マハーバーラタ · 章 12.219
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.219.1
न स वेद परं ब्रह्म यो न वेद चतुष्टयम् ।
व्यक्ताव्यक्तं च यत्तत्त्वं संप्रोक्तं परमर्षिणा ॥ १२.२१९.१ ॥
四つのものを知らぬ者は至高のブラフマンを知らない。顕れたものと顕れぬものという真理は、偉大な聖仙が説いた。
12.219.2
व्यक्तं मृत्युमुखं विद्यादव्यक्तममृतं पदम् ।
निवृत्तिलक्षणं धर्ममृषिर्नारायणोऽब्रवीत् ॥ १२.२१९.२ ॥
顕れたものは死の口であり、顕れないものは不死の境地であると知るべきだ。離脱を特徴とするダルマを、聖仙ナーラーヤナが説いた。
12.219.3
तत्रैवावस्थितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
निवृत्तिलक्षणं धर्ममव्यक्तं ब्रह्म शाश्वतम् ॥ १२.२१९.३ ॥
そこにこそ一切が確立されている。動くものと動かぬものを含む三界。離脱を特徴とするダルマ、顕れぬ永遠のブラフマン。
12.219.4
प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं प्रजापतिरतथाब्रवीत् ।
प्रवृत्तिः पुनरावृत्तिर्निवृत्तिः परमा गतिः ॥ १२.२१९.४ ॥
一方、プラジャーパティは活動を特徴とするダルマを別の仕方で説いた。活動とは再び還ることであり、離脱こそ至高の目的地である。
12.219.5
तां गतिं परमामेति निवृत्तिपरमो मुनिः ।
ज्ञानतत्त्वपरो नित्यं शुभाशुभनिदर्शकः ॥ १२.२१९.५ ॥
離脱を至上とする聖者はその至高の目的地に至る。常に知の真理に専念し、善と悪を見分ける者である。
12.219.6
तदेवमेतौ विज्ञेयावव्यक्तपुरुषाबुभौ ।
अव्यक्तपुरुषाभ्यां तु यत्स्यादन्यन्महत्तरम् ॥ १२.२१९.६ ॥
したがって、この二つ、すなわち顕れざるものとプルシャは知られるべきである。しかし顕れざるものとプルシャより、さらに偉大なものが別に存在する。
12.219.7
तं विशेषमवेक्षेति विशेषेण विचक्षणः ।
अनाद्यन्तावुभावेतावलिङ्गौ चाप्युभावपि ॥ १२.२१९.७ ॥
賢者はその区別を特に見よ。この二者はいずれも始めも終わりもなく、標識もない。二者ともに。
12.219.8
उभौ नित्यावनुचरौ महद्भ्यश्च महत्तरौ ।
सामान्यमेतदुभयोरेवं ह्यन्यद्विशेषणम् ॥ १२.२१९.८ ॥
二者はともに永遠であり、大いなる原理よりもさらに偉大な随行者である。これが二者の共通の特徴であり、このように別の区別の特徴もある。
12.219.9
प्रकृत्या सर्गधर्मिण्या तथा त्रिगुणसत्वया ।
विपरीतमतो विद्यात्क्षेत्रज्ञस्य स्वलक्षणम् ॥ १२.२१९.९ ॥
創造の性質を持ち三徳からなるプラクリティとは反対のもの、これこそ場の知者の固有の特徴と知るべきである。
12.219.10
प्रकृतेश्च विकाराणां द्रष्टारमगुणान्वितम् ।
क्षेत्रज्ञमाहुर्जीवं तु कर्तारं गुणसंवृतम् ॥ १२.२१९.१० ॥
プラクリティとその変化の観照者、三徳を離れた者を場の知者と呼ぶ。しかし三徳に覆われた行為者を生命（ジーヴァ）と呼ぶ。
12.219.11
अग्राह्यं येन जानन्ति तज्ज्ञानं दंशितश्च तत् ।
तेनैव दंशितो नित्यं न गुणः परिभूयते ॥ १२.२१९.११ ॥
把握しえないものを知る、それが知識であり、知識は鎧をまとっている。常にそれによって鎧をまとえば、徳（グナ）は打ち負かされない。
