มหาภารตะ · อัธยายะ 12.206
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.206.1
पितामह महाप्राज्ञ पुण्डरीकाक्षमच्युतम् ।
कर्तारमकृतं विष्णुं भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ १२.२०६.१ ॥
ปิตามหะ ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ พระองค์มีดวงตาดุจดอกบัวขาว ทรงเป็นอัจยุตะผู้ไม่มีวันเสื่อมคลาย พระวิษณุผู้เป็นผู้สร้างที่ไม่มีผู้ใดสร้าง เป็นต้นกำเนิดและการดับสลายของสรรพสัตว์
12.206.2
नारायणं हृषीकेशं गोविन्दमपराजितम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छामि केशवम् ॥ १२.२०६.२ ॥
พระนารายณ์ หฤษีเกศ โควินทะ เกศวะผู้ไม่มีผู้ใดพิชิตได้ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังถึงพระองค์ตามความเป็นจริง โอ ผู้ประเสริฐสุดแห่งพงศ์ภรต
12.206.3
श्रुतोऽयमर्थो रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः ।
नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ १२.२०६.३ ॥
ข้าพเจ้าได้ฟังเรื่องนี้ตามที่พระรามบุตรแห่งชมทัคนี ตรัสเล่า ตามที่พระนารทฤๅษีผู้เป็นเทวฤๅษี และพระกฤษณไทปายนะ ตรัสไว้
12.206.4
असितो देवलस्तात वाल्मीकिश्च महातपाः ।
मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयन्त्यद्भुतं महत् ॥ १२.२०६.४ ॥
ลูกเอ๋ย อสิตะ เทวละ และฤๅษีวาลมีกิผู้มีตบะยิ่งใหญ่ รวมทั้งมารกัณเฑยะ ต่างกล่าวถึงพระโควินทะว่าเป็นเรื่องอัศจรรย์และยิ่งใหญ่
12.206.5
केशवस्य मया राजन्न शक्या वर्णितुं गुणाः ।
ईदृशोऽसौ हृषीकेशो वासुदेवः परात्परः ॥ १२.२०६.५ ॥
โอ ท้าวพระยา ข้าพเจ้าไม่อาจพรรณนาคุณของพระเกศวะได้ พระหฤษีเกศ พระวาสุเทพผู้สูงยิ่งกว่าสิ่งสูงทั้งปวงนั้น เป็นเช่นนี้
12.206.6
केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्वरः प्रभुः ।
पुरुषः सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभुः ॥ १२.२०६.६ ॥
โอ ผู้ประเสริฐสุดแห่งพงศ์ภรต พระเกศวะคือพระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภาค ผู้เป็นใหญ่ ผู้ปกครอง ผู้เป็นบุรุษ ได้ยินกล่าวกันหลายประการว่าพระองค์คือทุกสิ่ง ผู้แผ่ไพศาลไปทั่ว
12.206.7
किंतु यानि विदुर्लोके ब्राह्मणाः शार्ङ्गधन्वनि ।
महात्मनि महाबाहो शृणु तानि युधिष्ठिर ॥ १२.२०६.७ ॥
แต่จงฟังเถิด โอ ยุธิษฐิระผู้มีแขนทรงพลัง ถึงสิ่งที่พราหมณ์ทั้งหลายในโลกรู้เกี่ยวกับมหาตมะผู้ทรงธนูศารงคะ
12.206.8
यानि चाहुर्मनुष्येन्द्र ये पुराणविदो जनाः ।
