ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.206
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.206.1
पितामह महाप्राज्ञ पुण्डरीकाक्षमच्युतम् ।
कर्तारमकृतं विष्णुं भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ १२.२०६.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਕਮਲਨੈਣ, ਅਚੁਤ, ਕਰਤਾ, ਅਕ੍ਰਿਤ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਹਨ।
12.206.2
नारायणं हृषीकेशं गोविन्दमपराजितम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छामि केशवम् ॥ १२.२०६.२ ॥
ਨਾਰਾਇਣ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਗੋਵਿੰਦ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਕੇਸ਼ਵ ਬਾਰੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.206.3
श्रुतोऽयमर्थो रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः ।
नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ १२.२०६.३ ॥
ਜਾਮਦਗਨਯ ਰਾਮ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.206.4
असितो देवलस्तात वाल्मीकिश्च महातपाः ।
मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयन्त्यद्भुतं महत् ॥ १२.२०६.४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਿਤ, ਦੇਵਲ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵਾਲਮੀਕੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਗੋਵਿੰਦ ਬਾਰੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
12.206.5
केशवस्य मया राजन्न शक्या वर्णितुं गुणाः ।
ईदृशोऽसौ हृषीकेशो वासुदेवः परात्परः ॥ १२.२०६.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਗੁਣ ਮੈਥੋਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਐਸੇ ਹਨ ਉਹ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪਰਾਤ੍ਪਰ।
12.206.6
केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्वरः प्रभुः ।
पुरुषः सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभुः ॥ १२.२०६.६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੇਸ਼ਵ ਭਗਵਾਨ, ਈਸ਼ਵਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁਰਖ ਹਨ; ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹਨ।
12.206.7
किंतु यानि विदुर्लोके ब्राह्मणाः शार्ङ्गधन्वनि ।
महात्मनि महाबाहो शृणु तानि युधिष्ठिर ॥ १२.२०६.७ ॥
ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰੰਗਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ ਮਹਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਹ ਸੁਣ।
12.206.8
यानि चाहुर्मनुष्येन्द्र ये पुराणविदो जनाः ।
श्रुत्वा सर्वाणि गोविन्दो कीर्तयिष्यामि तान्यहम् ॥ १२.२०६.८ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਬਾਰੇ ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
12.206.9
महाभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः ।
वायुर्ज्योतिस्तथा चापः खं च गां चान्वकल्पयत् ॥ १२.२०६.९ ॥
ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੇ ਵਾਯੂ, ਜੋਤੀ, ਜਲ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
12.206.10
स सृष्ट्वा पृथिवीं चैव सर्वभूतेश्वरः प्रभुः ।
अप्स्वेव शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः ॥ १२.२०६.१० ॥
ਸਰਬਭੂਤਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਬਣਾਇਆ।
12.206.11
सर्वतेजोमयस्तस्मिञ्शयानः शयने शुभे ।
सोऽग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमचिन्तयत् ॥ १२.२०६.११ ॥
ਸਰਬਤੇਜਮਈ ਉਹ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ।
12.206.12
आश्रयं सर्वभूतानां मनसेतीह शुश्रुम् ।
स धारयति भूतानि उभे भूतभविष्यती ॥ १२.२०६.१२ ॥
ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ; ਉਹੀ ਭੂਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ।
12.206.13
प्रद्युम्नमसृजत्तस्मात्सर्वतेजः प्रकाशकम् ।
अनिरुद्धस्ततो जज्ञे सर्वशक्तिर्महाद्युतिः ॥ १२.२०६.१३ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਸਰਬ ਤੇਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਰਚੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਨਿਰੁੱਧ ਜਨਮੇ।
12.206.14
