महाभारत · अध्याय 12.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.231.1
पुनेरव तु सं शक्रः अहसन्निदमब्रवीत् ।
निश्वसन्तं यथा गायं प्रत्याहाराय भारत ॥ १२.२३१.१ ॥
मग इंद्र हसून हे म्हणाला, जणू निःश्वास टाकणाऱ्या गायाला प्रत्याहाराचा उपदेश करत असावा, हे भारता.
12.231.2
यथज्ञानसहस्रेण ज्ञातिभिः परिवारितः ।
लोकान्यतापयन्तर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन् ॥ १२.२३१.२ ॥
हजारो अज्ञानांनी, नातेवाइकांनी वेढलेला तू जसा लोकांना पीडा देतोस, किंवा आमचा विचार करत.
12.231.3
दृष्ट्वा सुकृष्णां चेमागयस्थामात्मनो बले ।
ज्ञातिमित्रपरित्यक्तः शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.३ ॥
तुझ्या सामर्थ्यात उभ्या असलेल्या या अत्यंत काळ्या अवस्थेकडे पाहून, नातेवाईक व मित्रांनी सोडलेला तू शोक करतोस; अरेरे, जो शोकास योग्य आहे त्यावर तू शोक करत नाहीस.
12.231.4
प्रीतिं प्राप्यातुलां पूर्वं लोकांश्चात्मवशे स्थितान् ।
विनिपातमिमं चाद्य शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.४ ॥
पूर्वी अतुलनीय आनंद मिळवून आणि लोक स्वतःच्या वशात स्थिर आहेत असे पाहून, आज या पतनावर तू शोक करतोस; अरेरे, जो शोकास योग्य आहे त्यावर तू शोक करत नाहीस.
12.231.5
गर्वं हित्वा तथा मानं देवराज शृणुष्व मे ।
मया च त्वाऽनुसद्भावं पूर्वमाचरितं महत् ॥ १२.२३१.५ ॥
हे देवराजा, गर्व आणि मान सोडून माझे ऐक; मी पूर्वी तुझ्याप्रती मोठा सद्भाव दाखवला होता.
12.231.6
अवश्यकालपर्यायमात्मनः परिवर्तनम् ।
अविदँल्लोकमाहात्म्यं… ॥ १२.२३१.६ ॥
अटळ कालक्रम आणि स्वतःचे परिवर्तन, लोकांचे माहात्म्य न जाणता…
12.231.7
अनित्यमुपलक्ष्येह कालपर्यायमात्मनः ।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२३१.७ ॥
येथे स्वतःमधील कालचक्र अनित्य आहे हे पाहून, हे शक्र, मी शोक करीत नाही; हे सर्व निश्चितच नाशवंत आहे.
12.231.8
अन्तवन्त इमे देहा भूतानां च सुराधिप ।
तेन शक्र न शोचामि नापराधादिदं मम ॥ १२.२३१.८ ॥
हे देवाधिपा, हे देह आणि सर्व प्राण्यांचे देह नाशवंत आहेत; म्हणून हे शक्रा, मी शोक करीत नाही, आणि हे माझ्या अपराधामुळे घडले नाही.
12.231.9
जीवितं च शरीरं च जात्या वै सह जायते ।
उभे सह विवर्धेते उभे सह विनश्यतः ॥ १२.२३१.९ ॥
जीवन आणि शरीर जन्माबरोबरच एकत्र उत्पन्न होतात; दोघे एकत्र वाढतात आणि दोघे एकत्र नष्ट होतात.
12.231.10
न हीदृशमहंभावमवशः प्राप्य केवलम् ।
यदेवमभिजानामि का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.१० ॥
असा अहंभाव प्राप्त झाला तरी मी असहाय्य नाही, कारण मी हे असे जाणतो; जाणणाऱ्याला कसले दुःख?
12.231.11
भूतानां निधनं निष्ठा स्रोतसामिव सागरः ।
नैतत्सम्यग्विजानन्तो नरा मुह्यन्ति वज्रधृत् ॥ १२.२३१.११ ॥
प्राण्यांचा मृत्यू हीच त्यांची अंतिम गती आहे, जसा नद्यांचा अंतिम आश्रय समुद्र; हे नीट न जाणणारे मनुष्य, हे वज्रधरा, मोहित होतात.
