มหาภารตะ · อัธยายะ 12.214
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.214.1
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो यथा समुपलभ्यते ।
तेषां विज्ञाननिष्ठानामन्यत्तत्वं न रोचते ॥ १२.२१४.१ ॥
ธรรมที่มีการกระทำเป็นลักษณะย่อมปรากฏอยู่ตามที่เป็น แต่ผู้ตั้งมั่นอยู่ในความรู้นั้นไม่ยินดีในความจริงอื่นใด
12.214.2
दुर्लभा वेदविद्वांसो वेदोक्तेषु व्यवस्थिताः ।
प्रयोजनं महत्त्वात्तु मार्गमिच्छन्ति संस्तुतम् ॥ १२.२१४.२ ॥
พราหมณ์ผู้รู้เวทซึ่งตั้งมั่นอยู่ในสิ่งที่เวทกล่าวไว้เป็นของหายาก เพราะความยิ่งใหญ่ของมัน พวกเขาจึงปรารถนาทางที่ได้รับการสรรเสริญ
12.214.3
वेदस्य न विदुर्भावं ज्ञानमार्गप्रतिष्ठितम् ।
सद्भिराचरितत्वात्तु वृत्तमेतदगर्हितम्।
इयं सा बुद्धिरभ्येत्य यथा याति परां गतिम् ॥ १२.२१४.३ ॥
พวกเขาไม่รู้ภาวะแท้จริงของเวท ซึ่งตั้งอยู่บนทางแห่งปัญญา เพราะผู้ดีประพฤติปฏิบัติ การประพฤติเช่นนี้จึงไม่ถูกตำหนิ นี่คือปัญญานั้น เมื่อบรรลุแล้วย่อมไปสู่จุดหมายสูงสุด
12.214.4
शरीरवानुपादत्ते मोहात्सर्वान्परिग्रहान् ।
कामक्रोधादिभिर्भावैर्युक्तो राजसतामसैः ॥ १२.२१४.४ ॥
ผู้มีร่างกาย เพราะความหลงย่อมยึดถือการสะสมทั้งปวง ผูกพันอยู่กับภาวะต่าง ๆ เช่นกามและโกรธ ซึ่งเป็นของรชัสและตมัส
12.214.5
नाशुद्धमाचरेत्तस्मादभीप्सन्देहयापनम् ।
कर्मणां विवरं कुर्वन्न लोकानाप्नुयाच्छुभान् ॥ १२.२१४.५ ॥
เพราะฉะนั้น ไม่ควรประพฤติสิ่งไม่บริสุทธิ์ แม้ปรารถนาเพียงการดำรงร่างกาย ผู้ที่ทำให้การกระทำมีช่องโหว่ย่อมไม่บรรลุโลกอันเป็นมงคล
12.214.6
लोहयुक्तं तथा हेम विपक्वं न विराजते ।
तथाऽपक्वकषायाख्यं विज्ञानं न प्रकाशते ॥ १२.२१४.६ ॥
ทองที่ปนด้วยโลหะอื่นย่อมไม่งดงาม หากไม่ได้หลอมให้บริสุทธิ์ ฉันใด ความรู้ที่ยังมีมลทินที่ไม่สุกงอมก็ไม่ปรากฏ ฉันนั้น
12.214.7
केचिदात्मगुणं प्राप्तास्ते मुक्ताश्चक्रबन्धनात् ।
इतरे दुःखसन्द्वन्द्वास्तथा दुःखपरायणाः ॥ १२.२१४.७ ॥
บางคนบรรลุคุณลักษณะของอาตมัน และพ้นจากพันธนาการแห่งล้อ ส่วนคนอื่นยังผูกพันกับคู่ตรงข้ามและความทุกข์ จึงยังคงมุ่งอยู่กับความทุกข์
12.214.8
शुकाकर्मानुरूपं ते जायमानाः पुनः पुनः ।
क्रोधलोभमदाविष्टा मूढान्तः करणाः सदा ॥ १२.२१४.८ ॥
ตามการกระทำของเจ้า เจ้าย่อมเกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า ถูกความโกรธ ความโลภ และความทะนงครอบงำ มีใจที่หลงอยู่เสมอ
12.214.9
यथा… संछाया नास्ति नित्यतया परा ।