अप्सु व्योमगतः श्रीमान्योगनिद्रामुपेयिवान् ।
तस्मात्संजज्ञिरे देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः।
लयस्थित्यन्तकर्माणस्रयस्ते सुमहौजसः ॥ १२.२०६.१४ ॥
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨੇ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਦੇ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹਨ।
12.206.15
ततस्तस्मिन्महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि ।
भास्करप्रतिमं दिव्यं नाभ्यां पद्ममजायत ॥ १२.२०६.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਦਿਵ੍ਯ ਕਮਲ ਉਪਜਿਆ।
12.206.16
स तत्र भगवान्देवः पुष्करे भ्राजयन्दिशः ।
ब्रह्मा समभवत्तात सर्वभूतपितामहः ॥ १२.२०६.१६ ॥
ਉਥੇ ਉਸ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ।
12.206.17
तस्मिन्नपि महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि ।
तमसः पूर्वजो जज्ञे मधुर्नाम महासुरः ॥ १२.२०६.१७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤਮਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮੇ 'ਮਧੂ' ਨਾਮਕ ਮਹਾ ਅਸੁਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
12.206.18
तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम् ।
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः ॥ १२.२०६.१८ ॥
ਉਸ ਉਗ੍ਰ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਗ੍ਰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਗ੍ਰ ਮਧੂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
12.206.19
तस्य तात वधात्सर्वे देवदानवमानवाः ।
मधुसूदनमित्याहुर्ऋषभं सर्वसात्वताम् ॥ १२.२०६.१९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਉਸਨੂੰ ਮਧੂਸੂਦਨ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਖਭ ਹੈ।
12.206.20
ब्रह्माऽनुससृजे पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान् ।
मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् ॥ १२.२०६.२० ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਰਚੇ; ਦਕ੍ਸ਼ ਸੱਤਵਾਂ ਸੀ। ਮਰੀਚੀ, ਅੱਤਰੀ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੂ।
12.206.21
मरीचिः कश्यपं तात पुत्रमग्रजमग्रजः ।
मानसं जनयामास तैजसं ब्रह्मवित्तमम् ॥ १२.२०६.२१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮਾਨਸ, ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ।
12.206.22
अङ्गुष्ठात्ससृजे ब्रह्मा मरीचेरपि पूर्वजम् ।
सोऽभवद्भरतश्रेष्ठ दक्षो नाम प्रजापतिः ॥ १२.२०६.२२ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਦਕ੍ਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣਿਆ।
12.206.23
तस्य पूर्वमजायन्त दश तिस्रश्च भारत ।
प्रजापतेर्दुहितरस्तासां ज्येष्ठाऽभवद्दितिः ॥ १२.२०६.२३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਿਤੀ ਸੀ।
12.206.24
सर्वधर्मविशेषज्ञः पुण्यकीर्तिर्महायशाः ।
मारीचः कश्यपस्तात सर्वासामभवत्पतिः ॥ १२.२०६.२४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰ, ਪੁੰਨ ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ਯਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣਿਆ।
12.206.25
उत्पाद्य तु महाभागस्तासामवरजा दश ।
ददौ धर्माय धर्मज्ञो दक्ष एव प्रजापतिः ॥ १२.२०६.२५ ॥
ਮਹਾਭਾਗ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
12.206.26
धर्मस्य वसवः पुत्रा रुद्राश्चामिततेजसः ।
विश्वेदेवाश्च साध्याश्च मरुत्वन्तश्च भारत ॥ १२.२०६.२६ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸੂ ਸਨ; ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਸਾਧ੍ਯ ਅਤੇ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮਰੁਤਵੰਤ ਵੀ।
12.206.27
अपराश्च यवीयस्यस्ताभ्योऽन्याः सप्तविंशतिः ।
सोमस्तासां महाभागः सर्वासामभवत्पतिः ॥ १२.२०६.२७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋਰ ਸਤਾਈ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਪਤੀ ਮਹਾਭਾਗ ਸੋਮ ਬਣਿਆ।
12.206.28
इतरास्तु व्यजायन्त गन्धवोस्तुरगान्द्विजान् ।
गाश्च किंपुरुषान्मत्स्यानुद्भिज्जांश्च वनस्पतीन् ॥ १२.२०६.२८ ॥
ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਗੰਧਰਵ, ਘੋੜੇ, ਪੰਛੀ, ਗਾਵਾਂ, ਕਿੰਪੁਰਸ਼, ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ-ਬੂਟੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
12.206.29
आदित्यानदितिर्जज्ञे देवश्रेष्ठान्महाबलान् ।
तेषां विष्णुर्वामनोऽभूद्गोविन्दश्चाभवत्प्रभुः ॥ १२.२०६.२९ ॥
ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਨੂੰ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਗੋਵਿੰਦ ਵੀ ਬਣਿਆ।
12.206.30
तस्य विक्रमणाच्चापि देवानां श्रीर्व्यवर्धत ।
दानवाश्च पराभूता दैतेयाश्चासुरी प्रजा ॥ १२.२०६.३० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕ੍ਰਮਣ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧੀ; ਦਾਨਵ ਹਾਰ ਗਏ, ਦੈਂਤ ਅਤੇ ਅਸੁਰ-ਪ੍ਰਜਾ ਵੀ।
12.206.31
विप्रचित्तिप्रधानांश्च दानवानसृजद्दनुः ।
दितिस्तु सर्वानसुरान्महासत्वानजीजनत् ॥ १२.२०६.३१ ॥
ਦਨੁ ਨੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਅਤੇ ਦਿਤਿ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
12.206.32
ततः ससर्ज भगवान्मृत्युं लोकभयंकरम् ।
हर्तारं सर्व भूतानां ससर्ज च जनार्दनः ॥ १२.२०६.३२ ॥
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰਚਿਆ।
12.206.33
अहोरात्रं च कालं च यथर्तु मधुसूदनः ।
पूर्वाह्णं चापराह्णं च सर्वमेवान्वकल्पयत् ॥ १२.२०६.३३ ॥
ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਕਾਲ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਬਾਹਨ ਅਤੇ ਅਪਰਾਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਯਥਾਯੋਗ ਠਹਿਰਾਏ।
12.206.34
लब्ध्वापः सोऽसृजन्मेघांस्तथा स्थावरजङ्गमान् ।
पृथिवीं सोऽसृजद्विश्वां सहीतां भूरितेजसा ॥ १२.२०६.३४ ॥
ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬੱਦਲ ਰਚੇ, ਅਤੇ ਸਥਾਵਰ-ਜੰਗਮ ਰਚੇ; ਆਪਣੇ ਮਹਾਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਰਚ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ।
12.206.35
ततः कृष्णो महाभागः पुनरेव युधिष्ठिर ।
ब्राह्मणानां शतं श्रेष्ठं मुखादेवासृजत्प्रभुः ॥ १२.२०६.३५ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਮਹਾਭਾਗ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੌ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹੋਂ ਹੀ ਰਚਿਆ।
12.206.36
बाहुभ्यां क्षत्रियशतं वैश्यानामूरुतः शतम् ।
पद्भ्यां शूत्रशतं चैव कशेवो भरतर्षभ ॥ १२.२०६.३६ ॥
ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਸੌ ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਪੱਟਾਂ ਤੋਂ ਸੌ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸੌ ਸ਼ੂਦਰ ਰਚੇ; ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ।
12.206.37
स एवं चतुरो वर्णान्समुत्पाद्य महातपाः ।
अध्यक्षं सर्व भूतानां धातारमकरोत्स्वयम् ॥ १२.२०६.३७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਪ ਸਰਬ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਅਕਸ਼ ਤੇ ਧਾਤਾ ਬਣਾਇਆ।
12.206.38
वेदविद्याविधातारं ब्रह्माणमतितद्युतिम् ।
भूतमातृगणाध्यक्षं विरूपाक्षं च सोऽसृजत् ॥ १२.२०६.३८ ॥
ਵੇਦ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਸਥਾਪਕ, ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਭੂਤਮਾਤ੍ਰ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਅਕਸ਼ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਰਚਿਆ।
12.206.39
शासितारं च पापानां पितृणां समवर्तिनम् ।
असृजत्सर्वभूतात्मा निधिपं च धनेश्वरम् ॥ १२.२०६.३९ ॥
ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਰਬ-ਭੂਤਾਤਮਾ ਨੇ ਰਚਿਆ।
12.206.40
यादसामसृजन्नाथं वरुणं च जलेश्वरम् ।
वासवं सर्वदेवानामध्यक्षमकरोत्प्रभुः ॥ १२.२०६.४० ॥
ਜਲਚਰਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਜਲੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਰਚਿਆ; ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਸਰਬ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਅਕਸ਼ ਬਣਾਇਆ।
12.206.41
यावद्यावदभूच्छ्रद्धा देहं धारयितुं नृणाम् ।
तावत्तावदजीवंस्ते नासीद्यमकृतं भयम् ॥ १२.२०६.४१ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸੀ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਜੀਂਦੇ ਰਹੇ; ਯਮ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਭੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
