มหาภารตะ · อัธยายะ 12.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.231.1
पुनेरव तु सं शक्रः अहसन्निदमब्रवीत् ।
निश्वसन्तं यथा गायं प्रत्याहाराय भारत ॥ १२.२३१.१ ॥
ลำดับนั้น พระอินทร์หัวเราะแล้วกล่าวคำนี้ เหมือนกับกำลังสั่งสอนคายะผู้ถอนหายใจอยู่ ให้ถอนประสาทสัมผัสออกจากอารมณ์ ดูก่อน ภรตะ
12.231.2
यथज्ञानसहस्रेण ज्ञातिभिः परिवारितः ।
लोकान्यतापयन्तर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन् ॥ १२.२३१.२ ॥
ดุจท่านที่ถูกล้อมด้วยญาติพี่น้องและความไม่รู้นับพันประการ เบียดเบียนโลกทั้งหลาย หรือคิดถึงพวกเราอยู่
12.231.3
दृष्ट्वा सुकृष्णां चेमागयस्थामात्मनो बले ।
ज्ञातिमित्रपरित्यक्तः शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.३ ॥
เมื่อเห็นสภาพอันมืดมิดนี้ซึ่งตั้งอยู่ในกำลังของตนเอง ท่านก็โศกเศร้า ถูกญาติและมิตรทอดทิ้ง ช่างน่าเสียดาย ท่านไม่โศกเศร้าในสิ่งที่ควรโศกเศร้า
12.231.4
प्रीतिं प्राप्यातुलां पूर्वं लोकांश्चात्मवशे स्थितान् ।
विनिपातमिमं चाद्य शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.४ ॥
เคยได้รับความปีติที่หาใดเปรียบมิได้ และเคยเห็นโลกทั้งหลายอยู่ในอำนาจของตน บัดนี้ท่านกลับโศกเศร้าต่อความตกต่ำนี้ ช่างน่าเสียดาย ท่านไม่โศกเศร้าในสิ่งที่ควรโศกเศร้า
12.231.5
गर्वं हित्वा तथा मानं देवराज शृणुष्व मे ।
मया च त्वाऽनुसद्भावं पूर्वमाचरितं महत् ॥ १२.२३१.५ ॥
ดูก่อนจอมเทพ จงละทิ้งความทระนงและความถือตัว แล้วฟังเราเถิด เราเคยแสดงความเมตตาอันยิ่งใหญ่แก่ท่านมาก่อน
12.231.6
अवश्यकालपर्यायमात्मनः परिवर्तनम् ।
अविदँल्लोकमाहात्म्यं… ॥ १२.२३१.६ ॥
วงจรของกาลเวลาที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ และการเปลี่ยนแปลงของตนเอง โดยไม่รู้ถึงความยิ่งใหญ่ของโลกทั้งหลาย…
12.231.7
अनित्यमुपलक्ष्येह कालपर्यायमात्मनः ।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२३१.७ ॥
เมื่อเห็นในที่นี้ว่า วงจรของกาลเวลาภายในตนนั้นไม่เที่ยง ดูก่อนศักระ เพราะเหตุนี้เราจึงไม่โศกเศร้า ทุกสิ่งนี้ย่อมมีที่สิ้นสุดแน่นอน
12.231.8
अन्तवन्त इमे देहा भूतानां च सुराधिप ।
तेन शक्र न शोचामि नापराधादिदं मम ॥ १२.२३१.८ ॥
ร่างกายเหล่านี้ และร่างกายของสรรพสัตว์ ย่อมมีที่สิ้นสุด ดูก่อนจอมเทพ เพราะเหตุนี้ ดูก่อนศักระ เราจึงไม่โศกเศร้า และเรื่องนี้มิได้เกิดจากความผิดของเรา
