മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.214
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.214.1
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो यथा समुपलभ्यते ।
तेषां विज्ञाननिष्ठानामन्यत्तत्वं न रोचते ॥ १२.२१४.१ ॥
പ്രവൃത്തി ലക്ഷണമുള്ള ധർമ്മം എങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നുവോ അങ്ങനെയാണ്; എന്നാൽ വിജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥിതരായവർക്ക് മറ്റൊരു തത്ത്വം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല.
12.214.2
दुर्लभा वेदविद्वांसो वेदोक्तेषु व्यवस्थिताः ।
प्रयोजनं महत्त्वात्तु मार्गमिच्छन्ति संस्तुतम् ॥ १२.२१४.२ ॥
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതിൽ സ്ഥിതരായ വേദവിദ്വാന്മാർ അപൂർവമാണ്; അവർ അതിന്റെ മഹത്ത്വം കൊണ്ട് പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട മാർഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.214.3
वेदस्य न विदुर्भावं ज्ञानमार्गप्रतिष्ठितम् ।
सद्भिराचरितत्वात्तु वृत्तमेतदगर्हितम्।
इयं सा बुद्धिरभ्येत्य यथा याति परां गतिम् ॥ १२.२१४.३ ॥
ജ്ഞാനമാർഗത്തിൽ സ്ഥിതമായ വേദത്തിന്റെ ഭാവം അവർ അറിയുന്നില്ല; സജ്ജനങ്ങൾ ആചരിക്കുന്നതിനാൽ ഈ ആചാരം നിന്ദ്യമല്ല. ഇതാണ് ആ ബുദ്ധി; ഇതിനെ പ്രാപിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.
12.214.4
शरीरवानुपादत्ते मोहात्सर्वान्परिग्रहान् ।
कामक्रोधादिभिर्भावैर्युक्तो राजसतामसैः ॥ १२.२१४.४ ॥
ദേഹധാരി മോഹം കൊണ്ട് എല്ലാ പരിഗ്രഹങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നു; കാമക്രോധാദികളും രജസ്-തമസ് ഭാവങ്ങളും ചേർന്നവനായി.
12.214.5
नाशुद्धमाचरेत्तस्मादभीप्सन्देहयापनम् ।
कर्मणां विवरं कुर्वन्न लोकानाप्नुयाच्छुभान् ॥ १२.२१४.५ ॥
അതിനാൽ ശരീരപോഷണം ആഗ്രഹിച്ചും അശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്യരുത്; കർമ്മങ്ങളിൽ വിള്ളൽ വരുത്തുന്നവൻ ശുഭലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കില്ല.
12.214.6
लोहयुक्तं तथा हेम विपक्वं न विराजते ।
तथाऽपक्वकषायाख्यं विज्ञानं न प्रकाशते ॥ १२.२१४.६ ॥
ലോഹം കലർന്ന സ്വർണ്ണം നന്നായി ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിൽ തിളങ്ങില്ല; അതുപോലെ പക്വമാകാത്ത കഷായമുള്ള വിജ്ഞാനവും പ്രകാശിക്കുന്നില്ല.
12.214.7
केचिदात्मगुणं प्राप्तास्ते मुक्ताश्चक्रबन्धनात् ।
इतरे दुःखसन्द्वन्द्वास्तथा दुःखपरायणाः ॥ १२.२१४.७ ॥
ചിലർ ആത്മഗുണം പ്രാപിച്ച് ചക്രബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മുക്തരാകുന്നു; മറ്റുള്ളവർ ദുഃഖദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ കുടുങ്ങി ദുഃഖത്തിൽത്തന്നെ മുഴുകുന്നു.
12.214.8
शुकाकर्मानुरूपं ते जायमानाः पुनः पुनः ।
क्रोधलोभमदाविष्टा मूढान्तः करणाः सदा ॥ १२.२१४.८ ॥
നിന്റെ കർമ്മങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് നീ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു; ക്രോധം, ലോഭം, മദം എന്നിവയാൽ ആവിഷ്ടനായി, എപ്പോഴും മൂഢമായ അന്തഃകരണത്തോടെ.
