మహాభారతం · అధ్యాయం 12.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.221.1
जनको नरदेवस्तु ज्ञापितः परमर्षिणा ।
पुनरेवानुपप्रच्छ सांपराये भवाभवौ ॥ १२.२२१.१ ॥
మనుష్యులకు ప్రభువైన జనకుడు, పరమ ఋషి చేత ఉపదేశం పొంది, పరలోకం గురించి ఉనికి మరియు అనుపస్థితి గురించి మళ్ళీ అడిగాడు.
12.221.2
भगवन्यदिदं प्रेत्य संज्ञा भवति कस्यचित् ।
एवं सति किमज्ञानं ज्ञानं वा किं करिष्यति ॥ १२.२२१.२ ॥
భగవంతుడా, మరణానంతరం ఎవరికైనా స్పృహ ఉంటే, అలాంటప్పుడు అజ్ఞానం ఏమి చేస్తుంది, లేదా జ్ఞానం ఏమి చేస్తుంది?
12.221.3
विवादादेव सिद्धोऽसौ कारणस्येव वेदना ।
चेतनो विद्यते ह्यत्र हैतुकं च मनोगतम् ॥ १२.२२१.३ ॥
వాదం ద్వారానే అది సిద్ధమవుతుంది; కారణం నుండి వేదనలా. ఇక్కడ చేతనుడు ఉన్నాడు, తార్కికమైనదీ మనస్సులో ఉన్నదీ కూడా.
12.221.4
आगमादेव सिद्धोऽसौ स्वताः सिद्धा इति श्रुतिः ।
वर्तते पृथगन्योन्यं न ह्यपःश्रित्य कर्मसु ॥ १२.२२१.४ ॥
ఆగమం ద్వారానే అది సిద్ధమవుతుంది; స్వతఃసిద్ధమైనవి అని శ్రుతి చెబుతుంది. అవి ఒకదానికొకటి వేరుగా ఉంటాయి; కర్మలలో నీటిని ఆధారంగా తీసుకోకుండా.
12.221.5
चेतनो ह्यंशवस्तत्र स्वमूर्तं धारयन्त्यतः ।
स्वभावं पौरुषं कर्म ह्यात्मानं तमुपाश्रितम्।
तमाश्रित्य प्रवर्तन्ते देहिनो देहबन्धनाः ॥ १२.२२१.५ ॥
చేతనుని అంశలు అక్కడ తమ స్వరూపాన్ని ధరిస్తాయి; అందువల్ల స్వభావం, పౌరుషం, కర్మ ఆ ఆత్మను ఆశ్రయించి ఉంటాయి. ఆయనను ఆధారంగా చేసుకొని దేహబంధనంలో ఉన్న దేహులు ప్రవర్తిస్తారు.
12.221.6
गुणज्ञानमभिज्ञानं तस्य लिङ्गानुशब्दयत् ।
पृथिव्यादिषु भूतेषु तत्तदाहुर्निदर्शनम् ॥ १२.२२१.६ ॥
ఆయన గుణజ్ఞానమే గుర్తింపు; అది లక్షణాలతో సూచింపబడుతుంది. పృథివ్యాది భూతాలలో, ఒక్కొక్కటీ నిదర్శనమని చెబుతారు.
12.221.7
आत्माऽसौ वर्तते भिन्नस्तत्रतत्र समन्वितः ।
परमात्मा तथीवैको देवेऽस्मिन्निति वै श्रुतिः ॥ १२.२२१.७ ॥
ఆ ఆత్మ వేర్వేరు స్థానాల్లో విభక్తంగా ఉండి వాటితో కలిసి ఉంటుంది; పరమాత్మ కూడా అలాగే ఒక్కడే — ఈ దేవునిలో అని శ్రుతి చెబుతోంది.
12.221.8
आकाशं वायुरूष्भा च स्नेहो यच्चापि पार्थिवम् ।
यथा त्रिधा प्रवर्तन्ते तथाऽसौ पुरुषः स्मृतः ॥ १२.२२१.८ ॥
ఆకాశం, వాయువు, ఊష్మం, స్నేహం, మరియు పార్థివమైనది — ఇవి మూడు విధాలుగా ప్రవర్తించినట్లే ఆ పురుషుడు స్మరించబడ్డాడు.
