มหาภารตะ · อัธยายะ 12.219
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.219.1
न स वेद परं ब्रह्म यो न वेद चतुष्टयम् ।
व्यक्ताव्यक्तं च यत्तत्त्वं संप्रोक्तं परमर्षिणा ॥ १२.२१९.१ ॥
ผู้ที่ไม่รู้จักจตุษฏยะ ย่อมไม่รู้จักพรหมอันสูงสุด ส่วนหลักแห่งสิ่งที่ปรากฏและไม่ปรากฏ ฤๅษีผู้สูงสุดได้ประกาศไว้แล้ว
12.219.2
व्यक्तं मृत्युमुखं विद्यादव्यक्तममृतं पदम् ।
निवृत्तिलक्षणं धर्ममृषिर्नारायणोऽब्रवीत् ॥ १२.२१९.२ ॥
ควรรู้สิ่งที่ปรากฏว่าเป็นปากของความตาย และสิ่งที่ไม่ปรากฏว่าเป็นสถานะอมตะ ฤๅษีนารายณะได้ตรัสธรรมที่มีลักษณะแห่งการถอนตัวออกไป
12.219.3
तत्रैवावस्थितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
निवृत्तिलक्षणं धर्ममव्यक्तं ब्रह्म शाश्वतम् ॥ १२.२१९.३ ॥
ทุกสิ่งตั้งอยู่ในที่นั้นเท่านั้น คือไตรโลกพร้อมทั้งสัตว์ที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ธรรมที่มีลักษณะแห่งการถอนตัวออกไป คือพรหมที่ไม่ปรากฏและนิรันดร
12.219.4
प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं प्रजापतिरतथाब्रवीत् ।
प्रवृत्तिः पुनरावृत्तिर्निवृत्तिः परमा गतिः ॥ १२.२१९.४ ॥
ส่วนพระประชาบดีได้ตรัสธรรมที่มีลักษณะแห่งการดำเนินไปเป็นอีกอย่างหนึ่ง การดำเนินไปคือการกลับมาเกิดอีก ส่วนการถอนตัวคือคติอันสูงสุด
12.219.5
तां गतिं परमामेति निवृत्तिपरमो मुनिः ।
ज्ञानतत्त्वपरो नित्यं शुभाशुभनिदर्शकः ॥ १२.२१९.५ ॥
มุนีผู้มุ่งการถอนตัวย่อมบรรลุคตินั้นอันสูงสุด ผู้ยึดมั่นในหลักแห่งปัญญาเป็นนิตย์ ย่อมแยกแยะสิ่งดีและสิ่งชั่วได้
12.219.6
तदेवमेतौ विज्ञेयावव्यक्तपुरुषाबुभौ ।
अव्यक्तपुरुषाभ्यां तु यत्स्यादन्यन्महत्तरम् ॥ १२.२१९.६ ॥
ดังนั้นสองสิ่งนี้ คือสิ่งที่ไม่ปรากฏและบุรุษ พึงรู้ให้ทั่วถึง แต่ยังมีอีกสิ่งหนึ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าสิ่งที่ไม่ปรากฏและบุรุษ
12.219.7
तं विशेषमवेक्षेति विशेषेण विचक्षणः ।
अनाद्यन्तावुभावेतावलिङ्गौ चाप्युभावपि ॥ १२.२१९.७ ॥
ผู้มีปัญญาพึงพิจารณาความแตกต่างนั้นโดยเฉพาะ ทั้งสองนี้ไม่มีต้นไม่มีปลาย และไม่มีเครื่องหมาย ทั้งสองอย่างนั่นเอง
12.219.8