12.214.9
यथा… संछाया नास्ति नित्यतया परा ।
गुणानेव तथा चिन्त्या सन्त्येति च विदुर्बुधाः ॥ १२.२१४.९ ॥
നിഴൽ നിത്യമായി പരമമല്ലാത്തതുപോലെ, ഗുണങ്ങളെയും അങ്ങനെതന്നെ ചിന്തിക്കണം; ജ്ഞാനികൾ ഇങ്ങനെ അറിയുന്നു.
12.214.10
यश्चाधर्मं चरेल्लोभात्कामक्रोधावनुप्लुवन् ।
धर्म्यं पन्थानमुत्क्रम्य सानुबन्धो विनश्यति ॥ १२.२१४.१० ॥
ലോഭത്താൽ അധർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, കാമക്രോധങ്ങളാൽ ഒഴുകിപ്പോകുന്നവൻ, ധർമ്മമാർഗ്ഗം ലംഘിച്ച്, തന്റെ ഫലങ്ങളോടൊപ്പം നശിക്കുന്നു.
12.214.11
अचलं ज्ञानमप्राप्य चलचित्तश्चलानियात् ।
शब्दादीन्विषयांस्तस्मान्न संरागादुपप्लवेत्।
क्रोधो हर्षो विषादश्च जायन्ते हि परस्परात् ॥ १२.२१४.११ ॥
ചലിക്കാത്ത ജ്ഞാനം നേടാത്ത, ചിത്തം ചഞ്ചലമായവൻ ചഞ്ചലങ്ങളായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കണം; അതിനാൽ ശബ്ദാദി വിഷയങ്ങളിലെ തീവ്രാസക്തിയാൽ മുങ്ങിപ്പോകരുത്. ക്രോധം, ഹർഷം, വിഷാദം ഒന്നിൽനിന്ന് മറ്റൊന്ന് ജനിക്കുന്നു.
12.214.12
गुणाः कार्याः क्रोधहर्षौ सुखदुःखे प्रियाप्रिये ।
द्वन्द्वान्यथैवमादीनि विजयेच्चैव सर्ववित् ॥ १२.२१४.१२ ॥
ഗുണങ്ങൾ കർമ്മങ്ങളാണ്; ക്രോധ-ഹർഷങ്ങൾ, സുഖ-ദുഃഖങ്ങൾ, പ്രിയ-അപ്രിയങ്ങൾ, ഇങ്ങനെയുള്ള മറ്റ് ദ്വന്ദ്വങ്ങളെ സർവ്വജ്ഞൻ ജയിക്കണം.
12.214.13
पञ्चभूतात्मके देहे सत्त्वराजसताभसे ।
कमभिष्टुवते चायं कं वा क्रोशति किं वदन् ॥ १२.२१४.१३ ॥
പഞ്ചഭൂതാത്മകമായ ഈ ദേഹത്തിൽ, സത്ത്വ-രജസ്-തമോ ഗുണങ്ങളോടു കൂടിയ ഇവൻ ആരെ സ്തുതിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ആരെ നിന്ദിക്കുന്നു, എന്ത് പറയുന്നു?
12.214.14
स्पर्शरूपरसाद्येषु सङ्गं गच्छन्ति बालिशाः ।
नावगच्छन्ति विज्ञानादात्मानं पार्थिवं गुणम् ॥ १२.२१४.१४ ॥
സ്പർശം, രൂപം, രസം മുതലായവയിൽ അജ്ഞർ ആസക്തരാകുന്നു; ജ്ഞാനത്താൽ പാർഥിവഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള ആത്മാവിനെ അവർ അറിയുന്നില്ല.