गुणानेव तथा चिन्त्या सन्त्येति च विदुर्बुधाः ॥ १२.२१४.९ ॥
เหมือนเงาที่ไม่ยั่งยืนเป็นนิรันดร์ คุณลักษณะก็ควรถูกพิจารณาเช่นนั้น ผู้มีปัญญาย่อมรู้ว่าเป็นเช่นนี้
12.214.10
यश्चाधर्मं चरेल्लोभात्कामक्रोधावनुप्लुवन् ।
धर्म्यं पन्थानमुत्क्रम्य सानुबन्धो विनश्यति ॥ १२.२१४.१० ॥
ผู้ใดประพฤติอธรรมเพราะความโลภ ถูกกามและความโกรธพัดพาไป ละเมิดทางแห่งธรรม ย่อมพินาศพร้อมผลที่ตามมา
12.214.11
अचलं ज्ञानमप्राप्य चलचित्तश्चलानियात् ।
शब्दादीन्विषयांस्तस्मान्न संरागादुपप्लवेत्।
क्रोधो हर्षो विषादश्च जायन्ते हि परस्परात् ॥ १२.२१४.११ ॥
ผู้ที่ยังไม่บรรลุปัญญาอันไม่หวั่นไหว มีจิตพลุ่งพล่าน ควรควบคุมอินทรีย์ที่พลุ่งพล่าน เพราะฉะนั้นไม่ควรถูกความยึดติดรุนแรงต่อเสียงและวัตถุอื่น ๆ ครอบงำ ความโกรธ ความยินดี และความเศร้าย่อมเกิดจากกันและกัน
12.214.12
गुणाः कार्याः क्रोधहर्षौ सुखदुःखे प्रियाप्रिये ।
द्वन्द्वान्यथैवमादीनि विजयेच्चैव सर्ववित् ॥ १२.२१४.१२ ॥
คุณลักษณะทั้งหลายพึงถือเป็นหน้าที่ ความโกรธและความยินดี สุขและทุกข์ สิ่งรักและสิ่งชัง และคู่ตรงข้ามอื่น ๆ เช่นนี้ ผู้รู้ทั้งปวงพึงเอาชนะ
12.214.13
पञ्चभूतात्मके देहे सत्त्वराजसताभसे ।
कमभिष्टुवते चायं कं वा क्रोशति किं वदन् ॥ १२.२१४.१३ ॥
ในร่างกายที่ประกอบด้วยธาตุทั้งห้า ซึ่งมีคุณลักษณะแห่งสัตตวะ รชัส และตมัส เขาสรรเสริญใคร ตำหนิใคร และพูดว่าอย่างไร
12.214.14
स्पर्शरूपरसाद्येषु सङ्गं गच्छन्ति बालिशाः ।
नावगच्छन्ति विज्ञानादात्मानं पार्थिवं गुणम् ॥ १२.२१४.१४ ॥
คนเขลาย่อมยึดติดกับการสัมผัส รูป รส และสิ่งอื่น ๆ แต่ไม่เข้าใจอาตมัน ซึ่งอยู่เหนือคุณลักษณะของดิน ด้วยปัญญา
12.214.15
मृन्मयं शरणं यद्वन्मृदैव परिलिप्यते ।
पार्थिवोऽयं तथा देहो मृद्विकारान्न नश्यति ॥ १२.२१४.१५ ॥
เหมือนที่พักอาศัยที่ทำด้วยดินย่อมถูกฉาบด้วยดินฉันใด ร่างกายที่เป็นของดินนี้ก็ไม่ถูกทำลายด้วยการแปรเปลี่ยนของดิน ฉันนั้น
12.214.16
मधु तैलं पयः सर्पिर्मांसानि लवणं गुडः ।
धान्यानि फलमूलानि मृद्विकाराः सहाम्भसा ॥ १२.२१४.१६ ॥
น้ำผึ้ง น้ำมัน นม เนย เนื้อ เกลือ น้ำตาลอ้อย ธัญชาติ ผลไม้และราก ล้วนเป็นการแปรเปลี่ยนของดินพร้อมด้วยน้ำ
12.214.17
यद्वत्कान्तारमातिष्ठन्नौत्सुक्यं समनुव्रजेत् ।
ग्राम्यमाहारमादद्यादस्वाद्वपि हि यापनम् ॥ १२.२१४.१७ ॥
เหมือนผู้เดินเข้าสู่ป่ารกร้างไม่ปรารถนาอาหารของหมู่บ้านอย่างกระหาย แต่รับประทานแม้อาหารที่ไม่มีรสเพียงเพื่อประคับประคองชีวิต
12.214.18
