مهابهاراتا · أدهيايا 12.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.221.1
जनको नरदेवस्तु ज्ञापितः परमर्षिणा ।
पुनरेवानुपप्रच्छ सांपराये भवाभवौ ॥ १२.२२१.१ ॥
سأل الملك جانака، سيد الناس، بعد أن علّمه الحكيم الأعظم، مرة أخرى عن الوجود والعدم في الحياة الآخرة.
12.221.2
भगवन्यदिदं प्रेत्य संज्ञा भवति कस्यचित् ।
एवं सति किमज्ञानं ज्ञानं वा किं करिष्यति ॥ १२.२२१.२ ॥
أيها الجليل، إن بقي لأحد وعيه بعد الموت، فماذا تفعل الجهالة، أو ماذا يفعل العلم؟
12.221.3
विवादादेव सिद्धोऽसौ कारणस्येव वेदना ।
चेतनो विद्यते ह्यत्र हैतुकं च मनोगतम् ॥ १२.२२१.३ ॥
إنما يثبت ذلك بالجدال، كالألم الناشئ عن سبب. ههنا يوجد الكائن الواعي، والمنطقي وما في النفس أيضًا.
12.221.4
आगमादेव सिद्धोऽसौ स्वताः सिद्धा इति श्रुतिः ।
वर्तते पृथगन्योन्यं न ह्यपःश्रित्य कर्मसु ॥ १२.२२१.४ ॥
إنما يثبت ذلك بالنص المقدس؛ فالشروتي تقول إنها ثابتة بذاتها. وهي تبقى متمايزة بعضها عن بعض، لا تعتمد على الماء في الأفعال.
12.221.5
चेतनो ह्यंशवस्तत्र स्वमूर्तं धारयन्त्यतः ।
स्वभावं पौरुषं कर्म ह्यात्मानं तमुपाश्रितम्।
तमाश्रित्य प्रवर्तन्ते देहिनो देहबन्धनाः ॥ १२.२२१.५ ॥
إن أجزاء الكائن الواعي تحمل هناك صورتها الخاصة؛ ولذلك تجري الطبيعة والجهد البشري والفعل مستندة إلى تلك الذات. وبالاستناد إليها تتحرك الكائنات المتجسدة المقيدة بالأجساد.
12.221.6
गुणज्ञानमभिज्ञानं तस्य लिङ्गानुशब्दयत् ।
पृथिव्यादिषु भूतेषु तत्तदाहुर्निदर्शनम् ॥ १२.२२१.६ ॥
إن معرفة صفاته هي التمييز، المشار إليه بالعلامات؛ وفي العناصر كالأرض يُقال إن كل واحد منها دليل عليه.
12.221.7
आत्माऽसौ वर्तते भिन्नस्तत्रतत्र समन्वितः ।
परमात्मा तथीवैको देवेऽस्मिन्निति वै श्रुतिः ॥ १२.२२१.७ ॥
ذلك الأتمان يبقى متفرقًا، متصلًا بكل موضع بدوره؛ والبرامأتمان كذلك واحد — في هذا الإله، هكذا تقول الشروتي.
12.221.8
आकाशं वायुरूष्भा च स्नेहो यच्चापि पार्थिवम् ।
यथा त्रिधा प्रवर्तन्ते तथाऽसौ पुरुषः स्मृतः ॥ १२.२२१.८ ॥
الفضاء والريح والحرارة والرطوبة وما هو أرضي: كما تجري هذه على ثلاثة أوجه، كذلك يُذكر ذلك البوروشا.
12.221.9
पपस्यन्तर्हितं यद्वत्तद्वद्व्याप्तं महात्मकम् ।
पूर्वं नैश्चर्ययोगेन तस्मादेतन्न शेपवान् ॥ १२.२२१.९ ॥
كما أن المختبئ في الداخل، كذلك الصورة الشاملة للذات العظمى؛ قديمًا بيوغا السيادة، ولذلك ليس بمحدود.
12.221.10
शब्दाः कालः क्रिया देहो ममैकस्वैव कल्पना ।
स्वभावं तन्मयं त्वेदं मायारूपं तु भेदवत् ॥ १२.२२१.१० ॥
الصوت والزمن والفعل والجسد — إنما هي تصور واحد لي؛ وهذا، المصنوع من طبيعته، له صورة المايا، ومع ذلك يبدو متفرقًا.