12.214.15
मृन्मयं शरणं यद्वन्मृदैव परिलिप्यते ।
पार्थिवोऽयं तथा देहो मृद्विकारान्न नश्यति ॥ १२.२१४.१५ ॥
മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള വാസസ്ഥലം മണ്ണുകൊണ്ടുതന്നെ മെഴുകുന്നതുപോലെ, ഈ പാർഥിവദേഹം മണ്ണിന്റെ വികാരങ്ങളാൽ നശിക്കുന്നില്ല.
12.214.16
मधु तैलं पयः सर्पिर्मांसानि लवणं गुडः ।
धान्यानि फलमूलानि मृद्विकाराः सहाम्भसा ॥ १२.२१४.१६ ॥
തേൻ, എണ്ണ, പാൽ, നെയ്യ്, മാംസം, ഉപ്പ്, ശർക്കര, ധാന്യങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, കിഴങ്ങുകൾ — ഇവ വെള്ളത്തോടുകൂടിയ മണ്ണിന്റെ വികാരങ്ങളാണ്.
12.214.17
यद्वत्कान्तारमातिष्ठन्नौत्सुक्यं समनुव्रजेत् ।
ग्राम्यमाहारमादद्यादस्वाद्वपि हि यापनम् ॥ १२.२१४.१७ ॥
കാട്ടിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവൻ ആവേശത്തോടെ ഗ്രാമ്യാഹാരം തേടുന്നില്ല; രുചിയില്ലാത്തതാണെങ്കിലും ജീവിക്കാനായി മാത്രം ആഹാരം സ്വീകരിക്കുന്നു.
12.214.18
तद्वत्संसारकान्तारमातिष्ठञ्श्रमतत्परः ।
यात्रार्थमद्यादाहारं व्याधितो भेषजं यथा ॥ १२.२१४.१८ ॥
അതുപോലെ, സംസാരമെന്ന കാട്ടിൽ പ്രവേശിച്ച്, പരിശ്രമത്തിൽ മുഴുകിയവൻ, രോഗി മരുന്നു കഴിക്കുന്നതുപോലെ, ജീവിതയാത്രയ്ക്കായി മാത്രം ആഹാരം കഴിക്കണം.
12.214.19
भक्षणे श्वापदैर्मार्गादिति चारं करोति चेत् ।
एवं संसारमार्गेण यात्रार्थं विषयाणि च ॥ १२.२१४.१९ ॥
ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ കാട്ടുമൃഗങ്ങളാൽ വഴിതെറ്റി അലയുന്നവനെപ്പോലെ, അതുപോലെ സംസാരമാർഗ്ഗത്തിൽ ജീവിതയാത്രയ്ക്കായി വിഷയങ്ങളെ സ്വീകരിക്കണം.
12.214.20
न गच्छेद्भोगविज्ञानादुन्मार्गे पद्यते तदा ।
तस्माददुःखतो मार्गमास्थितस्तमनुस्मरेत् ॥ १२.२१४.२० ॥
ഭോഗജ്ഞാനത്താൽ പോകരുത്; അല്ലെങ്കിൽ തെറ്റായ മാർഗത്തിൽ വീഴും. അതിനാൽ ദുഃഖരഹിതമായ മാർഗം സ്വീകരിച്ച് അതിനെ ഓർക്കണം.
12.214.21
नानापर्णफला वृक्षा बहवः सन्ति तत्र हि ।
भोक्तारो मुनयश्चैव तस्मात्परतरं वनम् ॥ १२.२१४.२१ ॥
അവിടെ വിവിധ ഇലകളും ഫലങ്ങളുമുള്ള ധാരാളം വൃക്ഷങ്ങളുണ്ട്; ഭക്ഷിക്കുന്ന മുനിമാരും ഉണ്ട്; അതിനാൽ ആ വനം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
12.214.22
अनुमानैस्तथाशास्त्रैर्यशसा विक्रमेण च ।
सत्यशौचार्जवत्यागैर्वर्चसा विक्रमेण च।
क्षान्त्या धृत्या च बुद्ध्या च मनसा तपसैव च ॥ १२.२१४.२२ ॥
അനുമാനത്താലും ശാസ്ത്രങ്ങളാലും കീർത്തിയാലും വിക്രമത്താലും; സത്യം, ശൗചം, ആർജവം, ത്യാഗം എന്നിവയാലും; തേജസ്സിനാലും വിക്രമത്താലും; ക്ഷമ, ധൃതി, ബുദ്ധി, മനസ്സ്, തപസ്സ് എന്നിവയാലും മാത്രം.
