マハーバーラタ · 章 12.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.231.1
पुनेरव तु सं शक्रः अहसन्निदमब्रवीत् ।
निश्वसन्तं यथा गायं प्रत्याहाराय भारत ॥ १२.२३१.१ ॥
するとインドラは笑って言った。まるで溜息をつくガーヤに感官の制御を教えるかのように、バーラタよ。
12.231.2
यथज्ञानसहस्रेण ज्ञातिभिः परिवारितः ।
लोकान्यतापयन्तर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन् ॥ १२.२३१.२ ॥
千の無知と親族に囲まれたあなたが世界を苦しめるように、あるいは我々を考えながら。
12.231.3
दृष्ट्वा सुकृष्णां चेमागयस्थामात्मनो बले ।
ज्ञातिमित्रपरित्यक्तः शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.३ ॥
自分の力の中に立つこの極めて暗い状態を見て、親族や友に見捨てられたあなたは嘆く。ああ、嘆くべきことには嘆かないのに。
12.231.4
प्रीतिं प्राप्यातुलां पूर्वं लोकांश्चात्मवशे स्थितान् ।
विनिपातमिमं चाद्य शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.४ ॥
かつて比類なき喜びを得て、世界を自らの支配下に置いていたあなたが、今この没落を嘆く。ああ、嘆くべきことには嘆かないのに。
12.231.5
गर्वं हित्वा तथा मानं देवराज शृणुष्व मे ।
मया च त्वाऽनुसद्भावं पूर्वमाचरितं महत् ॥ १२.२३१.५ ॥
神々の王よ、傲慢と誇りを捨てて私の言葉を聞け。私は以前、あなたに大きな好意を示したのだ。
12.231.6
अवश्यकालपर्यायमात्मनः परिवर्तनम् ।
अविदँल्लोकमाहात्म्यं… ॥ १२.२३१.६ ॥
避けがたい時の巡りと自らの転変。諸世界の偉大さを知らずに…
12.231.7
अनित्यमुपलक्ष्येह कालपर्यायमात्मनः ।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२३१.७ ॥
ここで自らの時の循環が無常であると悟ったので、シャクラよ、私は嘆かない。これらすべては実に終わりあるものだ。
12.231.8
अन्तवन्त इमे देहा भूतानां च सुराधिप ।
तेन शक्र न शोचामि नापराधादिदं मम ॥ १२.२३१.८ ॥
この身体も、あらゆる生き物の身体も終わりあるものです、神々の主よ。ゆえにシャクラよ、私は嘆かない。これは私の過ちによるものではない。
12.231.9
जीवितं च शरीरं च जात्या वै सह जायते ।
उभे सह विवर्धेते उभे सह विनश्यतः ॥ १२.२३१.९ ॥
命と身体は生まれとともに共に生じる。両者は共に育ち、両者は共に滅びる。
12.231.10
न हीदृशमहंभावमवशः प्राप्य केवलम् ।
यदेवमभिजानामि का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.१० ॥
このような我執を得ても、私は無力ではない。私はこのように知っているのだから。知る者に何の苦しみがあろうか。
12.231.11
भूतानां निधनं निष्ठा स्रोतसामिव सागरः ।
नैतत्सम्यग्विजानन्तो नरा मुह्यन्ति वज्रधृत् ॥ १२.२३१.११ ॥
死は生き物の究極の帰着点であり、川にとって海が帰着点であるようなものだ。これを正しく知らない人々は迷う、金剛杵を持つ者よ。
12.231.12
