; wahai harimau di antara manusia, dia tak terpikirkan, bukan sekadar manusia biasa.
12.206.58
अव्यक्तादिविशेषान्तं परिमाणार्थसंयुतम् ।
क्रीडा हरेरिदं सर्वं क्षरमित्येव धार्यताम् ॥ १२.२०६.५८ ॥
Segala sesuatu dari yang tak-terwujud hingga yang khusus, terikat pada ukuran dan tujuan, adalah permainan Hari; hendaknya dipahami sebagai yang fana.
12.206.59
अक्षरं तत्परं नित्यं वैरूप्यं जगतो हरेः ।
तद्विद्धि रूपमतुलममृतत्वं भवज्जितम् ॥ १२.२०६.५९ ॥
Itu yang tak-musnah, tertinggi, abadi — keberagaman dunia adalah milik Hari; ketahuilah itu sebagai wujud-Nya yang tiada banding, keabadian yang engkau raih.
12.206.60
तदेव कृष्णो दाशार्हः श्रीमाञ्श्रीवत्सलक्षणः ।
न भूतसृष्टिसंस्थानं देहोऽस्य परमात्मनः ॥ १२.२०६.६० ॥
Itulah Kṛṣṇa dari keturunan Dāśārha, yang mulia dan bertanda Śrīvatsa; tubuh Sang Jiwa Tertinggi ini bukanlah tatanan penciptaan makhluk.
12.206.61
देहवानिह यो विष्णुरसौ मायामयो हरिः ।
आत्मनो लोकरक्षार्थं ध्याहि नित्यं सनातनम् ॥ १२.२०६.६१ ॥
Viṣṇu yang berwujud di sini adalah Hari yang terbuat dari māyā. Demi melindungi dunia, renungkanlah selalu Dia Yang Abadi itu.
12.206.62
अङ्गानि चतुरे वेदा मीमांसा न्यायविस्तरः ।
इतिहासपुराणानि धर्माः स्वायंभुवादयः ॥ १२.२०६.६२ ॥
Keempat Veda beserta cabang-cabangnya, Mīmāṃsā, uraian luas Nyāya, Itihāsa dan Purāṇa, serta dharma-dharma yang dimulai dari Svāyambhuva.
12.206.63
य एनं प्रतिवर्तन्ते वेदान्तानि च सर्वशः ।
भक्तिहीना न तैर्यान्ति नित्यमेनं कथंचन ॥ १२.२०६.६३ ॥
Mereka yang berpaling kepada-Nya dan berusaha sepenuhnya melalui teks-teks Vedānta, namun tanpa bhakti, tidak pernah sampai kepada-Nya dengan cara apa pun.
12.206.64
सर्वभूतेषु भूतात्मा तत्तद्बुद्धिं समास्थितः ।
तस्माद्बुद्धस्त्वमेवैनं ध्याहि नित्यमतन्द्रितः ॥ १२.२०६.६४ ॥
Dialah jiwa para makhluk, yang berdiam dalam budi setiap makhluk. Maka, dengan sadar, renungkanlah Dia terus-menerus tanpa lelah.
12.206.65
एवमेष कुरुश्रेष्ठ प्रादुर्भावो महात्मनः ।
एवं देवर्षिराचष्ट नारदः सर्वलोकदृक् ॥ १२.२०६.६५ ॥
Demikianlah, wahai yang terbaik di antara Kuru, manifestasi jiwa agung ini. Demikian pula dinyatakan oleh resi ilahi Nārada, penglihat segala dunia.
12.206.66
नारदोऽप्यथ कृष्णस्य परं मेने नराधिप ।
शाश्वतत्वं महाबाहो यथावद्भरतर्षभ ॥ १२.२०६.६६ ॥
Nārada pun kemudian menganggap Kṛṣṇa sebagai yang tertinggi. Wahai raja manusia, wahai yang berlengan perkasa, banteng keluarga Bharata, ia sungguh mengakui keabadian-Nya sebagaimana adanya.
12.206.67
एवमेव महाबाहुः केशवः सत्यविक्रमः ।
अचिन्त्यः पुण्डरीकाक्षो नैष केवलमानुषः ॥ १२.२०६.६७ ॥
Demikian pula Keśava yang berlengan perkasa, yang keberaniannya sejati, tak terpikirkan, bermata teratai, bukanlah manusia biasa semata.
12.206.68
एवंविधोऽसौ पुरुषः को वैनं वेत्ति सर्वदा ।
एतत्ते कथितं राजन्भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १२.२०६.६८ ॥
Siapakah yang selalu dapat mengenal manusia yang demikian itu? Wahai raja, hal ini telah kuceritakan kepadamu; apa lagi yang ingin kau dengar?