12.214.23
भावान्सर्वान्यथावृत्तान्संवसेत यथाक्रमम् ।
शान्तिमिच्छन्नदीनात्मा संयच्छेदिन्द्रियाणि च ॥ १२.२१४.२३ ॥
എല്ലാ ഭാവങ്ങളെയും അവ സംഭവിക്കുന്നതുപോലെ ക്രമത്തിൽ സ്വീകരിച്ച് ജീവിക്കണം; ശാന്തി ആഗ്രഹിച്ച്, ദീനമല്ലാത്ത മനസ്സോടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കണം.
12.214.24
सत्त्वेन रजसा चैव तमसा चैव मोहिताः ।
चक्रवत्परिवर्तन्ते ह्यज्ञानाज्जन्तवो भृशम् ॥ १२.२१४.२४ ॥
സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിവയാൽ മോഹിതരായ ജീവികൾ അജ്ഞാനത്താൽ ചക്രംപോലെ അതിതീവ്രമായി കറങ്ങുന്നു.
12.214.25
तस्मात्सम्यक्परीक्षेत दोषानज्ञानसंभवान् ।
अज्ञानप्रभवं नित्यमहंकारं परित्यजेत् ॥ १२.२१४.२५ ॥
അതിനാൽ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങളെ നന്നായി പരിശോധിക്കണം; അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന അഹങ്കാരത്തെ എപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കണം.
12.214.26
महाभूतानीन्द्रियाणि गुणाः सत्त्वं रजस्तमः ।
देहमूलं विजानीहि नैतानि भगवानतः ॥ १२.२१४.२६ ॥
മഹാഭൂതങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഗുണങ്ങളും — സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് — ഇവയെ ദേഹത്തിന്റെ മൂലമായി അറിയുക; ഭഗവാനേ, ഇവ (ആത്മാവ്) അല്ല.
12.214.27
उपायतः प्रवक्ष्यामि तं च मृत्युं दुरासदम् ।
त्रैलोक्यं सेश्वरं सर्वमहंकारे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२१४.२७ ॥
ഉപായത്താൽ ആ ദുർജയമായ മൃത്യുവിനെയും ഞാൻ വിവരിക്കാം; ഈശ്വരനോടുകൂടിയ മൂന്നു ലോകങ്ങളെല്ലാം അഹങ്കാരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
12.214.28
यथेह नियतः कालो दर्शयत्यार्तवान्गुणान् ।
तद्वद्भतेष्वहंकारं विद्याद्भूतप्रवर्तकम् ॥ १२.२१४.२८ ॥
ഇവിടെ നിശ്ചിതമായ കാലം ഋതുക്കളുടെ ഗുണങ്ങളെ കാണിക്കുന്നതുപോലെ, ജീവികളിലെ അഹങ്കാരത്തെ ജീവികളെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതായി അറിയണം.
12.214.29
संमोहकं तमो विद्यात्कृष्णमज्ञानसंभवम् ।
प्रकृतेर्गुणसंजातो महानहंक्रिया ततः ॥ १२.२१४.२९ ॥
തമസ് മോഹമുണ്ടാക്കുന്നതും കറുത്തതും അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നതുമാണെന്ന് അറിയുക. പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് മഹത്തത്വം ജനിക്കുന്നു; പിന്നീട് അഹങ്കാരക്രിയ.