12.231.9
जीवितं च शरीरं च जात्या वै सह जायते ।
उभे सह विवर्धेते उभे सह विनश्यतः ॥ १२.२३१.९ ॥
ชีวิตและร่างกายเกิดขึ้นพร้อมกันกับการเกิด ทั้งสองเจริญเติบโตไปด้วยกัน และทั้งสองย่อมพินาศไปด้วยกัน
12.231.10
न हीदृशमहंभावमवशः प्राप्य केवलम् ।
यदेवमभिजानामि का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.१० ॥
เมื่อได้รับความรู้สึกว่าเป็นตัวตนเช่นนี้ ข้าพเจ้ามิได้ไร้กำลัง เพราะรู้เช่นนี้จึงเป็นเช่นนั้น ความทุกข์จะมีแก่ผู้รู้ได้อย่างไร
12.231.11
भूतानां निधनं निष्ठा स्रोतसामिव सागरः ।
नैतत्सम्यग्विजानन्तो नरा मुह्यन्ति वज्रधृत् ॥ १२.२३१.११ ॥
ความตายเป็นที่สุดสุดท้ายของสรรพสัตว์ ดุจมหาสมุทรเป็นที่สุดของแม่น้ำทั้งหลาย ผู้ที่ไม่รู้เรื่องนี้อย่างถูกต้องย่อมหลงใหล ดูก่อนผู้ทรงวัชระ
12.231.12
ये त्वेवं नाभिजानन्ति रजोमोहपरायणाः ।
ते कृच्छ्रं प्राप्य सीदन्ति बुद्धिर्येषां प्रणश्यति ॥ १२.२३१.१२ ॥
ส่วนผู้ที่ยึดมั่นในราคะและโมหะ ไม่รู้เช่นนี้ ย่อมประสบความทุกข์ และจมลงไป ปัญญาของพวกเขาย่อมพินาศ
12.231.13
बुद्धिलाभात्तु पुरुषः सर्वं तुदति किल्विषम् ।
विपाप्मा लभते सत्वं सत्वस्थः संप्रसीदति ॥ १२.२३१.१३ ॥
เพราะได้รับปัญญา บุรุษย่อมขจัดบาปทั้งปวง ผู้ปราศจากบาปย่อมได้รับความบริสุทธิ์แห่งจิต และผู้ตั้งมั่นในความบริสุทธิ์นั้นย่อมเป็นผู้สงบเย็น
12.231.14
ततस्तु ये निवर्तन्ते जायन्ते वा पुनः पुनः ।
कृपणाः परितप्यन्ते तैरर्थैरभिचोदिताः ॥ १२.२३१.१४ ॥
ส่วนผู้ที่หวนกลับหรือเกิดแล้วเกิดอีกซ้ำแล้วซ้ำเล่า ผู้น่าสงสารเหล่านั้นถูกเผาไหม้ด้วยความทุกข์ ถูกผลักดันด้วยจุดมุ่งหมายเหล่านั้น
12.231.15
अर्थसिद्धिमनर्थं च जीवितं मरणं तथा ।
सुखं दुःखं फलं चैव न द्वेष्मि न च कामये ॥ १२.२३१.१५ ॥
การบรรลุจุดมุ่งหมายและการสูญเสีย ชีวิตและความตาย เช่นเดียวกับความสุขและความทุกข์ และผลที่ตามมา เราไม่เกลียดชังสิ่งเหล่านี้ และไม่ปรารถนาสิ่งเหล่านี้
12.231.16
हतं हन्ति हतो ह्येव यो नरो हन्ति कंचन ।
उभौ तौ न विजानीतो यश्च हन्ति हतश्च यः ॥ १२.२३१.१६ ॥
บุรุษผู้ฆ่าใครคนหนึ่งอันที่จริงก็ฆ่าผู้ที่ถูกฆ่าไปแล้ว และผู้ที่ถูกฆ่าก็เช่นกัน ทั้งสองไม่รู้ คือผู้ที่ฆ่าและผู้ที่ถูกฆ่า
12.231.17
हत्वा जित्वा च मघवन्यः कश्चित्पुरुषायते ।