ये त्वेवं नाभिजानन्ति रजोमोहपरायणाः ।
ते कृच्छ्रं प्राप्य सीदन्ति बुद्धिर्येषां प्रणश्यति ॥ १२.२३१.१२ ॥
しかし、激情と迷妄に執着し、このように知らない者は、苦しみに陥って沈み、その知性は滅びる。
12.231.13
बुद्धिलाभात्तु पुरुषः सर्वं तुदति किल्विषम् ।
विपाप्मा लभते सत्वं सत्वस्थः संप्रसीदति ॥ १२.२३१.१३ ॥
智慧を得ることによって、人はあらゆる罪を取り除く。罪なき者は純粋さ（サットヴァ）を得、その純粋さに確立されて、心は安らかになる。
12.231.14
ततस्तु ये निवर्तन्ते जायन्ते वा पुनः पुनः ।
कृपणाः परितप्यन्ते तैरर्थैरभिचोदिताः ॥ १२.२३१.१४ ॥
その後、戻ってくる者、あるいは何度も生まれ変わる者、それらの目的に駆り立てられた哀れな者たちは苦しむ。
12.231.15
अर्थसिद्धिमनर्थं च जीवितं मरणं तथा ।
सुखं दुःखं फलं चैव न द्वेष्मि न च कामये ॥ १२.२३१.१५ ॥
目的の達成と失敗、生と死、同じく快楽と苦痛、そして結果——私はそれらを憎みもせず、望みもしない。
12.231.16
हतं हन्ति हतो ह्येव यो नरो हन्ति कंचन ।
उभौ तौ न विजानीतो यश्च हन्ति हतश्च यः ॥ १२.२३१.१६ ॥
人を殺す者は、実のところ既に死んでいる者を殺しているのである。殺される者もまた同様である。殺す者と殺される者、その二人はそれを知らない。
12.231.17
हत्वा जित्वा च मघवन्यः कश्चित्पुरुषायते ।
अकर्ता ह्येव भवति कर्ता ह्येव करोति तत् ॥ १२.२३१.१७ ॥
マガヴァンよ、殺し、征服した後で、人として振る舞う者は、実は行為者ではない。その行為をなすのは、まさしく行為者なのである。
12.231.18
को हि लोकस्य कुरुते विनाशप्रभवावुभौ ।
कृतं हि तत्कृतेनैव कर्ता तस्यापि चापरः ॥ १२.२३१.१८ ॥
いったい誰が世界の破壊と発生の両方をもたらすのか？なされたことは、なすことによって成る。そしてそれをなす者もまた、別の者である。
12.231.19
पृथिवी ज्योतिराकाशमापो वायुश्च पञ्चमः ।
एतद्योनीनि भूतानि तत्र का परिदेवना ॥ १२.२३१.१९ ॥
地・光・虚空・水、そして第五の風——これらが存在の根源である。ならば何を嘆くことがあろうか。
12.231.20
महाविद्योऽल्पविद्यश्च बलवान्दुर्बलश्च यः ।
दर्शनीयो विरूपश्च सुभगो दुर्भगश्च यः ॥ १२.२३१.२० ॥
大いに学んだ者と少ししか学ばぬ者、強い者と弱い者、見目麗しい者と醜い者、幸運な者と不運な者——
12.231.21
सर्वं कालः समादत्ते गम्भीरः स्वेन तेजसा ।
तस्मिन्कालवशं प्राप्ते का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.२१ ॥
時は深遠であり、己の威力によってすべてを掌握する。それが時の支配下に入った以上、これを知る私に何の苦悩があろうか。
12.231.22
दग्धमेवानुदहते हतमेवानुहन्यते ।
नश्यते नष्टमेवाग्रे लब्धव्यं लभते नरः ॥ १२.२३१.२२ ॥
焼かれたものをまた焼き、殺されたものをまた殺す。失われたものは先に滅び、得られるべきものを人は得る。
12.231.23
नास्य द्वीपः कुतः पारो नावारः संप्रदृश्यते ।