12.221.11
नानाख्यं परं शुद्धं निर्विकल्पं परात्मकम् ।
लिङ्गादि देवमध्यास्ते ज्ञानं देवस्य तत्तथा ॥ १२.२२१.११ ॥
ذو الأسماء الكثيرة، الأسمى، الطاهر، المنزَّه عن التمييز، المكوَّن من الذات العليا — الإله يقيم في اللينغا وما شابهها؛ ومعرفة الإله كذلك.
12.221.12
चिन्मयोऽयं हि नादाख्यः शब्दश्चासौ मनो महान् ।
गतिमानुत संधत्ते वर्णमत्तत्पदान्वितम् ॥ १२.२२१.१२ ॥
هذا مصنوع من الوعي؛ الصوت المسمى نادا؛ وذلك هو العقل العظيم الذي، إذ يتحرك، يصل الصوت المزود بالحروف والمرتبط بتلك الكلمات.
12.221.13
कायो नास्ति च तेषां वै अवकाशस्तथा परम् ।
एतेनोढा इति चाख्याताः सर्वे ते धर्मदूषकाः ॥ १२.२२१.१३ ॥
ليس لهم جسد، ولا مأوى لهم كذلك. ولهذا يُقال إنهم ضالّون؛ وهم جميعاً مفسدو الدهرما.
12.221.14
अवन्धनमविज्ञानाज्ज्ञानं तद्भुवमव्ययम् ।
नानाभेदविकल्पने येषामात्मा स्मृतः सदा ॥ १२.२२१.१४ ॥
تلك المعرفة غير المقيّدة بالجهل ثابتة لا تفنى؛ وأما الذين تُذكر ذواتهم دائماً في تصوّر تمايزات كثيرة فهي عندهم كذلك.
12.221.15
प्रकृतेरपरस्तेषां बहवोऽप्यात्मवादिनः ।
विरोधो ह्यात्मसन्मायां न तेषां सिद्ध एव हि।
अन्यदा च गृहीतै…वेदबाह्यास्ततः स्मृताः ॥ १२.२२१.१५ ॥
ومن بينهم كثيرون يقولون بذات منفصلة عن الطبيعة؛ غير أن قولهم في وهم الذات متناقض، ولا يثبت عندهم. وقد أُخذ في وقت آخر…؛ لذلك يُعدّون خارج الفيدا.
12.221.16
एकानेकात्मकं तेषां प्रतिषेधो हि भेदनुत् ।
तस्माद्वेदस्य हृदयमद्वैध्यमिति विद्धि तत् ॥ १२.२२१.१६ ॥
إن دحض طبيعتهم الواحدة-والكثيرة يُزيل الانقسام؛ فاعلم إذن أن ذلك قلب الفيدا: عدم الثنائية.
12.221.17
वेदादृष्टेरयं लोकः सर्वार्थेषु प्रवर्तते ।
तस्माच्च स्मृतयो जाताः सेतिहासाः पृथग्विधाः ॥ १२.२२१.१७ ॥
بفضل القوة غير المرئية للفيدا، يسير هذا العالم في جميع شؤونه؛ ولذلك نشأت كتب السمريتي مع الحكايات التاريخية، على أنواع شتى.
12.221.18
न यन्न साध्यं तद्ब्रह्म नादिमध्यं न चान्तवत् ।
इन्द्रियाणि च भूरीणि परा च प्रकृतिर्मनः ॥ १२.२२१.१८ ॥
ما لا يُنجَز فهو البراهمن؛ لا بداية له ولا وسط ولا نهاية. والحواس كثيرة، والطبيعة العليا هي العقل.
12.221.19
आत्मा च परमः शुद्धः प्रोक्तोऽसौ परमः पुमान् ॥ १२.२२१.१९ ॥
يُقال إن الذات العليا طاهرة وسامية، وهي البورشا الأعلى.
12.221.20
उत्पत्तिलक्षणं चेदं विपरीतमथोभयोः ।
यो वेत्ति प्रकृतिं नित्यं तथा चैवात्मनस्तु ताम्।
प्रदहत्येष कर्माख्यं दावोद्भूत इवानलः ॥ १२.२२१.२० ॥
هذه علامة النشوء، وهي مضادة للطرفين. من يعرف الطبيعة (براكريتي) والذات دائماً، يحرق هذا المسمى كارما، كنار نشبت من حريق غابة.