तद्वत्संसारकान्तारमातिष्ठञ्श्रमतत्परः ।
यात्रार्थमद्यादाहारं व्याधितो भेषजं यथा ॥ १२.२१४.१८ ॥
ฉันนั้นเอง ผู้เข้าสู่ป่าแห่งสังสารวัฏ และทุ่มเทแรงความเพียร พึงรับประทานอาหารเพียงเพื่อดำเนินการเดินทางแห่งชีวิต เหมือนคนป่วยรับยา
12.214.19
भक्षणे श्वापदैर्मार्गादिति चारं करोति चेत् ।
एवं संसारमार्गेण यात्रार्थं विषयाणि च ॥ १२.२१४.१९ ॥
ผู้ที่ขณะกำลังกินแล้วหลงออกจากทางเพราะสัตว์ร้าย และเดินเตร่ไป ฉันใด ในทางแห่งสังสารวัฏ ก็พึงเสพวัตถุแห่งอินทรีย์เพื่อการเดินทางแห่งชีวิต ฉันนั้น
12.214.20
न गच्छेद्भोगविज्ञानादुन्मार्गे पद्यते तदा ।
तस्माददुःखतो मार्गमास्थितस्तमनुस्मरेत् ॥ १२.२१४.२० ॥
ไม่พึงดำเนินไปด้วยความรู้เรื่องการเสพสุข เพราะเมื่อนั้นย่อมตกไปสู่ทางที่ผิด เพราะฉะนั้น ผู้ยึดทางที่ปราศจากทุกข์ พึงระลึกถึงทางนั้นเสมอ
12.214.21
नानापर्णफला वृक्षा बहवः सन्ति तत्र हि ।
भोक्तारो मुनयश्चैव तस्मात्परतरं वनम् ॥ १२.२१४.२१ ॥
ที่นั่นมีต้นไม้มากมายที่มีใบและผลต่างกันไป และยังมีฤๅษีที่บริโภคผลไม้เหล่านั้น ดังนั้นป่านั้นจึงประเสริฐกว่ามาก
12.214.22
अनुमानैस्तथाशास्त्रैर्यशसा विक्रमेण च ।
सत्यशौचार्जवत्यागैर्वर्चसा विक्रमेण च।
क्षान्त्या धृत्या च बुद्ध्या च मनसा तपसैव च ॥ १२.२१४.२२ ॥
ด้วยการอนุมานและด้วยคัมภีร์ ด้วยเกียรติยศและด้วยความกล้าหาญ ด้วยความสัตย์ ความบริสุทธิ์ ความซื่อตรง และการสละ ด้วยรัศมีและด้วยความกล้าหาญ ด้วยความอดทน ความมั่นคง สติปัญญา จิต และตบะเท่านั้น
12.214.23
भावान्सर्वान्यथावृत्तान्संवसेत यथाक्रमम् ।
शान्तिमिच्छन्नदीनात्मा संयच्छेदिन्द्रियाणि च ॥ १२.२१४.२३ ॥
พึงอยู่ร่วมกับสภาวะทั้งปวงตามลำดับที่เกิดขึ้น ผู้ปรารถนาความสงบ มีจิตไม่ท้อถอย พึงสำรวมอินทรีย์ทั้งหลาย
12.214.24
सत्त्वेन रजसा चैव तमसा चैव मोहिताः ।
चक्रवत्परिवर्तन्ते ह्यज्ञानाज्जन्तवो भृशम् ॥ १२.२१४.२४ ॥
สรรพสัตว์ย่อมถูกความหลงด้วยสัตตวะ รชัสและตมัสครอบงำ และหมุนเวียนไปอย่างมากดุจล้อ เพราะความไม่รู้
12.214.25
तस्मात्सम्यक्परीक्षेत दोषानज्ञानसंभवान् ।
अज्ञानप्रभवं नित्यमहंकारं परित्यजेत् ॥ १२.२१४.२५ ॥
เพราะฉะนั้น พึงพิจารณาข้อบกพร่องที่เกิดจากอวิชชาอย่างถ่องแท้ และพึงละอหังการที่เกิดจากอวิชชาเสมอไป
12.214.26
महाभूतानीन्द्रियाणि गुणाः सत्त्वं रजस्तमः ।
देहमूलं विजानीहि नैतानि भगवानतः ॥ १२.२१४.२६ ॥
จงรู้ว่ามหาภูตทั้งหลาย อินทรีย์ทั้งหลาย และคุณทั้งสาม คือสัตตวะ รชัส และตมัส เป็นรากเหง้าของร่างกาย ข้าแต่ผู้เป็นเจ้า สิ่งเหล่านี้มิใช่ (ตัวตน)