नान्तमस्य प्रपश्यामि विधेर्दिव्यस्य चिन्तयन् ॥ १२.२३१.२३ ॥
その中には島も見えず、遠い岸も近い岸も見えない。この神聖な造物主について思いを巡らせても、その終わりは見えない。
12.231.24
यदि मे पश्यतः कालो भूतानि न विनाशयेत् ।
स्यान्मे हर्षश्च दर्पश्च क्रोधश्चैव शचीपते ॥ १२.२३१.२४ ॥
もし私が見ている間に時が生き物を滅ぼさなかったなら、シャチーの主よ、私にも喜びと慢心と怒りが生じたであろう。
12.231.25
तुषभक्षं तु मां ज्ञात्वा प्रविविक्तजने गृहे ।
बिभ्रतं गार्दभं रूपमागत्य परिगर्हसे ॥ १२.२३१.२५ ॥
私が籾殻を食べる者だと知って、人目のない家にロバの姿で来て、お前は私を非難する。
12.231.26
इच्छन्नहं विकुर्यां हि रूपाणि बहृधाऽऽत्मनः ।
विभीषणानि यानीक्ष्य पलायेथास्त्वमेव मे ॥ १२.२३१.२६ ॥
私が望めば、自分の恐ろしい多くの姿に変わることができる。それを見れば、お前自身が私から逃げ去るだろう。
12.231.27
कालः सर्वं समादत्ते कालः सर्वं प्रयच्छति ।
कालेन विहितं सर्वं मा कृथाः शक्र पौरुषम् ॥ १२.२३१.२७ ॥
時がすべてを奪い、時がすべてを与える。時によって定められたことはすべて起こる。シャクラよ、己の勇を誇示してはならない。
12.231.28
पुरा सर्वं प्रव्यथितं मयि क्रुद्धे पुरंदर ।
विद्रवन्ति त्वया सार्धं सर्व एव दिबौकसः ॥ १२.२३१.२८ ॥
以前、プランダラよ、私が怒った時、すべてが動揺した。そしてお前は天界の住人たちと共に逃げ去った。
12.231.29
अवैमि त्वस्य लोकस्य कर्मं शक्र सनातनम् ।
त्वमप्येवमवेक्षस्व माऽऽत्मना विस्मगं गमः ॥ १२.२३१.२९ ॥
シャクラよ、私はこの世界の永遠の道理を知っている。お前もこのように考え、自分を見失ってはならない。
12.231.30
प्रभवश्च प्रभावश्च नात्मसंस्थः कदाचन ।
कौमारमेव ते चित्तं तथैवाद्य यथा पुरा।
समवेक्षस्व मघवन्बुद्धिं विन्दस्व नैष्ठिकीम् ॥ १२.२३१.३० ॥
生起と威力は決して自己の内に留まらない。お前の心は今日もなお以前のように幼い。マガヴァンよ、よく考えて、揺るがぬ智慧を得よ。
12.231.31
देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
आसन्सर्वे मम वशे तत्सर्वं वेत्थ वासव ॥ १२.२३१.३१ ॥
神々、人間、祖霊、ガンダルヴァ、蛇族、ラークシャサ——すべては私の支配下にあった。ヴァーサヴァよ、それをお前は知っている。
12.231.32
नमस्तस्यै दिशेऽप्यस्तु यस्यां वैरोचनो बलिः ।
इति मामभ्यपद्यन्त बुद्धिमात्सर्यमोहिताः ॥ १२.२३१.३२ ॥
ヴィローチャナの子バリが去った方角にも礼拝あれ。知性と嫉妬に惑わされた彼らは、こうして私に襲いかかったのだ。
12.231.33
नाहं तदनुशोचामि नात्मभ्रंशं शचीपते ।
एवं मे निश्चिता बुद्धिः शास्तुस्तिष्ठाम्यहं वशे ॥ १२.२३१.३३ ॥
シャチーの主よ、私はそれを嘆かない。自己の失墜をも嘆かない。統治者の支配のもとにとどまろうと、私の決意は定まっている。
12.231.34
दृश्यते हि कुले जातो दर्शनीयः प्रतापवान् ।
दुःखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३४ ॥
高貴な家に生まれ、見目麗しく威光のある人が、大臣たちとともに苦しみの中で生きている姿が見られる。それはそうなるべくしてなったのだ。
12.231.35
दौष्कुलेयस्तथा मूढो दुर्जातः शक्र दृश्यते ।
सुखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३५ ॥
シャクラよ、低い家に生まれた愚かで素性の悪い者が、大臣たちとともに幸福に暮らしているのが見られる。それもそうなるべくしてなったのだ。
12.231.36
कल्याणी रूपसंपन्ना दुर्भगा शक्र दृश्यते ।
अलक्षणा विरूपा च सुभगा दृश्यते परा ॥ १२.२३१.३६ ॥
シャクラよ、美しく整った、吉祥な女性が不幸に見える。そして吉相のない醜い女性が、非常に幸運に見える。
12.231.37
नैतदस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र त्वया कृतम् ।
यत्तमेवं गतो वज्रिन्यच्चाप्येवं गता वयम् ॥ १२.२३१.३७ ॥
これは我々が為したことではない、シャクラよ。シャクラよ、これはお前が為したことでもない。雷霆を持つ者よ、彼がこのような状態に陥ったことも、我々もこのような状態に陥ったことも。
12.231.38
न कर्म तव नान्येषां कुतो मम शतक्रतो ।
ऋद्धिर्वाऽप्यथवा नर्द्धिः पर्यायकृतमेव तत् ॥ १२.२३१.३८ ॥
これはお前の行いでもなく、他の者の行いでもない。ならば私の行いがどうしてあろうか、シャタクラトゥよ。繁栄があろうとなかろうと、それは順番に起こることなのだ。
12.231.39
पश्यामि त्वां विराजन्तं देवराजमवस्थितम् ।
श्रीमन्तं द्युतिमन्तं च गर्जमानं ममोपरि ॥ १२.२३१.३९ ॥
私にはお前が見える、輝きながら立つ神々の王として、栄光に満ち光輝く者が、私の上で咆哮しているのが。
12.231.40
एवं नैव न चेत्कालो मामाक्रम्य स्थितो भवेत् ।
पातयेयमहं त्वाऽद्य सवज्रमपि मुष्टिना ॥ १२.२३१.४० ॥
もし時が私を攻めて立ちはだからなければ、私は今日、雷霆ごと拳でお前を打ち倒していたであろう。
12.231.41
न तु विक्रमकालोऽयं शान्तिकालोऽयमागतः ।
कालः स्थापयते सर्वं कालः पचति वै तथा ॥ १२.२३१.४१ ॥
しかしこれは武勇の時ではない。平和の時が来たのだ。時がすべてを定め、時がまたすべてを熟させる。
12.231.42
मां चेदभ्यागतः कालो दानवेश्वरमूर्जितम् ।
गर्जन्तं प्रतपन्तं च कमन्यं नागमिष्यति ॥ १२.२३१.४२ ॥
もし時が私に訪れたのであれば、阿修羅の大王、力強く、咆哮し、燃え立つ私に。では他の誰に来るというのか。
12.231.43
द्वादशानां तु भवतामादित्यानां महात्मनाम् ।
तेजांस्येकेन सर्वेषां देवराज धृतानि मे ॥ १२.२३१.४३ ॥
神王よ、十二人の大いなるアーディティヤたちの輝きは、すべて私一人が保ってきた。
12.231.44
अहमेवोद्वहाम्यापो विसृजामि च वासव ।
तपामि चैव त्रैलोक्यं विद्योताम्यहमेव च ॥ १२.२३१.४४ ॥
ヴァーサヴァよ、水を引き上げ、そしてそれを放つのも私一人である。三界を熱し、そして照らすのも私一人である。
12.231.45
संरक्षामि विलुम्पामि ददाम्यहमथाददे ।
