మహాభారతం · అధ్యాయం 12.214
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.214.1
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो यथा समुपलभ्यते ।
तेषां विज्ञाननिष्ठानामन्यत्तत्वं न रोचते ॥ १२.२१४.१ ॥
ప్రవృత్తి లక్షణం కలిగిన ధర్మం ఎలా లభిస్తుందో అలాగే ఉంటుంది; కానీ విజ్ఞానంలో స్థిరపడినవారికి మరో తత్త్వం రుచించదు.
12.214.2
दुर्लभा वेदविद्वांसो वेदोक्तेषु व्यवस्थिताः ।
प्रयोजनं महत्त्वात्तु मार्गमिच्छन्ति संस्तुतम् ॥ १२.२१४.२ ॥
వేదాలలో చెప్పిన దానిలో స్థిరపడిన వేదవిద్వాంసులు అరుదు; వారు దాని గొప్పతనం వల్ల ప్రశంసించబడిన మార్గాన్ని కోరుతారు.
12.214.3
वेदस्य न विदुर्भावं ज्ञानमार्गप्रतिष्ठितम् ।
सद्भिराचरितत्वात्तु वृत्तमेतदगर्हितम्।
इयं सा बुद्धिरभ्येत्य यथा याति परां गतिम् ॥ १२.२१४.३ ॥
జ్ఞానమార్గంలో స్థిరపడిన వేదం యొక్క భావాన్ని వారు తెలుసుకోరు; సజ్జనులు ఆచరించడం వల్ల ఈ వృత్తి నిందార్హమైనది కాదు. ఇదే ఆ బుద్ధి; దీనిని పొందితే మనిషి పరమగతికి చేరుతాడు.
12.214.4
शरीरवानुपादत्ते मोहात्सर्वान्परिग्रहान् ।
कामक्रोधादिभिर्भावैर्युक्तो राजसतामसैः ॥ १२.२१४.४ ॥
దేహధారి మోహం వల్ల అన్ని పరిగ్రహాలను స్వీకరిస్తాడు; కామం, క్రోధం మొదలైన రాజస, తామస భావాలతో కూడినవాడై.
12.214.5
नाशुद्धमाचरेत्तस्मादभीप्सन्देहयापनम् ।
कर्मणां विवरं कुर्वन्न लोकानाप्नुयाच्छुभान् ॥ १२.२१४.५ ॥
అందువల్ల దేహ పోషణ కోరికతో కూడా అశుద్ధమైన ప్రవర్తన చేయకూడదు; కర్మలలో రంధ్రం చేసేవాడు శుభలోకాలను పొందడు.
12.214.6
लोहयुक्तं तथा हेम विपक्वं न विराजते ।
तथाऽपक्वकषायाख्यं विज्ञानं न प्रकाशते ॥ १२.२१४.६ ॥
లోహంతో కలిసిన బంగారం బాగా కాల్చబడకపోతే ప్రకాశించదు; అలాగే పక్వం కాని కషాయం గల విజ్ఞానం ప్రకాశించదు.
12.214.7
केचिदात्मगुणं प्राप्तास्ते मुक्ताश्चक्रबन्धनात् ।
इतरे दुःखसन्द्वन्द्वास्तथा दुःखपरायणाः ॥ १२.२१४.७ ॥
కొందరు ఆత్మగుణాన్ని పొంది చక్రబంధనం నుండి విముక్తులవుతారు; ఇతరులు దుఃఖ ద్వంద్వాలలో చిక్కుకొని దుఃఖంలోనే నిలిచి ఉంటారు.
12.214.8
शुकाकर्मानुरूपं ते जायमानाः पुनः पुनः ।
क्रोधलोभमदाविष्टा मूढान्तः करणाः सदा ॥ १२.२१४.८ ॥
నీ కర్మలకు అనుగుణంగా నీవు మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తావు; కోపం, లోభం, మదంతో ఆవేశితుడవై, ఎల్లప్పుడూ మూఢ అంతఃకరణంతో.
12.214.9
यथा… संछाया नास्ति नित्यतया परा ।
गुणानेव तथा चिन्त्या सन्त्येति च विदुर्बुधाः ॥ १२.२१४.९ ॥
నీడ శాశ్వతంగా పరమమైనది కాదు, అలాగే గుణాలను కూడా భావించాలి; జ్ఞానులు ఇలా తెలుసుకుంటారు.
