マハーバーラタ · 章 12.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.221.1
जनको नरदेवस्तु ज्ञापितः परमर्षिणा ।
पुनरेवानुपप्रच्छ सांपराये भवाभवौ ॥ १२.२२१.१ ॥
人の王ジャナカは至高の聖仙に教えを受けた後、再び来世における存在と非存在について問うた。
12.221.2
भगवन्यदिदं प्रेत्य संज्ञा भवति कस्यचित् ।
एवं सति किमज्ञानं ज्ञानं वा किं करिष्यति ॥ १२.२२१.२ ॥
尊き方よ、死後にも誰かに意識が残るのであれば、無知は何をするのでしょうか、あるいは知識は何をするのでしょうか。
12.221.3
विवादादेव सिद्धोऽसौ कारणस्येव वेदना ।
चेतनो विद्यते ह्यत्र हैतुकं च मनोगतम् ॥ १२.२२१.३ ॥
それは論争によってのみ確立される。原因から生じる苦痛のように。ここには有情が存在し、論理的なものも心にあるものも存在する。
12.221.4
आगमादेव सिद्धोऽसौ स्वताः सिद्धा इति श्रुतिः ।
वर्तते पृथगन्योन्यं न ह्यपःश्रित्य कर्मसु ॥ १२.२२१.४ ॥
それは聖典によってのみ確立される。シュルティは、それらは自ら確立していると言う。それらは互いに別々に存在し、行為において水に依拠することはない。
12.221.5
चेतनो ह्यंशवस्तत्र स्वमूर्तं धारयन्त्यतः ।
स्वभावं पौरुषं कर्म ह्यात्मानं तमुपाश्रितम्।
तमाश्रित्य प्रवर्तन्ते देहिनो देहबन्धनाः ॥ १२.२२१.५ ॥
そこで有情の諸部分は自らの形を保つ。ゆえに本性、人為、行為はその自己に拠って進行する。それに拠って、身体に縛られた有身者は活動する。
12.221.6
गुणज्ञानमभिज्ञानं तस्य लिङ्गानुशब्दयत् ।
पृथिव्यादिषु भूतेषु तत्तदाहुर्निदर्शनम् ॥ १२.२२१.६ ॥
その属性を知ることこそ認識であり、それは徴しによって示される。地などの諸元素の中で、それぞれが彼の例証と呼ばれる。
12.221.7
आत्माऽसौ वर्तते भिन्नस्तत्रतत्र समन्वितः ।
परमात्मा तथीवैको देवेऽस्मिन्निति वै श्रुतिः ॥ १२.२२१.७ ॥
その我（アートマン）は各所に分かれて存在し、そこそこと結びついている。至上我もまた同様に一つであり、この神においてと、シュルティは言う。
12.221.8
आकाशं वायुरूष्भा च स्नेहो यच्चापि पार्थिवम् ।
यथा त्रिधा प्रवर्तन्ते तथाऽसौ पुरुषः स्मृतः ॥ १२.२२१.८ ॥
空、風、熱、湿気、そして地に属するもの。これらが三つの仕方で展開するように、そのプルシャもまた語られる。
12.221.9
पपस्यन्तर्हितं यद्वत्तद्वद्व्याप्तं महात्मकम् ।
पूर्वं नैश्चर्ययोगेन तस्मादेतन्न शेपवान् ॥ १२.२२१.९ ॥
内に隠れたものと同じく、遍満する大我の形である。かつて支配のヨーガによって。ゆえにこれは限りあるものではない。
12.221.10
शब्दाः कालः क्रिया देहो ममैकस्वैव कल्पना ।
स्वभावं तन्मयं त्वेदं मायारूपं तु भेदवत् ॥ १२.२२१.१० ॥
音、時間、行為、身体——これらはただ私ひとつの構想である。これは彼自身の性質から成り、幻の形をもつが、分かれているように見える。
12.221.11