उभौ नित्यावनुचरौ महद्भ्यश्च महत्तरौ ।
सामान्यमेतदुभयोरेवं ह्यन्यद्विशेषणम् ॥ १२.२१९.८ ॥
ทั้งสองเป็นนิตย์ เป็นผู้ติดตาม และยิ่งใหญ่กว่าหลักมหัต ลักษณะร่วมนี้มีอยู่ในทั้งสอง ดังนั้นจึงมีลักษณะจำเพาะอีกประการหนึ่ง
12.219.9
प्रकृत्या सर्गधर्मिण्या तथा त्रिगुणसत्वया ।
विपरीतमतो विद्यात्क्षेत्रज्ञस्य स्वलक्षणम् ॥ १२.२१९.९ ॥
ตรงกันข้ามกับประกฤติ ซึ่งมีคุณสมบัติแห่งการสร้าง และประกอบด้วยคุณทั้งสาม ควรรู้ว่านี่คือลักษณะเฉพาะของผู้รู้เขต
12.219.10
प्रकृतेश्च विकाराणां द्रष्टारमगुणान्वितम् ।
क्षेत्रज्ञमाहुर्जीवं तु कर्तारं गुणसंवृतम् ॥ १२.२१९.१० ॥
ผู้รู้เขตนั้นเรียกกันว่าเป็นผู้เห็นประกฤติและวิการของมัน เป็นผู้ปราศจากคุณ ส่วนชีวะนั้นเป็นผู้กระทำที่ถูกคุณห่อหุ้มอยู่
12.219.11
अग्राह्यं येन जानन्ति तज्ज्ञानं दंशितश्च तत् ।
तेनैव दंशितो नित्यं न गुणः परिभूयते ॥ १२.२१९.११ ॥
สิ่งที่ทำให้รู้สิ่งที่จับต้องไม่ได้ นั่นคือปัญญา และปัญญานั้นสวมเกราะ เมื่อสวมเกราะนั้นเสมอไป คุณย่อมไม่ครอบงำ
12.219.12
अग्राह्यौ पुरुषावेतावलिङ्गत्वादसङ्गिनौ ।
संयोगलक्षणोत्पत्तिः कर्मजा गृह्यते यथा ॥ १२.२१९.१२ ॥
บุรุษทั้งสองนี้จับต้องไม่ได้ เพราะไม่มีเครื่องหมายและไม่ยึดติด การเกิดที่มีลักษณะแห่งการประกอบกัน ย่อมถูกรับรู้ว่าเกิดจากกรรม
12.219.13
करणैः कर्मनिर्वृत्तैः कर्ता यद्यद्विचेष्टते ।
कीर्त्यते शब्दसंज्ञाभिः कोऽहमेषोप्यसाविति ॥ १२.२१९.१३ ॥
ด้วยเครื่องมือที่สำเร็จจากกรรม ผู้กระทำพยายามทำสิ่งใดก็ตาม สิ่งนั้นย่อมถูกเรียกด้วยถ้อยคำและชื่อ ว่า 'เราเป็นใคร นี่คือใคร โน่นคือใคร'
12.219.14
ममापि कायमिति च तदज्ञो नित्यसंवृतः ।
उष्णीषवान्यथा वस्त्रैस्त्रिभिर्भवति संवृतः।
संवृतोऽयं तथा देही सत्त्वराजसतामसैः ॥ १२.२१९.१४ ॥
ผู้ไม่รู้ คิดว่า 'กายนี้เป็นของเราด้วย' จึงถูกห่อหุ้มอยู่เป็นนิตย์ ดุจคนที่สวมผ้าโพกศีรษะย่อมถูกผ้าสามผืนปกคลุม ตนที่มีกายนี้ก็ถูกสัตตวะ ราชัส และตมัสห่อหุ้มเช่นนั้น
12.219.15
भेदवस्तु त्वभेदेन जानाति स यदा पुमान् ।
तदा परं परात्माऽसौ भवत्येव निरञ्जनः ॥ १२.२१९.१५ ॥
เมื่อบุรุษรู้สิ่งที่มีความต่างกันว่าไม่ต่างกัน เขาย่อมเป็นอาตมันสูงสุด ผู้ปราศจากมลทินทีเดียว