12.221.9
पपस्यन्तर्हितं यद्वत्तद्वद्व्याप्तं महात्मकम् ।
पूर्वं नैश्चर्ययोगेन तस्मादेतन्न शेपवान् ॥ १२.२२१.९ ॥
లోపల దాగి ఉన్నట్లు, అలాగే వ్యాపించిన మహాత్మ-స్వరూపమిది; పూర్వం ఐశ్వర్య యోగం వల్ల — అందువల్ల ఇది శేషమైనది కాదు.
12.221.10
शब्दाः कालः क्रिया देहो ममैकस्वैव कल्पना ।
स्वभावं तन्मयं त्वेदं मायारूपं तु भेदवत् ॥ १२.२२१.१० ॥
శబ్దం, కాలం, క్రియ, దేహం — నా ఏకమైన కల్పనయే; ఇది ఆ స్వభావంతో కూడినది, మాయారూపం; అయినా భేదయుక్తంగా కనిపిస్తుంది.
12.221.11
नानाख्यं परं शुद्धं निर्विकल्पं परात्मकम् ।
लिङ्गादि देवमध्यास्ते ज्ञानं देवस्य तत्तथा ॥ १२.२२१.११ ॥
అనేక నామాలున్న, పరమమైన, శుద్ధమైన, నిర్వికల్పమైన, పరాత్మస్వరూపమైన — లింగం మొదలైనవాటిలో దేవుడు నివసిస్తాడు; దేవుని గురించిన ఆ జ్ఞానమూ అలాగే.
12.221.12
चिन्मयोऽयं हि नादाख्यः शब्दश्चासौ मनो महान् ।
गतिमानुत संधत्ते वर्णमत्तत्पदान्वितम् ॥ १२.२२१.१२ ॥
ఇది చిన్మయం; నాదం అనే శబ్దం; అదే మహత్ మనస్సు; అది గతిమంతమై వర్ణాలతో, ఆ పదాలతో కూడినదాన్ని కూర్చుతుంది.
12.221.13
कायो नास्ति च तेषां वै अवकाशस्तथा परम् ।
एतेनोढा इति चाख्याताः सर्वे ते धर्मदूषकाः ॥ १२.२२१.१३ ॥
వారికి శరీరం లేదు, వారికి ఆశ్రయమూ లేదు. ఈ కారణంగా వారు భ్రమించినవారని చెప్పబడతారు; వారందరూ ధర్మాన్ని దూషించేవారు.
12.221.14
अवन्धनमविज्ञानाज्ज्ञानं तद्भुवमव्ययम् ।
नानाभेदविकल्पने येषामात्मा स्मृतः सदा ॥ १२.२२१.१४ ॥
అజ్ఞానం నుండి బంధింపబడని ఆ జ్ఞానం స్థిరమైనది, నాశరహితమైనది; అనేక భేదాల కల్పనలో ఎవరికి ఆత్మ ఎల్లప్పుడూ అలా భావించబడుతుందో వారికి.
12.221.15
प्रकृतेरपरस्तेषां बहवोऽप्यात्मवादिनः ।
विरोधो ह्यात्मसन्मायां न तेषां सिद्ध एव हि।
अन्यदा च गृहीतै…वेदबाह्यास्ततः स्मृताः ॥ १२.२२१.१५ ॥
వారిలో ప్రకృతికి భిన్నంగా ఆత్మను చెప్పే వారు అనేకులు ఉన్నారు. ఆత్మ-మాయలో వారికి వైరుధ్యం ఉంది; అది వారికి సిద్ధించలేదు. మరొక సమయంలో స్వీకరించబడిన…; కాబట్టి వారు వేదానికి బయటివారిగా స్మరించబడ్డారు.
12.221.16
एकानेकात्मकं तेषां प्रतिषेधो हि भेदनुत् ।
तस्माद्वेदस्य हृदयमद्वैध्यमिति विद्धि तत् ॥ १२.२२१.१६ ॥
వారి ఏక-అనేక స్వభావాన్ని ఖండించడం భేదాన్ని తొలగించేది. కాబట్టి వేదపు హృదయం అద్వైతమని తెలుసుకో.
12.221.17
वेदादृष्टेरयं लोकः सर्वार्थेषु प्रवर्तते ।
तस्माच्च स्मृतयो जाताः सेतिहासाः पृथग्विधाः ॥ १२.२२१.१७ ॥
వేదంలోని అదృష్టం వల్ల ఈ లోకం అన్ని పనులలో నడుస్తుంది. కాబట్టి ఇతిహాసాలతో పాటు అనేక రకాల స్మృతులు పుట్టాయి.