12.214.10
यश्चाधर्मं चरेल्लोभात्कामक्रोधावनुप्लुवन् ।
धर्म्यं पन्थानमुत्क्रम्य सानुबन्धो विनश्यति ॥ १२.२१४.१० ॥
లోభంతో అధర్మాన్ని ఆచరించేవాడు, కామ క్రోధాలలో కొట్టుకుపోతూ, ధర్మమార్గాన్ని అతిక్రమించి, తన పరిణామాలతో సహా నశిస్తాడు.
12.214.11
अचलं ज्ञानमप्राप्य चलचित्तश्चलानियात् ।
शब्दादीन्विषयांस्तस्मान्न संरागादुपप्लवेत्।
क्रोधो हर्षो विषादश्च जायन्ते हि परस्परात् ॥ १२.२१४.११ ॥
చలించని జ్ఞానాన్ని పొందని, చలిత చిత్తుడు చంచల ఇంద్రియాలను నిగ్రహించాలి; కాబట్టి శబ్దాది విషయాలపై తీవ్ర అనురాగంతో మునిగిపోకూడదు. కోపం, సంతోషం, విషాదం ఒకదాని నుండి మరొకటి పుడతాయి.
12.214.12
गुणाः कार्याः क्रोधहर्षौ सुखदुःखे प्रियाप्रिये ।
द्वन्द्वान्यथैवमादीनि विजयेच्चैव सर्ववित् ॥ १२.२१४.१२ ॥
గుణాలు కార్యాలు; కోపం-సంతోషం, సుఖం-దుఃఖం, ప్రియం-అప్రియం, ఇలాంటి ఇతర ద్వంద్వాలను సర్వజ్ఞుడు జయించాలి.
12.214.13
पञ्चभूतात्मके देहे सत्त्वराजसताभसे ।
कमभिष्टुवते चायं कं वा क्रोशति किं वदन् ॥ १२.२१४.१३ ॥
పంచభూతాత్మకమైన ఈ దేహంలో, సత్త్వ రజస్ తమో గుణాలతో కూడిన ఇతడు ఎవరిని స్తుతిస్తాడు, లేదా ఎవరిని నిందిస్తాడు, ఏమి చెబుతాడు?
12.214.14
स्पर्शरूपरसाद्येषु सङ्गं गच्छन्ति बालिशाः ।
नावगच्छन्ति विज्ञानादात्मानं पार्थिवं गुणम् ॥ १२.२१४.१४ ॥
స్పర్శ, రూప, రస మొదలైన విషయాలలో మూర్ఖులు ఆసక్తి చెందుతారు; జ్ఞానం ద్వారా పార్థివ గుణాలకు అతీతమైన ఆత్మను వారు గ్రహించరు.
12.214.15
मृन्मयं शरणं यद्वन्मृदैव परिलिप्यते ।
पार्थिवोऽयं तथा देहो मृद्विकारान्न नश्यति ॥ १२.२१४.१५ ॥
మట్టితో చేసిన ఆశ్రయం మట్టితోనే అలికినట్లు, ఈ పార్థివ దేహం మట్టి వికారాల వల్ల నశించదు.
12.214.16
मधु तैलं पयः सर्पिर्मांसानि लवणं गुडः ।
धान्यानि फलमूलानि मृद्विकाराः सहाम्भसा ॥ १२.२१४.१६ ॥
తేనె, నూనె, పాలు, నెయ్యి, మాంసం, ఉప్పు, బెల్లం, ధాన్యాలు, పండ్లు, దుంపలు — ఇవి నీటితో కూడిన మట్టి వికారాలు.
12.214.17
यद्वत्कान्तारमातिष्ठन्नौत्सुक्यं समनुव्रजेत् ।
ग्राम्यमाहारमादद्यादस्वाद्वपि हि यापनम् ॥ १२.२१४.१७ ॥
అడవిలోకి ప్రవేశించిన వాడు ఆసక్తితో గ్రామ్య ఆహారాన్ని కోరడు; రుచిలేనిదైనా జీవనానికే తింటాడు.