12.231.12
ये त्वेवं नाभिजानन्ति रजोमोहपरायणाः ।
ते कृच्छ्रं प्राप्य सीदन्ति बुद्धिर्येषां प्रणश्यति ॥ १२.२३१.१२ ॥
परंतु जे रजोगुण आणि मोहात मग्न होऊन हे असे जाणत नाहीत, ते संकटात सापडून बुडतात; त्यांची बुद्धी नष्ट होते.
12.231.13
बुद्धिलाभात्तु पुरुषः सर्वं तुदति किल्विषम् ।
विपाप्मा लभते सत्वं सत्वस्थः संप्रसीदति ॥ १२.२३१.१३ ॥
बुद्धीच्या लाभाने माणूस सर्व पाप नष्ट करतो. पापरहित होऊन तो सत्त्व प्राप्त करतो; सत्त्वात स्थित होऊन तो प्रसन्न होतो.
12.231.14
ततस्तु ये निवर्तन्ते जायन्ते वा पुनः पुनः ।
कृपणाः परितप्यन्ते तैरर्थैरभिचोदिताः ॥ १२.२३१.१४ ॥
मग जे परत येतात किंवा वारंवार जन्म घेतात, ते दीन लोक त्या प्रयोजनांनी प्रेरित होऊन संतप्त होतात.
12.231.15
अर्थसिद्धिमनर्थं च जीवितं मरणं तथा ।
सुखं दुःखं फलं चैव न द्वेष्मि न च कामये ॥ १२.२३१.१५ ॥
अर्थसिद्धी आणि अनर्थ, जीवन आणि मरण, सुख आणि दुःख, तसेच फल — यांचा मी द्वेष करत नाही आणि इच्छाही करत नाही.
12.231.16
हतं हन्ति हतो ह्येव यो नरो हन्ति कंचन ।
उभौ तौ न विजानीतो यश्च हन्ति हतश्च यः ॥ १२.२३१.१६ ॥
जो माणूस कोणाला मारतो, तो खरे तर आधीच मेलेल्यालाच मारतो; मारला जाणारा देखील तसाच. मारणारा आणि मारला जाणारा दोघेही हे जाणत नाहीत.
12.231.17
हत्वा जित्वा च मघवन्यः कश्चित्पुरुषायते ।
अकर्ता ह्येव भवति कर्ता ह्येव करोति तत् ॥ १२.२३१.१७ ॥
हे मघवन्! मारून आणि जिंकूनही जो कोणी स्वतःला पुरुषासारखे वागवतो, तो खरे तर अकर्ताच असतो; कर्ता तर जे केले जाते तेच करते.
12.231.18
को हि लोकस्य कुरुते विनाशप्रभवावुभौ ।
कृतं हि तत्कृतेनैव कर्ता तस्यापि चापरः ॥ १२.२३१.१८ ॥
जगाचा नाश आणि उत्पत्ती हे दोन्ही कोण घडवतो? जे केले गेले ते करण्यानेच होते; त्याचाही कर्ता दुसरा कोणी असतो.
12.231.19
पृथिवी ज्योतिराकाशमापो वायुश्च पञ्चमः ।
एतद्योनीनि भूतानि तत्र का परिदेवना ॥ १२.२३१.१९ ॥
पृथ्वी, तेज, आकाश, जल आणि पाचवा वायू — हेच भूतांचे मूळ; मग त्याबद्दल शोक कशासाठी?
12.231.20
महाविद्योऽल्पविद्यश्च बलवान्दुर्बलश्च यः ।
दर्शनीयो विरूपश्च सुभगो दुर्भगश्च यः ॥ १२.२३१.२० ॥
जो महाविद्वान, जो अल्पविद्वान, जो बलवान, जो दुर्बल, जो सुंदर दिसणारा, जो कुरूप, जो सुभग, जो दुर्भग—
12.231.21
सर्वं कालः समादत्ते गम्भीरः स्वेन तेजसा ।
तस्मिन्कालवशं प्राप्ते का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.२१ ॥
काळ गंभीर आहे; आपल्या तेजाने सर्वकाही ताब्यात घेतो. काळाच्या वशात सर्व आल्यावर, हे जाणणाऱ्या मला कसली व्यथा?
12.231.22
दग्धमेवानुदहते हतमेवानुहन्यते ।
नश्यते नष्टमेवाग्रे लब्धव्यं लभते नरः ॥ १२.२३१.२२ ॥
जे जळाले तेच पुन्हा जाळले जाते; जे मारले गेले तेच पुन्हा मारले जाते; जे नष्ट झाले तेच आधी नष्ट होते; जे मिळवायचे ते माणूस मिळवतो.