12.221.18
न यन्न साध्यं तद्ब्रह्म नादिमध्यं न चान्तवत् ।
इन्द्रियाणि च भूरीणि परा च प्रकृतिर्मनः ॥ १२.२२१.१८ ॥
సాధించదగినది కానిది అదే బ్రహ్మం; దానికి ఆది, మధ్యం, అంతం లేవు. ఇంద్రియాలు అనేకం; పరమ ప్రకృతి మనస్సు.
12.221.19
आत्मा च परमः शुद्धः प्रोक्तोऽसौ परमः पुमान् ॥ १२.२२१.१९ ॥
ఆత్మ పరమమైనది, శుద్ధమైనది అని చెప్పబడింది; అతడే పరమ పురుషుడు.
12.221.20
उत्पत्तिलक्षणं चेदं विपरीतमथोभयोः ।
यो वेत्ति प्रकृतिं नित्यं तथा चैवात्मनस्तु ताम्।
प्रदहत्येष कर्माख्यं दावोद्भूत इवानलः ॥ १२.२२१.२० ॥
ఇది ఉత్పత్తి లక్షణం; ఇరువురికీ విరుద్ధం. ప్రకృతిని, ఆత్మను ఎల్లప్పుడూ తెలిసినవాడు, అడవిలో చెలరేగిన అగ్నివలె కర్మం అనబడే దానిని దహించివేస్తాడు.
12.221.21
चिन्मात्रपरमः शुद्धः सर्वाकृतिषु वर्तते ॥ १२.२२१.२१ ॥
చిన్మాత్రమే పరమమైనవాడు, శుద్ధుడు, సర్వాకృతులలో వర్తిస్తున్నాడు.
12.221.22
आकाशकल्पं विमलं नानाशक्तिसमन्वितम् ।
तापनं सर्वभूतानां ज्योतिषां मध्यमस्थितिम्।
दुःखमस्ति न निर्दुःखं तद्विद्वान्न च लिप्यति ॥ १२.२२१.२२ ॥
ఆకాశంలా నిర్మలమైనది, అనేక శక్తులు కలది, సర్వభూతాలను తపింపజేసేది, జ్యోతుల మధ్య స్థితి కలది; దానిలో దుఃఖం ఉంది, అయినా దుఃఖరహితమూ కూడా; జ్ఞాని దానికి అంటడు.
12.221.23
असावश्नाति यद्वत्तद्वमरोऽश्नाति यन्मधु ।
एवमेव महानात्मा नात्मानमवबुध्यते ॥ १२.२२१.२३ ॥
అతడు తినినట్లే, దేవుడు తేనెను తింటాడు; అలాగే మహాత్మ తనను తాను తెలుసుకోడు.
12.221.24
एवंभूतस्त्वमित्यत्र स्वाधितो बुद्ध्यते परम ।
बुधस्य बोधनं तत्र क्रियते सद्भिरित्युत।
न बुधस्येति वै कश्चिन्न तथावच्छृणुष्व मे ॥ १२.२२१.२४ ॥
'నీవు ఇలాంటివాడివే' అని అక్కడ స్వయంగానే పరమం అవగతమవుతుంది. జ్ఞానిని మేల్కొలపడం సజ్జనులు చేస్తారు; 'జ్ఞానికి' అని ఎవరూ ఉండరు. అలాగే నా మాట విను.
12.221.25
शोकमस्य न गत्वा ते शास्त्राणां शास्त्रदस्यवः ।
लोकं निध्नन्ति संभिन्ना ज्ञातिनोत्र वदन्त्युत ॥ १२.२२१.२५ ॥
దీని శోకాన్ని తెలుసుకోకుండా, శాస్త్రాలను దోచుకునేవారు, గందరగోళంలో పడినవారు, లోకాన్ని నాశనం చేస్తారు; ఇక్కడ వారు అలా అంటారు.
12.221.26
एवं तस्य विभोः कृत्यं धातुरस्य महात्मनः ।
क्षमन्ति ते महात्मानः सर्वद्वन्द्वविवर्जिताः ॥ १२.२२१.२६ ॥
ఆ సర్వవ్యాపి, ఈ మహాత్ముడైన సృష్టికర్త చేసిన పనిని, అన్ని ద్వంద్వాలనుండి విముక్తులైన ఆ మహాత్ములు క్షమిస్తారు.