अकर्ता ह्येव भवति कर्ता ह्येव करोति तत् ॥ १२.२३१.१७ ॥
ดูก่อนมฆวัน ผู้ใดที่ฆ่าและพิชิตแล้วกระทำตนเหมือนเป็นผู้กระทำ ผู้นั้นแท้จริงเป็นผู้ไม่กระทำ ผู้กระทำที่แท้จริงนั้นเองเป็นผู้ทำสิ่งนั้น
12.231.18
को हि लोकस्य कुरुते विनाशप्रभवावुभौ ।
कृतं हि तत्कृतेनैव कर्ता तस्यापि चापरः ॥ १२.२३१.१८ ॥
ใครเล่าที่ก่อให้เกิดทั้งความพินาศและการกำเนิดของโลก สิ่งที่ถูกกระทำก็เกิดขึ้นได้ด้วยการกระทำ และผู้กระทำสิ่งนั้นก็เป็นอีกผู้หนึ่ง
12.231.19
पृथिवी ज्योतिराकाशमापो वायुश्च पञ्चमः ।
एतद्योनीनि भूतानि तत्र का परिदेवना ॥ १२.२३१.१९ ॥
ดิน แสงสว่าง อากาศ น้ำ และลมเป็นอันดับที่ห้า สรรพสัตว์มีกำเนิดจากสิ่งเหล่านี้ แล้วจะมีอะไรให้คร่ำครวญเล่า
12.231.20
महाविद्योऽल्पविद्यश्च बलवान्दुर्बलश्च यः ।
दर्शनीयो विरूपश्च सुभगो दुर्भगश्च यः ॥ १२.२३१.२० ॥
ผู้มีความรู้มากและผู้มีความรู้น้อย ผู้มีกำลังและผู้อ่อนแอ ผู้งดงามน่าดูและผู้มีรูปลักษณ์ผิดปกติ ผู้มีโชคดีและผู้มีโชคร้าย —
12.231.21
सर्वं कालः समादत्ते गम्भीरः स्वेन तेजसा ।
तस्मिन्कालवशं प्राप्ते का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.२१ ॥
กาลอันลึกซึ้งย่อมยึดทุกสิ่งไว้ด้วยเดชของตนเอง เมื่อสิ่งนั้นตกอยู่ในอำนาจของกาลแล้ว เมื่อข้าพเจ้ารู้เช่นนี้ จะมีความทุกข์อะไรเกิดแก่ข้าพเจ้าได้เล่า
12.231.22
दग्धमेवानुदहते हतमेवानुहन्यते ।
नश्यते नष्टमेवाग्रे लब्धव्यं लभते नरः ॥ १२.२३१.२२ ॥
สิ่งที่ถูกเผาแล้วย่อมเผาอีก สิ่งที่ถูกฆ่าแล้วย่อมฆ่าอีก สิ่งที่หายไปแล้วย่อมฉิบหายก่อน และคนย่อมได้สิ่งที่พึงได้
12.231.23
नास्य द्वीपः कुतः पारो नावारः संप्रदृश्यते ।
नान्तमस्य प्रपश्यामि विधेर्दिव्यस्य चिन्तयन् ॥ १२.२३१.२३ ॥
ไม่เห็นเกาะของมัน และไม่เห็นฝั่งไกลหรือฝั่งใกล้ของมันเลย ข้าพเจ้ามองไม่เห็นจุดสิ้นสุดของมัน เมื่อข้าพเจ้าครุ่นคิดถึงวิธาตาศักดิ์สิทธิ์นี้
12.231.24
यदि मे पश्यतः कालो भूतानि न विनाशयेत् ।
स्यान्मे हर्षश्च दर्पश्च क्रोधश्चैव शचीपते ॥ १२.२३१.२४ ॥
หากกาลไม่ทำลายสรรพสัตว์ขณะที่ข้าพเจ้ากำลังมองดู ข้าพเจ้าก็คงจะมีความยินดี ความทระนง และความโกรธ ข้าแต่เจ้าแห่งศจี
12.231.25
तुषभक्षं तु मां ज्ञात्वा प्रविविक्तजने गृहे ।
बिभ्रतं गार्दभं रूपमागत्य परिगर्हसे ॥ १२.२३१.२५ ॥