12.231.23
नास्य द्वीपः कुतः पारो नावारः संप्रदृश्यते ।
नान्तमस्य प्रपश्यामि विधेर्दिव्यस्य चिन्तयन् ॥ १२.२३१.२३ ॥
याला बेट दिसत नाही, पलीकडचा किनाराही नाही, इकडचाही दिसत नाही; या दिव्य विधात्याचा अंत मला दिसत नाही, याचाच विचार करीत.
12.231.24
यदि मे पश्यतः कालो भूतानि न विनाशयेत् ।
स्यान्मे हर्षश्च दर्पश्च क्रोधश्चैव शचीपते ॥ १२.२३१.२४ ॥
माझ्या डोळ्यादेखत काळाने प्राण्यांचा नाश केला नसता, तर हे शचीपती, मला हर्ष, दर्प आणि क्रोधही झाला असता.
12.231.25
तुषभक्षं तु मां ज्ञात्वा प्रविविक्तजने गृहे ।
बिभ्रतं गार्दभं रूपमागत्य परिगर्हसे ॥ १२.२३१.२५ ॥
मला कोंडा खाणारा समजून, एकांत घरात गाढवाचे रूप धारण करून येऊन तू माझी निंदा करतोस.
12.231.26
इच्छन्नहं विकुर्यां हि रूपाणि बहृधाऽऽत्मनः ।
विभीषणानि यानीक्ष्य पलायेथास्त्वमेव मे ॥ १२.२३१.२६ ॥
मी इच्छिलो तर माझी अनेक भयानक रूपे बदलू शकतो; ती पाहून तूच माझ्यापासून पळून जाशील.
12.231.27
कालः सर्वं समादत्ते कालः सर्वं प्रयच्छति ।
कालेन विहितं सर्वं मा कृथाः शक्र पौरुषम् ॥ १२.२३१.२७ ॥
काळच सर्व काही घेतो; काळच सर्व काही देतो. काळाने ठरवलेले सर्व घडते; हे शक्रा, तुझे पौरुष दाखवू नकोस.
12.231.28
पुरा सर्वं प्रव्यथितं मयि क्रुद्धे पुरंदर ।
विद्रवन्ति त्वया सार्धं सर्व एव दिबौकसः ॥ १२.२३१.२८ ॥
पूर्वी, हे पुरंदरा, मी क्रोधित झालो तेव्हा सर्व व्यथित झाले; तुझ्यासह सर्व स्वर्गवासी पळून गेले.
12.231.29
अवैमि त्वस्य लोकस्य कर्मं शक्र सनातनम् ।
त्वमप्येवमवेक्षस्व माऽऽत्मना विस्मगं गमः ॥ १२.२३१.२९ ॥
हे शक्रा, या जगाचे सनातन कर्म मी जाणतो; तूही असाच विचार कर, स्वतःला विसरू नकोस.
12.231.30
प्रभवश्च प्रभावश्च नात्मसंस्थः कदाचन ।
कौमारमेव ते चित्तं तथैवाद्य यथा पुरा।
समवेक्षस्व मघवन्बुद्धिं विन्दस्व नैष्ठिकीम् ॥ १२.२३१.३० ॥
उत्पत्ती आणि प्रभाव आत्म्यात कधीच स्थिर राहत नाहीत; तुझे मन आजही पूर्वीसारखेच बालिश आहे. हे मघवन्, नीट विचार करून स्थिर बुद्धी प्राप्त कर.
12.231.31
देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
आसन्सर्वे मम वशे तत्सर्वं वेत्थ वासव ॥ १२.२३१.३१ ॥
देव, मनुष्य, पितर, गंधर्व, उरग आणि राक्षस — हे सर्व माझ्या वशात होते; हे वासवा, ते तू जाणतोस.
12.231.32
नमस्तस्यै दिशेऽप्यस्तु यस्यां वैरोचनो बलिः ।
इति मामभ्यपद्यन्त बुद्धिमात्सर्यमोहिताः ॥ १२.२३१.३२ ॥
विरोचनपुत्र बली ज्या दिशेला गेला, त्या दिशेलाही नमस्कार असो; बुद्धी आणि मत्सराने मोहित होऊन ते असे माझ्यावर तुटून पडले.
12.231.33
नाहं तदनुशोचामि नात्मभ्रंशं शचीपते ।
एवं मे निश्चिता बुद्धिः शास्तुस्तिष्ठाम्यहं वशे ॥ १२.२३१.३३ ॥
हे शचीपते, त्यासाठी मी शोक करत नाही, आत्म्याच्या पतनासाठीही शोक करत नाही. शास्त्याच्या (नियंत्याच्या) वशात राहीन, असा माझ्या बुद्धीने निश्चय केला आहे.
