મહાભારત · અધ્યાય 12.226
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.226.1
द्विजातयो व्रतोपेता यदिदं भुञ्जते हविः ।
अन्नं ब्राह्मणकामाय कथमेतत्पितामह ॥ १२.२२६.१ ॥
હે પિતામહ, વ્રતોથી યુક્ત દ્વિજાતિઓ બ્રાહ્મણોને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી આ હવિ અને અન્ન ખાય છે — આ કેવી રીતે?
12.226.2
अवेदोक्तव्रतोपेता भुञ्जानाः कार्यकारिणः ।
वेदोक्तेषु च भुञ्जाना व्रतलुब्धा युधिष्ठिर ॥ १२.२२६.२ ॥
વેદમાં નહીં કહેલાં વ્રતોથી યુક્ત થઈ જે ખાય છે તેઓ કર્તવ્ય કરનારા છે; અને વેદમાં કહેલાં વ્રતોમાં ખાનારા વ્રતલોભી છે, હે યુધિષ્ઠિર.
12.226.3
यदिदं तप इत्याहुरुपवासं पृथग्जनाः ।
एतत्तपो महाराज उताहो किं तपो भवेत् ॥ १२.२२६.३ ॥
સામાન્ય લોકો જેને તપ કહે છે — ઉપવાસ — તે જ તપ છે કે બીજું કોઈ તપ હોઈ શકે, હે મહારાજ?
12.226.4
मासपक्षोपवासेन मन्यन्ते यत्तपो जनाः ।
आत्मतन्त्रोघातस्तु न तपस्तत्सतां मतम् ॥ १२.२२६.४ ॥
મહિનાઓ અને પખવાડિયા સુધી ઉપવાસ કરવાને લોકો તપ માને છે; પરંતુ તે પોતાના દેહતંત્રનો નાશ જ છે, તે તપ નથી — સજ્જનોનો એવો મત છે.
12.226.5
त्यागश्च सन्नतिश्चैव शिष्यते तप उत्तमम् ।
सदोपवासी स भवेद्ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १२.२२६.५ ॥
ત્યાગ અને નમ્રતા જ ઉત્તમ તપ તરીકે શેષ રહે છે; તે સદા ઉપવાસી અને સદા બ્રહ્મચારી રહે.
12.226.6
मुनिश्च स्यात्सदा विप्रो दैवतं च सदा भवेत् ।
कुटुम्बिको धर्मपरः सदाऽस्वप्नश्च भारत ॥ १२.२२६.६ ॥
બ્રાહ્મણ સદા મુનિ અને સદા દેવ સમાન હોવો જોઈએ; તે ગૃહસ્થ, સદા ધર્મપરાયણ અને સદા જાગૃત રહેવો જોઈએ, હે ભારત.
12.226.7
अमांसादी सदा च स्यात्पवित्री च सदा भवेत् ।
अमृताशी सदा च स्यान्न च स्याद्विषभोजनः ॥ १२.२२६.७ ॥
સદા માંસ ન ખાનાર અને સદા પવિત્ર રહેનાર હોવો જોઈએ; સદા અમૃતાહારી હોવો જોઈએ, વિષાહારી ન હોવો.
12.226.8
विधसाशी सदा च स्यात्सदा चैवातिथिप्रियः ।
श्रद्दधानः सदा च स्याद्देवताद्विजपूजकः ॥ १२.२२६.८ ॥
સદા યજ્ઞશેષ ખાનાર, સદા અતિથિપ્રિય, શ્રદ્ધાવાન અને દેવતા તથા દ્વિજોનો પૂજક હોવો જોઈએ.
12.226.9
कथं सदोपवासी स्याद्ब्रह्मचारी कथं भवेत् ।
विघसाशी कथं च स्यात्सदा चैवातिथिप्रियः ॥ १२.२२६.९ ॥
સદા ઉપવાસી કેવી રીતે હોવું, બ્રહ્મચારી કેવી રીતે હોવું, વિઘસાશી કેવી રીતે હોવું, અને સદા અતિથિપ્રિય કેવી રીતે હોવું?