12.214.18
तद्वत्संसारकान्तारमातिष्ठञ्श्रमतत्परः ।
यात्रार्थमद्यादाहारं व्याधितो भेषजं यथा ॥ १२.२१४.१८ ॥
అలాగే, సంసారమనే అరణ్యంలో ప్రవేశించి శ్రమలో నిమగ్నుడైన వాడు, రోగి మందు తీసుకున్నట్లు, జీవన యాత్ర కోసమే ఆహారం తీసుకోవాలి.
12.214.19
भक्षणे श्वापदैर्मार्गादिति चारं करोति चेत् ।
एवं संसारमार्गेण यात्रार्थं विषयाणि च ॥ १२.२१४.१९ ॥
భోజనం చేస్తున్నప్పుడు అడవి జంతువుల వల్ల దారి తప్పి తిరిగితే, అలాగే సంసార మార్గంలో జీవనయాత్ర కోసం విషయాలను అనుభవించాలి.
12.214.20
न गच्छेद्भोगविज्ञानादुन्मार्गे पद्यते तदा ।
तस्माददुःखतो मार्गमास्थितस्तमनुस्मरेत् ॥ १२.२१४.२० ॥
భోగ జ్ఞానం వల్ల ఎవరూ వెళ్లకూడదు; లేకపోతే తప్పు మార్గంలో పడతాడు. కాబట్టి దుఃఖరహిత మార్గాన్ని అనుసరించి దాన్నే స్మరించాలి.
12.214.21
नानापर्णफला वृक्षा बहवः सन्ति तत्र हि ।
भोक्तारो मुनयश्चैव तस्मात्परतरं वनम् ॥ १२.२१४.२१ ॥
అక్కడ నానారకాల ఆకులు, పండ్లు కలిగిన అనేక వృక్షాలు ఉన్నాయి; అక్కడ భోక్తలైన మునులు కూడా ఉన్నారు; అందువల్ల ఆ అడవి మరింత శ్రేష్ఠమైనది.
12.214.22
अनुमानैस्तथाशास्त्रैर्यशसा विक्रमेण च ।
सत्यशौचार्जवत्यागैर्वर्चसा विक्रमेण च।
क्षान्त्या धृत्या च बुद्ध्या च मनसा तपसैव च ॥ १२.२१४.२२ ॥
అనుమానంతో, శాస్త్రాలతో, కీర్తితో, పరాక్రమంతో; సత్యం, శౌచం, ఆర్జవం, త్యాగంతో; తేజస్సుతో, పరాక్రమంతో; క్షాంతి, ధృతి, బుద్ధి, మనస్సు, తపస్సుతో మాత్రమే.
12.214.23
भावान्सर्वान्यथावृत्तान्संवसेत यथाक्रमम् ।
शान्तिमिच्छन्नदीनात्मा संयच्छेदिन्द्रियाणि च ॥ १२.२१४.२३ ॥
అన్ని భావాలను, అవి జరిగినట్లే, క్రమంగా అంగీకరించి జీవించాలి; శాంతిని కోరుకుంటూ, దీనత్వం లేని మనస్సుతో ఇంద్రియాలను నియంత్రించాలి.
12.214.24
सत्त्वेन रजसा चैव तमसा चैव मोहिताः ।
चक्रवत्परिवर्तन्ते ह्यज्ञानाज्जन्तवो भृशम् ॥ १२.२१४.२४ ॥
సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సుల చేత మోహితులైన ప్రాణులు అజ్ఞానం వల్ల చక్రంలా తీవ్రంగా తిరుగుతూనే ఉంటారు.
12.214.25
तस्मात्सम्यक्परीक्षेत दोषानज्ञानसंभवान् ।
अज्ञानप्रभवं नित्यमहंकारं परित्यजेत् ॥ १२.२१४.२५ ॥
కాబట్టి అజ్ఞానం వల్ల కలిగే దోషాలను సరిగ్గా పరిశీలించాలి; అజ్ఞానం నుండి పుట్టే అహంకారాన్ని ఎల్లప్పుడూ వదిలివేయాలి.