श्रुत्वा सर्वाणि गोविन्दो कीर्तयिष्यामि तान्यहम् ॥ १२.२०६.८ ॥
โอ จอมคน ข้าพเจ้าจะเล่าสิ่งที่ผู้รู้ปุราณะกล่าวไว้ทั้งหมด และสิ่งที่ข้าพเจ้าได้ฟังเกี่ยวกับพระโควินทะนั้น
12.206.9
महाभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः ।
वायुर्ज्योतिस्तथा चापः खं च गां चान्वकल्पयत् ॥ १२.२०६.९ ॥
ปุรุโษตตมะ ผู้เป็นอาตมันของสรรพสัตว์ ผู้ยิ่งใหญ่ ได้จัดวางมหาภูตทั้งห้า คือ วายุ เตโช อาโป อากาศ และแผ่นดิน
12.206.10
स सृष्ट्वा पृथिवीं चैव सर्वभूतेश्वरः प्रभुः ।
अप्स्वेव शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः ॥ १२.२०६.१० ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงเป็นใหญ่เหนือสรรพสัตว์ ปุรุโษตตมะผู้ยิ่งใหญ่นั้น เมื่อสร้างแผ่นดินแล้ว ก็ทรงบรรทมบนผืนน้ำนั่นเอง
12.206.11
सर्वतेजोमयस्तस्मिञ्शयानः शयने शुभे ।
सोऽग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमचिन्तयत् ॥ १२.२०६.११ ॥
พระองค์ทรงประกอบด้วยรัศมีทั้งปวง ประทับบรรทมบนที่บรรทมอันเป็นมงคล ทรงระลึกถึงสังกรรษณะ พระเชษฐาของสรรพสัตว์
12.206.12
आश्रयं सर्वभूतानां मनसेतीह शुश्रुम् ।
स धारयति भूतानि उभे भूतभविष्यती ॥ १२.२०६.१२ ॥
ที่นี่เราได้ฟังมาว่า ด้วยพระทัยของพระองค์ พระองค์เป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ พระองค์ทรงค้ำจุนทั้งสิ่งที่เป็นมาแล้วและสิ่งที่จะเป็นต่อไป
12.206.13
प्रद्युम्नमसृजत्तस्मात्सर्वतेजः प्रकाशकम् ।
अनिरुद्धस्ततो जज्ञे सर्वशक्तिर्महाद्युतिः ॥ १२.२०६.१३ ॥
จากพระองค์ พระองค์ทรงสร้างประทุมนะ ผู้ส่องสว่างรัศมีทั้งปวง แล้วอนิรุทธก็เกิดขึ้น ผู้มีพละอำนาจทั้งปวงและมีความรุ่งโรจน์ยิ่งใหญ่
12.206.14
अप्सु व्योमगतः श्रीमान्योगनिद्रामुपेयिवान् ।
तस्मात्संजज्ञिरे देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः।
लयस्थित्यन्तकर्माणस्रयस्ते सुमहौजसः ॥ १२.२०६.१४ ॥
พระผู้ทรงสิริโฉมผู้ประทับอยู่ในน้ำและในท้องฟ้า เข้าสู่โยคนิทรา จากพระองค์เทพทั้งหลายได้บังเกิดขึ้น คือพระพรหม พระวิษณุ และพระมเหศวร ผู้มีกิจคือการสร้าง การค้ำจุน และการทำลาย ทั้งสามพระองค์นั้นมีพลานุภาพยิ่งใหญ่
12.206.15
ततस्तस्मिन्महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि ।
भास्करप्रतिमं दिव्यं नाभ्यां पद्ममजायत ॥ १२.२०६.१५ ॥
เมื่อพระมหาบาหุผู้ยิ่งใหญ่และมหาตมะนั้นปรากฏแล้ว ดอกบัวทิพย์ดุจดวงอาทิตย์ก็ผุดขึ้นจากพระนาภี
12.206.16
स तत्र भगवान्देवः पुष्करे भ्राजयन्दिशः ।