12.226.10
अन्तरा प्रातराशं च सायमाशं तथैव च ।
सदोपवासी स भवेद्यो न भुङ्क्तेऽन्तरा पुनः ॥ १२.२२६.१० ॥
સવારના અને સાંજના ભોજન વચ્ચે ફરી કંઈ ન ખાનાર સદા ઉપવાસી હોય છે.
12.226.11
भार्यां गच्छन्ब्रह्मचारी ऋतौ भवति ब्राह्मणः ।
ऋतवादी भवेन्नित्यं ज्ञाननित्यश्च यो नरः ॥ १२.२२६.११ ॥
ઋતુકાળમાં જ પત્ની પાસે જનાર બ્રાહ્મણ બ્રહ્મચારી થાય છે; જે મનુષ્ય સદા સત્યવાદી અને સદા જ્ઞાનમાં સ્થિર હોય.
12.226.12
न भक्षयेद्वृथा मांसममांसाशी भवत्यपि ।
दाननित्यः पवित्रीस्यादस्वप्नश्च दिवाऽस्वपन् ॥ १२.२२६.१२ ॥
વૃથા માંસ ન ખાવું; એવું કરનાર માંસાહારી ન હોવા છતાં માંસ ન ખાનાર થાય છે. સદા દાનમાં નિરત રહેનાર પવિત્ર થાય; અને દિવસે ન સૂનાર અસ્વપ્ન થાય.
12.226.13
भृत्यातिथिषु यो भुङ्क्ते भुक्तवत्सु सदा नरः ।
अमृतं केवलं भुङ्क्ते इति विद्धि युधिष्ठिर ॥ १२.२२६.१३ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, જે મનુષ્ય સેવકો અને અતિથિઓ જમ્યા પછી સદા જમે છે, તેને કેવળ અમૃતભોજી જાણ.
12.226.14
अभुक्तवत्सु भुञ्जानो विषमश्नाति वै द्विजः ।
अदत्त्वा योऽतिथिभ्योऽन्नं न भुङ्क्ते सोतिथिप्रियः।
अभुक्त्वा दैवतेभ्यश्च यो न भुङ्क्ते सदैवतम् ॥ १२.२२६.१४ ॥
તેઓ જમ્યા ન હોય ત્યારે જમનાર દ્વિજ ખરેખર ઝેર ખાય છે. અતિથિઓને અન્ન આપ્યા વિના જે ન જમે તે અતિથિપ્રિય છે. દેવતાઓને અર્પણ કર્યા વિના જે ન જમે તે દેવતાઓ સાથે જમે છે.
12.226.15
देवताभ्यः पितृभ्यश्च भृत्येभ्योऽतिथिभिः सह ।
अवशिष्टं तु योऽश्नाति तमाहुर्विघसाशिनम् ॥ १२.२२६.१५ ॥
દેવતાઓ, પિતૃઓ, સેવકો અને અતિથિઓ સાથે જે બચેલું ખાય છે, તેને 'વિઘસાશી' (અવશેષ ખાનાર) કહે છે.
12.226.16
तेषां लोका ह्यपर्यन्ताः सदने ब्रह्मणा सह ।
उपस्थिताश्चाप्सरोभिः परियान्ति दिवौकसः ॥ १२.२२६.१६ ॥
તેમના લોક અનંત છે; તેઓ બ્રહ્મા સાથે તેમના નિવાસમાં રહે છે. અપ્સરાઓ સાથે દિવ્યલોકના વાસી બનીને તેઓ વિચરે છે.
12.226.17
देवताभिश्च ये सार्धं पितृभ्यश्चोपभुञ्जते ।
रमन्ते पुत्रपौत्रैश्च तेषां गतिरनुत्तमा ॥ १२.२२६.१७ ॥
દેવતાઓ અને પિતૃઓ સાથે મળીને જમનારા પુત્ર-પૌત્રો સાથે આનંદ માણે છે; તેમની ગતિ સર્વોત્તમ છે.