12.214.26
महाभूतानीन्द्रियाणि गुणाः सत्त्वं रजस्तमः ।
देहमूलं विजानीहि नैतानि भगवानतः ॥ १२.२१४.२६ ॥
మహాభూతాలు, ఇంద్రియాలు, గుణాలు — సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు — వీటిని దేహ మూలంగా తెలుసుకో; ఓ భగవంతుడా, ఇవి (ఆత్మ) కాదు.
12.214.27
उपायतः प्रवक्ष्यामि तं च मृत्युं दुरासदम् ।
त्रैलोक्यं सेश्वरं सर्वमहंकारे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२१४.२७ ॥
ఉపాయంగా ఆ దుర్జయమైన మృత్యువును కూడా వివరిస్తాను; ఈశ్వరునితో సహా త్రిలోకాలన్నీ అహంకారంలో నిలిచి ఉన్నాయి.
12.214.28
यथेह नियतः कालो दर्शयत्यार्तवान्गुणान् ।
तद्वद्भतेष्वहंकारं विद्याद्भूतप्रवर्तकम् ॥ १२.२१४.२८ ॥
ఇక్కడ నిర్ణీత కాలం ఋతువుల గుణాలను చూపినట్లే, ప్రాణులలోని అహంకారాన్ని ప్రాణులను నడిపించేదిగా తెలుసుకోవాలి.
12.214.29
संमोहकं तमो विद्यात्कृष्णमज्ञानसंभवम् ।
प्रकृतेर्गुणसंजातो महानहंक्रिया ततः ॥ १२.२१४.२९ ॥
తమస్సు మోహాన్ని కలిగించేదని, నల్లనిదని, అజ్ఞానం నుండి పుట్టేదని తెలుసుకో. ప్రకృతి గుణాల నుండి మహత్తు పుడుతుంది; ఆ తరువాత అహంకార క్రియ.
12.214.30
अहंकारात्पुनः पश्चाद्भूतग्राममुदाहृतम् ।
अव्यक्तस्य गुणेभ्यस्तु तद्गुणांश्च निबोध तान् ॥ १२.२१४.३० ॥
అహంకారం నుండి తరువాత భూతసమూహం పుడుతుందని చెప్పబడింది; అవ్యక్తం యొక్క గుణాల నుండి (పుట్టేవాటి) గుణాలను కూడా తెలుసుకో.
12.214.31
प्रीतिदुःखनिबद्धांश्च समस्तांस्त्रीनथो गुणान् ।
सत्त्वस्य रजसश्चैव तमसश्च निबोध तान् ॥ १२.२१४.३१ ॥
ప్రీతి దుఃఖాలతో బంధించబడిన ఆ మూడు గుణాలను — సత్త్వ, రజస్, తమస్ — ఇప్పుడు తెలుసుకో.
12.214.32
प्रसादो हर्षजा प्रीतिरसंदेहो धृतिः स्मृतिः ।
एतान्सत्त्वगुणान्विद्यादिमान्राजसतामसान् ॥ १२.२१४.३२ ॥
ప్రసాదం, హర్షం నుండి పుట్టిన ప్రీతి, సందేహంలేని నిశ్చయం, ధృతి, స్మృతి — వీటిని సత్త్వ గుణాలుగా తెలుసుకో; ఇవి రజస్, తమస్ గుణాల నుండి భిన్నమైనవి.
12.214.33
असन्तोषोऽक्षमाऽधैर्यमतृप्तिर्विषयादिषु ।
राजसाश्च गुणा ह्येते तत्परं तामसाञ्शृणु ॥ १२.२१४.३३ ॥
అసంతృప్తి, అక్షమ, అధైర్యం, విషయాదులపై అతృప్తి — ఇవే రజస్ గుణాలు. ఇక తమస్ గుణాలను వినుము.
12.214.34
मोहस्तन्द्री तथा दुःखं निद्राऽऽलस्यं प्रमादता ।
विषादी दीर्घसूत्रश्च तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १२.२१४.३४ ॥
మోహం, తంద్రి, దుఃఖం, నిద్ర, ఆలస్యం, ప్రమాదం, విషాదం, దీర్ఘసూత్రత — ఇవి తమస్ గుణంగా చెప్పబడ్డాయి.