12.214.27
उपायतः प्रवक्ष्यामि तं च मृत्युं दुरासदम् ।
त्रैलोक्यं सेश्वरं सर्वमहंकारे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२१४.२७ ॥
เราจะอธิบายความตายนั้นซึ่งยากจะเอาชนะ ด้วยวิธีการ ไตรโลกพร้อมทั้งเจ้าแห่งไตรโลก ทั้งหมดตั้งอยู่บนอหังการ
12.214.28
यथेह नियतः कालो दर्शयत्यार्तवान्गुणान् ।
तद्वद्भतेष्वहंकारं विद्याद्भूतप्रवर्तकम् ॥ १२.२१४.२८ ॥
ดุจดังที่กาลเวลาอันแน่นอนในโลกนี้ย่อมแสดงคุณของฤดูกาล ก็พึงรู้อหังการในหมู่สรรพสัตว์ดุจดังนั้นว่าเป็นผู้ก่อให้สัตว์ทั้งหลายเคลื่อนไหว
12.214.29
संमोहकं तमो विद्यात्कृष्णमज्ञानसंभवम् ।
प्रकृतेर्गुणसंजातो महानहंक्रिया ततः ॥ १२.२१४.२९ ॥
พึงรู้ตมัสว่าทำให้หลงใหล มืดมน และเกิดจากอวิชชา จากคุณของประกฤติ มหัต (ปัญญา) เกิดขึ้น แล้วอหังการแห่งการกระทำจึงเกิดตามมา
12.214.30
अहंकारात्पुनः पश्चाद्भूतग्राममुदाहृतम् ।
अव्यक्तस्य गुणेभ्यस्तु तद्गुणांश्च निबोध तान् ॥ १२.२१४.३० ॥
ต่อจากอหังการ หมู่ภูตจึงกล่าวกันว่าเกิดขึ้น และจงรู้คุณของสิ่งเหล่านั้น ซึ่งเกิดจากคุณของอวยักตะด้วย
12.214.31
प्रीतिदुःखनिबद्धांश्च समस्तांस्त्रीनथो गुणान् ।
सत्त्वस्य रजसश्चैव तमसश्च निबोध तान् ॥ १२.२१४.३१ ॥
บัดนี้จงรู้คุณทั้งสามที่ผูกมัดด้วยความสุขและความทุกข์ คือสัตตวะ รชัส และตมัส
12.214.32
प्रसादो हर्षजा प्रीतिरसंदेहो धृतिः स्मृतिः ।
एतान्सत्त्वगुणान्विद्यादिमान्राजसतामसान् ॥ १२.२१४.३२ ॥
ความผ่องใส ความยินดีที่เกิดจากความปีติ ความมั่นคงไม่หวั่นไหว ความแน่วแน่ และความระลึกได้ จงรู้ว่าเป็นคุณของสัตตวะ ส่วนเหล่านี้แตกต่างจากรชัสและตมัส
12.214.33
असन्तोषोऽक्षमाऽधैर्यमतृप्तिर्विषयादिषु ।
राजसाश्च गुणा ह्येते तत्परं तामसाञ्शृणु ॥ १२.२१४.३३ ॥
ความไม่พอใจ ความไม่อดทน ความกระสับกระส่าย และความไม่รู้จักพอในอารมณ์ต่าง ๆ เหล่านี้คือคุณของรชัส บัดนี้จงฟังคุณของตมัสที่เหนือกว่านั้น
12.214.34
मोहस्तन्द्री तथा दुःखं निद्राऽऽलस्यं प्रमादता ।
विषादी दीर्घसूत्रश्च तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १२.२१४.३४ ॥
ความหลง ความง่วงงุน ความเศร้า การนอนหลับ ความเกียจคร้าน ความประมาท ความท้อแท้ และความชักช้า นี่กล่าวกันว่าเป็นคุณของตมัส
12.214.35
कामक्रोधौ प्रमादश्च लोभमोहौ भयं क्लमः ।
विषादशोकावरतिर्मानदर्पावनार्यता ॥ १२.२१४.३५ ॥