12.219.12
अग्राह्यौ पुरुषावेतावलिङ्गत्वादसङ्गिनौ ।
संयोगलक्षणोत्पत्तिः कर्मजा गृह्यते यथा ॥ १२.२१९.१२ ॥
この二者は無相で執着がないゆえ把握しがたい。結合を特徴とする生起は、行為から生じたものとして知覚される。
12.219.13
करणैः कर्मनिर्वृत्तैः कर्ता यद्यद्विचेष्टते ।
कीर्त्यते शब्दसंज्ञाभिः कोऽहमेषोप्यसाविति ॥ १२.२१९.१३ ॥
業によって成就された諸根によって、行為者が行うあらゆる働きは、音と名称によって呼ばれる——「私は誰か、これは誰か、あれは誰か」と。
12.219.14
ममापि कायमिति च तदज्ञो नित्यसंवृतः ।
उष्णीषवान्यथा वस्त्रैस्त्रिभिर्भवति संवृतः।
संवृतोऽयं तथा देही सत्त्वराजसतामसैः ॥ १२.२१९.१४ ॥
「この身体もまた私のものだ」と考える無知な者は常に覆われている。頭巾をかぶった人が三枚の衣で覆われるように。この具身者もまた、サットヴァ、ラジャス、タマスによって覆われている。
12.219.15
भेदवस्तु त्वभेदेन जानाति स यदा पुमान् ।
तदा परं परात्माऽसौ भवत्येव निरञ्जनः ॥ १२.२१९.१५ ॥
人が差別あるものを無差別として知るとき、彼は至高の我となり、汚れなき者となる。
12.219.16
क्रियायोगे च भेदाख्ये बहु संक्षिप्यते क्वचित् ।
वसुरुद्रगणाद्येषु स्वानुभोगेन भोगतः ॥ १२.२१९.१६ ॥
業の結合と呼ばれる差別において、時に多くが要約される——ヴァス、ルドラなどの群において、自らの享受の経験によって。
12.219.17
एवमेष परः सत्त्वो नानारूपेण संस्थितः ।
संक्षिप्तो दृश्यते पश्चादेकरूपेण विष्ठितः ॥ १२.२१९.१७ ॥
このように、この至高の存在は多様な形をとって存在する。その後、それは集約され、一つの形にとどまっているように見える。
12.219.18
तस्माच्चतुष्टयं वेद्यमेतैर्हेतुभिरावृतम् ।
तथासंज्ञो ह्ययं सम्यगन्तकाले न मुह्यति।
वायुर्विधो यथा भानुर्विप्रकाशं गमिष्यति ॥ १२.२१९.१८ ॥
ゆえに、これらの因によって覆われた四つの相を知るべきである。このように知る者は死の時に迷わない。風と太陽が明るい光へ赴くように。
12.219.19
श्रियं दिव्यामभिप्रेप्सुर्वर्ष्मवान्मनसा शुचिः ।
शारीरैर्नियमैरुग्रैश्चरेन्निष्कल्मषं तपः ॥ १२.२१९.१९ ॥
神聖な栄光を望む者は、心清らかに、身体の厳しい戒律によって汚れなき苦行を行うべきである。
12.219.20
त्रैलोक्यं तपसा व्याप्तमन्तर्भूतेन भास्वता ।
सूर्यश्च चन्द्रमाश्चैव भासतस्तपसा दिवि ॥ १२.२१९.२० ॥
三界は内に宿る輝ける苦行に満ちている。太陽と月もまた苦行によって天に輝く。
12.219.21
अन्यच्च धर्मसाम्यं यत्तपस्तत्कीर्त्यते पुनः ।
प्रकाशस्तपसो ज्ञानं लोके संशब्दितं तपः ॥ १२.२१९.२१ ॥
また、ダルマに等しい苦行が再び説かれる。苦行の光明こそ知識であり、世間では苦行が知識と呼ばれる。
12.219.22
रजस्तमोघ्नं यत्कर्म तपसस्तत्स्वलक्षणम् ।
त्रितयं ह्येतदाख्यातं यद्यस्माद्भासितुं पुनः ॥ १२.२१९.२२ ॥
激情と暗闇を滅する行為こそ、苦行の固有の相である。この三つはこのように説かれた。これによって再び輝くべきだからである。
12.219.23
स्वभासा भासयंश्चापि चन्द्रमा ह्यत्र वर्तते ।