ब्रह्मा समभवत्तात सर्वभूतपितामहः ॥ १२.२०६.१६ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภาคองค์นั้น ประทับอยู่บนดอกบัวนั้น ส่องแสงสว่างไปทั่วทิศ ได้บังเกิดเป็นพระพรหม ปู่แห่งสรรพสัตว์ ลูกรัก
12.206.17
तस्मिन्नपि महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि ।
तमसः पूर्वजो जज्ञे मधुर्नाम महासुरः ॥ १२.२०६.१७ ॥
เมื่อพระมหาบาหุผู้ยิ่งใหญ่และมหาตมะนั้นปรากฏแล้วอีกครั้ง จากตมัสก็เกิดอสูรผู้ยิ่งใหญ่ชื่อมธุ ผู้เป็นบุตรคนแรก
12.206.18
तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम् ।
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः ॥ १२.२०६.१८ ॥
ปุรุโษตตมะทรงสังหารอสูรผู้ดุร้ายนั้น ผู้มีการกระทำดุร้ายและตั้งอยู่ในความคิดอันดุร้าย โดยทรงกระทำเพื่อเกื้อหนุนพระพรหม
12.206.19
तस्य तात वधात्सर्वे देवदानवमानवाः ।
मधुसूदनमित्याहुर्ऋषभं सर्वसात्वताम् ॥ १२.२०६.१९ ॥
ลูกรัก เพราะการสังหารอสูรนั้น เทพ ทานพ และมนุษย์ทั้งหลาย จึงเรียกพระองค์ว่ามธุสูทนะ ผู้เป็นวัวกระทิงแห่งสาตวตะทั้งปวง
12.206.20
ब्रह्माऽनुससृजे पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान् ।
मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् ॥ १२.२०६.२० ॥
พระพรหมได้สร้างบุตรจากใจของพระองค์ตามลำดับ โดยมีทักษะเป็นองค์ที่เจ็ด ได้แก่ มริจิ อัตริ อังคิรส ปุลัสตยะ ปุลหะ และกรตุ
12.206.21
मरीचिः कश्यपं तात पुत्रमग्रजमग्रजः ।
मानसं जनयामास तैजसं ब्रह्मवित्तमम् ॥ १२.२०६.२१ ॥
ลูกรัก มรีจิให้กำเนิดกัศยปผู้เป็นบุตรคนโตของตน เกิดจากใจ เปล่งรัศมี และเป็นผู้รอบรู้พรหมันยิ่งกว่าผู้ใด
12.206.22
अङ्गुष्ठात्ससृजे ब्रह्मा मरीचेरपि पूर्वजम् ।
सोऽभवद्भरतश्रेष्ठ दक्षो नाम प्रजापतिः ॥ १२.२०६.२२ ॥
พระพรหมบันดาลให้ทักษะเกิดจากนิ้วหัวแม่มือ ผู้มีอายุก่อนแม้มรีจิ ข้าแต่ผู้เลิศในพวกภรตะ ทักษะผู้นั้นได้เป็นประชาบดีนามว่าทักษะ
12.206.23
तस्य पूर्वमजायन्त दश तिस्रश्च भारत ।
प्रजापतेर्दुहितरस्तासां ज्येष्ठाऽभवद्दितिः ॥ १२.२०६.२३ ॥
ข้าแต่ภารตะ ก่อนทักษะ ได้เกิดบุตรีของประชาบดีเป็นจำนวนสิบสามคน ในจำนวนนั้น ทิติเป็นคนโต
12.206.24
सर्वधर्मविशेषज्ञः पुण्यकीर्तिर्महायशाः ।
मारीचः कश्यपस्तात सर्वासामभवत्पतिः ॥ १२.२०६.२४ ॥
ลูกรัก กัศยปบุตรของมรีจิ ผู้รู้ความพิเศษของธรรมทั้งปวง มีเกียรติคุณอันบริสุทธิ์และชื่อเสียงอันยิ่งใหญ่ ได้เป็นสามีของนางทั้งหมด
12.206.25
उत्पाद्य तु महाभागस्तासामवरजा दश ।
ददौ धर्माय धर्मज्ञो दक्ष एव प्रजापतिः ॥ १२.२०६.२५ ॥