ความใคร่และความโกรธ ความประมาท ความโลภและความหลง ความกลัว ความอ่อนล้า ความท้อแท้และความโศก ความไม่ยินดี ความถือตัวและความทระนง และความไม่มีเกียรติ
12.214.36
दोषाणामेवमादीनां परीक्ष्य गुरुलाघवम् ।
विमृशेदात्मसंस्थानमेकैकमनुसंततम् ॥ १२.२१४.३६ ॥
เมื่อพิจารณาน้ำหนักและความเบาของข้อบกพร่องเหล่านี้และอื่น ๆ แล้ว พึงไตร่ตรองแต่ละอย่างอย่างต่อเนื่องโดยเทียบกับฐานะของอาตมัน
12.214.37
यस्मिन्प्रतिष्ठितं चेदं यस्मिन्सज्ज्ञाननिर्गतिः ।
सर्वभूताधिकं नित्यमहंकारं विलोकयेत् ॥ १२.२१४.३७ ॥
ที่อหังการนิรันดร์ซึ่งไตรโลกนี้ตั้งอยู่ และจากซึ่งการหลุดพ้นด้วยความรู้แท้เกิดขึ้น อหังการนั้นยิ่งกว่าสรรพสัตว์ทั้งปวง พึงเห็นอหังการนั้น
12.214.38
विलोकमानः स तदा स्वबुद्ध्या सूक्ष्मया पुनः ।
तदेव भाति तद्रूपमात्मना यत्सुनिर्मलम् ॥ १२.२१४.३८ ॥
เมื่อเขาพิจารณาอีกครั้งด้วยปัญญาอันละเอียดของตน ก็เห็นรูปนั้นปรากฏขึ้น ซึ่งโดยอาตมันนั้นบริสุทธิ์ยิ่งนัก
12.214.39
के दोषा मनसा त्यक्ताः के बुद्ध्या शिथिलीकृताः ।
के पुनः पुनरायान्ति के मोहादचला इव ॥ १२.२१४.३९ ॥
ข้อบกพร่องใดที่จิตละทิ้งไปแล้ว ข้อใดที่ปัญญาทำให้คลายลง และข้อใดที่กลับมาซ้ำแล้วซ้ำเล่าเหมือนสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหว เพราะความหลง
12.214.40
केषां बलाबलं बुद्ध्या हेतुभिर्विमृशेद्बुधः ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यथा विद्यामहं विभो।
मह्यं शुश्रूषवे विद्वन्वक्ष्येतद्बुद्धिनिश्चितम् ॥ १२.२१४.४० ॥
ผู้มีปัญญาพึงพิจารณาด้วยเหตุผลและปัญญาว่า อะไรมีกำลังและอ่อนกำลังเพียงใด ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ขอทรงอธิบายเรื่องทั้งหมดนี้แก่ข้าพเจ้า เพื่อข้าพเจ้าจะได้รู้ ข้าแต่ผู้รอบรู้ แก่ข้าพเจ้าผู้ปรารถนาจะฟัง ข้าพเจ้าจะกล่าวสิ่งที่ตั้งมั่นด้วยปัญญา
12.214.41
शान्तत्वादपरान्ताच्च आरम्भादपि चैकतः ।
प्रोक्तो ह्यत्र यथा हेतुरेवमाहुर्मनीषिणः ॥ १२.२१४.४१ ॥
ด้วยความสงบ ด้วยจุดสิ้นสุด และด้วยจุดเริ่มต้น และด้วยด้านเดียว ดังที่เหตุได้กล่าวไว้ในที่นี้ ผู้มีปัญญาย่อมกล่าวไว้เช่นนั้น
12.214.42
दोषैर्मूलादवच्छिन्नैर्विशुद्धात्मा विमुच्यते ।
विनाशयति संभूतमयस्मयमयो यथा।
तथा कृतात्मा सहजैर्दोषैर्नश्यति राजसैः ॥ १२.२१४.४२ ॥
เมื่อโทษทั้งหลายถูกตัดขาดจากรากเหง้า อาตมันที่บริสุทธิ์ย่อมหลุดพ้น เหมือนเหล็กที่เกิดจากเหล็กย่อมทำลายเหล็กนั้น อาตมันที่ควบคุมตนแล้วก็เช่นนั้น ย่อมพินาศด้วยโทษแห่งราชสิกะที่มีมาโดยกำเนิด