12.206.42
न चैषां मैथुनो धर्मो बभूव भरतर्षभ ।
संकल्पादेव चैतेषां गर्भः समुपपद्यते ॥ १२.२०६.४२ ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਥੁਨ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
12.206.43
ततस्रेतायुगे काले संस्पर्शाज्जायते प्रजा ।
न ह्यभून्मैथुनो धर्मस्तेषामपि जनाधिप ॥ १२.२०६.४३ ॥
ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਛੋਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਜਨਮਦੀ ਸੀ। ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੈਥੁਨ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।
12.206.44
द्वापरे मैथुनो धर्मः प्रजानामभवन्नृप ।
तथा कलियुगे राजन्द्वन्द्वमापेदिरे जनाः ॥ १२.२०६.४४ ॥
ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਪ੍ਰਜਾ ਵਿੱਚ ਮੈਥੁਨ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਦ੍ਵੰਦ੍ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
12.206.45
एष भूतपतिस्तात स्वध्यक्षश्च तथोच्यते ।
निरपेक्षांश्च कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १२.२०६.४५ ॥
ਇਹ ਭੂਤਪਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਤਾਤ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਅਕਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਨਿਰਪੇਖਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਉਹ ਸੁਣ।
12.206.46
दक्षिणापथजन्मानः सर्वे करभृतस्तव ।
आन्ध्राः पुलिन्दाः शवराश्चूचुपा मद्रकैः सह ॥ १२.२०६.४६ ॥
ਦੱਖਣਾਪਥ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ: ਆਂਧ੍ਰ, ਪੁਲਿੰਦ, ਸ਼ਬਰ, ਮਦ੍ਰਕਾਂ ਸਮੇਤ ਚੂਚੁਪ।
12.206.47
उत्तरापथजन्मानः कीर्तयिष्यामि तानपि ।
ये तु काम्भोजगान्धाराः किराता बर्वरैः सह ॥ १२.२०६.४७ ॥
ਉੱਤਰਾਪਥ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ: ਕੰਬੋਜ, ਗੰਧਾਰ, ਕਿਰਾਤ, ਬਰਬਰਾਂ ਸਮੇਤ।
12.206.48
एते पापकृतस्तात चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
बकश्वपाकगृध्राणां सधर्माणो नराधिप ॥ १२.२०६.४८ ॥
ਇਹ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਤਾਤ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉਹ ਬਗਲਿਆਂ, ਸ਼ਵਪਾਕਾਂ ਅਤੇ ਗਿਰਝਾਂ ਵਰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹਨ।
12.206.49
नैते कृतयुगे तात चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
त्रेताप्रभुति वर्धन्ते ते जना भरतर्षभ ॥ १२.२०६.४९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ; ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਲੋਕ ਤ੍ਰੇਤਾ ਤੋਂ ਵਧੇ।
12.206.50
ततस्तस्मिन्महाघोरे संन्ध्याकाले युगान्तिके ।
राजानः समसज्जन्त समासाद्येतरेतम् ॥ १२.२०६.५० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਂਭਿਆਨਕ, ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਭਿੜ ਗਏ।
12.206.51
ऐन्द्रं रूपं समास्थाय ह्यसुरेभ्यो चरन्महीम् ।
स एव भगवान्देवो वेदित्वं च गता मही ॥ १२.२०६.५१ ॥
ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੀ।
12.206.52
एवंभूते सृष्टिर्नारसिंहादयः क्रमात् ।
प्रादुर्भावाः स्मृता विष्णोर्जगतीरक्षणाय वै ॥ १२.२०६.५२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਸਿੰਘ ਆਦਿ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੀ।
12.206.53
एष कृष्णो महायोगी तत्तत्कार्यानुरूपणम् ।
हिरण्यकशिपुं दैत्यं हिरण्याक्षं तथैव च ॥ १२.२०६.५३ ॥
ਇਹ ਮਹਾਯੋਗੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਉਸ-ਉਸ ਕਾਰਜ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹਨ; ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.206.54
रावणं च महादैत्यं हत्वासौ पुरुषोत्तमः ।
भूमेर्दुःखोपनाशार्थं ब्रह्मशक्रादिभिः स्तुतः ॥ १२.२०६.५४ ॥
ਮਹਾਦੈਤ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
12.206.55
आत्मनोऽङ्गान्महातेजा उद्वबर्ह जनार्दनः ।
सितकृष्णौ महाराज केशौ हरिरुदारधीः ॥ १२.२०६.५५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਦੋ ਵਾਲ ਪੁੱਟੇ; ਉਹ ਉਦਾਰਬੁੱਧੀ ਹਰਿ ਸਨ।
12.206.56