ท่านรู้ว่าข้าพเจ้าเป็นผู้กินแกลบ จึงมาถึงเรือนอันสงัดของข้าพเจ้าในรูปลาและตำหนิข้าพเจ้า
12.231.26
इच्छन्नहं विकुर्यां हि रूपाणि बहृधाऽऽत्मनः ।
विभीषणानि यानीक्ष्य पलायेथास्त्वमेव मे ॥ १२.२३१.२६ ॥
หากข้าพเจ้าปรารถนา ข้าพเจ้าก็แปลงกายเป็นรูปร่างอันน่ากลัวได้มากมาย เมื่อท่านเห็นรูปเหล่านั้นแล้ว ท่านเองก็จะหนีไปจากข้าพเจ้า
12.231.27
कालः सर्वं समादत्ते कालः सर्वं प्रयच्छति ।
कालेन विहितं सर्वं मा कृथाः शक्र पौरुषम् ॥ १२.२३१.२७ ॥
กาลย่อมพรากทุกสิ่งไป กาลย่อมประทานทุกสิ่ง สิ่งใดที่กาลกำหนดไว้ ทุกสิ่งย่อมเป็นไปตามนั้น ข้าแต่ศักระ อย่าแสดงความเข้มแข็งของท่านเลย
12.231.28
पुरा सर्वं प्रव्यथितं मयि क्रुद्धे पुरंदर ।
विद्रवन्ति त्वया सार्धं सर्व एव दिबौकसः ॥ १२.२३१.२८ ॥
แต่ก่อน ข้าแต่ปุรันทระ เมื่อข้าพเจ้าโกรธ ทุกสิ่งก็ถูกทำให้ทุกข์ระทม และท่านพร้อมกับเทพทั้งปวงในสวรรค์ก็ได้หนีไป
12.231.29
अवैमि त्वस्य लोकस्य कर्मं शक्र सनातनम् ।
त्वमप्येवमवेक्षस्व माऽऽत्मना विस्मगं गमः ॥ १२.२३१.२९ ॥
ข้าพเจ้ารู้การกระทำอันเป็นนิรันดร์ของโลกนี้ ข้าแต่ศักระ ท่านก็ควรพิจารณาเช่นนี้เถิด และอย่าหลงไปจากตนเอง
12.231.30
प्रभवश्च प्रभावश्च नात्मसंस्थः कदाचन ।
कौमारमेव ते चित्तं तथैवाद्य यथा पुरा।
समवेक्षस्व मघवन्बुद्धिं विन्दस्व नैष्ठिकीम् ॥ १२.२३१.३० ॥
ความเกิดขึ้นและอำนาจไม่เคยดำรงอยู่ในตนเองเลยสักครั้ง จิตของท่านยังคงเหมือนเด็กอยู่จนวันนี้ เช่นเดียวกับที่เคยเป็นมาแต่ก่อน ข้าแต่มฆวัน จงพิจารณาให้ดีและได้รับปัญญาที่มั่นคง
12.231.31
देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
आसन्सर्वे मम वशे तत्सर्वं वेत्थ वासव ॥ १२.२३१.३१ ॥
เทพ มนุษย์ บรรพบุรุษ คนธรรพ์ นาค และรากษส ทั้งหมดอยู่ในอำนาจของข้าพเจ้า ข้อนี้ท่านก็รู้ดี ข้าแต่วาสวะ
12.231.32
नमस्तस्यै दिशेऽप्यस्तु यस्यां वैरोचनो बलिः ।
इति मामभ्यपद्यन्त बुद्धिमात्सर्यमोहिताः ॥ १२.२३१.३२ ॥
ขอความนอบน้อมจงมีแด่ทิศนั้นด้วย ทิศที่พาลีบุตรของวิโรจนะได้ไป เมื่อถูกความโง่และความริษยาครอบงำ พวกเขาจึงโจมตีข้าพเจ้าเช่นนี้
12.231.33
नाहं तदनुशोचामि नात्मभ्रंशं शचीपते ।
एवं मे निश्चिता बुद्धिः शास्तुस्तिष्ठाम्यहं वशे ॥ १२.२३१.३३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งศจี ข้าพเจ้าไม่เสียใจในเรื่องนั้น และไม่เสียใจต่อการสูญเสียตนเอง ปัญญาของข้าพเจ้าตั้งมั่นเช่นนี้ ข้าพเจ้าจะยังคงอยู่ในอำนาจของผู้ปกครอง