12.214.43
सहजैरविशुद्धात्मा दोषैर्नश्यति तामसैः ।
राजसं तामसं चैव शुद्धात्मा कालसंभवम् ॥ १२.२१४.४३ ॥
อาตมันที่ไม่บริสุทธิ์ย่อมพินาศด้วยโทษแห่งตามสิกะที่มีมาโดยกำเนิด ส่วนอาตมันที่บริสุทธิ์นั้น ย่อมหลุดพ้นจากราชสิกะและตามสิกะ รวมทั้งโทษที่เกิดจากกาลเวลา
12.214.44
शमयेत्सत्त्वमास्थाय बुद्ध्या केवलया द्विजः ।
त्यजेच्च मनसा चेतः शुद्धात्मा बुद्धिमास्थितः ॥ १२.२१४.४४ ॥
ผู้เกิดสองครั้งพึงยึดมั่นในสัตตวะ ทำใจให้สงบด้วยปัญญาเพียงอย่างเดียว และละความคิดด้วยใจ อาตมันที่บริสุทธิ์ซึ่งตั้งมั่นในปัญญาก็พึงทำเช่นนั้น
12.214.45
तत्सर्वं देहिनां बीजं सत्त्वमात्मवतः समम् ।
तस्मादात्मवता वर्ज्यं रजश्च तम एव च ॥ १२.२१४.४५ ॥
สิ่งทั้งปวงนั้นเป็นเมล็ดพันธุ์ของสัตว์ที่มีกาย สำหรับผู้ควบคุมตนแล้ว สัตตวะย่อมเสมอกัน เพราะฉะนั้น ผู้ควบคุมตนแล้วพึงเว้นราชสิกะและตามสิกะ
12.214.46
रजस्तमोभ्यां निर्मुक्तं सत्त्वं निर्मलतामियात् ।
आहारान्वर्जयेन्नित्यं राजसांस्तामसानपि ॥ १२.२१४.४६ ॥
เมื่อหลุดพ้นจากราชสิกะและตามสิกะแล้ว สัตตวะย่อมบรรลุความบริสุทธิ์ ผู้นั้นพึงงดเว้นอาหารที่เป็นราชสิกะและตามสิกะอยู่เสมอ
12.214.47
ते ब्रह्म पुनरायान्ति न मोहादचला इव ।
अथवा मन्त्रवद्ब्रूयुर्मांसादीनां यजुष्कृतम् ॥ १२.२१४.४७ ॥
พวกเขาย่อมกลับไปสู่พรหมัน ไม่ใช่เพราะความหลง แต่ไม่หวั่นไหวดั่งภูเขา หรือจะกล่าวอย่างมนตร์ว่า เนื้อสัตว์และสิ่งคล้ายกันนั้นถูกทำขึ้นโดยยชุรเวท
12.214.48
स वै हेतुरनादाने शुद्धधर्मानुपालने ।
रजसा कामयुक्तानि कार्याण्यपि समाप्नुते ॥ १२.२१४.४८ ॥
นั่นแหละคือเหตุในการไม่รับและการรักษาธรรมอันบริสุทธิ์ ด้วยราชสิกะ ผู้ยังประกอบด้วยกามย่อมบรรลุแม้การกระทำที่เกี่ยวกับกาม
12.214.49
अर्थयुक्तानि चात्यर्थं कामान्सर्वांश्च सेवते ।
तमसा लोभयुक्तानि क्रोधजानि च सेवते।
हिंसाविहाराभिरतस्तन्द्रीनिद्रासमन्वितः ॥ १२.२१४.४९ ॥
เขาย่อมแสวงหาสิ่งที่ผูกพันกับทรัพย์อย่างยิ่งยวด และกามทั้งปวง ด้วยตามสิกะ เขาย่อมแสวงหาสิ่งที่ผูกพันกับความโลภและสิ่งที่เกิดจากความโกรธ ผู้ยินดีในการเบียดเบียนและการพักผ่อนไร้สาระ ย่อมประกอบด้วยความเฉื่อยชาและการหลับ
12.214.50
सत्वस्थः सात्विकान्भावाञ्शुद्धान्पश्यति संश्रितः ।
स देही विमलः श्रीमाञ्श्रद्धाविद्यासमन्वितः ॥ १२.२१४.५० ॥
ผู้ตั้งมั่นในสัตตวะ เมื่อพึ่งพาภาวะสัตตวิกะที่บริสุทธิ์ ย่อมเห็นภาวะเหล่านั้น ผู้มีกายนั้นไร้มลทิน รุ่งเรือง ประกอบด้วยศรัทธาและวิชชา