12.214.30
अहंकारात्पुनः पश्चाद्भूतग्राममुदाहृतम् ।
अव्यक्तस्य गुणेभ्यस्तु तद्गुणांश्च निबोध तान् ॥ १२.२१४.३० ॥
അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നു പിന്നീട് ഭൂതസമൂഹം ഉണ്ടാകുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു; അവ്യക്തത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവയുടെ ഗുണങ്ങളും അറിയുക.
12.214.31
प्रीतिदुःखनिबद्धांश्च समस्तांस्त्रीनथो गुणान् ।
सत्त्वस्य रजसश्चैव तमसश्च निबोध तान् ॥ १२.२१४.३१ ॥
പ്രീതിയാലും ദുഃഖത്താലും ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ആ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളെ — സത്ത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ് — ഇപ്പോൾ അറിയുക.
12.214.32
प्रसादो हर्षजा प्रीतिरसंदेहो धृतिः स्मृतिः ।
एतान्सत्त्वगुणान्विद्यादिमान्राजसतामसान् ॥ १२.२१४.३२ ॥
പ്രസാദം, സന്തോഷത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന പ്രീതി, സംശയമില്ലാത്ത നിശ്ചയം, ധൈര്യം, സ്മൃതി — ഇവയെ സത്ത്വ ഗുണങ്ങളായി അറിയുക; ഇവ രജസ്സിൽ നിന്നും തമസ്സിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാണ്.
12.214.33
असन्तोषोऽक्षमाऽधैर्यमतृप्तिर्विषयादिषु ।
राजसाश्च गुणा ह्येते तत्परं तामसाञ्शृणु ॥ १२.२१४.३३ ॥
അസന്തോഷം, അക്ഷമ, അധൈര്യം, വിഷയങ്ങളിലുള്ള അതൃപ്തി — ഇവയാണ് രജസ്സിന്റെ ഗുണങ്ങൾ. ഇനി തമസ്സിന്റെ ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കുക.
12.214.34
मोहस्तन्द्री तथा दुःखं निद्राऽऽलस्यं प्रमादता ।
विषादी दीर्घसूत्रश्च तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १२.२१४.३४ ॥
മോഹം, തന്ദ്ര, ദുഃഖം, ഉറക്കം, ആലസ്യം, പ്രമാദം, വിഷാദം, ദീർഘസൂത്രത — ഇതാണ് തമസ്സിന്റെ ഗുണമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
12.214.35
कामक्रोधौ प्रमादश्च लोभमोहौ भयं क्लमः ।
विषादशोकावरतिर्मानदर्पावनार्यता ॥ १२.२१४.३५ ॥
കാമം, ക്രോധം, പ്രമാദം, ലോഭം, മോഹം, ഭയം, ക്ഷീണം, വിഷാദം, ശോകം, വിരക്തി, മാനം, ദർപ്പം, അനാര്യത.
12.214.36
दोषाणामेवमादीनां परीक्ष्य गुरुलाघवम् ।
विमृशेदात्मसंस्थानमेकैकमनुसंततम् ॥ १२.२१४.३६ ॥
ഇങ്ങനെയുള്ള ദോഷങ്ങളുടെ ഗുരുത്വവും ലഘുത്വവും പരിശോധിച്ച്, ഓരോന്നിനെയും തന്റെ ആത്മസ്ഥിതിയെ മുൻനിർത്തി നിരന്തരം വിചാരിക്കണം.
12.214.37
यस्मिन्प्रतिष्ठितं चेदं यस्मिन्सज्ज्ञाननिर्गतिः ।
सर्वभूताधिकं नित्यमहंकारं विलोकयेत् ॥ १२.२१४.३७ ॥
ഏതിൽ ഈ ലോകം പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നുവോ, ഏതിൽ നിന്ന് സത്യജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നുവോ, സർവഭൂതങ്ങളെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠമായ ആ നിത്യമായ അഹങ്കാരത്തെ വീക്ഷിക്കണം.