12.231.34
दृश्यते हि कुले जातो दर्शनीयः प्रतापवान् ।
दुःखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३४ ॥
उत्तम कुळात जन्मलेला, सुंदर आणि प्रतापी पुरुषही मंत्र्यांसह दुःखात जगताना दिसतो; ते असेच घडायचे असते.
12.231.35
दौष्कुलेयस्तथा मूढो दुर्जातः शक्र दृश्यते ।
सुखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३५ ॥
हे शक्रा, हीन कुळात जन्मलेला, मूर्ख आणि दुर्जात पुरुषही मंत्र्यांसह सुखात जगताना दिसतो; तेही असेच घडायचे असते.
12.231.36
कल्याणी रूपसंपन्ना दुर्भगा शक्र दृश्यते ।
अलक्षणा विरूपा च सुभगा दृश्यते परा ॥ १२.२३१.३६ ॥
हे शक्रा, रूपवान आणि कल्याणी स्त्रीही दुर्दैवी दिसते; आणि लक्षणहीन, कुरूप स्त्री मात्र अत्यंत सौभाग्यवती दिसते.
12.231.37
नैतदस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र त्वया कृतम् ।
यत्तमेवं गतो वज्रिन्यच्चाप्येवं गता वयम् ॥ १२.२३१.३७ ॥
हे शक्रा, हे आमच्याकडून केलेले नाही; हे शक्रा, हे तुझ्याकडूनही केलेले नाही. हे वज्रिन्, त्याची अशी दशा झाली आणि आमचीही अशीच झाली.
12.231.38
न कर्म तव नान्येषां कुतो मम शतक्रतो ।
ऋद्धिर्वाऽप्यथवा नर्द्धिः पर्यायकृतमेव तत् ॥ १२.२३१.३८ ॥
हे तुझे कर्म नाही, इतरांचेही नाही; मग माझे कसे, हे शतक्रतो? ऋद्धी असो वा नसो, ते आळीपाळीने घडणारेच कार्य आहे.
12.231.39
पश्यामि त्वां विराजन्तं देवराजमवस्थितम् ।
श्रीमन्तं द्युतिमन्तं च गर्जमानं ममोपरि ॥ १२.२३१.३९ ॥
मी तुला पाहतो आहे — देवराज म्हणून तळपत उभा असलेला, श्रीमान् आणि तेजस्वी, माझ्यावर गर्जना करणारा.
12.231.40
एवं नैव न चेत्कालो मामाक्रम्य स्थितो भवेत् ।
पातयेयमहं त्वाऽद्य सवज्रमपि मुष्टिना ॥ १२.२३१.४० ॥
काळाने मला पराभूत करून स्थिर न ठेवले असते, तर मी आजच वज्रासह तुला मुठीने पाडले असते.
12.231.41
न तु विक्रमकालोऽयं शान्तिकालोऽयमागतः ।
कालः स्थापयते सर्वं कालः पचति वै तथा ॥ १२.२३१.४१ ॥
पण हा पराक्रमाचा काळ नाही; शांतीचा काळ आला आहे. काळच सर्व काही स्थापतो; काळच सर्व काही पक्व करतो.
12.231.42
मां चेदभ्यागतः कालो दानवेश्वरमूर्जितम् ।
गर्जन्तं प्रतपन्तं च कमन्यं नागमिष्यति ॥ १२.२३१.४२ ॥
काळ माझ्याकडे आला असेल तर — दानवेश्वर, बलवान, गर्जना करणारा व तळपणारा माझ्याकडे — मग दुसरा कोण येईल?
12.231.43
द्वादशानां तु भवतामादित्यानां महात्मनाम् ।
तेजांस्येकेन सर्वेषां देवराज धृतानि मे ॥ १२.२३१.४३ ॥
हे देवराजा, बारा महात्मा आदित्यांचे सर्व तेज मी एकट्यानेच धारण केले आहे.
12.231.44
अहमेवोद्वहाम्यापो विसृजामि च वासव ।
तपामि चैव त्रैलोक्यं विद्योताम्यहमेव च ॥ १२.२३१.४४ ॥
हे वासवा, पाण्याला मीच वर उचलतो आणि मीच सोडतो; त्रिलोकाला मीच तापवतो आणि मीच प्रकाशित करतो.