सूर्ययोगे तु यः सन्धिस्तपः सर्वं प्रदीप्यते ॥ १२.२१९.२३ ॥
ここには自らの光で照らす月もまた在る。太陽との合の接点において、すべての苦行が燃え上がる。
12.219.24
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ।
वाङ्भनोनियमः सम्यङ्भानसं तप उच्यते ॥ १२.२१९.२४ ॥
梵行と不殺生は身体の苦行と呼ばれる。言葉と心の正しい制御は心の苦行と呼ばれる。
12.219.25
विधिज्ञेभ्यो द्विजातिभ्यो ग्राह्यमन्नं विशिष्यते ।
आहारनियमेनास्य पाप्मा शाम्यति राजसः ॥ १२.२१९.२५ ॥
規則を知る再生族から受けた食物が最も優れている。食事の節制によって、その激質から生じた罪は鎮まる。
12.219.26
वैमनस्यं च विषये यान्त्यस्य करणानि च ।
तस्मात्तन्मात्रमादद्याद्यावदत्र प्रयोजनम् ॥ १२.२१९.२६ ॥
彼の諸根には対象への嫌悪が生じる。ゆえに、ここで必要とされる分だけを取るべきである。
12.219.27
अन्तकाले बलोत्कर्षाच्छनैः कुर्यादनातुरः ।
एवं युक्तेन मनसा ज्ञानं यदुपपद्यते ॥ १२.२१९.२७ ॥
死の時、力が高まるとき、動揺せず徐々に（瞑想を）行うべきである。このように心を統一すれば、生じる知が得られる。
12.219.28
रजोवर्ज्यो ह्ययं देही देहवाञ्छब्दवांश्चरेत् ।
कार्यैरव्याहतमतिर्वैराग्यात्प्रकृतौ स्थितः ॥ १२.२१९.२८ ॥
この具身の自己は激質を離れ、身体と言葉を持って振る舞うべきである。行為の中にあっても乱れぬ知性をもち、離欲によって根本原質の中に安住せよ。
12.219.29
आ देहादप्रमादाच्च देहान्ताद्विप्रमुच्यते ।
हेतुयुक्तः सदा सार्गो भूतानां प्रलयस्तथा ॥ १२.२१९.२९ ॥
身体から始まり、不放逸によって、身体の終わりまで、完全に解脱する。同様に、諸存在の創造と壊滅もつねに原因に結ばれている。
12.219.30
परप्रत्ययसर्गे तु नियमो नातिवर्तते ।
एवं तत्प्रभवां प्रज्ञामासते ये विषर्यये ॥ १२.२१९.३० ॥
他に依る生起においても、規則は逸脱しない。そこから生じた智慧に住する者は、逆転の中でも揺るがない。
12.219.31
धृत्या देहान्धारयन्तो बुद्धिसंक्षिप्तचेतसः ।
स्थानेभ्यो ध्वंसमानाश्च सूक्ष्मत्वात्तदुपासते ॥ १२.२१९.३१ ॥
堅固さによって身体を保ち、知性によって心を収め、居場所から滑り落ちながら、その微妙さゆえにそれを崇める。
12.219.32
यथागमं च तत्सर्वं बुद्ध्या तन्नैव बुद्ध्यते ।
देहान्तं कश्चिदन्वास्ते भावितात्मा निराश्रयः ॥ १२.२१९.३२ ॥
聖典に従えば、それらすべては知性によってまったく把握されない。身体の終わりまで、自己を修めた、よりどころのない者が留まる。
12.219.33
युक्तो धारणया कश्चित्सतः केचिदुपासते ।
अभ्यस्यन्ति परं देवं विद्यासंशब्दिताक्षरम् ॥ १२.२१९.३३ ॥
集中に専念する者があり、賢者たちもそれを崇める。彼らは知識によって名づけられた不滅の音節である至高の神を修習する。
12.219.34
अन्तकाले ह्युपासन्ते तपसा दग्धकिल्विषाः ।
सर्व एते महात्मानो गच्छन्ति परमां गतिम् ॥ १२.२१९.३४ ॥
臨終のときに彼らはそれを崇める。苦行によって罪を焼き尽くしたこれらの大いなる魂は、皆、最高の境地に至る。
12.219.35
सूक्ष्मं विशेषणं तेषामवेक्षेच्छास्त्रचक्षुषा ।