12.221.21
चिन्मात्रपरमः शुद्धः सर्वाकृतिषु वर्तते ॥ १२.२२१.२१ ॥
الطاهر الذي كون الوعي المحض أعلى ما فيه، يقيم في جميع الصور.
12.221.22
आकाशकल्पं विमलं नानाशक्तिसमन्वितम् ।
तापनं सर्वभूतानां ज्योतिषां मध्यमस्थितिम्।
दुःखमस्ति न निर्दुःखं तद्विद्वान्न च लिप्यति ॥ १२.२२१.२२ ॥
كالفضاء نقي، ذو قوى متعددة، يحرق جميع الكائنات، قائم في وسط الأنوار؛ فيه ألم، ومع ذلك فهو خال من الألم؛ والحكيم لا يتلوث به.
12.221.23
असावश्नाति यद्वत्तद्वमरोऽश्नाति यन्मधु ।
एवमेव महानात्मा नात्मानमवबुध्यते ॥ १२.२२१.२३ ॥
كما يأكل ذاك، وكما يأكل الخالد العسل، هكذا لا تدرك الذات العظيمة نفسها.
12.221.24
एवंभूतस्त्वमित्यत्र स्वाधितो बुद्ध्यते परम ।
बुधस्य बोधनं तत्र क्रियते सद्भिरित्युत।
न बुधस्येति वै कश्चिन्न तथावच्छृणुष्व मे ॥ १२.२२१.२४ ॥
«أنت هكذا تماماً»: هنا يُفهم الأعلى بالذات عن طريق تعليم النفس. إيقاظ الحكيم يقوم به الأخيار، ومع ذلك لا يوجد أحد «للحكيم». فاستمع إليّ كما هو.
12.221.25
शोकमस्य न गत्वा ते शास्त्राणां शास्त्रदस्यवः ।
लोकं निध्नन्ति संभिन्ना ज्ञातिनोत्र वदन्त्युत ॥ १२.२२१.२५ ॥
لا يعرفون حزنه، فيفسد لصوص الكتب، المضطربون المنقسمون، العالم؛ وهنا يقولون هكذا.
12.221.26
एवं तस्य विभोः कृत्यं धातुरस्य महात्मनः ।
क्षमन्ति ते महात्मानः सर्वद्वन्द्वविवर्जिताः ॥ १२.२२१.२६ ॥
وهكذا تغفر النفوس العظيمة، المتحررة من كل الثنائيات، فعل ذلك الخالق المحيط، النفس العظيمة.
12.221.27
अतोऽन्यथा महात्मानमन्यथा प्रतिपद्यते ।
किं तेन न कृतं पापं चोरेणात्मापहारिणा ॥ १२.२२१.२७ ॥
فأي إثم لم يرتكبه من يرى النفس العظيمة على غير حقيقتها؟ وأي إثم لم يرتكبه اللص الذي يسرق الذات؟
12.221.28
तस्य संयोगयोगेन शुचिरप्यशुचिर्भवेत् ।
अशुचिश्च शुचिश्चापि ज्ञानाद्देहादयो यथा ॥ १२.२२१.२८ ॥
بسبب اتصال الصلة به، قد يصير الطاهر نجسًا، والنجس طاهرًا، كما يتبين الجسد وغيره بالمعرفة.
12.221.29
दृश्यं न चैव दृष्टं स्याद्दृष्टं दृश्यं तु नैव च ॥ १२.२२१.२९ ॥
لا يمكن للمرئي أن يصير الرائي، ولا الرائي أن يصير المرئي.
12.221.30
अतीतत्रितयाः सिद्धा ज्ञानरूपेण सर्वदा ।
एवं न प्रतिपद्यन्ते रागमोहमदान्विताः ॥ १२.२२१.३० ॥
الكاملون الذين تجاوزوا الثلاثة يثبتون دائمًا في صورة المعرفة؛ أما المتلبسون بالتعلق والوهم والكبرياء فلا يبلغونها هكذا.
12.221.31
वेदबाह्या दुरात्मानः संसारे दुःखभागिनः ।
आगमानुगतज्ञाना बुद्धियुक्ता भवन्ति ते ॥ १२.२२१.३१ ॥
الذين هم خارج الفيدا، أشرار القلوب، ينالون نصيبهم من الألم في السامسارا. أما من كانت معرفتهم تابعة للآغاما فيصيرون ذوي تمييز.