12.214.38
विलोकमानः स तदा स्वबुद्ध्या सूक्ष्मया पुनः ।
तदेव भाति तद्रूपमात्मना यत्सुनिर्मलम् ॥ १२.२१४.३८ ॥
അപ്പോൾ അവൻ തന്റെ സൂക്ഷ്മബുദ്ധികൊണ്ട് വീണ്ടും നോക്കുമ്പോൾ, ആത്മാവിനാൽ അത്യന്തം നിർമ്മലമായ ആ രൂപം തന്നെ തെളിഞ്ഞു വിളങ്ങുന്നു.
12.214.39
के दोषा मनसा त्यक्ताः के बुद्ध्या शिथिलीकृताः ।
के पुनः पुनरायान्ति के मोहादचला इव ॥ १२.२१४.३९ ॥
ഏത് ദോഷങ്ങൾ മനസ്സാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു, ഏത് ദോഷങ്ങൾ ബുദ്ധിയാൽ ദുർബലമാക്കപ്പെട്ടു, ഏത് ദോഷങ്ങൾ മോഹത്താൽ ഇളകാത്തവയെപ്പോലെ വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്നു?
12.214.40
केषां बलाबलं बुद्ध्या हेतुभिर्विमृशेद्बुधः ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यथा विद्यामहं विभो।
मह्यं शुश्रूषवे विद्वन्वक्ष्येतद्बुद्धिनिश्चितम् ॥ १२.२१४.४० ॥
ബുദ്ധിമാൻ കാരണങ്ങളാൽ ബുദ്ധികൊണ്ട് ഏതെല്ലാറ്റിന്റെ ബലാബലം പരിശോധിക്കണം? ഓ പ്രഭോ, ഞാൻ അറിയേണ്ടതിന് ഇതെല്ലാം എനിക്കു പറഞ്ഞുതരൂ. ഓ വിദ്വാനേ, കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എനിക്ക് ബുദ്ധിയാൽ നിശ്ചയിച്ചതു ഞാൻ പറയാം.
12.214.41
शान्तत्वादपरान्ताच्च आरम्भादपि चैकतः ।
प्रोक्तो ह्यत्र यथा हेतुरेवमाहुर्मनीषिणः ॥ १२.२१४.४१ ॥
ശാന്തതയാലും അവസാനത്താലും ആരംഭത്താലും ഒരു വശത്തുനിന്നും, ഇവിടെ കാരണം എങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ അങ്ങനെ തന്നെ ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
12.214.42
दोषैर्मूलादवच्छिन्नैर्विशुद्धात्मा विमुच्यते ।
विनाशयति संभूतमयस्मयमयो यथा।
तथा कृतात्मा सहजैर्दोषैर्नश्यति राजसैः ॥ १२.२१४.४२ ॥
വേരോടെ മുറിഞ്ഞ ദോഷങ്ങളാൽ വിശുദ്ധാത്മാവ് മോചിതനാകുന്നു; ഇരുമ്പുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഇരുമ്പ് നശിക്കുന്നതുപോലെ, അടക്കപ്പെട്ട ആത്മാവ് സഹജമായ രാജസദോഷങ്ങളാൽ നശിക്കുന്നു.
12.214.43
सहजैरविशुद्धात्मा दोषैर्नश्यति तामसैः ।
राजसं तामसं चैव शुद्धात्मा कालसंभवम् ॥ १२.२१४.४३ ॥
അശുദ്ധമായ ആത്മാവ് സഹജമായ താമസ ദോഷങ്ങളാൽ നശിക്കുന്നു. രാജസവും താമസവും, കാലത്തിൽ ജനിച്ചവയും — ശുദ്ധാത്മാവ് (അവയിൽനിന്ന് മുക്തനാകുന്നു).