12.221.27
अतोऽन्यथा महात्मानमन्यथा प्रतिपद्यते ।
किं तेन न कृतं पापं चोरेणात्मापहारिणा ॥ १२.२२१.२७ ॥
కాబట్టి మహాత్ముణ్ని వేరుగా భావించేవాడు ఏ పాపం చేయలేదు? ఆత్మను దొంగిలించే ఆ దొంగ ఏ పాపం చేయలేదు?
12.221.28
तस्य संयोगयोगेन शुचिरप्यशुचिर्भवेत् ।
अशुचिश्च शुचिश्चापि ज्ञानाद्देहादयो यथा ॥ १२.२२१.२८ ॥
దానితో సంయోగం అనే యోగం వల్ల శుచి అయినది కూడా అశుచి కావచ్చు; అశుచి కూడా శుచి కావచ్చు; జ్ఞానం వల్ల దేహాదులు వలె.
12.221.29
दृश्यं न चैव दृष्टं स्याद्दृष्टं दृश्यं तु नैव च ॥ १२.२२१.२९ ॥
దృశ్యం దృష్ట కాదు; దృష్ట దృశ్యం కాదు.
12.221.30
अतीतत्रितयाः सिद्धा ज्ञानरूपेण सर्वदा ।
एवं न प्रतिपद्यन्ते रागमोहमदान्विताः ॥ १२.२२१.३० ॥
మూడింటినీ దాటిన సిద్ధులు ఎల్లప్పుడూ జ్ఞానరూపంలో ఉంటారు; కానీ రాగం, మోహం, మదం కలవారు ఇలా పొందరు.
12.221.31
वेदबाह्या दुरात्मानः संसारे दुःखभागिनः ।
आगमानुगतज्ञाना बुद्धियुक्ता भवन्ति ते ॥ १२.२२१.३१ ॥
వేదానికి వెలుపల ఉన్న దుష్టచిత్తులు సంసారంలో దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తారు. ఆగమాన్ని అనుసరించే జ్ఞానం కలవారు బుద్ధియుక్తులవుతారు.
12.221.32
बुद्ध्या भवति बुद्ध्या त्वं यद्बुद्धं चात्मरूपवत् ।
तमस्यन्धे न संदेहात्परं यान्ति न संशयः ॥ १२.२२१.३२ ॥
బుద్ధితోనే అవుతుంది; నీవు తెలుసుకున్నది ఆత్మస్వరూపం వంటిది. చీకటి గాఢమైన అంధకారంలో, సందేహం వల్ల కాదు, వారు పరమాన్ని పొందుతారు; ఇందులో సందేహం లేదు.
12.221.33
नित्यनैमित्तिकान्कृत्वा पापहानिमवाप्य च ।
शुद्धसत्वा महात्मानो ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ १२.२२१.३३ ॥
నిత్య నైమిత్తిక కర్మలను చేసి, పాపనాశాన్ని పొంది, శుద్ధసత్త్వులైన మహాత్ములు జ్ఞానంతో మలినాలు తొలగించబడినవారు.
12.221.34
असक्ताः परिवर्तन्ते संसरन्त्यथ वायुवत् ।
न युज्यन्तेऽथवा क्लेशैरहंभावोद्भवैः सह ॥ १२.२२१.३४ ॥
వారు అసక్తులై గాలివలె తిరుగుతారు, సంసారంలో సంచరిస్తారు. లేదా అహంభావం నుండి పుట్టే క్లేశాలతో వారు కలవరు.
12.221.35
इतस्ततः समाहृत्य ज्ञानं निर्वर्णयन्त्युत ।
ज्ञानान्वितस्तमो हन्यादर्कवत्स महामतिः ॥ १२.२२१.३५ ॥
ఇక్కడా అక్కడా జ్ఞానాన్ని సేకరించి వారు దాన్ని నిర్ణయిస్తారు. జ్ఞానసంపన్నుడైన మహామతి సూర్యునివలె చీకటిని నాశనం చేయాలి.