नानाख्यं परं शुद्धं निर्विकल्पं परात्मकम् ।
लिङ्गादि देवमध्यास्ते ज्ञानं देवस्य तत्तथा ॥ १२.२२१.११ ॥
多くの名をもつ、至高、清浄、無分別、至上我より成る——神はリンガなどに宿る。神についての知もまた同様である。
12.221.12
चिन्मयोऽयं हि नादाख्यः शब्दश्चासौ मनो महान् ।
गतिमानुत संधत्ते वर्णमत्तत्पदान्वितम् ॥ १२.२२१.१२ ॥
これは心識から成る。ナーダと名づけられた音。それが大いなる心であり、動いて文字を備え、それらの語に結ばれた音を結合させる。
12.221.13
कायो नास्ति च तेषां वै अवकाशस्तथा परम् ।
एतेनोढा इति चाख्याताः सर्वे ते धर्मदूषकाः ॥ १२.२२१.१३ ॥
彼らには身体もなく、留まる場所もない。それゆえ彼らは迷える者と呼ばれ、皆ダルマを汚す者である。
12.221.14
अवन्धनमविज्ञानाज्ज्ञानं तद्भुवमव्ययम् ।
नानाभेदविकल्पने येषामात्मा स्मृतः सदा ॥ १२.२२१.१४ ॥
無知に縛られないその知識は、堅固で不滅である。多様な区別を想定する者たちにとって、自己は常にそのように想起される。
12.221.15
प्रकृतेरपरस्तेषां बहवोऽप्यात्मवादिनः ।
विरोधो ह्यात्मसन्मायां न तेषां सिद्ध एव हि।
अन्यदा च गृहीतै…वेदबाह्यास्ततः स्मृताः ॥ १२.२२१.१५ ॥
しかし彼らのうちには、プラクリティとは別の自己を説く者が多い。自己の幻影についての彼らの教説は矛盾しており、彼らにとって確立されていない。別の時に取り入れられた…；それゆえ彼らはヴェーダの外にあると見なされる。
12.221.16
एकानेकात्मकं तेषां प्रतिषेधो हि भेदनुत् ।
तस्माद्वेदस्य हृदयमद्वैध्यमिति विद्धि तत् ॥ १२.२२१.१६ ॥
彼らの一と多の本性への反論は分割を払いのける。ゆえに、それこそヴェーダの心髄、不二であると知れ。
12.221.17
वेदादृष्टेरयं लोकः सर्वार्थेषु प्रवर्तते ।
तस्माच्च स्मृतयो जाताः सेतिहासाः पृथग्विधाः ॥ १२.२२१.१७ ॥
ヴェーダの不可見の力によって、この世界はあらゆる事柄において営まれる。それゆえ、伝承文献が伝説とともに、さまざまな種類で生じた。
12.221.18
न यन्न साध्यं तद्ब्रह्म नादिमध्यं न चान्तवत् ।
इन्द्रियाणि च भूरीणि परा च प्रकृतिर्मनः ॥ १२.२२१.१८ ॥
成し遂げられないもの、それがブラフマンである。それには始めも中も終わりもない。感官は多く、最高のプラクリティは意である。
12.221.19
आत्मा च परमः शुद्धः प्रोक्तोऽसौ परमः पुमान् ॥ १२.२२१.१९ ॥
自己（アートマン）は至高で清浄であると説かれる。それが至高の人である。
12.221.20
उत्पत्तिलक्षणं चेदं विपरीतमथोभयोः ।
यो वेत्ति प्रकृतिं नित्यं तथा चैवात्मनस्तु ताम्।
प्रदहत्येष कर्माख्यं दावोद्भूत इवानलः ॥ १२.२२१.२० ॥
これは生起の特徴であり、両者とは反対のものである。常にプラクリティとアートマンを知る者は、森の大火から生じた火のように、業と呼ばれるこれを焼き尽くす。
12.221.21
चिन्मात्रपरमः शुद्धः सर्वाकृतिषु वर्तते ॥ १२.२२१.२१ ॥