ทักษะประชาบดี ผู้รู้ธรรม มีบุญบารมียิ่งใหญ่ ได้ให้กำเนิดบุตรีสิบคนที่เล็กที่สุดในจำนวนนั้น และยกให้แก่ธรรม
12.206.26
धर्मस्य वसवः पुत्रा रुद्राश्चामिततेजसः ।
विश्वेदेवाश्च साध्याश्च मरुत्वन्तश्च भारत ॥ १२.२०६.२६ ॥
บุตรของธรรมคือวสุทั้งหลาย และรุทรผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้ ข้าแต่ภารตะ ทั้งวิศเวเทวะ สาธยะ และมรุตวันต์
12.206.27
अपराश्च यवीयस्यस्ताभ्योऽन्याः सप्तविंशतिः ।
सोमस्तासां महाभागः सर्वासामभवत्पतिः ॥ १२.२०६.२७ ॥
อีกยี่สิบเจ็ดองค์ซึ่งเล็กยิ่งกว่าอีก ในบรรดานางทั้งหมดนั้น พระโสมผู้มีบุญยิ่งใหญ่ได้เป็นเจ้า
12.206.28
इतरास्तु व्यजायन्त गन्धवोस्तुरगान्द्विजान् ।
गाश्च किंपुरुषान्मत्स्यानुद्भिज्जांश्च वनस्पतीन् ॥ १२.२०६.२८ ॥
ส่วนที่เหลือได้กำเนิดเป็นคนธรรพ์ ม้า นก วัว กิมปุรุษ ปลา และต้นไม้พืชพรรณที่งอกจากดิน
12.206.29
आदित्यानदितिर्जज्ञे देवश्रेष्ठान्महाबलान् ।
तेषां विष्णुर्वामनोऽभूद्गोविन्दश्चाभवत्प्रभुः ॥ १२.२०६.२९ ॥
อทิติให้กำเนิดอาทิตย์ทั้งหลาย ผู้เป็นเทวดาสูงสุดและมีพลังมหาศาล ในจำนวนนั้น พระวิษณุได้เป็นวามนะ และพระโควินทะผู้เป็นเจ้าก็ได้เกิดขึ้นด้วย
12.206.30
तस्य विक्रमणाच्चापि देवानां श्रीर्व्यवर्धत ।
दानवाश्च पराभूता दैतेयाश्चासुरी प्रजा ॥ १२.२०६.३० ॥
ด้วยการก้าวย่างของพระองค์ สิริมงคลของเหล่าเทวดาก็เจริญขึ้น ส่วนทานพทั้งหลาย ไดตยะ และหมู่อสูรก็ถูกปราบลง
12.206.31
विप्रचित्तिप्रधानांश्च दानवानसृजद्दनुः ।
दितिस्तु सर्वानसुरान्महासत्वानजीजनत् ॥ १२.२०६.३१ ॥
ทนุให้กำเนิดทานพทั้งหลาย มีวิปรจิตติเป็นหัวหน้า ส่วนทิติให้กำเนิดอสูรทั้งหมดที่มีจิตใจกล้าแข็ง
12.206.32
ततः ससर्ज भगवान्मृत्युं लोकभयंकरम् ।
हर्तारं सर्व भूतानां ससर्ज च जनार्दनः ॥ १२.२०६.३२ ॥
แล้วพระผู้เป็นเจ้าได้บันดาลให้มฤตยูเกิดขึ้น ผู้น่าสะพรึงกลัวแก่โลกทั้งปวง และพระชนารทนะก็บันดาลให้ผู้ทำลายสรรพสัตว์เกิดขึ้น
12.206.33
अहोरात्रं च कालं च यथर्तु मधुसूदनः ।
पूर्वाह्णं चापराह्णं च सर्वमेवान्वकल्पयत् ॥ १२.२०६.३३ ॥
พระมธุสูทนะได้จัดวางกลางวันกลางคืนและกาลเวลาให้เป็นไปตามฤดูกาล ทั้งช่วงเช้าและช่วงบ่าย ทุกสิ่งทุกอย่างพระองค์ได้จัดสรรไว้ทั้งหมด
12.206.34
लब्ध्वापः सोऽसृजन्मेघांस्तथा स्थावरजङ्गमान् ।
पृथिवीं सोऽसृजद्विश्वां सहीतां भूरितेजसा ॥ १२.२०६.३४ ॥
ครั้นได้น้ำแล้ว พระองค์ก็บันดาลให้เกิดเมฆ และสัตว์ที่ไม่เคลื่อนที่และเคลื่อนที่ได้ ด้วยรัศมีอันยิ่งใหญ่ พระองค์บันดาลให้แผ่นดินทั้งผืนเกิดขึ้น และยึดไว้ให้มั่นคง