12.221.36
एवमात्मानमन्वीक्ष्य नानादुःखसमन्वितम् ।
देहं पङ्कमले मग्नं निर्मलं परमार्थतः ॥ १२.२२१.३६ ॥
ఇలా అనేక దుఃఖాలతో కూడిన ఆత్మను పరిశీలించి, బురద మలంలో మునిగిన దేహాన్ని, పరమార్థంలో నిర్మలమైనదిగా తెలుసుకొని.
12.221.37
तमेवं सर्वदुःखात्तु मोचयेत्परमात्मवान् ।
ब्रह्मचर्यव्रतोपेतः सर्वसङ्गबहिष्कृतः।
लघ्वाहारो विशुद्धात्मा परं निर्वाणमृच्छति ॥ १२.२२१.३७ ॥
పరమాత్మను తెలిసినవాడు అతన్ని (ఆత్మను) అన్ని దుఃఖాల నుండి విడిపించాలి. బ్రహ్మచర్య వ్రతం కలిగి, అన్ని అనుబంధాలకు దూరంగా, తేలికగా ఆహారం తీసుకుంటూ, శుద్ధాత్మ కలిగినవాడు పరమ నిర్వాణాన్ని పొందుతాడు.
12.221.38
इन्द्रियाणि मनो वायुः शोणितं मांसमस्थि च ।
आनुपूर्व्याद्विनश्यन्ति स्वं धातुमुपयान्ति च ॥ १२.२२१.३८ ॥
ఇంద్రియాలు, మనస్సు, ప్రాణవాయువు, రక్తం, మాంసం, ఎముక క్రమంగా నశిస్తాయి; తమ తమ ధాతువుకు తిరిగి చేరుకుంటాయి.
12.221.39
कारणानुगतं कार्यं यदि तच्च विनश्यति ।
अलिङ्गस्य कथं लिङ्गं युज्यते तन्मृषा दृढम् ॥ १२.२२१.३९ ॥
కారణాన్ని అనుసరించే కార్యం కూడా నశిస్తే, లక్షణం లేనిదానికి లక్షణం ఎలా ఉంటుంది? అది గట్టిగా అసత్యమే.
12.221.40
न त्वेव हेतवः सन्ति ये केचिन्मूर्तिसंस्थिताः ।
अमर्त्यस्य च मर्त्येन सामान्यं नोपपद्यते ॥ १२.२२१.४० ॥
కానీ రూపంలో స్థిరంగా ఉన్న ఏ హేతువులూ లేవు. అమర్త్యునికి మర్త్యునితో సమానత్వం సాధ్యం కాదు.
12.221.41
लोकदृष्टो यथा जातेः स्वेदजः पुरुषः स्त्रियाम् ।
कृतानुस्मरणात्सिद्धो वेदगम्यः परः पुमान् ॥ १२.२२१.४१ ॥
లోకంలో స్త్రీ నుండి జన్మించే పురుషుడు (జన్మ విషయంలో) కనిపించినట్లుగా, చేసిన కర్మల స్మరణ ద్వారా స్థిరపడినవాడు, వేదంతో తెలుసుకోదగిన పరమ పురుషుడు.
12.221.42
प्रत्यक्षानुगतो वेदो नामहेतुभिरिष्यते ॥ १२.२२१.४२ ॥
ప్రత్యక్షాన్ని అనుసరించే వేదం, నామ హేతువుల ద్వారా (ప్రమాణంగా) అంగీకరించబడుతుంది.
12.221.43
यथा शाखा हि वै शाखा तरोः संबध्यते तदा ।
श्रुत्या तथापरोप्यात्मा दृश्यते सोऽप्यलिङ्गवान्।
अलिङ्गसाध्यं तद्ब्रह्म बहवः सन्ति हेतवः ॥ १२.२२१.४३ ॥
ఒక చెట్టు కొమ్మ ఆ చెట్టుతో అనుసంధానమైనట్లే, శ్రుతి ద్వారా ఆరోపించబడిన ఆత్మ కూడా కనిపిస్తుంది, అది లక్షణాలు లేనిదైనప్పటికీ. లక్షణములు లేని ఆ బ్రహ్మము సాధించబడేది; దానికి అనేక మార్గాలు ఉన్నాయి.
12.221.44
लोकयात्राविधानं च दानधर्मफलागमः ।
तदर्थं वेदशब्दाश्च व्यवहाराश्च लौकिकाः ॥ १२.२२१.४४ ॥
లోక వ్యవహారాల నియమనం, దానధర్మ ఫలప్రాప్తి—వీటి కొరకే వేద శబ్దాలు, లౌకిక వ్యవహారాలు ఉన్నాయి.