純粋な意識のみを至高とする清浄なるものは、あらゆる形の中に存在する。
12.221.22
आकाशकल्पं विमलं नानाशक्तिसमन्वितम् ।
तापनं सर्वभूतानां ज्योतिषां मध्यमस्थितिम्।
दुःखमस्ति न निर्दुःखं तद्विद्वान्न च लिप्यति ॥ १२.२२१.२२ ॥
虚空のように清らかで、多様な力を備え、あらゆる生き物を熱するもの、光の中間に位置するもの。そこには苦がある、しかし苦もない。賢者はそれに染まらない。
12.221.23
असावश्नाति यद्वत्तद्वमरोऽश्नाति यन्मधु ।
एवमेव महानात्मा नात्मानमवबुध्यते ॥ १२.२२१.२३ ॥
あの者が食べるように、神々が蜜を食べるように、偉大なる我は自らを知覚しない。
12.221.24
एवंभूतस्त्वमित्यत्र स्वाधितो बुद्ध्यते परम ।
बुधस्य बोधनं तत्र क्रियते सद्भिरित्युत।
न बुधस्येति वै कश्चिन्न तथावच्छृणुष्व मे ॥ १२.२२१.२४ ॥
「おまえは正にこれである」——ここでは至高は自己教示によって自ら理解される。賢者の覚醒は善き人々によってなされる。しかし「賢者のもの」と呼べる者は誰もいない。私の言うとおりに聞け。
12.221.25
शोकमस्य न गत्वा ते शास्त्राणां शास्त्रदस्यवः ।
लोकं निध्नन्ति संभिन्ना ज्ञातिनोत्र वदन्त्युत ॥ १२.२२१.२५ ॥
その悲しみを知らず、聖典を奪う者たちは、惑い分裂して世界を滅ぼす。ここで彼らはそう言う。
12.221.26
एवं तस्य विभोः कृत्यं धातुरस्य महात्मनः ।
क्षमन्ति ते महात्मानः सर्वद्वन्द्वविवर्जिताः ॥ १२.२२१.२६ ॥
このように、すべての対立を超えた偉大な魂たちは、遍在する創造主、この偉大な魂の行いを赦す。
12.221.27
अतोऽन्यथा महात्मानमन्यथा प्रतिपद्यते ।
किं तेन न कृतं पापं चोरेणात्मापहारिणा ॥ १२.२२१.२७ ॥
ゆえに、偉大な魂を別のものと見なす者は、どんな罪を犯さないだろうか。自己を奪う盗賊は、どんな罪を犯さないだろうか。
12.221.28
तस्य संयोगयोगेन शुचिरप्यशुचिर्भवेत् ।
अशुचिश्च शुचिश्चापि ज्ञानाद्देहादयो यथा ॥ १२.२२१.२८ ॥
それとの結合の関係によって、清浄なものも不浄となり、不浄なものも清浄となる。知によって身体などが（現れるように）。
12.221.29
दृश्यं न चैव दृष्टं स्याद्दृष्टं दृश्यं तु नैव च ॥ १२.२२१.२९ ॥
見られるものは見る者とはならず、見る者も見られるものとはならない。
12.221.30
अतीतत्रितयाः सिद्धा ज्ञानरूपेण सर्वदा ।
एवं न प्रतिपद्यन्ते रागमोहमदान्विताः ॥ १२.२२१.३० ॥
三つを超えた成就者たちは常に知の形で在る。しかし執着・迷妄・慢心に満ちた者はこのように到達しない。
12.221.31
वेदबाह्या दुरात्मानः संसारे दुःखभागिनः ।
आगमानुगतज्ञाना बुद्धियुक्ता भवन्ति ते ॥ १२.२२१.३१ ॥
ヴェーダの外にいる邪悪な者は輪廻において苦しみを分かち持つ。アーガマに従う知を持つ者は、知性を備えたものとなる。
12.221.32
बुद्ध्या भवति बुद्ध्या त्वं यद्बुद्धं चात्मरूपवत् ।