12.214.44
शमयेत्सत्त्वमास्थाय बुद्ध्या केवलया द्विजः ।
त्यजेच्च मनसा चेतः शुद्धात्मा बुद्धिमास्थितः ॥ १२.२१४.४४ ॥
ദ്വിജൻ സത്ത്വത്തെ ആശ്രയിച്ച് കേവല ബുദ്ധികൊണ്ട് (ചിത്തത്തെ) ശാന്തമാക്കണം; മനസ്സുകൊണ്ട് ചിത്തത്തെ ത്യജിക്കണം; ശുദ്ധാത്മാവ് ബുദ്ധിയിൽ സ്ഥിതനായി (ഇങ്ങനെ ചെയ്യണം).
12.214.45
तत्सर्वं देहिनां बीजं सत्त्वमात्मवतः समम् ।
तस्मादात्मवता वर्ज्यं रजश्च तम एव च ॥ १२.२१४.४५ ॥
അതെല്ലാം ദേഹികളുടെ ബീജമാണ്; ആത്മസംയമിക്ക് സത്ത്വം സമമാണ്. അതിനാൽ ആത്മസംയമി രജസ്സും താമസവും ഒഴിവാക്കണം.
12.214.46
रजस्तमोभ्यां निर्मुक्तं सत्त्वं निर्मलतामियात् ।
आहारान्वर्जयेन्नित्यं राजसांस्तामसानपि ॥ १२.२१४.४६ ॥
രജസ്സിൽനിന്നും താമസത്തിൽനിന്നും മുക്തമായ സത്ത്വം നിർമ്മലത നേടുന്നു. രാജസവും താമസവുമായ ആഹാരങ്ങൾ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.
12.214.47
ते ब्रह्म पुनरायान्ति न मोहादचला इव ।
अथवा मन्त्रवद्ब्रूयुर्मांसादीनां यजुष्कृतम् ॥ १२.२१४.४७ ॥
അവർ വീണ്ടും ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; മോഹംകൊണ്ടല്ല, പർവതംപോലെ അചലരായി. അല്ലെങ്കിൽ മന്ത്രംപോലെ, മാംസാദികൾ യജുസ്സിനാൽ ചെയ്യപ്പെട്ടവയെന്ന് അവർ പറയട്ടെ.
12.214.48
स वै हेतुरनादाने शुद्धधर्मानुपालने ।
रजसा कामयुक्तानि कार्याण्यपि समाप्नुते ॥ १२.२१४.४८ ॥
അതുതന്നെയാണ് സ്വീകരിക്കാതിരിക്കുന്നതിലും ശുദ്ധധർമ്മപാലനത്തിലും കാരണം. രജസ്സിനാൽ കാമയുക്തമായ കർമ്മങ്ങളും (മനുഷ്യൻ) നേടുന്നു.
12.214.49
अर्थयुक्तानि चात्यर्थं कामान्सर्वांश्च सेवते ।
तमसा लोभयुक्तानि क्रोधजानि च सेवते।
हिंसाविहाराभिरतस्तन्द्रीनिद्रासमन्वितः ॥ १२.२१४.४९ ॥
അർത്ഥയുക്തമായവയും എല്ലാ കാമങ്ങളും അവൻ അതിരുകടന്ന് സേവിക്കുന്നു; തമസ്സിനാൽ ലോഭയുക്തവും ക്രോധജന്യവുമായവ അവൻ സേവിക്കുന്നു; ഹിംസാവിഹാരങ്ങളിൽ രമിക്കുന്നവനും മന്ദതയും ഉറക്കവും നിറഞ്ഞവനുമാണ് അവൻ.
12.214.50
सत्वस्थः सात्विकान्भावाञ्शुद्धान्पश्यति संश्रितः ।
स देही विमलः श्रीमाञ्श्रद्धाविद्यासमन्वितः ॥ १२.२१४.५० ॥
സത്ത്വത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ശുദ്ധമായ സാത്ത്വിക ഭാവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് അവൻ അവയെ കാണുന്നു; അവൻ നിർമ്മലനും തേജസ്വിയും ശ്രദ്ധയും വിദ്യയും നിറഞ്ഞവനുമായ ദേഹിയാണ്.