12.206.35
ततः कृष्णो महाभागः पुनरेव युधिष्ठिर ।
ब्राह्मणानां शतं श्रेष्ठं मुखादेवासृजत्प्रभुः ॥ १२.२०६.३५ ॥
ต่อจากนั้น ข้าแต่ยุธิษฐิระ พระกฤษณะผู้มีบุญยิ่งใหญ่ พระผู้เป็นเจ้าได้บันดาลพราหมณ์หนึ่งร้อยผู้ประเสริฐเกิดจากพระโอษฐ์อีกครั้งหนึ่ง
12.206.36
बाहुभ्यां क्षत्रियशतं वैश्यानामूरुतः शतम् ।
पद्भ्यां शूत्रशतं चैव कशेवो भरतर्षभ ॥ १२.२०६.३६ ॥
จากพระพาหาบันดาลกษัตริย์หนึ่งร้อย จากพระอูรุหนึ่งร้อยแพศย์ และจากพระบาทหนึ่งร้อยศูทร ข้าแต่ผู้เป็นยอดวัวแห่งภรตะ
12.206.37
स एवं चतुरो वर्णान्समुत्पाद्य महातपाः ।
अध्यक्षं सर्व भूतानां धातारमकरोत्स्वयम् ॥ १२.२०६.३७ ॥
พระผู้มีตบะยิ่งใหญ่ทรงบันดาลวรรณะทั้งสี่ให้เกิดขึ้นดังนี้แล้ว ได้ทรงตั้งพระองค์เองเป็นผู้ควบคุมและผู้สร้างสรรพสัตว์ทั้งปวง
12.206.38
वेदविद्याविधातारं ब्रह्माणमतितद्युतिम् ।
भूतमातृगणाध्यक्षं विरूपाक्षं च सोऽसृजत् ॥ १२.२०६.३८ ॥
พระองค์ยังทรงบันดาลพระพรหม ผู้จัดตั้งวิทยาแห่งพระเวท และมีรัศมีอันเจิดจ้ายิ่งนัก กับพระวิรูปากษะ ผู้ควบคุมหมู่มารดาแห่งภูตทั้งหลาย
12.206.39
शासितारं च पापानां पितृणां समवर्तिनम् ।
असृजत्सर्वभूतात्मा निधिपं च धनेश्वरम् ॥ १२.२०६.३९ ॥
พระวิญญาณแห่งสรรพสัตว์ทรงบันดาลผู้ปกครองคนชั่ว และผู้เที่ยงธรรมในหมู่บิดรทั้งหลาย กับธนศวร ผู้เป็นเจ้าแห่งขุมทรัพย์และความมั่งคั่ง
12.206.40
यादसामसृजन्नाथं वरुणं च जलेश्वरम् ।
वासवं सर्वदेवानामध्यक्षमकरोत्प्रभुः ॥ १२.२०६.४० ॥
พระองค์ทรงบันดาลวรุณผู้เป็นเจ้าแห่งสัตว์น้ำ และเจ้าแห่งทะเล และพระผู้เป็นเจ้าได้ทรงตั้งวาสวะให้เป็นผู้ควบคุมเทวดาทั้งปวง
12.206.41
यावद्यावदभूच्छ्रद्धा देहं धारयितुं नृणाम् ।
तावत्तावदजीवंस्ते नासीद्यमकृतं भयम् ॥ १२.२०६.४१ ॥
ตราบใดที่มนุษย์ยังมีศรัทธาพอจะค้ำจุนร่างกายไว้ได้ ตราบนั้นพวกเขาก็ยังดำรงชีวิตอยู่ และไม่มีความกลัวที่ยมทำให้เกิดขึ้น
12.206.42
न चैषां मैथुनो धर्मो बभूव भरतर्षभ ।
संकल्पादेव चैतेषां गर्भः समुपपद्यते ॥ १२.२०६.४२ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งพระภรต พวกเขาก็ไม่มีธรรมเนียมการร่วมประเวณี ครรภ์ของพวกเขาเกิดขึ้นได้ด้วยเพียงความปรารถนาเท่านั้น
12.206.43
ततस्रेतायुगे काले संस्पर्शाज्जायते प्रजा ।
न ह्यभून्मैथुनो धर्मस्तेषामपि जनाधिप ॥ १२.२०६.४३ ॥
ต่อมาในยุคเตรตา ประชาชนเกิดขึ้นด้วยการสัมผัส ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ แม้แต่พวกเขาก็ยังไม่มีธรรมเนียมการร่วมประเวณี
