महाभारत · अध्याय 12.226
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.226.1
द्विजातयो व्रतोपेता यदिदं भुञ्जते हविः ।
अन्नं ब्राह्मणकामाय कथमेतत्पितामह ॥ १२.२२६.१ ॥
हे पितामहा, व्रतसंपन्न द्विज ब्राह्मणांना संतुष्ट करण्याच्या इच्छेने हे हविष्य आणि अन्न का खातात? हे कसे?
12.226.2
अवेदोक्तव्रतोपेता भुञ्जानाः कार्यकारिणः ।
वेदोक्तेषु च भुञ्जाना व्रतलुब्धा युधिष्ठिर ॥ १२.२२६.२ ॥
वेदात सांगितलेली नसलेली व्रते पाळून जे खातात ते कर्तव्य करणारे असतात; आणि वेदात सांगितलेल्या व्रतांनी खाणारे व्रतलोभी असतात, हे युधिष्ठिरा.
12.226.3
यदिदं तप इत्याहुरुपवासं पृथग्जनाः ।
एतत्तपो महाराज उताहो किं तपो भवेत् ॥ १२.२२६.३ ॥
सामान्य लोक ज्याला तप म्हणतात — उपवास — हेच तप का, हे महाराजा, की दुसरे कोणते तप असते?
12.226.4
मासपक्षोपवासेन मन्यन्ते यत्तपो जनाः ।
आत्मतन्त्रोघातस्तु न तपस्तत्सतां मतम् ॥ १२.२२६.४ ॥
महिने आणि पक्ष उपवास करणे हेच लोक तप मानतात; पण ते स्वतःच्या देहव्यवस्थेचा नाशच आहे, ते तप नाही — सत्पुरुषांचे हेच मत आहे.
12.226.5
त्यागश्च सन्नतिश्चैव शिष्यते तप उत्तमम् ।
सदोपवासी स भवेद्ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १२.२२६.५ ॥
त्याग आणि नम्रता हेच उत्तम तप म्हणून उरते; तो सदैव उपवासी आणि सदैव ब्रह्मचारी असावा.
12.226.6
मुनिश्च स्यात्सदा विप्रो दैवतं च सदा भवेत् ।
कुटुम्बिको धर्मपरः सदाऽस्वप्नश्च भारत ॥ १२.२२६.६ ॥
ब्राह्मण सदैव मुनी आणि सदैव देवतासमान असावा; तो गृहस्थ, सदैव धर्मपरायण आणि सदैव जागृत असावा, हे भारता.
12.226.7
अमांसादी सदा च स्यात्पवित्री च सदा भवेत् ।
अमृताशी सदा च स्यान्न च स्याद्विषभोजनः ॥ १२.२२६.७ ॥
नेहमी मांस न खाणारा आणि नेहमी पवित्र असावा; नेहमी अमृताहारी असावा, विषाहारी होऊ नये.
12.226.8
विधसाशी सदा च स्यात्सदा चैवातिथिप्रियः ।
श्रद्दधानः सदा च स्याद्देवताद्विजपूजकः ॥ १२.२२६.८ ॥
नेहमी यज्ञशेष खाणारा, नेहमी अतिथिप्रिय, श्रद्धावान आणि देवता व द्विजांचा पूजक असावा.
12.226.9
कथं सदोपवासी स्याद्ब्रह्मचारी कथं भवेत् ।
विघसाशी कथं च स्यात्सदा चैवातिथिप्रियः ॥ १२.२२६.९ ॥
नेहमी उपवासी कसा असावा, ब्रह्मचारी कसा असावा, विघसाशी कसा असावा आणि नेहमी अतिथिप्रिय कसा असावा?
12.226.10
अन्तरा प्रातराशं च सायमाशं तथैव च ।
सदोपवासी स भवेद्यो न भुङ्क्तेऽन्तरा पुनः ॥ १२.२२६.१० ॥
सकाळच्या व संध्याकाळच्या भोजनाच्या मध्ये पुन्हा काही न खाणारा नेहमी उपवासी असतो.
12.226.11
भार्यां गच्छन्ब्रह्मचारी ऋतौ भवति ब्राह्मणः ।
ऋतवादी भवेन्नित्यं ज्ञाननित्यश्च यो नरः ॥ १२.२२६.११ ॥
ऋतुकाळातच पत्नीजवळ जाणारा ब्राह्मण ब्रह्मचारी होतो; जो माणूस नेहमी सत्यवादी आणि नेहमी ज्ञानात स्थित असतो.
12.226.12
न भक्षयेद्वृथा मांसममांसाशी भवत्यपि ।
दाननित्यः पवित्रीस्यादस्वप्नश्च दिवाऽस्वपन् ॥ १२.२२६.१२ ॥
व्यर्थ मांस खाऊ नये; असे करणारा मांसाहारी नसूनही मांस न खाणारा होतो. जो नेहमी दानात निरत असतो तो पवित्र होतो; आणि जो दिवसा झोपत नाही तो अस्वप्न असतो.
12.226.13
भृत्यातिथिषु यो भुङ्क्ते भुक्तवत्सु सदा नरः ।
अमृतं केवलं भुङ्क्ते इति विद्धि युधिष्ठिर ॥ १२.२२६.१३ ॥
हे युधिष्ठिरा, सेवक आणि अतिथी जेवल्यानंतर जो मनुष्य सदैव जेवतो, तो केवळ अमृत भक्षण करणारा आहे हे जाण.
12.226.14
अभुक्तवत्सु भुञ्जानो विषमश्नाति वै द्विजः ।
अदत्त्वा योऽतिथिभ्योऽन्नं न भुङ्क्ते सोतिथिप्रियः।
अभुक्त्वा दैवतेभ्यश्च यो न भुङ्क्ते सदैवतम् ॥ १२.२२६.१४ ॥
ते न जेवताना जो द्विज जेवतो, तो निश्चितच विष खातो. अतिथींना अन्न दिल्याशिवाय जो जेवत नाही, तोच अतिथिप्रिय आहे. देवतांना अर्पण केल्याशिवाय जो जेवत नाही, तो देवतांसह जेवतो.
12.226.15
देवताभ्यः पितृभ्यश्च भृत्येभ्योऽतिथिभिः सह ।
अवशिष्टं तु योऽश्नाति तमाहुर्विघसाशिनम् ॥ १२.२२६.१५ ॥
देव, पितर, सेवक आणि अतिथी यांच्यासह जो उरलेले अन्न खातो, त्याला 'विघसाशी' (उरलेले खाणारा) म्हणतात.
12.226.16
तेषां लोका ह्यपर्यन्ताः सदने ब्रह्मणा सह ।
उपस्थिताश्चाप्सरोभिः परियान्ति दिवौकसः ॥ १२.२२६.१६ ॥
त्यांची लोक अनंत आहेत; ते ब्रह्मदेवासह त्याच्या निवासस्थानी असतात. अप्सरांसह स्वर्गवासी होऊन ते विहार करतात.
12.226.17
देवताभिश्च ये सार्धं पितृभ्यश्चोपभुञ्जते ।
रमन्ते पुत्रपौत्रैश्च तेषां गतिरनुत्तमा ॥ १२.२२६.१७ ॥
देव आणि पितरांसह जे एकत्र जेवतात, ते पुत्र-पौत्रांसह आनंद भोगतात; त्यांची गती सर्वोत्तम आहे.