12.231.34
दृश्यते हि कुले जातो दर्शनीयः प्रतापवान् ।
दुःखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३४ ॥
เราเห็นคนที่เกิดในตระกูลสูง น่าดู และทรงอานุภาพ ใช้ชีวิตอยู่ด้วยความทุกข์พร้อมกับเหล่าอำมาตย์ เรื่องนั้นก็ต้องเป็นไปเช่นนั้นอยู่แล้ว
12.231.35
दौष्कुलेयस्तथा मूढो दुर्जातः शक्र दृश्यते ।
सुखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३५ ॥
ข้าแต่ศักระ คนโง่ที่เกิดในตระกูลต่ำ เกิดมาไม่ดี ก็เห็นอยู่ว่ามีชีวิตอยู่อย่างมีความสุขพร้อมกับเหล่าอำมาตย์ เรื่องนั้นก็ต้องเป็นไปเช่นนั้นอยู่แล้ว
12.231.36
कल्याणी रूपसंपन्ना दुर्भगा शक्र दृश्यते ।
अलक्षणा विरूपा च सुभगा दृश्यते परा ॥ १२.२३१.३६ ॥
ข้าแต่ศักระ หญิงงามที่มีรูปโฉมสมบูรณ์ กลับเห็นว่าโชคร้าย และหญิงที่ไม่มีลักษณะดี รูปร่างอัปลักษณ์ กลับเห็นว่าโชคดียิ่งนัก
12.231.37
नैतदस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र त्वया कृतम् ।
यत्तमेवं गतो वज्रिन्यच्चाप्येवं गता वयम् ॥ १२.२३१.३७ ॥
ข้าแต่ศักระ นี่มิใช่สิ่งที่พวกเราทำ ข้าแต่ศักระ นี่ก็มิใช่สิ่งที่ท่านทำ ที่เขามาสู่สภาพเช่นนี้ ข้าแต่ผู้ถืออสนีบาต และที่พวกเราก็มาสู่สภาพเช่นนี้เช่นกัน
12.231.38
न कर्म तव नान्येषां कुतो मम शतक्रतो ।
ऋद्धिर्वाऽप्यथवा नर्द्धिः पर्यायकृतमेव तत् ॥ १२.२३१.३८ ॥
ไม่ใช่การกระทำของท่าน และไม่ใช่ของผู้อื่น แล้วจะเป็นของข้าพเจ้าได้อย่างไร ข้าแต่ศตกระตุ ความเจริญรุ่งเรืองจะมาหรือไม่ก็ตาม ทั้งหมดนั้นเกิดขึ้นตามวาระที่หมุนเวียนกัน
12.231.39
पश्यामि त्वां विराजन्तं देवराजमवस्थितम् ।
श्रीमन्तं द्युतिमन्तं च गर्जमानं ममोपरि ॥ १२.२३१.३९ ॥
ข้าพเจ้าเห็นท่านยืนอยู่ สว่างไสว เป็นราชาแห่งเทพ รุ่งโรจน์และแวววาว คำรามอยู่เหนือข้าพเจ้า
12.231.40
एवं नैव न चेत्कालो मामाक्रम्य स्थितो भवेत् ।
पातयेयमहं त्वाऽद्य सवज्रमपि मुष्टिना ॥ १२.२३१.४० ॥
หากกาลไม่ได้เข้ามาขัดขวางข้าพเจ้า ราวกับผู้โจมตี ข้าพเจ้าก็คงจะเหวี่ยงท่านล้มลงในวันนี้ พร้อมทั้งอสนีบาตด้วยหมัดของข้าพเจ้า
12.231.41
न तु विक्रमकालोऽयं शान्तिकालोऽयमागतः ।
कालः स्थापयते सर्वं कालः पचति वै तथा ॥ १२.२३१.४१ ॥