12.214.35
कामक्रोधौ प्रमादश्च लोभमोहौ भयं क्लमः ।
विषादशोकावरतिर्मानदर्पावनार्यता ॥ १२.२१४.३५ ॥
కామం, క్రోధం, ప్రమాదం, లోభం, మోహం, భయం, అలసట, విషాదం, శోకం, విరక్తి, మానం, దర్పం, అనార్యత.
12.214.36
दोषाणामेवमादीनां परीक्ष्य गुरुलाघवम् ।
विमृशेदात्मसंस्थानमेकैकमनुसंततम् ॥ १२.२१४.३६ ॥
ఇటువంటి దోషాల గురుత్వ లఘుత్వాలను పరీక్షించి, ప్రతి ఒక్కదాన్ని తన ఆత్మస్థితిని బట్టి నిరంతరం విచారించాలి.
12.214.37
यस्मिन्प्रतिष्ठितं चेदं यस्मिन्सज्ज्ञाननिर्गतिः ।
सर्वभूताधिकं नित्यमहंकारं विलोकयेत् ॥ १२.२१४.३७ ॥
దేనిలో ఈ జగత్తు ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నదో, దేని నుండి సత్యజ్ఞానం ఉద్భవిస్తుందో, సర్వభూతాలకంటే ఉన్నతమైన ఆ నిత్య అహంకారాన్ని చూడాలి.
12.214.38
विलोकमानः स तदा स्वबुद्ध्या सूक्ष्मया पुनः ।
तदेव भाति तद्रूपमात्मना यत्सुनिर्मलम् ॥ १२.२१४.३८ ॥
అప్పుడు అతడు తన సూక్ష్మ బుద్ధితో మళ్లీ చూస్తూ, ఆత్మ ద్వారా అత్యంత నిర్మలమైన ఆ రూపమే ప్రకాశించడం చూస్తాడు.
12.214.39
के दोषा मनसा त्यक्ताः के बुद्ध्या शिथिलीकृताः ।
के पुनः पुनरायान्ति के मोहादचला इव ॥ १२.२१४.३९ ॥
ఏ దోషాలు మనస్సుచేత విడిచిపెట్టబడ్డాయి, ఏవి బుద్ధిచేత బలహీనపరచబడ్డాయి, ఏవి మోహం వల్ల కదలని వాటిలా మళ్లీ మళ్లీ వస్తున్నాయి?
12.214.40
केषां बलाबलं बुद्ध्या हेतुभिर्विमृशेद्बुधः ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यथा विद्यामहं विभो।
मह्यं शुश्रूषवे विद्वन्वक्ष्येतद्बुद्धिनिश्चितम् ॥ १२.२१४.४० ॥
జ్ఞాని కారణాలచేత బుద్ధితో వేటి బలాబలాలను పరిశీలించాలి? ఓ ప్రభూ, నేను తెలుసుకునేలా ఇవన్నీ నాకు చెప్పండి. ఓ విద్వాంసుడా, వినడానికి ఆసక్తిగా ఉన్న నాకు బుద్ధితో నిశ్చయించిన విషయాన్ని చెబుతాను.
12.214.41
शान्तत्वादपरान्ताच्च आरम्भादपि चैकतः ।
प्रोक्तो ह्यत्र यथा हेतुरेवमाहुर्मनीषिणः ॥ १२.२१४.४१ ॥
శాంతి వల్ల, అంతం వల్ల, ఆరంభం వల్ల, ఒకవైపు నుండి కూడా, ఇక్కడ కారణం ఎలా చెప్పబడిందో, ఆ విధంగానే మనీషులు చెబుతారు.
12.214.42
दोषैर्मूलादवच्छिन्नैर्विशुद्धात्मा विमुच्यते ।
विनाशयति संभूतमयस्मयमयो यथा।
तथा कृतात्मा सहजैर्दोषैर्नश्यति राजसैः ॥ १२.२१४.४२ ॥
మూలం నుండి తెగిన దోషాల వల్ల విశుద్ధాత్మ విముక్తి పొందుతుంది; ఇనుముతో చేసిన ఇనుము నశించినట్లు, స్వభావసిద్ధ రాజస దోషాలతో సంయమించిన ఆత్మ నశిస్తుంది.