संयच्छामि नियच्छामि लोकेषु प्रभुरीश्वरः ॥ १२.२३१.४५ ॥
私は守護し、また滅ぼす。与え、そして奪う。抑え、そして統御する——諸世界において私こそ主であり支配者である。
12.231.46
तदद्य विनिवृत्तं मे प्रभुत्वममराधिप ।
कालसैन्यावगाढस्य सर्वं न प्रतिभाति मे ॥ १२.२३१.४६ ॥
ゆえに、不死者たちの主よ、今日、私の主権は終わった。時の軍勢に呑み込まれた私には、すべてがもはや明らかに映らない。
12.231.47
नाहं कर्ता न चैव त्वं नान्यः कर्ता शचीपते ।
पर्यायेण हि भुज्यन्ते लोकाः शक्र यदृच्छया ॥ १२.२३१.४७ ॥
私が行為者なのではなく、あなたもそうではなく、他の誰も行為者ではない、シャチーの主よ。帝釈天よ、諸世界は順番に、偶然によって享受されるのだ。
12.231.48
मासमासार्धवेश्मानमहोरात्राभिसंवृतम् ।
ऋतुद्वारं वायुमुखमायुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.२३१.४८ ॥
月と半月の住まい、昼と夜に包まれ、季節を門とし、風を口とするもの——ヴェーダに通じた人々は、寿命をこのように知る。
12.231.49
आहुः सर्वमिदं चिन्त्यं जनाः केचिन्मनीषया ।
अनित्यपञ्चवर्षाणि षष्ठो दृश्यति देहिनाम् ॥ १२.२३१.४९ ॥
ある人々は知性によって、これらすべては熟考すべきだと言う。有身の者には、無常の五年の後に第六が現れる。
12.231.50
अस्याः पञ्चैव चिन्तायाः पर्येष्यामि च पञ्चधा ।
ततस्तानि न पश्यामि काले तमपि वृत्रहन् ॥ १२.२३१.५० ॥
この五重の思索を私は五つの方法で探究しよう。しかしヴリトラ殺しよ、然るべき時に、私はそれらも、かの者も見ない。
12.231.51
गम्भीरं गहनं ब्रह्म महत्तोयार्णवं यथा ।
अनादिनिधनं चाहुरक्षरं क्षरमेव च ॥ १२.२३१.५१ ॥
ブラフマンは深遠で測りがたく、広大な水の大洋のようである。始めも終わりもなく、不滅でもあり、また滅びるものでもあると言われる。
12.231.52
सत्त्वेषु लिङ्गमाविश्य निर्लिङ्गमपि तत्स्वयम् ।
मन्यन्ते ध्रुवमेवैनं ये जनास्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.२३१.५२ ॥
諸存在の中に徴として入り込んでいても、それ自体は無徴である。真理を見る人々は、それを確かに不動のものと見なす。
12.231.53
यमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५३ ॥
五つの方法のいずれによっても感覚が知覚せず、これら一切がその支配下にあるもの、それを時間と知れ。
12.231.54
भूतानां तु विषर्यासं कुरुते भगवानिति ।
न ह्येतावद्भवेद्ग्राम्यं न यस्मात्प्रभवेत्पुनः ॥ १२.२३१.५४ ॥
存在の転変を引き起こすのは世尊である。しかしそれだけが世俗的なのではない。そこからは再び生起が起こらないからである。
12.231.55
गतिं हि सर्वभूतानामगत्वा क्व गमिष्यति ।
यो धावता न हातव्यस्तिष्ठन्नपि न हीयते ॥ १२.२३१.५५ ॥
あらゆる存在の行き着く道に至らずして、彼はどこへ行くのか。走る者も捨てることができず、立ち止まる者からも失われないもの。
12.231.56
तमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