12.221.32
बुद्ध्या भवति बुद्ध्या त्वं यद्बुद्धं चात्मरूपवत् ।
तमस्यन्धे न संदेहात्परं यान्ति न संशयः ॥ १२.२२१.३२ ॥
يتحقق ذلك بالعقل، وما عرفتَه كصورة الذات. ليس في الظلمة الحالكة ولا بسبب الشك يبلغون الأعلى؛ لا شك في ذلك.
12.221.33
नित्यनैमित्तिकान्कृत्वा पापहानिमवाप्य च ।
शुद्धसत्वा महात्मानो ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ १२.२२१.३३ ॥
بعد أداء الشعائر الدائمة والعارضة ونيل زوال الإثم، تُغسل آثام النفوس العظيمة الطاهرة الطبع بالمعرفة.
12.221.34
असक्ताः परिवर्तन्ते संसरन्त्यथ वायुवत् ।
न युज्यन्तेऽथवा क्लेशैरहंभावोद्भवैः सह ॥ १२.२२१.३४ ॥
غير متعلقين، يتنقلون ويتجولون في السامسارا كالريح. أو لا يرتبطون بالعنايات الناشئة عن إحساس «الأنا».
12.221.35
इतस्ततः समाहृत्य ज्ञानं निर्वर्णयन्त्युत ।
ज्ञानान्वितस्तमो हन्यादर्कवत्स महामतिः ॥ १२.२२१.३५ ॥
يجمعون المعرفة من هنا وهناك ويحددونها. وعلى صاحب العقل الكبير المزود بالمعرفة أن يبدد الظلمة كالشمس.
12.221.36
एवमात्मानमन्वीक्ष्य नानादुःखसमन्वितम् ।
देहं पङ्कमले मग्नं निर्मलं परमार्थतः ॥ १२.२२१.३६ ॥
وهكذا، بعد التأمل في الذات المثقلة بأنواع الآلام، وفي البدن الغارق في الطين والدنس، عالماً إياه نقياً في الحقيقة العليا.
12.221.37
तमेवं सर्वदुःखात्तु मोचयेत्परमात्मवान् ।
ब्रह्मचर्यव्रतोपेतः सर्वसङ्गबहिष्कृतः।
लघ्वाहारो विशुद्धात्मा परं निर्वाणमृच्छति ॥ १२.२२१.३७ ॥
فليحرره من كل الآلام من يعرف الذات العليا. من التزم بعهد البراهمتشارية، وتنحّى عن كل تعلق، وأكل قليلا، ونفسه طاهرة، يبلغ النرفانا العليا.
12.221.38
इन्द्रियाणि मनो वायुः शोणितं मांसमस्थि च ।
आनुपूर्व्याद्विनश्यन्ति स्वं धातुमुपयान्ति च ॥ १२.२२१.३८ ॥
تفنى الحواس والعقل والنفس والدم واللحم والعظم بالترتيب، ويعود كل منها إلى عنصره الخاص.
12.221.39
कारणानुगतं कार्यं यदि तच्च विनश्यति ।
अलिङ्गस्य कथं लिङ्गं युज्यते तन्मृषा दृढम् ॥ १२.२२१.३९ ॥
إن كان المعلول الذي يتبع علته يفنى أيضا، فكيف تنسب علامة إلى ما لا علامة له؟ ذلك باطل قطعا.
12.221.40
न त्वेव हेतवः सन्ति ये केचिन्मूर्तिसंस्थिताः ।
अमर्त्यस्य च मर्त्येन सामान्यं नोपपद्यते ॥ १२.२२१.४० ॥
لكن لا توجد أسباب ثابتة في صورة ما. ولا يصح التشابه بين الخالد والفاني.
12.221.41
लोकदृष्टो यथा जातेः स्वेदजः पुरुषः स्त्रियाम् ।
कृतानुस्मरणात्सिद्धो वेदगम्यः परः पुमान् ॥ १२.२२१.४१ ॥
كما يُرى في العالم أن الرجل المولود من امرأة يُعرف بمولده، كذلك الپورُشا الأعلى، الثابت بتذكّر الأعمال المنجزة والمعلوم بالفيدا، موجود.
12.221.42
प्रत्यक्षानुगतो वेदो नामहेतुभिरिष्यते ॥ १२.२२१.४२ ॥
الفيدا، التي تتبع الإدراك الحسي، تُقبل بحسب أسباب الأسماء.