12.231.45
संरक्षामि विलुम्पामि ददाम्यहमथाददे ।
संयच्छामि नियच्छामि लोकेषु प्रभुरीश्वरः ॥ १२.२३१.४५ ॥
मी रक्षण करतो, नाश करतो; देतो, घेतो; संयम ठेवतो, नियंत्रण करतो — लोकांमध्ये मीच प्रभू आणि ईश्वर आहे.
12.231.46
तदद्य विनिवृत्तं मे प्रभुत्वममराधिप ।
कालसैन्यावगाढस्य सर्वं न प्रतिभाति मे ॥ १२.२३१.४६ ॥
म्हणून, हे अमराधिपा, आज माझे प्रभुत्व संपले आहे; कालसैन्यात बुडालेल्या मला सर्व काही स्पष्ट दिसत नाही.
12.231.47
नाहं कर्ता न चैव त्वं नान्यः कर्ता शचीपते ।
पर्यायेण हि भुज्यन्ते लोकाः शक्र यदृच्छया ॥ १२.२३१.४७ ॥
मी कर्ता नाही, तूही नाहीस, दुसरा कोणी कर्ता नाही, हे शचीपते; हे शक्रा, लोक पाळीपाळीने यदृच्छेनेच भोगले जातात.
12.231.48
मासमासार्धवेश्मानमहोरात्राभिसंवृतम् ।
ऋतुद्वारं वायुमुखमायुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.२३१.४८ ॥
महिने व पक्ष यांचे घर, दिवस व रात्र यांनी वेढलेले, ऋतूंचे द्वार, वायू ज्याचे मुख आहे — आयुष्य वेदज्ञ लोक असे जाणतात.
12.231.49
आहुः सर्वमिदं चिन्त्यं जनाः केचिन्मनीषया ।
अनित्यपञ्चवर्षाणि षष्ठो दृश्यति देहिनाम् ॥ १२.२३१.४९ ॥
काही लोक बुद्धीने हे सर्व विचार करण्यायोग्य आहे असे सांगतात; देहधारींमध्ये अनित्य पाच वर्षांनंतर सहावे दिसते.
12.231.50
अस्याः पञ्चैव चिन्तायाः पर्येष्यामि च पञ्चधा ।
ततस्तानि न पश्यामि काले तमपि वृत्रहन् ॥ १२.२३१.५० ॥
या पाच प्रकारच्या चिंतनाचा मी पाच प्रकारे शोध घेईन; पण हे वृत्रहन्ता, वेळी मला ती आणि तो दिसत नाहीत.
12.231.51
गम्भीरं गहनं ब्रह्म महत्तोयार्णवं यथा ।
अनादिनिधनं चाहुरक्षरं क्षरमेव च ॥ १२.२३१.५१ ॥
ब्रह्म गंभीर आणि गहन आहे, महान जलसमुद्राप्रमाणे; त्याला आदिअंतरहित, अक्षर आणि क्षरही म्हणतात.
12.231.52
सत्त्वेषु लिङ्गमाविश्य निर्लिङ्गमपि तत्स्वयम् ।
मन्यन्ते ध्रुवमेवैनं ये जनास्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.२३१.५२ ॥
प्राण्यांमध्ये लिंगरूपाने प्रवेशूनही ते स्वतः लिंगरहित आहे; तत्त्वदर्शी लोक त्याला ध्रुवच मानतात.
12.231.53
यमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५३ ॥
ज्याला सर्व इंद्रिये पाच प्रकारे पाहू शकत नाहीत, त्याला काल समज; ज्याच्या अधीन हे सर्व आहे तोच.
12.231.54
भूतानां तु विषर्यासं कुरुते भगवानिति ।
न ह्येतावद्भवेद्ग्राम्यं न यस्मात्प्रभवेत्पुनः ॥ १२.२३१.५४ ॥
भगवानच प्राण्यांमध्ये विपर्यय (बदल) घडवतो; केवळ तेवढेच लौकिक नाही, कारण त्यातून पुन्हा उत्पत्ती होत नाही.
12.231.55
गतिं हि सर्वभूतानामगत्वा क्व गमिष्यति ।
यो धावता न हातव्यस्तिष्ठन्नपि न हीयते ॥ १२.२३१.५५ ॥
सर्व भूतांची ती गती न पोहोचता तो कुठे जाईल? धावणाऱ्यानेही ती सोडता येत नाही, आणि उभे राहिल्यानेही ती हरवत नाही.