देहं तु परमं विद्याद्विमुक्तमपरिग्रहम् ॥ १२.२१९.३५ ॥
彼らの微妙な特徴は聖典の眼で観察すべきである。そして身体は至高で解脱し、執着のないものと知るべきである。
12.219.36
अन्तरिक्षादन्यतरं धारणासक्तमानसम् ।
मर्त्यलोकाद्विमुच्यन्ते विद्यासंसक्तचेतसः ॥ १२.२१९.३६ ॥
空界のいずれかへ、心を集中に執着させた者は、知識に心を結びつけた者として、死すべき世界から解放される。
12.219.37
ब्रह्मभूता विरजसस्ततो यान्ति परां गतिम् ।
एवमेकायनं धर्ममाहुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.२१९.३७ ॥
ブラフマンと一つになり、激情を離れた者たちは、やがて最高の目的に至る。このように、ヴェーダに通じた人々はこの唯一の道をダルマと説く。
12.219.38
यथाज्ञानमुपासन्तः सर्वे यान्ति परां गतिम् ।
कषायवर्जितं…तेषामुत्पद्यतेऽमलम्।
यान्ति तेऽपि… कान्विशुध्यन्ति यथाबलं ॥ १२.२१९.३८ ॥
知識に従って礼拝するすべての者は最高の目的に至る。汚れを離れた者……彼らの内に無垢が生じる。彼らもまた……力に応じて清められるものによって。
12.219.39
भगवन्तमजं दिव्य विष्णुमव्यक्तसंज्ञितम् ।
भावेन यान्ति शुद्धा ये ज्ञानतृप्ता निराशिषः ॥ १२.२१९.३९ ॥
尊き、不生の、神聖なる、「未顕現」と名づけられるヴィシュヌを、信愛によって清められ、知識に満たされ、望みのない者たちが得る。
12.219.40
ज्ञात्वाऽऽत्मस्थं… न निवर्तन्ति तेऽव्ययाः ।
प्राप्य तत्परमं स्थानमोदन्तेऽक्षरमव्ययम् ॥ १२.२१९.४० ॥
自己に住するものを知って……それら不滅の者は帰ってこない。その最高の境地に至り、不滅・不変の中に喜ぶ。
12.219.41
एतावदेतद्विज्ञानमेतदस्ति च नास्ति च ।
तृष्णाबद्धं जगत्सर्वं चक्रवत्परिवर्तते ॥ १२.२१९.४१ ॥
この知識はこれほどのものである。あるとも、ないとも言える。渇愛に縛られた全世界は車輪のように回転する。
12.219.42
विसतन्तुर्यथैवायमन्तस्थः सर्वतो बिसे ।
तृष्णातन्तुरनाद्यन्तस्तथा देहगतः सदा ॥ १२.२१९.४२ ॥
蓮の茎の糸は内にあって四方に広がるように、始めも終わりもない渇愛の糸は常に身体に宿る。
12.219.43
सूच्या सूत्रं यथा वस्त्रे संसारयति वायकः ।
तद्वत्संसारसूत्रं हि तृष्णासूच्या निबद्ध्यते ॥ १२.२१९.४३ ॥
織工が針で布に糸を通すように、輪廻の糸は渇愛（tṛṣṇā）の針によって結び留められる。
12.219.44
इतस्ततः समाहृत्य रूपं निर्वर्तयिष्यति ।
विकारं प्रकृतिं चैव पुरुषं च सनातनम् ॥ १२.२१९.४४ ॥
あちこちから集めて、彼は形態、変化、根本原質（prakṛti）、そして永遠の人格（puruṣa）を生み出すだろう。
12.219.45
यो यथावद्विजानाति स वितृष्णो विमुच्यते ।
याति नित्यं स सद्भावमात्मनो वै महद्भुवम् ॥ १२.२१९.४५ ॥
これを如実に知る者は渇愛を離れて解脱する。彼は常に自己の真の在り方、その偉大な境地に至る。
12.219.46
प्रकाशं भगवानेतदृषिर्नारायणोऽमृतम् ।
भूतानामनुकम्पार्थं जगाद जगतो हितम् ॥ १२.२१९.४६ ॥
尊き聖仙ナーラーヤナは、衆生への慈悲から、世界の利益のためにこの不死の教えを明らかに説いた。