12.219.16
क्रियायोगे च भेदाख्ये बहु संक्षिप्यते क्वचित् ।
वसुरुद्रगणाद्येषु स्वानुभोगेन भोगतः ॥ १२.२१९.१६ ॥
ในการประกอบกิจที่เรียกว่าความต่างกัน บางครั้งสิ่งมากมายก็ถูกย่อรวมกัน ในหมู่วสุและรุทรเป็นต้น ด้วยการเสวยผลจากประสบการณ์ของตน
12.219.17
एवमेष परः सत्त्वो नानारूपेण संस्थितः ।
संक्षिप्तो दृश्यते पश्चादेकरूपेण विष्ठितः ॥ १२.२१९.१७ ॥
ดังนี้ สัตว์สูงสุดนี้ตั้งอยู่ในรูปต่าง ๆ มากมาย ต่อมาย่อมปรากฏว่ารวมเป็นหนึ่ง ตั้งอยู่ในรูปเดียว
12.219.18
तस्माच्चतुष्टयं वेद्यमेतैर्हेतुभिरावृतम् ।
तथासंज्ञो ह्ययं सम्यगन्तकाले न मुह्यति।
वायुर्विधो यथा भानुर्विप्रकाशं गमिष्यति ॥ १२.२१९.१८ ॥
ดังนั้น จตุษฏยะที่ถูกเหตุเหล่านี้ห่อหุ้มอยู่ จึงควรรู้ ผู้รู้เช่นนี้ย่อมไม่หลงในเวลาแห่งความตาย ดุจลมและดวงอาทิตย์ที่ไปสู่แสงสว่างอันชัดแจ้ง
12.219.19
श्रियं दिव्यामभिप्रेप्सुर्वर्ष्मवान्मनसा शुचिः ।
शारीरैर्नियमैरुग्रैश्चरेन्निष्कल्मषं तपः ॥ १२.२१९.१९ ॥
ผู้ปรารถนาศรีอันทิพย์ มีกายและมีใจบริสุทธิ์ พึงบำเพ็ญตบะอันปราศจากมลทิน ด้วยวินัยทางกายอันเคร่งครัด
12.219.20
त्रैलोक्यं तपसा व्याप्तमन्तर्भूतेन भास्वता ।
सूर्यश्च चन्द्रमाश्चैव भासतस्तपसा दिवि ॥ १२.२१९.२० ॥
ไตรโลกถูกตบะแผ่ซ่านไปทั่ว ด้วยอำนาจอันรุ่งโรจน์ที่สถิตอยู่ภายใน พระอาทิตย์และพระจันทร์ก็ส่องแสงบนท้องฟ้าด้วยตบะเช่นกัน
12.219.21
अन्यच्च धर्मसाम्यं यत्तपस्तत्कीर्त्यते पुनः ।
प्रकाशस्तपसो ज्ञानं लोके संशब्दितं तपः ॥ १२.२१९.२१ ॥
อีกประการหนึ่ง ความสมดุลแห่งธรรมนั้น ตปะจึงถูกกล่าวไว้อีกครั้ง ตปะคือแสงสว่าง ความรู้คือตปะ ในโลกนี้ตปะถูกเรียกว่าความรู้
12.219.22
रजस्तमोघ्नं यत्कर्म तपसस्तत्स्वलक्षणम् ।
त्रितयं ह्येतदाख्यातं यद्यस्माद्भासितुं पुनः ॥ १२.२१९.२२ ॥
การกระทำที่ขจัดราชัสและตมัสนั้น คือลักษณะเฉพาะของตปะ สามสิ่งนี้ได้ถูกกล่าวไว้ดังนี้ เพราะด้วยสิ่งเหล่านี้ต้องส่องสว่างขึ้นอีกครั้ง
12.219.23
स्वभासा भासयंश्चापि चन्द्रमा ह्यत्र वर्तते ।
सूर्ययोगे तु यः सन्धिस्तपः सर्वं प्रदीप्यते ॥ १२.२१९.२३ ॥