12.206.44
द्वापरे मैथुनो धर्मः प्रजानामभवन्नृप ।
तथा कलियुगे राजन्द्वन्द्वमापेदिरे जनाः ॥ १२.२०६.४४ ॥
ในยุคทวาปร ข้าแต่พระราชา ธรรมเนียมการร่วมประเวณีได้เกิดขึ้นในหมู่สรรพสัตว์ ส่วนในยุคกลี ข้าแต่พระราชา ผู้คนก็ตกอยู่ในความเป็นคู่ตรงข้ามเช่นกัน
12.206.45
एष भूतपतिस्तात स्वध्यक्षश्च तथोच्यते ।
निरपेक्षांश्च कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १२.२०६.४५ ॥
ข้าแต่บุตรที่รัก องค์นี้คือเจ้าแห่งสรรพสัตว์ และจึงได้รับการเรียกเช่นนั้นในฐานะผู้กำกับดูแลตนเอง ข้าแต่บุตรแห่งกุนตี ข้าจะเล่าถึงผู้ที่ไม่สนใจต่อสิ่งใดเหล่านั้น จงฟังเถิด
12.206.46
दक्षिणापथजन्मानः सर्वे करभृतस्तव ।
आन्ध्राः पुलिन्दाः शवराश्चूचुपा मद्रकैः सह ॥ १२.२०६.४६ ॥
ผู้ที่เกิดในภาคใต้ซึ่งเป็นผู้นำส่วยมาถวายพระองค์ทั้งหมด คือ อานธระ ปุลินทะ ศวระ จูจุปา พร้อมด้วยมัทรกะ
12.206.47
उत्तरापथजन्मानः कीर्तयिष्यामि तानपि ।
ये तु काम्भोजगान्धाराः किराता बर्वरैः सह ॥ १२.२०६.४७ ॥
ข้าจะเล่าถึงผู้ที่เกิดในภาคเหนือด้วย คือ กัมโพชะ คันธาระ กิราตะ พร้อมด้วยพวกพรรพระ
12.206.48
एते पापकृतस्तात चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
बकश्वपाकगृध्राणां सधर्माणो नराधिप ॥ १२.२०६.४८ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ข้าแต่บุตรที่รัก ผู้กระทำบาปเหล่านี้ท่องเที่ยวอยู่ทั่วแผ่นดินนี้ มีธรรมชาติเหมือนนกกระสา พวกกินสุนัข และแร้ง
12.206.49
नैते कृतयुगे तात चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
त्रेताप्रभुति वर्धन्ते ते जना भरतर्षभ ॥ १२.२०६.४९ ॥
ข้าแต่บุตรที่รัก คนเหล่านี้ไม่ได้ท่องเที่ยวอยู่บนแผ่นดินนี้ในยุคกฤต ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งพระภรต คนเหล่านั้นเพิ่มขึ้นตั้งแต่ยุคเตรตาเป็นต้นมา
12.206.50
ततस्तस्मिन्महाघोरे संन्ध्याकाले युगान्तिके ।
राजानः समसज्जन्त समासाद्येतरेतम् ॥ १२.२०६.५० ॥
ครั้งนั้น ในช่วงสนธยาอันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง เมื่อสิ้นยุค บรรดากษัตริย์ได้พบกันและปะทะกัน
12.206.51
ऐन्द्रं रूपं समास्थाय ह्यसुरेभ्यो चरन्महीम् ।
स एव भगवान्देवो वेदित्वं च गता मही ॥ १२.२०६.५१ ॥
พระองค์ทรงรับรูปพระอินทร์ แล้วท่องไปในแผ่นดินให้พ้นจากอสูร องค์พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภาคนั้นเอง และแผ่นดินก็รู้จักพระองค์
12.206.52