แต่นี่ไม่ใช่เวลาแห่งการแสดงวีรภาพ เวลาแห่งสันติได้มาถึงแล้ว กาลย่อมก่อตั้งสิ่งทั้งปวง และกาลนั่นเองย่อมทำให้สุกงอม
12.231.42
मां चेदभ्यागतः कालो दानवेश्वरमूर्जितम् ।
गर्जन्तं प्रतपन्तं च कमन्यं नागमिष्यति ॥ १२.२३१.४२ ॥
หากกาลได้มาถึงข้า ผู้เป็นจอมทานพอันทรงพลัง ผู้คำรามและแผดเผาอยู่ กาลจะไปถึงผู้ใดอื่นเล่า
12.231.43
द्वादशानां तु भवतामादित्यानां महात्मनाम् ।
तेजांस्येकेन सर्वेषां देवराज धृतानि मे ॥ १२.२३१.४३ ॥
ข้าแต่ท้าวเทวราช แสงรัศมีของอาทิตย์ทั้งสิบสององค์ผู้ยิ่งใหญ่ ได้ถูกข้าถือไว้แต่ผู้เดียว
12.231.44
अहमेवोद्वहाम्यापो विसृजामि च वासव ।
तपामि चैव त्रैलोक्यं विद्योताम्यहमेव च ॥ १२.२३१.४४ ॥
ข้าแต่วาสวะ ข้าเพียงผู้เดียวที่ดูดน้ำขึ้นและปล่อยน้ำลง ข้าเพียงผู้เดียวที่ให้โลกทั้งสามร้อนและส่องสว่างให้แก่โลกทั้งสาม
12.231.45
संरक्षामि विलुम्पामि ददाम्यहमथाददे ।
संयच्छामि नियच्छामि लोकेषु प्रभुरीश्वरः ॥ १२.२३१.४५ ॥
ข้าคุ้มครองและข้าทำลาย ข้าให้และข้ารับ ข้ายับยั้งและข้าควบคุม ข้าคือเจ้าและเป็นผู้ปกครองในหมู่โลก
12.231.46
तदद्य विनिवृत्तं मे प्रभुत्वममराधिप ।
कालसैन्यावगाढस्य सर्वं न प्रतिभाति मे ॥ १२.२३१.४६ ॥
ดังนั้น ข้าแต่จอมเทพอมตะ อำนาจของข้าได้สิ้นสุดลงในวันนี้ สำหรับข้าผู้ตกอยู่ในกองทัพแห่งกาล สิ่งทั้งปวงไม่ปรากฏชัดแก่ข้าอีกต่อไป
12.231.47
नाहं कर्ता न चैव त्वं नान्यः कर्ता शचीपते ।
पर्यायेण हि भुज्यन्ते लोकाः शक्र यदृच्छया ॥ १२.२३१.४७ ॥
ข้าไม่ใช่ผู้กระทำ เจ้าก็มิใช่ และผู้อื่นใดก็มิใช่ผู้กระทำ ข้าแต่พระสวามีของนางศจี ข้าแต่ศักระ โลกทั้งหลายย่อมถูกเสวยสืบเนื่องกันไปตามความบังเอิญ
12.231.48
मासमासार्धवेश्मानमहोरात्राभिसंवृतम् ।
ऋतुद्वारं वायुमुखमायुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.२३१.४८ ॥
มีเรือนที่ทำด้วยเดือนและกึ่งเดือน ถูกล้อมด้วยกลางวันและกลางคืน มีฤดูกาลเป็นประตู มีลมเป็นปาก ผู้รู้เวทย่อมเข้าใจชีวิตดังนี้
12.231.49
आहुः सर्वमिदं चिन्त्यं जनाः केचिन्मनीषया ।
अनित्यपञ्चवर्षाणि षष्ठो दृश्यति देहिनाम् ॥ १२.२३१.४९ ॥
บางคนกล่าวด้วยปัญญาว่า ทุกสิ่งนี้ควรพิจารณา ในหมู่สัตว์มีร่าง หลังจากห้าปีอันไม่เที่ยง ปีที่หกก็ปรากฏขึ้น
12.231.50
अस्याः पञ्चैव चिन्तायाः पर्येष्यामि च पञ्चधा ।
ततस्तानि न पश्यामि काले तमपि वृत्रहन् ॥ १२.२३१.५० ॥