ดวงจันทร์ซึ่งส่องแสงด้วยรัศมีของตนเอง ก็ยังคงอยู่ที่นี่ และที่จุดเชื่อมต่อในการโคจรร่วมกับดวงอาทิตย์ ตปะทั้งหมดก็ลุกโพลงขึ้น
12.219.24
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ।
वाङ्भनोनियमः सम्यङ्भानसं तप उच्यते ॥ १२.२१९.२४ ॥
พรหมจรรย์และอหิงสา เรียกว่าตปะทางกาย การควบคุมวาจาและใจอย่างสมบูรณ์ เรียกว่าตปะทางใจ
12.219.25
विधिज्ञेभ्यो द्विजातिभ्यो ग्राह्यमन्नं विशिष्यते ।
आहारनियमेनास्य पाप्मा शाम्यति राजसः ॥ १२.२१९.२५ ॥
อาหารที่รับจากทวิชาติผู้รู้กฎเกณฑ์ ถือว่าประเสริฐที่สุด เมื่อควบคุมการบริโภค บาปที่เกิดจากราชัสของเขาก็สงบลง
12.219.26
वैमनस्यं च विषये यान्त्यस्य करणानि च ।
तस्मात्तन्मात्रमादद्याद्यावदत्र प्रयोजनम् ॥ १२.२१९.२६ ॥
ความเบื่อหน่ายต่ออารมณ์เกิดขึ้นในอินทรีย์ของเขา ฉะนั้นควรรับเพียงเท่าที่จำเป็นต่อวัตถุประสงค์ในที่นี้เท่านั้น
12.219.27
अन्तकाले बलोत्कर्षाच्छनैः कुर्यादनातुरः ।
एवं युक्तेन मनसा ज्ञानं यदुपपद्यते ॥ १२.२१९.२७ ॥
ในเวลาใกล้ตาย เมื่อพลังเพิ่มขึ้น ควรค่อยเป็นค่อยไปโดยไม่กระวนกระวาย เมื่อมีใจสงบเช่นนี้ ความรู้ที่เกิดขึ้นก็จะบรรลุได้
12.219.28
रजोवर्ज्यो ह्ययं देही देहवाञ्छब्दवांश्चरेत् ।
कार्यैरव्याहतमतिर्वैराग्यात्प्रकृतौ स्थितः ॥ १२.२१९.२८ ॥
ตัวตนที่มีร่างนี้ปราศจากราชัส พึงเคลื่อนไหวโดยมีกาย และมีวาจา ด้วยปัญญาที่ไม่ถูกรบกวนแม้ในการกระทำ และด้วยความปราศจากราคะ พึงดำรงมั่นในประกฤติ
12.219.29
आ देहादप्रमादाच्च देहान्ताद्विप्रमुच्यते ।
हेतुयुक्तः सदा सार्गो भूतानां प्रलयस्तथा ॥ १२.२१९.२९ ॥
ตั้งแต่กายเป็นต้นไป ด้วยความไม่ประมาท จนถึงที่สุดของกาย ก็หลุดพ้นโดยสมบูรณ์ การสร้างและการดับของสรรพสัตว์ก็เป็นไปตามเหตุเสมอ
12.219.30
परप्रत्ययसर्गे तु नियमो नातिवर्तते ।
एवं तत्प्रभवां प्रज्ञामासते ये विषर्यये ॥ १२.२१९.३० ॥
ในการสร้างที่ขึ้นกับสิ่งอื่น กฎเกณฑ์ย่อมไม่ถูกล่วงละเมิด ผู้ที่ดำรงอยู่ในปัญญาที่เกิดจากสิ่งนั้น ย่อมมั่นคงแม้ในความผันผวน
12.219.31
धृत्या देहान्धारयन्तो बुद्धिसंक्षिप्तचेतसः ।
स्थानेभ्यो ध्वंसमानाश्च सूक्ष्मत्वात्तदुपासते ॥ १२.२१९.३१ ॥