एवंभूते सृष्टिर्नारसिंहादयः क्रमात् ।
प्रादुर्भावाः स्मृता विष्णोर्जगतीरक्षणाय वै ॥ १२.२०६.५२ ॥
ดังนี้ นรสิงห์และอวตารอื่น ๆ จึงได้รับการจดจำตามลำดับ ว่าเป็นการปรากฏของพระวิษณุ เพื่อคุ้มครองโลกโดยแท้
12.206.53
एष कृष्णो महायोगी तत्तत्कार्यानुरूपणम् ।
हिरण्यकशिपुं दैत्यं हिरण्याक्षं तथैव च ॥ १२.२०६.५३ ॥
องค์พระกฤษณะผู้เป็นโยคีผู้ยิ่งใหญ่นี้ ทรงรับรูปที่เหมาะกับกิจนั้น ๆ และเช่นเดียวกัน ทรงทำให้ไทตยะหิรัณยกศิปุและหิรัณยากษะ
12.206.54
रावणं च महादैत्यं हत्वासौ पुरुषोत्तमः ।
भूमेर्दुःखोपनाशार्थं ब्रह्मशक्रादिभिः स्तुतः ॥ १२.२०६.५४ ॥
พระองค์ผู้เป็นบุรุโษตตมะ ทรงสังหารราวณะ ผู้เป็นไทตยะยิ่งใหญ่ด้วย เพื่อขจัดความทุกข์ของแผ่นดิน พระองค์จึงได้รับการสรรเสริญจากพระพรหม พระอินทร์ และเทวดาองค์อื่น ๆ
12.206.55
आत्मनोऽङ्गान्महातेजा उद्वबर्ह जनार्दनः ।
सितकृष्णौ महाराज केशौ हरिरुदारधीः ॥ १२.२०६.५५ ॥
ข้าแต่พระมหาราชา พระชนารทนะผู้ทรงเดชานุภาพยิ่งได้ดึงเส้นผมสองเส้นจากพระองค์เอง เส้นหนึ่งขาว อีกเส้นหนึ่งดำ พระองค์คือหริผู้มีปัญญาอันประเสริฐ
12.206.56
वसुदेवस्य देवक्यामेष जात इहोत्तमः ।
देहवानिह विश्वात्मा संबन्धी ते जनार्दनः ॥ १२.२०६.५६ ॥
ในที่นี้ ผู้ประเสริฐองค์นี้ประสูติจากนางเทวกีแห่งวสุเทพ พระชนารทนะผู้เป็นอาตมันของจักรวาล ทรงมีพระวรกายอยู่ที่นี่ และเป็นพระญาติของท่าน
12.206.57
आविर्वभूव योगीन्द्रो मनोतीतो जगत्पतिः ।
अचिन्त्यः पुरुषव्याघ्र नैव केवलमानुषः ॥ १२.२०६.५७ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ผู้เป็นเจ้าแห่งโยคีผู้ประเสริฐ เจ้าแห่งจักรวาล ซึ่งอยู่เหนือการรับรู้ของใจ ได้ปรากฏพระองค์ขึ้น พระองค์ไม่อาจคิดนึกได้ มิใช่มนุษย์ธรรมดาเท่านั้น
12.206.58
अव्यक्तादिविशेषान्तं परिमाणार्थसंयुतम् ।
क्रीडा हरेरिदं सर्वं क्षरमित्येव धार्यताम् ॥ १२.२०६.५८ ॥
ทุกสิ่งตั้งแต่อวยักตะลงไปจนถึงสิ่งเฉพาะ ผูกพันด้วยการวัดและเป้าหมาย คือการเล่นของหริ ทั้งหมดนี้พึงถือว่าเป็นสิ่งที่เสื่อมสลายได้
12.206.59
अक्षरं तत्परं नित्यं वैरूप्यं जगतो हरेः ।
तद्विद्धि रूपमतुलममृतत्वं भवज्जितम् ॥ १२.२०६.५९ ॥
อักษระอันสูงสุดนิรันดร์นั้น ความหลากหลายของโลกเป็นของหริ พึงรู้ว่านั่นคือรูปอันหาที่เปรียบมิได้ของพระองค์ ความเป็นอมตะที่ท่านได้มาด้วยการเกิดเป็นภพ
12.206.60
तदेव कृष्णो दाशार्हः श्रीमाञ्श्रीवत्सलक्षणः ।
न भूतसृष्टिसंस्थानं देहोऽस्य परमात्मनः ॥ १२.२०६.६० ॥