ข้าจะสืบค้นการพิจารณาห้าประการนี้ด้วยห้าวิธี ข้าแต่ผู้สังหารพฤตร แต่เมื่อถึงเวลา ข้าก็ไม่เห็นสิ่งเหล่านั้น และแม้สิ่งนั้นก็ไม่เห็นเช่นกัน
12.231.51
गम्भीरं गहनं ब्रह्म महत्तोयार्णवं यथा ।
अनादिनिधनं चाहुरक्षरं क्षरमेव च ॥ १२.२३१.५१ ॥
พรหมันลึกซึ้งและล้ำลึก เปรียบเหมือนมหาสมุทรแห่งน้ำอันกว้างใหญ่ เขาว่าพรหมันไม่มีต้นไม่มีปลาย เป็นอักษรที่ไม่เสื่อมและก็เสื่อมได้
12.231.52
सत्त्वेषु लिङ्गमाविश्य निर्लिङ्गमपि तत्स्वयम् ।
मन्यन्ते ध्रुवमेवैनं ये जनास्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.२३१.५२ ॥
เมื่อเข้าสู่สัตว์ทั้งหลายในฐานะเครื่องหมาย พรหมันนั้นเองก็ไม่มีเครื่องหมาย ผู้คนที่เห็นความจริงย่อมถือว่าพรหมันนั้นมั่นคงแน่นอน
12.231.53
यमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५३ ॥
จงรู้ว่านั่นคือกาล ซึ่งอินทรีย์ทั้งปวงไม่อาจรับรู้ได้ด้วยห้าวิธี และสิ่งทั้งปวงนี้อยู่ในอำนาจของกาล
12.231.54
भूतानां तु विषर्यासं कुरुते भगवानिति ।
न ह्येतावद्भवेद्ग्राम्यं न यस्मात्प्रभवेत्पुनः ॥ १२.२३१.५४ ॥
พระผู้เป็นเจ้าทรงกระทำให้สัตว์ทั้งหลายผันแปรไป แต่สิ่งนี้เพียงอย่างเดียวหาใช่เรื่องของโลกไม่ เพราะจากสิ่งนั้นย่อมไม่มีการกำเนิดใหม่เกิดขึ้นอีก
12.231.55
गतिं हि सर्वभूतानामगत्वा क्व गमिष्यति ।
यो धावता न हातव्यस्तिष्ठन्नपि न हीयते ॥ १२.२३१.५५ ॥
หากไม่ถึงทางไปของสัตว์ทั้งปวง เขาจะไปถึงที่ใดได้เล่า สิ่งที่ผู้วิ่งไปไม่อาจละทิ้งได้ และแม้ผู้ยืนอยู่ก็ไม่สูญเสียมันไป
12.231.56
तमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
आहुश्चैनं केचिदग्निं केचिदाहुः प्रजापतिम् ॥ १२.२३१.५६ ॥
อินทรีย์ทั้งปวงไม่อาจรับรู้เขาได้ด้วยห้าวิธี บางคนเรียกเขาว่าพระอัคนี และบางคนเรียกเขาว่าพระประชาบดี
12.231.57
ऋतून्मासार्धमासांश्च दिवसांश्च क्षणांस्तथा ।
पूर्वाह्णमपराह्णं च मध्याह्नमपि चापरे ॥ १२.२३१.५७ ॥
ฤดูกาล เดือนและกึ่งเดือน วันและขณะ รวมทั้งยามเช้า ยามบ่าย และเที่ยงวัน บางคนกล่าวว่าสิ่งเหล่านี้ก็คือเขา
12.231.58
मुहूर्तमपि चैवाहुरेकं सन्तमनेकधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५८ ॥
บางคนกล่าวว่าแม้ขณะหนึ่งก็คือเขา แม้เป็นหนึ่งเดียวก็ปรากฏในรูปนานาประการ จงรู้ว่านั่นคือกาล ซึ่งสิ่งทั้งปวงนี้อยู่ในอำนาจ
12.231.59