12.221.43
यथा शाखा हि वै शाखा तरोः संबध्यते तदा ।
श्रुत्या तथापरोप्यात्मा दृश्यते सोऽप्यलिङ्गवान्।
अलिङ्गसाध्यं तद्ब्रह्म बहवः सन्ति हेतवः ॥ १२.२२१.४३ ॥
كما يتصل الغصن بشجرته، تُرى الذات التي نسبها الوحي، وإن كانت بلا علامات. والبراهمان، الخالي من العلامات، يُدرك بوسائل كثيرة.
12.221.44
लोकयात्राविधानं च दानधर्मफलागमः ।
तदर्थं वेदशब्दाश्च व्यवहाराश्च लौकिकाः ॥ १२.२२१.४४ ॥
تنظيم الحياة الدنيوية وحصول ثمرة الصدقة والدارما؛ ولأجل ذلك وُجدت ألفاظ الفيدا والأعراف الدنيوية.
12.221.45
इति सम्यङ्भनस्येते बहवः सन्ति हेतवः ।
एतदस्तीदमस्तीति न किंचित्प्रतिदृश्यते ॥ १२.२२१.४५ ॥
وهكذا، إذا تأمل العقل جيدًا، فهذه أسباب كثيرة. ولا يُرى شيء بوضوح على أنه «هذا موجود، هذا موجود».
12.221.46
तेषां विमृशतामेवं तत्तत्समभिधावताम् ।
क्वचिन्निविशते बुद्धिस्तत्र जीर्यति वृक्षवत् ॥ १२.२२१.४६ ॥
عند من يتأمل هكذا ويطارد كل شيء، يستقر العقل في مكان ما، وهناك يبلى كالشجرة.
12.221.47
एवमर्थैरनर्थैश्च दुःखिताः सर्वजन्तवः ।
आगमैरपकृष्यन्ति हस्तिनो हस्तिपैर्यथा ॥ १२.२२१.४७ ॥
وهكذا، تُجرّ جميع الكائنات المتألمة بالغايات واللاغايات بتعاليم الآغاما، كما تُجرّ الفيلة بسائقيها.
12.221.48
न जातु कामः कामामामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिर्वधते ॥ १२.२२१.४८ ॥
لا تهدأ الرغبة أبدًا بالتمتع بموضوعاتها؛ فكما تزداد النار اشتعالًا بالسمن، تنمو من جديد مرارًا.
12.221.49
अर्थांस्तथाऽत्यन्तदुःखाबहांश्च ।
लिप्सन्त एके बहवो विशुष्काः।
महत्तरं दुःखमभिप्रपन्ना ।
हित्वा सुखं मृत्युवशं प्रयान्ति ॥ १२.२२१.४९ ॥
يشتهي كثير من الناس الذابلين الثروات التي تجلب أشد الألم، فيقعون في عذاب أعظم، ويتركون السعادة ويمضون إلى سلطان الموت.
12.221.50
विनाशिनो ह्यध्रुवजीवितस्य ।
किं बन्धुभिर्मन्त्रपरिग्रहैश्च।
विहाय यो गच्छति सर्वमेव ।
क्षणेन गत्वा न निवर्तते च ॥ १२.२२१.५० ॥
ما فائدة الأقارب والمشورات المجموعة لمن حياته فانية وغير ثابتة؟ من يترك كل شيء ويمضي في لحظة لا يعود أبدًا.
12.221.51
स्वं भूमितोयानलवायवो हि ।
सदा शरीरं प्रतिपालयन्ति।
इतीदमालक्ष्य कुतो रतिर्भवे ।
द्विनाशिनो ह्यस्य न कर्म विद्यते ॥ १२.२२१.५१ ॥
الأرض والماء والنار والريح تحفظ الجسد دائمًا. فإذا عرفت هذا، فمن أين يأتي التعلق بهذا العالم؟ إنه فانٍ من وجهين، وليس لأفعاله بقاء.
12.221.52
इदमनुपधिवाक्यमच्छलं ।
परमनिरामयमात्मसाक्षिकम्।
नरपतिरनुवीक्ष्य विस्मितः ।
पुनरनुयोक्तुमिदं प्रचक्रमे ॥ १२.२२१.५२ ॥
لما رأى الملك هذه الكلمات الصادقة الخالية من الخداع، السامية، البريئة من العيب، والتي يشهد لها الذات، دُهش وبدأ يسأله من جديد عن هذا الأمر.