तमस्यन्धे न संदेहात्परं यान्ति न संशयः ॥ १२.२२१.३२ ॥
それは知性によって成り、あなたが知ったことは自己の形のようである。深い闇の中や疑いによってではなく、彼らは至上に至る。疑いはない。
12.221.33
नित्यनैमित्तिकान्कृत्वा पापहानिमवाप्य च ।
शुद्धसत्वा महात्मानो ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ १२.२२१.३३ ॥
常の祭儀と臨時の祭儀を行い、罪の消滅を得て、清浄な本性を持つ偉大な魂は、知識によって汚れを洗い清められる。
12.221.34
असक्ताः परिवर्तन्ते संसरन्त्यथ वायुवत् ।
न युज्यन्तेऽथवा क्लेशैरहंभावोद्भवैः सह ॥ १२.२२१.३४ ॥
執着なく、風のように動き回り、輪廻をさまよう。あるいは、我執から生じる苦悩とは結びつかない。
12.221.35
इतस्ततः समाहृत्य ज्ञानं निर्वर्णयन्त्युत ।
ज्ञानान्वितस्तमो हन्यादर्कवत्स महामतिः ॥ १२.२२१.३५ ॥
あちこちから知識を集めて、彼らはそれを見極める。知識を備えた大智の人は、太陽のように闇を滅すべきである。
12.221.36
एवमात्मानमन्वीक्ष्य नानादुःखसमन्वितम् ।
देहं पङ्कमले मग्नं निर्मलं परमार्थतः ॥ १२.२२१.३६ ॥
このように、多くの苦しみを備えた自己を観察し、泥と汚物に沈んだ身体を、至高の真実においては清浄であると知って。
12.221.37
तमेवं सर्वदुःखात्तु मोचयेत्परमात्मवान् ।
ब्रह्मचर्यव्रतोपेतः सर्वसङ्गबहिष्कृतः।
लघ्वाहारो विशुद्धात्मा परं निर्वाणमृच्छति ॥ १२.२२१.३७ ॥
至高の自己を知る者は、それを一切の苦から解放せよ。梵行の誓いを守り、一切の執着から離れ、軽く食し、魂の清らかな者は、最高の涅槃に至る。
12.221.38
इन्द्रियाणि मनो वायुः शोणितं मांसमस्थि च ।
आनुपूर्व्याद्विनश्यन्ति स्वं धातुमुपयान्ति च ॥ १२.२२१.३८ ॥
諸感官、意、風息、血、肉、骨は順に滅び、それぞれ自らの要素へと帰る。
12.221.39
कारणानुगतं कार्यं यदि तच्च विनश्यति ।
अलिङ्गस्य कथं लिङ्गं युज्यते तन्मृषा दृढम् ॥ १२.२२१.३९ ॥
原因に従う結果さえも滅びるなら、無相のものに相をどうして帰せられようか。それは確かに虚妄である。
12.221.40
न त्वेव हेतवः सन्ति ये केचिन्मूर्तिसंस्थिताः ।
अमर्त्यस्य च मर्त्येन सामान्यं नोपपद्यते ॥ १२.२२१.४० ॥
しかし形を持って定まる原因は存在しない。不死のものと死すべきものとの共通性は成り立たない。
12.221.41
लोकदृष्टो यथा जातेः स्वेदजः पुरुषः स्त्रियाम् ।
कृतानुस्मरणात्सिद्धो वेदगम्यः परः पुमान् ॥ १२.२२१.४१ ॥
世に見られるように、女から生まれた男は生まれによって知られる。同様に、行った行為の想起によって立証され、ヴェーダによって知られる至高のプルシャが存在する。
12.221.42
प्रत्यक्षानुगतो वेदो नामहेतुभिरिष्यते ॥ १२.२२१.४२ ॥
知覚に従うヴェーダは、名称の理由によって認められる。
12.221.43
यथा शाखा हि वै शाखा तरोः संबध्यते तदा ।