आहुश्चैनं केचिदग्निं केचिदाहुः प्रजापतिम् ॥ १२.२३१.५६ ॥
すべての感官は五つの仕方で彼を捉えることができない。ある人は彼をアグニと呼び、ある人はプラジャーパティと呼ぶ。
12.231.57
ऋतून्मासार्धमासांश्च दिवसांश्च क्षणांस्तथा ।
पूर्वाह्णमपराह्णं च मध्याह्नमपि चापरे ॥ १२.२३१.५७ ॥
季節、月と半月、日と瞬間、そして午前・午後・正午もまた彼である。ほかの人々もそう言う。
12.231.58
मुहूर्तमपि चैवाहुरेकं सन्तमनेकधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५८ ॥
一瞬間もまた彼であると人々は言う。一つであるのに、彼は多様な姿で現れる。これらすべてが支配下にある者、それを時間と知れ。
12.231.59
बहूनीन्द्रसहस्राणि समतीतानि वासव ।
बलवीर्योपपन्नानि यथैव त्वं शचीपते ॥ १२.२३१.५९ ॥
ヴァーサヴァよ、シャチーの主よ。お前と同じく力と勇気を備えた幾千ものインドラがすでに過ぎ去った。
12.231.60
त्वामप्यतिबलं शक्र देवराजं बलोत्कटम् ।
प्राप्ते काले महावीर्यः कालः संशमयिष्यति ॥ १२.२३१.६० ॥
シャクラよ、お前もまた、非常に強大な神々の王であり力に酔う者であるが、時が来れば、偉大な力を持つ時間がお前を鎮めるであろう。
12.231.61
य इदं सर्वमादत्ते तस्माच्छक्र स्थिरो भव ।
मया त्वया च पूर्वैश्च न स शक्योऽतिवर्तितुम् ॥ १२.२३१.६१ ॥
これすべてを奪い取るもの——それゆえ、シャクラよ、堅固であれ。私によっても、おまえによっても、先人たちによっても、彼を超えることはできない。
12.231.62
यामेतां प्राप्य जानीषे राज्यश्रियमनुत्तमाम् ।
स्थिता मयीति तन्मिथ्या नैषा ह्येकत्र तिष्ठति ॥ १२.२३१.६२ ॥
この無上の王権の栄光を得て、おまえはそれが私の中に留まっていると思っている——それは虚偽だ。それは一箇所に留まらない。
12.231.63
स्थिता हीन्द्रसहस्रेषु त्वद्विशिष्टतमेष्वियम् ।
मां च लोला परित्यज्य त्वामगाद्विबुधाधिप ॥ १२.२३१.६३ ॥
彼女は幾千のインドラの中、おまえのような最上の者たちの中にも留まってきた。その移り気な女神は私を捨てて、神々の主よ、おまえのもとへ去った。
12.231.64
मैवं शक्र पुनः कार्षीः शान्तो भवितुमर्हसि ।
त्वामप्येवंविधं ज्ञात्वा क्षिप्रमन्यं गमिष्यति।
कालेन चोदिता शक्र मा ते गर्वः शतक्रतो ॥ १२.२३१.६४ ॥
シャクラよ、二度とそうしてはならない。おまえは静まるべきだ。おまえがそのような者だと知れば、彼女はすぐに別の者のもとへ行くだろう。時に駆られて、シャクラよ、シャタクラトゥよ、おまえに驕りがあってはならない。
12.231.65
क्षमस्व कालयोगं तमागतं विद्धि देवप ।
निर्लज्जश्चैव कस्मात्त्वं देवराज विकत्थसे ॥ १२.२३१.६५ ॥
来たった時の巡り合わせを耐え受けよ、それを知れ、神々の守護者よ。神々の王よ、なぜおまえは恥知らずに自慢するのか。
12.231.66
सर्वासुराणामधिपः सर्वदेवभयंकरः ।
जितवान्ब्रह्मणो लोकं को विद्यादागतं गतिम् ॥ १२.२३१.६६ ॥
すべてのアスラの主、すべての神々の恐怖、ブラフマーの世界さえ征服した者——彼に訪れた行く末を誰が知り得ただろうか。