12.221.45
इति सम्यङ्भनस्येते बहवः सन्ति हेतवः ।
एतदस्तीदमस्तीति न किंचित्प्रतिदृश्यते ॥ १२.२२१.४५ ॥
ఈ విధంగా మనసుతో బాగా ఆలోచిస్తే ఇవి అనేక హేతువులు. 'ఇది ఉంది, ఇది ఉంది' అని ఏదీ స్పష్టంగా కనిపించదు.
12.221.46
तेषां विमृशतामेवं तत्तत्समभिधावताम् ।
क्वचिन्निविशते बुद्धिस्तत्र जीर्यति वृक्षवत् ॥ १२.२२१.४६ ॥
ఈ విధంగా విచారిస్తూ ప్రతిదాని వెనుక పరుగెత్తేవారి బుద్ధి ఎక్కడో నిలుస్తుంది; అక్కడే అది వృక్షంలా జీర్ణమవుతుంది.
12.221.47
एवमर्थैरनर्थैश्च दुःखिताः सर्वजन्तवः ।
आगमैरपकृष्यन्ति हस्तिनो हस्तिपैर्यथा ॥ १२.२२१.४७ ॥
ఈ విధంగా అర్థాల చేతను, అనర్థాల చేతను దుఃఖితులైన సమస్త ప్రాణులు, ఏనుగులు మావటివారి చేత లాగబడినట్లు, ఆగమాల చేత లాగబడుతున్నాయి.
12.221.48
न जातु कामः कामामामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिर्वधते ॥ १२.२२१.४८ ॥
కామం ఎప్పుడూ విషయాల అనుభవంతో శాంతించదు; నెయ్యితో అగ్ని ఎలా ఎగసిపడుతుందో అలాగే అది మళ్లీ మరింత పెరుగుతుంది.
12.221.49
अर्थांस्तथाऽत्यन्तदुःखाबहांश्च ।
लिप्सन्त एके बहवो विशुष्काः।
महत्तरं दुःखमभिप्रपन्ना ।
हित्वा सुखं मृत्युवशं प्रयान्ति ॥ १२.२२१.४९ ॥
అత్యంత దుఃఖాన్ని తెచ్చే సంపదలను కోరే అనేకులు, ఎండి కృశించి, గొప్ప దుఃఖంలో పడి, సుఖాన్ని విడిచి మృత్యువుకు వశులై పోతారు.
12.221.50
विनाशिनो ह्यध्रुवजीवितस्य ।
किं बन्धुभिर्मन्त्रपरिग्रहैश्च।
विहाय यो गच्छति सर्वमेव ।
क्षणेन गत्वा न निवर्तते च ॥ १२.२२१.५० ॥
నశించే, స్థిరంలేని జీవితానికి బంధువులతో, సంపాదించిన మంత్రాలతో ఏమి ప్రయోజనం? అన్నింటినీ విడిచి క్షణంలో వెళ్లిపోయినవాడు తిరిగి రాడు.
12.221.51
स्वं भूमितोयानलवायवो हि ।
सदा शरीरं प्रतिपालयन्ति।
इतीदमालक्ष्य कुतो रतिर्भवे ।
द्विनाशिनो ह्यस्य न कर्म विद्यते ॥ १२.२२१.५१ ॥
భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు తమవే శరీరాన్ని ఎల్లప్పుడూ పోషిస్తాయి. ఇది తెలుసుకున్న తర్వాత ఈ లోకంలో అనురాగం ఎక్కడిది? ఇది రెండు విధాలుగా నశించేది; దీని కర్మకు స్థిరత్వం లేదు.
12.221.52
इदमनुपधिवाक्यमच्छलं ।
परमनिरामयमात्मसाक्षिकम्।
नरपतिरनुवीक्ष्य विस्मितः ।
पुनरनुयोक्तुमिदं प्रचक्रमे ॥ १२.२२१.५२ ॥
ఈ నిష్కపటమైన, కల్మషంలేని, పరమమైన, దోషరహితమైన, ఆత్మసాక్షిక వాక్యాన్ని చూసి రాజు ఆశ్చర్యపడి, మళ్లీ దీనిని గురించి ప్రశ్నించడం ప్రారంభించాడు.