वसुदेवस्य देवक्यामेष जात इहोत्तमः ।
देहवानिह विश्वात्मा संबन्धी ते जनार्दनः ॥ १२.२०६.५६ ॥
ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਦੇਵਕੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਇੱਥੇ ਜਨਮੇ; ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਜਨਾਰਦਨ ਇੱਥੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਬੰਧੀ ਹਨ।
12.206.57
आविर्वभूव योगीन्द्रो मनोतीतो जगत्पतिः ।
अचिन्त्यः पुरुषव्याघ्र नैव केवलमानुषः ॥ १२.२०६.५७ ॥
ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ, ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਗਤਪਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਉਹ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ।
12.206.58
अव्यक्तादिविशेषान्तं परिमाणार्थसंयुतम् ।
क्रीडा हरेरिदं सर्वं क्षरमित्येव धार्यताम् ॥ १२.२०६.५८ ॥
ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਕ, ਮਾਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਹ ਸਭ ਹਰੀ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.206.59
अक्षरं तत्परं नित्यं वैरूप्यं जगतो हरेः ।
तद्विद्धि रूपमतुलममृतत्वं भवज्जितम् ॥ १२.२०६.५९ ॥
ਉਹ ਅਕਸ਼ਰ, ਪਰਮ, ਨਿੱਤ ਹੈ; ਜਗਤ ਦਾ ਵੈਰੂਪ੍ਯ ਹਰੀ ਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਅਤੁਲ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਮ੍ਰਿਤਤ੍ਵ ਜਾਣੋ।
12.206.60
तदेव कृष्णो दाशार्हः श्रीमाञ्श्रीवत्सलक्षणः ।
न भूतसृष्टिसंस्थानं देहोऽस्य परमात्मनः ॥ १२.२०६.६० ॥
ਉਹੀ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸ਼ਰੀਮਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦੇਹ ਜੀਵ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਨਹੀਂ।
12.206.61
देहवानिह यो विष्णुरसौ मायामयो हरिः ।
आत्मनो लोकरक्षार्थं ध्याहि नित्यं सनातनम् ॥ १२.२०६.६१ ॥
ਇੱਥੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਇਆਮਈ ਹਰੀ ਹੈ। ਲੋਕਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਸਨਾਤਨ ਦਾ ਨਿੱਤ ਧਿਆਨ ਕਰ।
12.206.62
अङ्गानि चतुरे वेदा मीमांसा न्यायविस्तरः ।
इतिहासपुराणानि धर्माः स्वायंभुवादयः ॥ १२.२०६.६२ ॥
ਚਾਰ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਨਿਆਏ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ, ਇਤਿਹਾਸ-ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਸਵਾਇੰਭੁਵ ਆਦਿ ਧਰਮ।
12.206.63
य एनं प्रतिवर्तन्ते वेदान्तानि च सर्वशः ।
भक्तिहीना न तैर्यान्ति नित्यमेनं कथंचन ॥ १२.२०६.६३ ॥
ਜੋ ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।
12.206.64
सर्वभूतेषु भूतात्मा तत्तद्बुद्धिं समास्थितः ।
तस्माद्बुद्धस्त्वमेवैनं ध्याहि नित्यमतन्द्रितः ॥ १२.२०६.६४ ॥
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਤਾਤਮਾ ਵਜੋਂ, ਹਰੇਕ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਾਗ੍ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਉਸੇ ਦਾ ਨਿੱਤ ਬਿਨਾਂ ਆਲਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਕਰ।
12.206.65
एवमेष कुरुश्रेष्ठ प्रादुर्भावो महात्मनः ।
एवं देवर्षिराचष्ट नारदः सर्वलोकदृक् ॥ १२.२०६.६५ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਸਰਬਲੋਕ ਦਰਸ਼ੀ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ।
12.206.66
नारदोऽप्यथ कृष्णस्य परं मेने नराधिप ।
शाश्वतत्वं महाबाहो यथावद्भरतर्षभ ॥ १२.२०६.६६ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਉਸਦੀ ਸਨਾਤਨਤਾ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ।
12.206.67
एवमेव महाबाहुः केशवः सत्यविक्रमः ।
अचिन्त्यः पुण्डरीकाक्षो नैष केवलमानुषः ॥ १२.२०६.६७ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕੇਸ਼ਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਅਤੇ ਕਮਲਨੈਣ ਹਨ; ਉਹ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹਨ।
12.206.68
एवंविधोऽसौ पुरुषः को वैनं वेत्ति सर्वदा ।
एतत्ते कथितं राजन्भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १२.२०६.६८ ॥
ਅਜਿਹੇ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਦਾ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?