श्रुत्या तथापरोप्यात्मा दृश्यते सोऽप्यलिङ्गवान्।
अलिङ्गसाध्यं तद्ब्रह्म बहवः सन्ति हेतवः ॥ १२.२२१.४३ ॥
枝がその木に結びついているように、聖典によって仮に置かれた我は、しるしを欠くものであっても見られる。しるしなきブラフマンは成し遂げられるべきものであり、そのための手段は多い。
12.221.44
लोकयात्राविधानं च दानधर्मफलागमः ।
तदर्थं वेदशब्दाश्च व्यवहाराश्च लौकिकाः ॥ १२.२२१.४४ ॥
世俗生活の秩序と、布施と法の果報が至ることこそ、そのためにヴェーダの言葉と世間の慣習がある。
12.221.45
इति सम्यङ्भनस्येते बहवः सन्ति हेतवः ।
एतदस्तीदमस्तीति न किंचित्प्रतिदृश्यते ॥ १२.२२१.४५ ॥
このように心でよく考えれば、これらは多くの原因である。「これがある、これがある」と明らかに見えるものは何もない。
12.221.46
तेषां विमृशतामेवं तत्तत्समभिधावताम् ।
क्वचिन्निविशते बुद्धिस्तत्र जीर्यति वृक्षवत् ॥ १२.२२१.४६ ॥
このように思いめぐらし、あらゆるものを追い求める人々の知性はどこかに留まり、そこで木のように朽ちる。
12.221.47
एवमर्थैरनर्थैश्च दुःखिताः सर्वजन्तवः ।
आगमैरपकृष्यन्ति हस्तिनो हस्तिपैर्यथा ॥ १२.२२१.४७ ॥
こうして、目的と無益なものとに苦しむ一切の生き物は、象が象使いに引かれるように、聖典の教えによって引かれてゆく。
12.221.48
न जातु कामः कामामामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिर्वधते ॥ १२.२२१.४८ ॥
欲望は欲望の対象を享受することによって決して静まらない。火が酥油によってさらに燃え上がるように、それは再び、さらに増大する。
12.221.49
अर्थांस्तथाऽत्यन्तदुःखाबहांश्च ।
लिप्सन्त एके बहवो विशुष्काः।
महत्तरं दुःखमभिप्रपन्ना ।
हित्वा सुखं मृत्युवशं प्रयान्ति ॥ १२.२२१.४९ ॥
極度の苦しみをもたらす富を求める多くの萎れた人々は、より大きな苦しみに陥り、幸福を捨てて死の支配下へ去っていく。
12.221.50
विनाशिनो ह्यध्रुवजीवितस्य ।
किं बन्धुभिर्मन्त्रपरिग्रहैश्च।
विहाय यो गच्छति सर्वमेव ।
क्षणेन गत्वा न निवर्तते च ॥ १२.२२१.५० ॥
滅びゆき、定まらない命の者にとって、親族や集めた助言が何の役に立つだろうか。すべてを捨てて一瞬で去った者は、行ったきり戻らない。
12.221.51
स्वं भूमितोयानलवायवो हि ।
सदा शरीरं प्रतिपालयन्ति।
इतीदमालक्ष्य कुतो रतिर्भवे ।
द्विनाशिनो ह्यस्य न कर्म विद्यते ॥ १२.२२१.५१ ॥
地・水・火・風こそが常に身体を支えている。これを知れば、この世への執着がどこにあろうか。これは二重に滅びゆくものであり、その行為には永続するものはない。
12.221.52
इदमनुपधिवाक्यमच्छलं ।
परमनिरामयमात्मसाक्षिकम्।
नरपतिरनुवीक्ष्य विस्मितः ।
पुनरनुयोक्तुमिदं प्रचक्रमे ॥ १२.२२१.५२ ॥
この偽りなく、欺きのない、至高で欠点なく、自己が証人となる言葉を見て、王は驚き、再びこのことについて問い始めた。