ผู้ค้ำจุนร่างกายด้วยความมั่นคง มีใจถูกดึงเข้าสู่ภายในด้วยปัญญา เคลื่อนหลุดจากที่ตั้ง พวกเขาย่อมบูชาสิ่งนั้นเพราะความละเอียดของมัน
12.219.32
यथागमं च तत्सर्वं बुद्ध्या तन्नैव बुद्ध्यते ।
देहान्तं कश्चिदन्वास्ते भावितात्मा निराश्रयः ॥ १२.२१९.३२ ॥
ตามพระคัมภีร์ ปัญญาไม่อาจเข้าใจทั้งหมดนั้นได้เลย บุคคลผู้ฝึกตนแล้ว ไร้ที่พึ่ง ย่อมดำรงอยู่จนถึงที่สุดของร่างกาย
12.219.33
युक्तो धारणया कश्चित्सतः केचिदुपासते ।
अभ्यस्यन्ति परं देवं विद्यासंशब्दिताक्षरम् ॥ १२.२१९.३३ ॥
บางท่านผู้มีสมาธิ และบางท่านผู้เป็นนักปราชญ์ย่อมบูชา พวกเขาฝึกปฏิบัติพระเจ้าสูงสุด อักษรอมตะที่เรียกด้วยความรู้
12.219.34
अन्तकाले ह्युपासन्ते तपसा दग्धकिल्विषाः ।
सर्व एते महात्मानो गच्छन्ति परमां गतिम् ॥ १२.२१९.३४ ॥
ในเวลาใกล้ตาย พวกเขาย่อมบูชาสิ่งนั้น ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านี้ มีบาปถูกเผาไหม้ด้วยตปะ ทั้งหมดไปสู่คติอันสูงสุด
12.219.35
सूक्ष्मं विशेषणं तेषामवेक्षेच्छास्त्रचक्षुषा ।
देहं तु परमं विद्याद्विमुक्तमपरिग्रहम् ॥ १२.२१९.३५ ॥
เครื่องหมายแยกแยะอันละเอียดของพวกเขา ควรพิจารณาด้วยดวงตาแห่งคัมภีร์ และร่างกายนั้นควรรู้ว่าเป็นสิ่งสูงสุด หลุดพ้นและปราศจากความยึดถือ
12.219.36
अन्तरिक्षादन्यतरं धारणासक्तमानसम् ।
मर्त्यलोकाद्विमुच्यन्ते विद्यासंसक्तचेतसः ॥ १२.२१९.३६ ॥
บุคคลหนึ่งจากผู้อยู่ในอากาศ มีใจผูกพันกับสมาธิ ผู้มีใจผูกพันกับความรู้ ย่อมหลุดพ้นจากโลกมนุษย์
12.219.37
ब्रह्मभूता विरजसस्ततो यान्ति परां गतिम् ।
एवमेकायनं धर्ममाहुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.२१९.३७ ॥
เมื่อได้เป็นหนึ่งเดียวกับพรหมัน และปราศจากราชัส พวกเขาย่อมบรรลุคติอันสูงสุด ดังนั้นผู้รู้พระเวทจึงประกาศธรรมอันเป็นทางเดียวนี้
12.219.38
यथाज्ञानमुपासन्तः सर्वे यान्ति परां गतिम् ।
कषायवर्जितं…तेषामुत्पद्यतेऽमलम्।
यान्ति तेऽपि… कान्विशुध्यन्ति यथाबलं ॥ १२.२१९.३८ ॥
ทุกคนที่บูชาตามความรู้ของตน ย่อมบรรลุคติอันสูงสุด ในพวกเขา จากสิ่งที่ปราศจากมลทิน ความบริสุทธิ์ย่อมเกิดขึ้น พวกเขาก็ไปถึง และชำระตนให้บริสุทธิ์ตามกำลังของตน
12.219.39
भगवन्तमजं दिव्य विष्णुमव्यक्तसंज्ञितम् ।