พระกฤษณะนั้นเอง ผู้สืบเชื้อสายทาศารหะ ทรงสิริมงคล มีเครื่องหมายศรีวัตสะ นั่นคือพระองค์ ร่างกายของพระปรมาตมันนี้มิใช่การจัดระเบียบแห่งการสร้างสรรค์ของสรรพสัตว์
12.206.61
देहवानिह यो विष्णुरसौ मायामयो हरिः ।
आत्मनो लोकरक्षार्थं ध्याहि नित्यं सनातनम् ॥ १२.२०६.६१ ॥
ที่นี่ พระวิษณุผู้มีกาย คือพระหริผู้ประกอบด้วยมายานั้น จงระลึกถึงพระองค์เสมอ ผู้เป็นนิรันดรและสนาตนะ เพื่อการรักษาโลกทั้งหลายของตน
12.206.62
अङ्गानि चतुरे वेदा मीमांसा न्यायविस्तरः ।
इतिहासपुराणानि धर्माः स्वायंभुवादयः ॥ १२.२०६.६२ ॥
พระเวททั้งสี่พร้อมด้วยองค์ประกอบ มีมีมางสา และการขยายแห่งนยายะ อิติหาสะและปุราณะ และธรรมทั้งหลายเริ่มต้นด้วยธรรมของสวายัมภุวะ
12.206.63
य एनं प्रतिवर्तन्ते वेदान्तानि च सर्वशः ।
भक्तिहीना न तैर्यान्ति नित्यमेनं कथंचन ॥ १२.२०६.६३ ॥
ผู้ที่หันไปหาพระองค์ และพยายามตลอดทั้งคัมภีร์เวทานตะทั้งหมด แต่ปราศจากความภักดี ย่อมไม่ไปถึงพระองค์ได้ด้วยวิธีใด ๆ เลย
12.206.64
सर्वभूतेषु भूतात्मा तत्तद्बुद्धिं समास्थितः ।
तस्माद्बुद्धस्त्वमेवैनं ध्याहि नित्यमतन्द्रितः ॥ १२.२०६.६४ ॥
พระองค์เป็นอาตมันของสรรพสัตว์ ประทับอยู่ในปัญญาของแต่ละสิ่งท่ามกลางสัตว์ทั้งปวง เพราะฉะนั้น เมื่อตื่นรู้แล้ว ท่านควรระลึกถึงพระองค์เสมอโดยไม่ท้อถอย
12.206.65
एवमेष कुरुश्रेष्ठ प्रादुर्भावो महात्मनः ।
एवं देवर्षिराचष्ट नारदः सर्वलोकदृक् ॥ १२.२०६.६५ ॥
ดังนี้แล ผู้เป็นยอดของกุรุ การปรากฏของพระผู้ยิ่งใหญ่นี้ก็เป็นเช่นนี้ พระเทวฤษีนารทะผู้เห็นทุกโลก ตรัสไว้ฉะนี้
12.206.66
नारदोऽप्यथ कृष्णस्य परं मेने नराधिप ।
शाश्वतत्वं महाबाहो यथावद्भरतर्षभ ॥ १२.२०६.६६ ॥
ครั้นแล้ว พระนารทะก็ถือว่าพระกฤษณะเป็นสูงสุด ข้าแต่จอมนรา ข้าแต่ผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ ท่านยอมรับความเป็นนิรันดรของพระองค์ตามที่เป็นจริง
12.206.67
एवमेव महाबाहुः केशवः सत्यविक्रमः ।
अचिन्त्यः पुण्डरीकाक्षो नैष केवलमानुषः ॥ १२.२०६.६७ ॥
เช่นนั้นเอง พระเกศวะผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ ผู้มีพระปรีชาอันเที่ยงแท้ ไม่อาจคิดนึกได้ มีพระเนตรดุจดอกบัว มิใช่มนุษย์ธรรมดาเพียงอย่างเดียว
12.206.68
एवंविधोऽसौ पुरुषः को वैनं वेत्ति सर्वदा ।
एतत्ते कथितं राजन्भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १२.२०६.६८ ॥
บุรุษผู้เป็นเช่นนี้ ใครเล่าจะรู้จักพระองค์ได้เสมอไป ข้าแต่พระราชา เรื่องนี้ได้ถูกกล่าวแก่ท่านแล้ว ท่านยังปรารถนาจะฟังอะไรอีก