12.231.56
तमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
आहुश्चैनं केचिदग्निं केचिदाहुः प्रजापतिम् ॥ १२.२३१.५६ ॥
सर्व इंद्रिये त्याला पाच प्रकारे पाहू शकत नाहीत. कोणी त्याला अग्नी म्हणतात, तर कोणी प्रजापती म्हणतात.
12.231.57
ऋतून्मासार्धमासांश्च दिवसांश्च क्षणांस्तथा ।
पूर्वाह्णमपराह्णं च मध्याह्नमपि चापरे ॥ १२.२३१.५७ ॥
ऋतू, महिने व पक्ष, दिवस व क्षण, तसेच पूर्वाह्न, अपराह्न व मध्याह्न—हेही तोच; इतर लोक असेही म्हणतात.
12.231.58
मुहूर्तमपि चैवाहुरेकं सन्तमनेकधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५८ ॥
मुहूर्तही तोच—असे लोक म्हणतात. एक असूनही तो अनेक प्रकारांनी प्रकट होतो. हे सर्व ज्याच्या अधीन आहे, त्यालाच काल म्हणून जाण.
12.231.59
बहूनीन्द्रसहस्राणि समतीतानि वासव ।
बलवीर्योपपन्नानि यथैव त्वं शचीपते ॥ १२.२३१.५९ ॥
हे वासवा, हे शचीपते! तुझ्याप्रमाणेच बल आणि वीर्याने युक्त असे हजारो इंद्र होऊन गेले आहेत.
12.231.60
त्वामप्यतिबलं शक्र देवराजं बलोत्कटम् ।
प्राप्ते काले महावीर्यः कालः संशमयिष्यति ॥ १२.२३१.६० ॥
हे शक्रा! अतिबलवान, देवराज, बलोन्मत्त अशा तुलाही काळ आला की महापराक्रमी काळ शांत करील.
12.231.61
य इदं सर्वमादत्ते तस्माच्छक्र स्थिरो भव ।
मया त्वया च पूर्वैश्च न स शक्योऽतिवर्तितुम् ॥ १२.२३१.६१ ॥
जो हे सर्व घेऊन जातो, म्हणून हे शक्रा, स्थिर राहा. माझ्याकडून, तुझ्याकडून आणि पूर्वजांकडूनही त्याला ओलांडता येत नाही.
12.231.62
यामेतां प्राप्य जानीषे राज्यश्रियमनुत्तमाम् ।
स्थिता मयीति तन्मिथ्या नैषा ह्येकत्र तिष्ठति ॥ १२.२३१.६२ ॥
ही उत्तम राज्यलक्ष्मी मिळवून ती माझ्यात स्थिर आहे असे तुला वाटते — ते खोटे आहे. ती एका ठिकाणी राहत नाही.
12.231.63
स्थिता हीन्द्रसहस्रेषु त्वद्विशिष्टतमेष्वियम् ।
मां च लोला परित्यज्य त्वामगाद्विबुधाधिप ॥ १२.२३१.६३ ॥
ती हजारो इंद्रांमध्ये, तुझ्यासारख्या श्रेष्ठांमध्येही स्थिर होती. ती चंचल मला सोडून, हे देवाधिपा, तुझ्याकडे गेली.
12.231.64
मैवं शक्र पुनः कार्षीः शान्तो भवितुमर्हसि ।
त्वामप्येवंविधं ज्ञात्वा क्षिप्रमन्यं गमिष्यति।
कालेन चोदिता शक्र मा ते गर्वः शतक्रतो ॥ १२.२३१.६४ ॥
हे शक्रा, पुन्हा असे करू नकोस. तू शांत राहायला हवेस. तुलाही असे जाणून ती लवकरच दुसऱ्याकडे जाईल. कालाने प्रेरित होऊन, हे शक्रा, हे शतक्रतो, तुझा गर्व नसावा.
12.231.65
क्षमस्व कालयोगं तमागतं विद्धि देवप ।
निर्लज्जश्चैव कस्मात्त्वं देवराज विकत्थसे ॥ १२.२३१.६५ ॥
आलेल्या त्या कालयोगाला सहन कर, ते जाण, हे देवपालका. हे देवराजा, निर्लज्ज होऊन तू का बढाई मारतोस?
12.231.66
सर्वासुराणामधिपः सर्वदेवभयंकरः ।
जितवान्ब्रह्मणो लोकं को विद्यादागतं गतिम् ॥ १२.२३१.६६ ॥
सर्व असुरांचा अधिपती, सर्व देवांना भयंकर, ज्याने ब्रह्मलोक जिंकला — त्याची आलेली गती कोणाला कळली असती?