12.214.43
सहजैरविशुद्धात्मा दोषैर्नश्यति तामसैः ।
राजसं तामसं चैव शुद्धात्मा कालसंभवम् ॥ १२.२१४.४३ ॥
అశుద్ధాత్మ సహజమైన తామస దోషాలతో నశిస్తాడు. రాజసం, తామసం, కాలజనితమైనవి — శుద్ధాత్మ (వీటినుండి విముక్తుడవుతాడు).
12.214.44
शमयेत्सत्त्वमास्थाय बुद्ध्या केवलया द्विजः ।
त्यजेच्च मनसा चेतः शुद्धात्मा बुद्धिमास्थितः ॥ १२.२१४.४४ ॥
ద్విజుడు సత్త్వాన్ని ఆశ్రయించి, కేవల బుద్ధితో (చిత్తాన్ని) శాంతపరచాలి; మనస్సుతో చిత్తాన్ని విడిచిపెట్టాలి; శుద్ధాత్మ బుద్ధిలో నిలిచి (ఇలా చేయాలి).
12.214.45
तत्सर्वं देहिनां बीजं सत्त्वमात्मवतः समम् ।
तस्मादात्मवता वर्ज्यं रजश्च तम एव च ॥ १२.२१४.४५ ॥
అదంతా దేహధారులకు బీజం; ఆత్మసంయమి వద్ద సత్త్వం సమానమే. కావున ఆత్మసంయమి రజస్సును, తమస్సును విడువాలి.
12.214.46
रजस्तमोभ्यां निर्मुक्तं सत्त्वं निर्मलतामियात् ।
आहारान्वर्जयेन्नित्यं राजसांस्तामसानपि ॥ १२.२१४.४६ ॥
రజస్సు, తమస్సుల నుండి విముక్తమైన సత్త్వం నిర్మలత్వాన్ని పొందుతుంది. రాజసిక, తామసిక ఆహారాలను ఎల్లప్పుడూ విడువాలి.
12.214.47
ते ब्रह्म पुनरायान्ति न मोहादचला इव ।
अथवा मन्त्रवद्ब्रूयुर्मांसादीनां यजुष्कृतम् ॥ १२.२१४.४७ ॥
వారు మళ్లీ బ్రహ్మను చేరుకుంటారు; మోహం వల్ల కాదు, పర్వతంలా చలించక. లేదా మంత్రంలా, మాంసాదులు యజుస్సుతో చేయబడినవని వారు చెప్పవచ్చు.
12.214.48
स वै हेतुरनादाने शुद्धधर्मानुपालने ।
रजसा कामयुक्तानि कार्याण्यपि समाप्नुते ॥ १२.२१४.४८ ॥
అదే గ్రహించకుండుటలోనూ, శుద్ధ ధర్మాన్ని పాటించుటలోనూ కారణం. రజస్సు వల్ల కామయుక్త కార్యాలను కూడా (మనిషి) పొందుతాడు.
12.214.49
अर्थयुक्तानि चात्यर्थं कामान्सर्वांश्च सेवते ।
तमसा लोभयुक्तानि क्रोधजानि च सेवते।
हिंसाविहाराभिरतस्तन्द्रीनिद्रासमन्वितः ॥ १२.२१४.४९ ॥
అర్థంతో కూడిన విషయాలను, అన్ని కోరికలను అతడు అతిగా సేవిస్తాడు; తమస్సుతో లోభంతో కూడినవాటిని, కోపం వల్ల పుట్టినవాటిని అతడు అనుసరిస్తాడు; హింసా విహారాల్లో ఆనందించి, బద్ధకం నిద్రలతో కూడినవాడై ఉంటాడు.
12.214.50
सत्वस्थः सात्विकान्भावाञ्शुद्धान्पश्यति संश्रितः ।
स देही विमलः श्रीमाञ्श्रद्धाविद्यासमन्वितः ॥ १२.२१४.५० ॥
సత్వంలో స్థితుడై, శుద్ధమైన సాత్త్విక భావాలను ఆశ్రయించి వాటిని చూస్తాడు; అతడు నిర్మలుడు, తేజస్వి, శ్రద్ధ విద్యలతో కూడినవాడు.