बहूनीन्द्रसहस्राणि समतीतानि वासव ।
बलवीर्योपपन्नानि यथैव त्वं शचीपते ॥ १२.२३१.५९ ॥
ข้าแต่วาสวะ ข้าแต่พระสวามีของนางศจี อินทร์นับพันองค์ที่มีกำลังและความกล้าหาญเช่นเจ้า ได้ล่วงลับไปแล้วมากมาย
12.231.60
त्वामप्यतिबलं शक्र देवराजं बलोत्कटम् ।
प्राप्ते काले महावीर्यः कालः संशमयिष्यति ॥ १२.२३१.६० ॥
ข้าแต่ศักระ แม้เจ้าผู้ทรงพลังยิ่ง จอมเทพผู้เหนือกว่าเทพทั้งปวง เต็มไปด้วยกำลัง เมื่อเวลาที่กำหนดมาถึง กาลผู้ทรงอานุภาพยิ่งใหญ่จะทำให้เจ้าสงบลง
12.231.61
य इदं सर्वमादत्ते तस्माच्छक्र स्थिरो भव ।
मया त्वया च पूर्वैश्च न स शक्योऽतिवर्तितुम् ॥ १२.२३१.६१ ॥
ผู้ที่รับทุกสิ่งนี้ไป ดังนั้น ข้าแต่ศักระ จงมั่นคงเถิด ไม่มีใครที่สามารถเอาชนะเขาได้ แม้โดยข้า โดยท่าน หรือโดยบรรพบุรุษทั้งหลาย
12.231.62
यामेतां प्राप्य जानीषे राज्यश्रियमनुत्तमाम् ।
स्थिता मयीति तन्मिथ्या नैषा ह्येकत्र तिष्ठति ॥ १२.२३१.६२ ॥
เมื่อได้รับสิริแห่งราชอำนาจอันสูงสุดนี้มาแล้ว ท่านคิดว่านางดำรงอยู่ในข้า นั่นเป็นความเท็จ เพราะนางไม่ดำรงอยู่ที่เดียว
12.231.63
स्थिता हीन्द्रसहस्रेषु त्वद्विशिष्टतमेष्वियम् ।
मां च लोला परित्यज्य त्वामगाद्विबुधाधिप ॥ १२.२३१.६३ ॥
นางได้ประทับอยู่ในพระอินทร์นับพันองค์ โดยเฉพาะผู้ที่ประเสริฐยิ่งกว่าท่านทั้งหลาย ข้าแต่เจ้าแห่งเทวดา นางผู้ไม่เที่ยงนั้นได้ละข้าไปและไปหาท่าน
12.231.64
मैवं शक्र पुनः कार्षीः शान्तो भवितुमर्हसि ।
त्वामप्येवंविधं ज्ञात्वा क्षिप्रमन्यं गमिष्यति।
कालेन चोदिता शक्र मा ते गर्वः शतक्रतो ॥ १२.२३१.६४ ॥
อย่าทำเช่นนั้นอีกเลย ข้าแต่ศักระ ท่านควรสงบใจเถิด เมื่อรู้ว่าท่านเป็นเช่นนี้ นางจักไปหาอีกผู้หนึ่งในไม่ช้า ข้าแต่ศักระ ข้าแต่ศตกรตุ ถูกกาลเวลาชักนำไป อย่าให้ความทระนงมีแก่ท่านเลย
12.231.65
क्षमस्व कालयोगं तमागतं विद्धि देवप ।
निर्लज्जश्चैव कस्मात्त्वं देवराज विकत्थसे ॥ १२.२३१.६५ ॥
จงอดทนต่อการดำเนินไปของกาลเวลาที่มาถึงนี้ ข้าแต่ผู้พิทักษ์เทวดา จงรู้ไว้เถิด ข้าแต่ราชาแห่งเทวดา เหตุใดท่านจึงโอ้อวดอย่างไม่ละอายเช่นนี้
12.231.66
सर्वासुराणामधिपः सर्वदेवभयंकरः ।
जितवान्ब्रह्मणो लोकं को विद्यादागतं गतिम् ॥ १२.२३१.६६ ॥
ผู้เป็นใหญ่เหนืออสูรทั้งปวง เป็นความหวาดกลัวของเทวดาทั้งปวง ผู้เคยพิชิตโลกของพระพรหมมาแล้ว ใครเล่าจะรู้ชะตากรรมที่มาถึงเขาได้