भावेन यान्ति शुद्धा ये ज्ञानतृप्ता निराशिषः ॥ १२.२१९.३९ ॥
พระวิษณุผู้ศักดิ์สิทธิ์ ผู้ไม่เกิด ผู้มีทิพย์ ผู้ถูกเรียกว่าอวยักตะ ผู้ที่บริสุทธิ์ด้วยภาวนา อิ่มเอิบด้วยความรู้ และปราศจากความปรารถนา ย่อมบรรลุพระองค์
12.219.40
ज्ञात्वाऽऽत्मस्थं… न निवर्तन्ति तेऽव्ययाः ।
प्राप्य तत्परमं स्थानमोदन्तेऽक्षरमव्ययम् ॥ १२.२१९.४० ॥
เมื่อรู้จักผู้ดำรงอยู่ในตน... ผู้ไม่เสื่อมเหล่านั้นย่อมไม่กลับมา เมื่อบรรลุที่อยู่สูงสุดนั้นแล้ว พวกเขาย่อมยินดีในอักษรอมตะ ไม่เสื่อมสลาย
12.219.41
एतावदेतद्विज्ञानमेतदस्ति च नास्ति च ।
तृष्णाबद्धं जगत्सर्वं चक्रवत्परिवर्तते ॥ १२.२१९.४१ ॥
ความรู้นี้มีเพียงเท่านี้ คือสิ่งนี้มีอยู่และก็ไม่มีอยู่ โลกทั้งสิ้นที่ผูกพันด้วยตัณหาย่อมหมุนวนไปเหมือนล้อรถ
12.219.42
विसतन्तुर्यथैवायमन्तस्थः सर्वतो बिसे ।
तृष्णातन्तुरनाद्यन्तस्तथा देहगतः सदा ॥ १२.२१९.४२ ॥
เหมือนเส้นใยในก้านบัว ที่ซ่อนอยู่ภายในและแผ่ไปทุกทิศ ฉันใด เส้นด้ายแห่งตัณหาที่ไม่มีจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด ก็ดำรงอยู่ในกายเสมอฉันนั้น
12.219.43
सूच्या सूत्रं यथा वस्त्रे संसारयति वायकः ।
तद्वत्संसारसूत्रं हि तृष्णासूच्या निबद्ध्यते ॥ १२.२१९.४३ ॥
เหมือนช่างทอสอดด้ายเข้าในผ้าด้วยเข็ม ฉันใด เส้นด้ายแห่งสังสารวัฏก็ถูกร้อยผูกด้วยเข็มคือตัณหาฉันนั้น
12.219.44
इतस्ततः समाहृत्य रूपं निर्वर्तयिष्यति ।
विकारं प्रकृतिं चैव पुरुषं च सनातनम् ॥ १२.२१९.४४ ॥
ตัณหานั้นจะรวบรวมสิ่งต่าง ๆ จากที่นั่นที่นี่ แล้วก่อให้เกิดรูป การแปรเปลี่ยน ปกฤติ และปุรุษะผู้เป็นนิรันดร์
12.219.45
यो यथावद्विजानाति स वितृष्णो विमुच्यते ।
याति नित्यं स सद्भावमात्मनो वै महद्भुवम् ॥ १२.२१९.४५ ॥
ผู้ใดเข้าใจเรื่องนี้ตามความเป็นจริง ผู้นั้นเป็นผู้ปราศจากตัณหาและได้รับการหลุดพ้น เขาย่อมบรรลุสภาวะที่แท้จริงของตน คือภาวะอันยิ่งใหญ่และนิรันดร์
12.219.46
प्रकाशं भगवानेतदृषिर्नारायणोऽमृतम् ।
भूतानामनुकम्पार्थं जगाद जगतो हितम् ॥ १२.२१९.४६ ॥
พระผู้เป็นเจ้านารายณ์ผู้เป็นฤๅษี ได้ประกาศคำสอนอันเป็นอมตะนี้อย่างเปิดเผย ด้วยความกรุณาต่อสรรพสัตว์ เพื่อประโยชน์สุขของโลก